Postanowienie II C 356/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 356/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: protokolant sądowy Patrycja Wichary po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa G. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (…) o zapłatę 1. oddala powództwo ; 2. zasądza od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokata J. S. kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu ; 3. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt: 356/10 UZASADNIENIE Powód . wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - (…)zadośćuczynienia w wysokości 80.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że Prokuratura (…) oskarżyła go o to, iż w sierpniu 1996r. w Katowicach przywłaszczył sobie powierzony samochód marki (…)postawiła mu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. Dodał, że Postanowieniem z dnia 9 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy (…)umorzył postępowanie karne przeciwko powodowi o zarzucany czyn z art. 284 § 2 k.k. Powód wskazał, że w związku z prowadzeniem przeciwko niemu postępowania karnego przez około 10 lat powód zapadł na silną depresję oraz na epilepsję. Dodał także, iż doszło u niego do wyniszczenia organizmu. Powód powołał się na art. 417 2 k.c. wskazał, że na zasadach słuszności należy mu się --- STRONA 2 --- zadośćuczynienie. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz przyznanie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że kwestionuje twierdzenia i zarzuty powoda. Jego zdaniem powództwo zarówno co do zasady, jak i co do wysokości żądanego zadośćuczynienia pieniężnego jest niezasadne. Pozwany wskazał, że prokurator kierując akt oskarżenia przeciwko powodowi ustalił prawidłowo, że doszło do popełnienia przestępstwa przewłaszczenia powierzonego mienia, zaś sprawstwo G. W. dowodzone było w oparciu o wyniki okazania pokrzywdzonej J. M. wizerunku osób, wśród których rozpoznała powoda G. W.. Pozwany dodał, że sam powód przesłuchany w charakterze podejrzanego nie przyznał się do popełnienia zarzucanego czynu i odmówił złożenia wyjaśnień. Pozwany dodał, że postanowieniem z dnia 9 listopada 2007 roku, sygn. akt (…)Sąd Rejonowy (…). umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Z uzasadnienia postanowienia Sądu wynika, że w świetle opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego powołanego przez Sąd ustalono, że G. W. nie złożył podpisów na dokumentach związanych z umową najmu pojazdu. Pozwany dodał, iż powód nie wykazał związku przyczyno-skutkowego pomiędzy prowadzeniem postępowania przygotowawczego, a pogorszeniem się jego stanu zdrowia. Pozwany dodał, że przed skierowaniem aktu oskarżenia G. W. był początkowo zakwalifikowany do III grupy inwalidzkiej, z uwagi na stwierdzony u niego niedorozwój umysłowy trwający już od dziecka, którego pogorszenie nastąpiło przed dniem 30 czerwca 1992 roku. Powyższe spowodowało zakwalifikowanie go przez lekarzy biegłych (psychiatrę i neurologa) do II grupy inwalidzkiej. Analiza dołączonej przez powoda dokumentacji leczenia nie daje podstaw do przyjęcia, że postępowanie przygotowawcze przyczyniło się do znacznego pogorszenia stanu zdrowia psychicznego powoda. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Prokuratura (…)30 października 2001 r. oskarżyła powoda G. W. o to, że w sierpniu 1996 r. w K. przywłaszczył sobie powierzony do czasowego użytku pojazd marki (…) o nr rej. (…), o wartości 25.000 złotych na szkodę J. M., to jest o czyn z art. 284 § 2 k.k. Powód przesłuchany w charakterze podejrzanego nie przyznał się do popełnienia zarzucanego czynu i odmówił złożenia wyjaśnień. /okoliczności bezsporne/ Postanowieniem z dnia 9 listopada 2007 roku, sygn. akt (…)Sąd Rejonowy (…)umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Wskazując, iż w świetle opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego powołanego przez Sąd ustalono, że G W nie złożył podpisów na dokumentach