Postanowienie II C 363/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 363/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa S A , przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B , o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania; 3. przyznaje adwokatowi A A od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu kwotę 4 428 złotych ( cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) w tym 828 złotych ( osiemset dwadzieścia osiem złotych ) podatku od towarów i usług. Sygn. akt C 363/10 Uzasadnienie Powód wniósł do Sądu Okręgowego w Katowicach pozew którym domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w B kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia do dnia zapłaty, kosztów procesu, nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność powoda wydanie wyroku zaocznego i zwolnienia powoda od kosztów postępowania. W uzasadnieniu swego żądania powód powołując się na przepis art. 417 Kodeksu cywilnego art. 77 ust 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 3 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o zapobieganiu torturom podniósł, iż w okresie jego osadzenia u pozwanego przebywał w nadmiernie przeludnionych i źle wyposażonych celach, otrzymywał nieodpowiednie wyżywienie (niewłaściwa jakoś potraw, temperatura i kaloryczność) umieszczony --- STRONA 2 --- był w celach z osobami o różnym stopniu demoralizacji co stwarzało jego zagrożenie osobiste, źle i przedmiotowo był traktowany przez funkcjonariuszy – wszystkie te okoliczności rodzą zdaniem powoda odpowiedzialność pozwanego i uzasadniają żądanie zapłaty 100.000 zł. W piśmie nazwanym „oświadczenie” ( k – 5) powód dodatkowo wskazuje na dalsze dolegliwości związane z pobytem u pozwanego a to: brak odpowiedniej wentylacji cel mieszkalnych, niezapewnienia odpowiedniej opieki lekarskiej i leków. Brak ciepłej wody, czystej pościeli, zajęć kulturalno-oświatowych, zapewnienia prywatności i intymności. Kolejnym wnioskiem (k-11) powód wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dołączając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010r (k-18) Referendarz sądowy zwolnił powoda od kosztów postępowania w całości oraz ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K . Okręgowa Rada Adwokacka w K na podstawie art. 117 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wyznaczyła adwokata A A (k-25) pełnomocnikiem powoda z urzędu w sprawie. Pozwany w odpowiedzi na pozew (pismo z 9.12.2010r k 38-58) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie sprawy pod nieobecność pozwanego i oddalenie wniosków dowodowych powoda. Uzasadniając wyrażone w sprawie stanowisko pozwany na podstawie art. 442 1 § 1 Kodeksu cywilnego podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda. Pozwany wskazuje, iż powód opuścił pozwaną jednostkę w dniu 1.03.2007r – zatem roszczenie wniesione do sądu w dniu 22.06.2010 jest przedawnione w całości gdyż uległo przedawnieniu w dniu 1.3.2010roku. W obszernym uzasadnieniu pozwany reprezentowany przez Radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w sposób merytoryczny ustosunkowuje się do żądania powoda i podniesionych w pozwie zarzutów stanowiących zdaniem powoda o odpowiedzialności pozwanego. Pozwany wskazuje, że powód dochodząc zapłaty z powołaniem się na przysługujące mu zadośćuczynienie i odszkodowanie winien udowodnić działania lub zaniechania pozwanego powodujące szkodę, którą należy w sposób jednoznaczny określić. Opierając roszczenie na przepisach chroniących jego dobro osobiste winien udowodnić, że dobro to zostało naruszone – gdyż gołosłowne twierdzenia nie mogą być dowodem w sprawie. Analiza przytoczonych przez powoda okoliczności wskazuje zdaniem pozwanego na to, że funkcjonariusze pozwanego działali wobec powoda w ramach swoich uprawnień ustawowych. W ustosunkowaniu się do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia pełnomocnik powoda na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011r ( k-66) wskazał na to, że Konstrukcja pozwu i roszczenie oparte na przepisach dotyczących ochrony dóbr osobistych w postaci naruszenia godności powoda poprzez wkraczanie w sferę intymną nie pozwala na zastosowanie przewidzianego w art. 442 kc 3-letniego terminu przedawnienia. Pełnomocnik zawnioskował dowody z przesłuchania powoda oraz poczynienia ustaleń dokumentujących pobyt powoda u pozwanego, warunki w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności przez określenie osób z którymi przebywał w jednej celi oraz sprawdzeniu czy powód składał skargi na warunki pobytu. Pełnomocnik pozwanego w piśmie