Postanowienie II C 342/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2015r. Sąd Okręgowy w Gliw

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 342/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2015r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Renata Kopala Protokolant: Jolanta Bober po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015r. w R. sprawy z powództwa T. B. (B.) przeciwko T. Ś. (Ś.) o ochronę dóbr osobistych 1) oddala powództwo; 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.777 zł (dwa tysiące siedemset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia: Sygn. akt II C 342/14 UZASADNIENIE Powód T. B. domagał się zobowiązania pozwanego T. Ś. do powstrzymywania się od dalszego naruszania dóbr osobistych powoda, zobowiązania do opublikowania w tygodniku (...) na swój koszt w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia oświadczenia następującej treści: „T. Ś. przeprasza T. B. za to, że naruszył jego dobra osobiste rozgłaszając nieprawdziwe informacje na jego temat w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Powód wnosił również o zasądzenie od T. Ś. kwoty 8.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia i zasądzenie od powoda na rzecz Fundacji (...) 8.000 zł na wskazany przez powoda cel społeczny. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania. Pozew motywował tym, że w październiku 2011 roku pozwany w rozmowie z osobą trzecią nazwał powoda przestępcą stojącym na czele zorganizowanej grupy przestępczej zajmującej się fałszowaniem obrazów oraz handlem fałszywymi i kradzionymi obrazami. Ta wypowiedz w ocenie powoda naruszyła jego dobre imię i cześć. Słowa te są nieprawdziwe, obraźliwe i krzywdzące, a działanie pozwanego bezprawne i zawinione oraz mające zdyskredytować powoda jako konkurenta w oczach potencjalnych klientów. Powód twierdzi, że nie była to jednorazowa wypowiedź i że podobne wypowiedzi pozwanego miały miejsce co najmniej do maja 2012 roku. Wskazał ,że na jednej ze zorganizowanej przez powoda aukcji funkcjonariusze policji zabezpieczyli obrazy i laptopy na oczach uczestników aukcji i mimo, że obrazy powodowi zostały zwrócone, jego dobre imię zostało nadszarpnięte a samo zdarzenie pozbawiło powoda dochodu ze sprzedaży obrazów. Do akcji policji doszło na wskutek zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez Związek (...) w K., którego pozwany jest członkiem. Podniósł również, że postępowanie karne przeciwko pozwanemu o popełnienie --- STRONA 2 --- przestępstwa z art. 212§1 kk zakończyło się warunkowym umorzeniem postępowania co oznacza, że wina pozwanego nie budzi wątpliwości. Mimo próby ugodowego załatwienia sporu pozwany nie zareagował na wezwanie powoda zatem pozew stał się konieczny i uzasadniony. W odpowiedzi na pozew pozwany T. Ś. wnosił oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wskazując, że nie doszło do naruszenia przez niego dóbr osobistych powoda. Nie doszło do realnego poniżenia czy utraty zaufania powoda a przypisany pozwanemu czyn ograniczył się do zakomunikowania nieprawdziwej informacji jednej tylko osobie , która powtórzyła opinię pozwanego wyłącznie powodowi. Uczyniła to mimo próśb pozwanego by tej informacji nikomu dalej nie przekazywała. Pozwany przekazał tą informację M. M. jedynie w związku z obawą wprowadzenia do obrotu obrazów, które okazały się falsyfikatami . Nadto nie można mówić w ocenie pozwanego o jego winie bo informacje na temat powoda czerpał z dostępnych źródeł: gazet, Internetu, a informacje te dotyczyły postępowań karnych toczących się z udziałem powoda i dotyczących jego wcześniejszej działalności i karalności. Pozwany zaprzeczył by kiedykolwiek przekazywał komukolwiek inne informacje na temat powoda. Wskazał również, że nie on złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, a stowarzyszenie Związek (...) a sam fakt członkostwa pozwanego w tym stowarzyszeniu nie może rodzić jego odpowiedzialności za złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa. Wskazywał nadto na wygórowanie żądania pieniężne powoda w sytuacji uznania przez Sąd odpowiedzialności pozwanego, której on konsekwentnie przeczy. Sąd ustalił : Powód prowadzi działalności gospodarczą i trudni się między innymi sprzedażą obrazów. W R. prowadzi Galerię (...). Pozwany natomiast prowadzi w R. antykwariat. Powód w przeszłości organizował aukcje obrazów. Pierwsza aukcja odbyła się 16 października 2011 roku. Przed tą aukcją powód przyniósł pozwanemu kilka obrazów. Na obrazach tych widniała opinia malarki M. M. wskazująca, że przedstawione obrazy posiadają walory autentyczności . Dowód : katalogi obrazów z aukcji –k. 213 Obrazy te miał również zaopiniować dyrektor D. w