związanych z umową najmu pojazdu. Zatem Sad uznał, iż nie można mu przypisać zarzucanego czynu. /dowód: postanowienie z uzasadnieniem k. 6-7/ Powód kilkakrotnie przebywał w Szpitalu psychiatrycznym. Pierwszy raz był leczony w dniach 21 kwietnia do 23 kwietnia 1997 r. Był hospitalizowany dwukrotnie w 1997 r. następnie w latach 2001, 2003, 2005. Powód od dzieciństwa leczył się także w Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej. Od 1999 r. pozostaje pod stałą opieką Poradni neurologicznej z rozpoznaniem padaczki. --- STRONA 3 --- Przed skierowaniem aktu oskarżenia, powód był początkowo zakwalifikowany do III grupy inwalidzkiej, z uwagi na stwierdzony u niego niedorozwój umysłowy trwający od dziecka, którego pogorszenie nastąpiło przed dniem 30 czerwca 1992 roku. Powyższe spowodowało zakwalifikowanie go przez lekarzy biegłych (psychiatrę i neurologa) do II grupy inwalidzkiej. Powód przez cały czas się leczy w przychodni (…)w B i w Przychodni (…)w B mieszczącej się przy Szpitalu w B . /dowód: protokoły w przedmiocie ustanowienia inwalidztwa z 28.10.1999, 7.10.1998 r. k. 9- 13, zaświadczenie lekarskiego z 17.12.2002 r. k. 14, opinia psychologiczna z 11.07.2000 r. k.15, karty informacyjne leczenia szpitalnego k. 16-25, opinie sądowo – psychiatryczne w sprawie (…)SR w (…), zeznania świadka T W k. 111, zeznania powoda k. 111verte/ Powyższy stan faktyczny Sad ustalił na podstawie wyżej powołanych dowodów, które w postaci dokumentów nie były kwestionowane przez żadna ze stron. Sąd dał wiarę częściowo zeznaniom świadka i powoda. Zeznania te uznane zostały za wiarygodne w zakresie, jakim znalazły potwierdzenie w dokumentach. Świadek zeznała, ze powód zaczął chorować w momencie, kiedy zaczął otrzymywać wezwania z K . Tymczasem, ze złożonych dokumentów dotyczących zdrowia powoda, wynika, iż od dziecka przebywał pod opieką różnych poradni. Jeszcze przed wniesieniem aktu oskarżenia do Sądu, miał stwierdzone inwalidztwo, podejrzewano u niego padaczkę. Dodatkowo sam powód zeznał, iż jeszcze przed wszczęciem postępowania lekarz C . – psychiatra wypisywała mu jakieś leki. Sąd zważył: Powód opierał swoje roszczenie o treść art. 417 2 k.c. Przepis ten stanowi, iż jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Przepis powyższy określa, zatem obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej zgodnym z prawem wykonywaniem władzy publicznej, ale w sposób znaczący ogranicza uszczerbki, za które poszkodowanemu należy się kompensata. Może on, bowiem żądać odszkodowania i zadośćuczynienia wyłącznie za szkodę na osobie. Szkoda na osobie powstaje wskutek naruszenia dóbr osobistych poszkodowanego, a w szczególności uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest jednak wykazanie istnienia szkody na osobie oraz tych szczególnych okoliczności, przykładowo wymienionych w nim wskazanych, które uzasadniałyby kompensatę szkody ze względów słuszności, oprócz tego należy wykazać adekwatny związek przyczynowy między aktem władzy publicznej a szkodą. Przepis powyższy został wprowadzony do porządku prawnego ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw i zaczął obowiązywać od dnia 1 września 2004 r. Zgodnie z art. 5 ustawy z 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) wprowadzającej nowe regulacje dotyczące odpowiedzialności za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej, zmiany nią wprowadzone nie mają zastosowania do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem wżycie ustawy. W tym zakresie stosuje się bowiem przepisy art. 417, 419, 420, 420 1 k.c. (por. wyrok SN z 7 lipca 2007 r. sygn. akt: IV CK 52/05 LEX nr 180921) Przestępstwo, o którego popełnienie został oskarżony powód, zostało popełnione w sierpniu 1996 r., akt oskarżenia w jego sprawie został wniesiony do Sądu w 2001 r. Przed okresem obowiązywania 417 2 k.c. przepisem regulującym odpowiedzialność władzy publicznej był art. 419 k.c. obowiązujący do 1 września 2004 r. Przepis art. 419 