procesowym z dnia 02.02.2011r (k-72) oponował przeciwko wszelkim krokom powoda zmierzającym do przerzucenia ciężaru ustaleń faktycznych na pozwanego z powołaniem się na istotę kontradyktoryjnego procesu cywilnego. Sąd dopuścił dowód z przesłuchania powoda w drodze pomocy prawnej przez Sąd Rejonowy w R (k-121). Analizując przedstawiony przez strony i zebrany materiał dowody Sąd ustalił że; --- STRONA 3 --- Powód przebywał w Areszcie Śledczym w B kilkakrotnie w okresach 1991-2001, 2003 i od 2004- 2007r. Wnosząc pozew w czerwcu 2010 roku również jako miejsce swego pobytu określił Areszt Śledczy w B . Obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w R . Karany jest za kradzież z pobiciem. Jest recydywistą. Okoliczności powyższe są bezsporne. W procesie powód reprezentowany przez fachowego pełnomocnika nie wskazał żadnych dowodów na poparcie sformułowanych w pozwie i oświadczeniu zarzutów stawianych pozwanemu. Słuchany przez Sąd w R również nie wskazał jakie dolegliwości spotkały go indywidualnie w czasie pobytu u pozwanego. Podnosząc zarzut przeludnienia cel stwierdził, że z tego powodu nie cierpiał bo „dawał sobie radę”. W osobistym pozwie powód występując z roszczeniem określił normy czasowe stanowiące przedmiot postępowania podając, że przebywał u pozwanego od 8.11.1999r do 2001r, od 2002 do 2003 i od 11.12.2004r do 2007 roku. Podobnie okresy te określił słuchany na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2011 roku. Pozwany ustalił, czemu dał wyraz w odpowiedzi na pozew, że powód opuścił jednostkę pozwaną w dniu 1.03.2007 roku - powód nie zaprzeczył tym okolicznościom. Powód wystąpił z powództwem 22.06.2010r. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 442 1 § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się w okresie lat trzech od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia w którym zdarzenie wywołujące szkodę nastąpiło. Powód przebywał u pozwanego w różnych okresach a jako ostatni okres z którym wiąże on swoje roszczenie podaje 2007 rok (01.03.2007r), zatem każdorazowo po opuszczeniu pozwanego powód miał świadomość panujących u niego warunków i wiedział o ewentualnej szkodzie i podmiocie zobowiązanym do jej naprawienia. W każdym przypadku mógł skorzystać ze swego prawa dochodzenia naprawienia szkody majątkowej jak i niemajątkowej (krzywdy) i w terminie nieprzedawnionym trzech lat wystąpić z roszczeniem do sądu. Pozew złożony przez powoda 22.06.2010r czyli po upływie terminu o którym mowa w art. 442 1 § 1 kc powoduje, że roszczenie powoda jest przedawnione. Przedawnienie polega na tym, że po upływie terminu ten przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia powołując się na upływ czasu. Zarzut przedawnienia stanowi prawo podmiotowe dłużnika i tylko w wyjątkowych sytuacjach może zostać przez sąd nie uwzględniony i potraktowany jako nadużycie prawa. Do nadużycia prawa podmiotowego dochodzi wówczas gdy podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu szczególne okoliczności nie zaistniały. Należy podkreślić, że z materiału dowodowego wynika, że istotnie powód przebywał u pozwanego w warunkach przeludnienia jednakże do naruszenia jego dóbr osobistych nie doszło. Przeludnienie panujące w jednostce penitencjarnej o ile nie jest połączony z naruszeniem konkretnych dóbr osobistych nie rodzi odpowiedzialności pozwanego. Sąd uznał że nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia nie byłoby zgodne z prawem i poczuciem spełnienia sprawiedliwości. Powód odbywał karę pozbawienia wolności, która ze swej istoty musi być dolegliwością – istniejącą w granicach prawa – powód nie wykazał aby w jego przypadku było inaczej. Na uwagę zasługuje fakt że powód powołując się na naruszenie jego dóbr osobistych nie tylko nie --- STRONA 4 --- wskazuje jakie jego dobra poprzez jakie zachowanie zostały naruszone ale z szerokiego wachlarza możliwości wynikających z art. 24 kc – wylicza jedynie zadośćuczynienie pieniężne, sprowadzając żądanie do roszczenia majątkowego. Uwzględniając zgłoszony zarzut przedawnienia Sąd oddalił powództwo. Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd uwzględnił, że powód od lat przebywa w jednostkach penitencjarnych – nie posiada majątku ani zawodu zapewniającego mu w przyszłości pracę i zarobek pozwalający na godne utrzymanie. Posiada córkę w stosunku do której nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego – zaległości wynoszą około 25.000 zł – zasądzenie kosztów miałoby wymiar iluzoryczny gdyż kwoty te nie zostałyby wyegzekwowane - zatem na podstawie art. 102 kpc nie obciążył powoda kosztami postępowania.