W. J. K., który miał przebywać u pozwanego . Po obejrzeniu tych obrazów J. K. wskazał, że nie są to oryginalne obrazy. Zarówno K. jak i M. M. nie wydawali ekspertyz potwierdzających autentyczność obrazów. M. M. opiniowała jedynie obrazy, a opinie te znajdowały się później w opisach w katalogach aukcyjnych. W opisach tych M. M. wskazywała, że dany obraz „wykazuje cechy oryginalności”. Po informacji uzyskanych od J. K., że obrazy nie są oryginalne pozwany zadzwonił do M. M. i chciał jej przekazać te informacje i ostrzec ją przed wydawaniem opinii o walorach autentyczności obrazów. Pozwany telefonicznie poprosił M. M. by przyszła do jego antykwariatu. Do spotkania miedzy pozwanym a M. M. doszło między 11 a 14 października 2011 roku. Nie było bezpośrednich świadków rozmowy między pozwanym a M. M.. W trakcie tej rozmowy przekazał jej informacje o nieautentyczności obrazów i powiedział jej co usłyszał od K.. Ponieważ M. M. nie dowierzała pozwany połączył się z J. K. i przekazał jej telefon. Pozwany chciał ostrzec M. M. przed współpracą z powodem i powiedział jej, że powód jest związany z organizacja przestępczą z G. i handluje fałszywymi obrazami. Pozwany poprosił M. M., by nikomu nie przekazywała treści tej rozmowy. Wzburzona M. M. niezwłocznie spotkała się z powodem i zrelacjonowała mu treść rozmowy z pozwanym. Dowód : zeznania świadka M. M. na rozprawie 01 kwietnia 2015 roku, częściowo powoda i pozwanego; złożone na rozprawie w dniu21 października 2015 roku Aukcja w dniu 16 października 2011 roku doszła do skutku. W dniu 22 stycznia 2012 powód zaplanował druga aukcję obrazów. Zarówno w pierwszej jak i w drugiej aukcji posiłkował się opiniami M. M., że obrazy „wykazują cechy oryginalności”. Powód nie poddawał obrazów ekspertyzie w celu sprawdzenia w 100% że obrazy są autentyczne bowiem wartość tych obrazów była i nie były warte wykonania kosztownej ekspertyzy. W trakcie aukcji przeprowadzonej przez powoda w dniu 22 stycznia 2012 roku, po zawiadomieniu złożonym przez Związek (...) funkcjonariusze policji zabezpieczyli obrazy do śledztwa w sprawie o usiłowania oszustwa. W trakcie śledztwa biegły historyk sztuki w opinii wskazał ,że większość zabezpieczonych obrazów są fałszywymi. Postępowanie to jednak 09 --- STRONA 3 --- marca 2012 roku zakończyło się postanowieniem o umorzeniu dochodzenia wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Dowód: informacje prasowe –k. 42, ,notatka urzędowa z 22 stycznia 2012 z akt Prokuratury Rejonowej w R.Ds. 132/12 –k. 164, postanowienie o umorzeniu postępowania –k. 168 Powód wszczął z oskarżenia prywatnego sprawę przeciwko pozwanemu o przestępstwo z art. 212§1 kk wskazując, że od października 2011r. do maja 2012r. rozgłaszał nieprawdziwe informacje na temat oskarżyciela prywatnego T. B.,a a dotyczące obrazów sprzedawanych przez niego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pomawiając go o sprzedawanie kradzionych a także fałszywych obrazów (po wcześniej uzyskanej fałszywej ekspertyzie) i nazywając oskarżyciela prywatnego przestępcą stojącym na czele grupy przestępczej zajmującej się fałszowaniem obrazów. Ostatecznie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 marca 2014 roku Sąd Rejonowy w R. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko pozwanemu zmieniając opis czynu w ten sposób, że w trakcie rozmowy z M. M. w nieustalonym dniu między 11 a 14 października 2011 roku pomówił T. B. o takie postępowanie ,które może poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla prowadzonej działalności mówiąc, że należy on do grupy przestępczej zajmującej się kopiowaniem i kradzieżą obrazów. Dowód: wyrok Sądu Rejonowego z 18 marca 2014 z uzasadnieniem –k. 149- 157 akt. W późniejszym okresie ukazały się publikacje prasowe i internetowe dotyczące kolejnej aukcji która miał zorganizować przez powoda w lipcu 2012 roku. W publikacjach tych pojawiły się informacje, że obrazy zamieszczone w katalogu są jedynie nieudolnymi kopiami opisywanych obrazów. Dowód: informacje prasowe –k. 43-46 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wskazanych dowodów. Sąd nie dał wiary świadkowi J. J. który twierdził, że był obecny przy rozmowie M. M. i pozwanego. Ani pozwany ani M. M. nie wskazywali początkowo by ktokolwiek był obecny przy tej rozmowie, a zeznania świadka złożone po prawie trzech latach od zdarzenia i fakt „przypomnienia sobie” że był obecny w czasie tej rozmowy jest mało wiarygodny. Również to , że w trakcie rozmowy pozwany prosił M. M. by tego o czym rozmawiali nie przekazywała panu B. może świadczyć o tym, że rozmowa ta odbywała się bez obecności osób trzecich skoro treść tej rozmowy miała zostać pomiędzy pozwanym a świadkiem M. M.. Sąd oddalił wniosek dowodowy pozwanego o zwrócenie się do KRS z zapytaniem o wcześniejszą karalność powoda związku z prowadzeniem domu aukcyjnego albowiem fakt karalności powoda nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a pozwany nie wykazywał, że powód był karany za udział w grupie przestępczej trudniącej się fałszowaniem obrazów co wskazywałoby na prawdziwość oświadczenia pozwanego. Również wniosek pozwanego dotyczący późniejszych informacji prasowych odnośnie sprzedaży „obrazu W.” nie był uzasadniony i podlegał oddaleniu. Publikacje prasowe w tym zakresie odnosiły się do zdarzeń sprzed kilku miesięcy i nie mają żadnego związku z rozmową pozwanego z M. M. z października 2011 roku. W trakcie postępowania poza negatywnymi opiniami wyrażonymi przez pozwanego w prywatnej rozmowie z M. M. powód nie wykazał i nie udowodnił, że pozwany dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powoda w innym czasie. Wnioskowany na tą okoliczność świadek Z. J. zaprzeczył by słyszał kiedykolwiek negatywne opinie o powodzie z ust pozwanego. Innych dowodów na tą okoliczność powód nie przedstawił . Również w trakcie postępowania karnego ustalono jedynie, że pozwany wyrażał się negatywnie raz w październiku 2011 roku w rozmowie z M. M.. Nie można zarzucić T. Ś., że dokonał zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez T. B., bowiem sam powód przyznał, że takie zawiadomienie zostało złożone przez Związek (...), a nie przez pozwanego. Nadto samo złożenie zawiadomienia nie może być uznawane za bezprawne. Nie można przypisać pozwanemu również odpowiedzialności za działania policji podjęte w czasie aukcji obrazów. T. Ś. nie jest również autorem negatywnych publikacji dotyczących powoda i jego działalności związane ze sprzedażą obrazów. Zgodnie z art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która --- STRONA 4 --- dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Niewątpliwie pozwany wygłosił nieprawdziwą opinie o T. B., że jest on związany z grupą przestępczą i działanie to było nieuprawnione. Jednak w ocenie Sądu nie została spełniona przesłanka wskazana w wyżej wymienionym przepisie dotycząca zagrożenia dobrego imienia i czci powoda działaniem pozwanego. Pozwany wypowiadając negatywną opinię o związku powoda z grupa przestępczą nie miał zamiaru upubliczniać tej opinii. To była jego prywatna wypowiedź adresowana do jednego słuchacza z wyraźnym zaznaczeniem by nie zostawała przekazywana dalej, a w szczególności by nie została przekazana powodowi. Wola pozwanego braku zamiaru upublicznienia tej informacji wynika zarówno z zeznań pozwanego jak i świadka M. M. . Nie ma też podstaw do przyjęcia, że pozwany wygłosił tę wypowiedź w zamiarze, aby ona dotarła do powoda czy do innych osób poza M. M.. Tym samym w okolicznościach sprawy brak podstaw do stwierdzenia e doszło do zagrożenia naruszenia czci powoda przez wypowiedź przypisywaną pozwanemu. Godzące w godność powoda słowa tej wypowiedzi dotarły do T. B. nie wskutek działań pozwanego a nawet wbrew jego woli a tylko z taką przesłanką „działania pozwanego”, ustawa łączy odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych (art. 24 § 1 w związku z art. 23 k.c.), Działanie pozwanego nie zmierzało do upublicznienia tej informacji, pozwany nie wygłosił tej opinii w obecności T. B. a informacja o takim sformułowaniu została przekazana powodowi wskutek działań M. M., na które pozwany nie zgadzał się. Na gruncie prawa cywilnego możliwość znieważenia innej osoby pod jej nieobecność ogranicza się wyłącznie do przypadków zniewagi dokonanej publicznie lub w zamiarze, aby do tej osoby dotarła.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 maja 2014 roku w sprawie V CSK 361/130 , LEX nr 1491264) Pozwany nie został skazany za popełnienie przestępstwa zniesławienia powoda, postępowanie karne warunkowo umorzono wobec niego . Zgodnie w myśl art. 11 kc. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym, czyli a contrario, sąd cywilny nie jest związany ustaleniami wyroku uniewinniającego, umarzającego postępowanie z powodu okoliczności wyłączających dopuszczalność postępowania karnego (umorzenie bezwarunkowe)czy jak w niniejszej sprawie warunkowo umarzającego postępowanie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał , że brak jest przesłanek do uwzględnienia powództwa i powództwo oddalił . O kosztach orzeczono w myśl art. 98 kpc i§6 pkt. 3 i §11 pkt. 2 .Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 28 września 2002 roku zasądzając od powoda na rzecz pozwanego tytułem kosztów zastępstwa procesowego kwotę 360 zł za ochronę dóbr i 2.400 zł za roszczenia majątkowe oraz dodatkowo 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.