k.c. stanowił, że w --- STRONA 4 --- wypadku gdy Skarb Państwa nie ponosi według przepisów tytułu o czynach niedozwolonych odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody przez Skarb Państwa, jeżeli doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia albo utracił żywiciela, a z okoliczności, zwłaszcza ze względu na niezdolność poszkodowanego do pracy albo ze względu na jego ciężkie położenie materialne, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. W obydwu wypadkach szkoda musiała powstać na osobie, a za jej naprawieniem musiały przemawiać szczególne przesłanki. Przy ocenie należało brać pod uwagę znaczenia naruszonego dobra, zakres doznanych uszczerbków, zachowanie się poszkodowanego oraz rodzaj działań, którymi ewentualna szkoda została wyrządzona. (por. wyrok SN z dnia 6.01.1975 r., II CR 779/74, z dn. 22.05. 2003 r., II CKN 96/01) Dokonując analizy całokształtu sprawy, zarówno w czasie obowiązywania treści art. 419 k.c. – kiedy to miały nastąpić działania pozwanych skutkujące szkodą powoda, oraz w czasie obowiązywania art. 417 2 k.c. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania powodowi zadośćuczynienia. Istotnie, w trakcie prowadzenia przeciwko niemu przedmiotowego postępowania karnego powód kilkakrotnie przebywał w Szpitalu psychiatrycznym, leczył się także w poradni neurologicznej i psychologicznej, jednakże na długo przed wszczęciem postępowania karnego, powód był uznany za inwalidę. Ponadto sam powód, zeznał, iż nie wie, w jaki sposób postępowanie karne wpłynęło na pogorszenie jego zdrowia. Powód zeznał, także, „iż jeszcze przed wszczęciem postępowania lekarz C. – psychiatra wypisywała mu jakieś leki”. Powód jest rencistą, uznanym za niezdolnego do pracy. Otrzymuje świadczenie w wysokości 617 złotych miesięcznie, zatem nie można twierdzić, iż nie ma źródeł utrzymania. Dodatkowo powód zamieszkuje z matką i rodzeństwem. Zdaniem Sądu choroby powoda istniały zanim wszczęto przeciwko niemu przedmiotowe postępowanie karne. Powód reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd nie był zobowiązany działać w toku postępowania dowodowego z urzędu. Sąd zważył, iż przy rozpoznawaniu sprawy nie jest obowiązkiem Sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). (wyrok SN z 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76) Obowiązkiem powoda zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Tymczasem powód zeznając, nie był w stanie wykazać, a nawet określić, na czym polegało pogorszenie jego zdrowia, w związku z działaniem pozwanych. Powód nie wykazał, na czym polegało pogorszenie jego zdrowia, nie wykazał, aby jego leczenie w poradni psychiatrycznej i neurologicznej, miały jakikolwiek związek z postępowaniem karnym prowadzonym przez pozwanych. Mając na uwadze te wszystkie okoliczności sąd uznał, że roszczenie powoda nie jest zasadne, czego skutkiem musiało być oddalenie powództwa. W pkt. 2 wyroku, Sąd przyznał od Skarbu Państwa adwokatowi J. S. kwotę 3600 złotych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. O powyższym orzeczono zgodnie z § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Powyższa kwota została powiększona o kwotę 828 złotych tytułem podatku od towarów i usług. O kosztach orzeczono na podstawie art.102 k.p.c., odstępując od obciążania powoda kosztami procesu poniesionymi przez stronę wygrywającą, czyli pozwaną. Przepis ten przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). --- STRONA 5 --- Powyższy przepis stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej oceny sądu. Ocena ta musi jednakże uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa). Stosując wyrażoną w powyższym przepisie zasadę słuszności, Sąd uwzględnił przede wszystkim sytuację materialną powoda, jego inwalidztwo, fakt, iż utrzymuje się jedynie z renty w kwocie 617 złotych i jest uznany za nie zdolnego do pracy. Okoliczności te zdaniem Sądu w całości uzasadniają odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu.