Postanowienie II C 338/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2010 r. Sąd Okręgowy w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 338/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. Izabella Knych Protokolant: st. sekretarz sądowy Dorota Król po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 r. w Katowicach sprawy z powództwa A S przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz radcy prawnego S P kwotę 4392 zł (cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, w tym kwotę 792 zł (siedemset dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem podatku od towarów i usług. Sygn. akt II C 338/09/2 UZASADNIENIE Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia. W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, prawo do respektowania i poszanowania życia osobistego oraz godności jednostki poprzez umieszczenie go w przeludnionych celach w zakładach karnych i aresztach śledczych, w których przebywał. Jako podstawę prawną roszczenia wskazał art. 23, 24 k.c. i art. 417 k.c. w zw. z art. 448 k.c., powołał się --- STRONA 2 --- również na art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powód wskazał, że w okresie od 11.09.2006 r. do chwili wniesienia pozwu przebywał w następujących jednostkach penitencjarnych: Areszcie Śledczym w P ,Areszcie Śledczym w Ł , Zakładzie Karnym w T i Zakładzie Karnym w Z . Wskazał, że pozwany nie zapewnił mu odpowiednich warunków bytowych. Powód zarzucał pozwanemu nadmierne przeludnienie w celach, nie zapewnienie podstawowego sprzętu kwaterunkowego, nie zabudowane urządzenia sanitarne wc w Zakładzie Karnym w Ł i Zakładzie Karnym w T , powodujące brak prywatności i intymności. Brak środków w odpowiednich ilościach do utrzymania czystości oraz higieny osobistej, brak dostępu do ciepłej wody, możliwość skorzystania z łaźni wyłącznie raz w tygodniu przez około 10-15 minut. Zakładowi Karnemu w Z powód zarzucił brak zajęć kulturalno - oświatowych i sportowych. Świetlice zostały przerobione na sale mieszkalne. Zagrzybione ściany w pralni, jedna pralka na 130-150 osadzonych. Zarzucił także brak suszarek w pralni, brak wirówek i zagrzybione ściany w stołówce. Wszystkim jednostkom penitencjarnym zarzucił ponadto brak dostępu do informacji, stare i nieaktualne akty prawne i ograniczony dostęp do prasy. Nadto brak dostępu do czytelnej informacji w postaci ogłoszeń lub zarządzeń wydawanych przez zarządców zakładów. Pismem z dnia 23 lipca 2009 r. wskazał, iż Skarb Państwa winien być reprezentowany w przedmiotowej sprawie przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w K . (k. 19) W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – Centralny Zarząd Służby Więziennej w W wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, iż powód nie poparł swych twierdzeń i żądań szerszą argumentacją. W związku z zarzutem przeludnienia pozwany podniósł, że nie było ono bezprawne, lecz występowało zgodnie z przepisami art. 248 § 1 k.k.w. oraz na podstawie stosownych rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości. Osadzony winien udowodnić, że mimo możliwości zapewnienia mu przez jednostkę penitencjarną możliwości osadzenia w celi, w której norma metrażowa przypadająca na jednego osadzonego nie była przekroczona - w dalszym ciągu odbywał karę w celi przeludnionej. Podniósł, że mimo bezsporności faktu przeludnienia, nie doszło w związku z tym do naruszenia dóbr osobistych powoda, w szczególności jego godności i prawa do humanitarnego traktowania. Powód nie udowodnił istnienia działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej. W piśmie z dnia 3 marca 2010 r. pozwany wskazał, iż powód miał zapewnione warunki sanitarne i higieniczne w celach mieszkalnych, w których odbywał karę. Cele były wyposażone w łóżko koszarowe dla każdego skazanego, odpowiednią do liczby skazanych ilość stołów, szafek i taboretów oraz środków do utrzymania czystości w celi. Osadzeni mają dostęp do ciepłej wody i korzystają z kąpieli. Zgodnie z prawem każdemu przysługuje raz w tygodniu ciepła kąpiel. W jednostkach penitencjarnych ciepła kąpiel jest zapewniana częściej niż raz w tygodniu, jeżeli zaleci tak lekarz lub osadzony wykonuje pracę brudzącą. Każda cela jest ogrzewana i wentylowana. Cele wyposażone są w kąciki sanitarne, które oddzielone są od części mieszkalnej celi. Poza tym cele mają odpowiedni dostęp do światła dziennego i sztucznego w postaci dwóch żarówek 100 W i jedna 60 W w kąciku sanitarnym. Powód otrzymywał pościel, środki higieny, konserwacji oraz sprzęt stołowy. Miał zapewniony dostęp do całodobowej opieki medycznej. Osadzeni mają nadto możliwość korzystania z odbiorników radiowych i telewizyjnych, jak również z własnych czajników i grzałek. Na terenie zakładów penitencjarnych prowadzone są liczne programy resocjalizacyjne, a także funkcjonują radiowęzły, świetlice i biblioteki. Zdaniem pozwanego, szczególnie dobrze rozwinięta działalność kulturalno - oświatowa dla osadzonych prowadzona jest w Zakładzie Karnym w T . Pozwany na marginesie wskazał, że powód sam przyczynił się do przeludnienia panującego w jednostkach penitencjarnych, gdyż jest recydywista penitencjarnym, wcześniej odbywał już kary pozbawienia wolności, co nie odstraszyło go przed powrotem w to samo miejsce. Powód podczas odbywania kary, odbył także terapię w Oddziale Terapeutycznym dla skazanych --- STRONA 3 --- uzależnionych od alkoholu w Zakładzie Karnym w G oraz odbywał częste konsultacje psychologiczne (k. 108-113). Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oznaczył jednostkę organizacyjna pozwanego Skarbu Państwa jako Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w K w miejsce Centralnego Zarządu Służby Więziennej w W (k. 78). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód od 11.09.2006 r. przebywał do chwili wniesienia pozwu w następujących jednostkach penitencjarnych: Areszcie Śledczym w P od dnia 11.09.2006 r. do 28.05.2007 r. , Areszcie Śledczym w Ł od dnia 28.05.2007 r. do dnia 17.02.2008, Zakładzie Karnym w T - od dnia 17.02.2008 r. do dnia 18.03.2008 r. oraz dwukrotnie w Zakładzie Karnym w Z , pierwszy raz od 17.03.2008 r. do 18.06.2008 r. drugi od 12.09.2008 r. do 5.02.2010 r. /okoliczności bezsporne/ W Areszcie Śledczym w P przez cały 2006 r. występował problem przeludnienia. Najniższy poziom osiągnął w styczniu 2006r. - 117, 3 % przeludnienia, a najwyższy w grudniu 2006r. - 134,6 % przeludnienia. / dowód: sprawozdanie z wizytacji AŚ w P w dniach 18-21, 28- 29 grudnia 2006 r. k. 177-187/ W Areszcie Śledczym w P powód miał zapewnione środki higieny w postaci mydła toaletowego, proszku do prania, papieru toaletowego, szczoteczki do zębów, pasty do zębów, nożyka do golenia i kremu do golenia. Środki wydawane były każdego pierwszego dnia miesiąca. Wszystkie cele mieszkalne wyposażone były w wydzielone i zabudowane węzły sanitarne oraz w sprzęt kwaterunkowy. /dowód: pismo z 24.08.2009 r. k. 143 pismo z 24.09.2009 r. k. 144/ W Areszcie Śledczym w P w celach występuje wentylacja naturalna, okresowo kontrolowana przez wyspecjalizowany zakład kominiarski. W sezonie grzewczym temperatura w celach utrzymywana jest na poziomie +20 0 C. We wszystkich celach panuje oświetlenie naturalne, a dodatkowo sztuczne - oprawa oświetleniowa. /dowód: notatka służbowa z 23.09.2009 r. k. 142 protokoły przeglądów kominiarskich k.145-145/ W Areszcie Śledczym w Ł pojemność aresztu na dzień 7.10.2008 r. wyniosła 1138 miejsc. Zaludnienie w tym dniu wyniosło 1340 osadzonych, w tym 440 tymczasowo aresztowanych. Na terenie Aresztu znajdują się dwa duże pola spacerowe. Służba zdrowia zajmuje 12 pomieszczeń usytuowanych w pawilonie mieszkalnym. W jednostce funkcjonuje apteka. W Areszcie wykorzystywane są tradycyjne formy działalności kulturalno oświatowej: wypożyczanie książek, nadawanie audycji przez radiowęzeł, oglądanie telewizji, organizowanie konkursów tematycznych i dostarczanie prasy. /dowód: sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego w Ł w dniach 6-10 października 2008 r. k. 188 – 204/ W Areszcie tym cele mieszkalne są wyposażone w kąciki sanitarne w skład, których wchodzi miska ustępowa, automat płuczący oraz umywalka z doprowadzeniem bieżącej zimnej wody. Kąciki są osłonięte konstrukcją stalową pokrytą płytą HDF do wysokości 205 cm. Temperatura jest odpowiednia do pory roku. Każdy osadzony ma miejsce do spania. Cele wyposażone są w łóżko, stolik, szafkę, taboret, wieszak, półkę na przybory toaletowe i lustro- według ilości osadzonych. Skazani otrzymują środki higieny w postaci mydła toaletowego, proszku --- STRONA 4 --- do prania, papieru toaletowego, szczoteczki do zębów, pasty do zębów i kremu do golenia. /dowód: sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego w Ł w dniach 6-10 października 2008 r. k. 188 – 204 pismo z dnia 22.09.2009 r. k. 154/ Corocznie przeprowadzane są kontrole instalacji kominowych. / dowód: notatka służbowa k. 153 protokoły przeglądów kominiarskich k. 147-152/ Zakład Karny w T jest zakładem typu półotwartego i otwartego. Cel mieszkalnych jest 74. Pojemność normatywna zakładu wynosi 370. Największe zaludnienie ogólne w jednostce zanotowano w marcu 2008 – 129, 46 %, a najniższe w listopadzie 2008 - 118,11 %. Średnie zaludnienie w 2008 r. wyniosło 125, 74 %. Cele wyposażone są w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Są to łóżka, stoły, taborety, szafki, wieszaki, głośniki radiowe. Cele sukcesywnie wyposażane są w szuflady pod łóżkami, w których skazani mogą trzymać odzież i inne własne rzeczy. Cele oświetlane są naturalnie, istnieje również oświetlenie sztuczne. Oddziały mieszkalne I,II, II posiadają toalety- łazienki ogólnodostępne, jedynie na oddziale IV cele wyposażone są w ubikacje i umywalkę, każda oddzielnie. Skazani mogą korzystać z biblioteki, czytelni, obejrzeć film w świetlicy centralnej, zagrać w tenisa stołowego, rozwijać swoje zdolności w klubach i kołach zainteresowań. Do dyspozycji osadzonych są dwa boiska- jedno do piłki nożnej, drugie do siatkowej, a także dwie sale rekreacyjno sportowe - jedna do ćwiczeń, druga do tenisa stołowego. Osadzeni mogą z nich korzystać bez ograniczeń. /dowód: sprawozdanie z wizytacji ZK w T z 30.12.2008 r. k. 205-243/ Zakład Karny w Z jest zakładem typu półotwartego dla recydywistów penitencjarnych, posiada także oddział typu otwartego dla recydywistów penitencjarnych. Jednostka jest przeznaczona dla jednorazowo przebywających 591 osób. Pojemność na dzień 7.09.2009 r. była znacznie przekroczona – 680 osób skazanych, tj. o 112 % ustalonej pojemności. /dowód: sprawozdanie z wizytacji ZK w Z z 7 i 8 września 2009 r. k. 164-176/ Powód Arkadiusz Szymczyk, przebywał w Zakładzie Karnym w Z dwukrotnie. Pierwszy raz od 17.03.2008 r. do 18.06.2008 r. przebywał w celi nr 13 w pawilonie B. To sala o powierzchni 40,03 m 2 , przeznaczona dla 13 skazanych. Faktycznie okresowo przebywa w niej 16 osadzonych. W pawilonie tym ubikacja i łaźnie znajdują się w odrębnych pomieszczeniach. Następnie w dniu 18.06.2008 r. powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w G , gdzie odbył terapię AA. Terapię zakończył we wrześniu 2008 r. /dowód: ocena końcowa przebiegu i efektów terapii k. 245-247/ Po powrocie z terapii został zakwaterowany w oddziale V w sali nr 21. Sala ta ma powierzchnię 17 m 2 i jest przeznaczona dla 5 osadzonych, ale w związku z przeludnieniem kwateruje się w niej do 8 osób. Zakład Karny w Z - jest zakładem typu półotwartego z oddziałem otwartym. Oznacza to, iż w porze dziennej od godz. 8.00 do 17.00 a w porze zimowej do 16.00 osadzeni mają nieograniczoną swobodę poruszania się po wydzielonym obszarze więziennym – boiskach, terenach zielonych i innych oddziałach. / dowód: notatki służbowe z ZK w Z k. 135-137) Zakład był modernizowany w latach 2003 -2007. Wymieniono wszystkie okna na plastikowe. Wymieniono drzwi, dokonano nowego podziału sal, zmniejszając ich powierzchnię, a zwiększając ilość. Podłogi wyłożone są glazura. Skazani mają do dyspozycji oddzielnie ubikację, --- STRONA 5 --- łaźnie, ogólnodostępną kuchnię i palarnię. Dbałość o utrzymanie czystości w oddziałach mieszkalnych jest obowiązkiem samych osadzonych. Dostają w tym celu odpowiednie środki czystości. Skazani mają dostęp do biblioteki, w pawilonie KO znajduje się stół do tenisa stołowego. Organizowane są również konkursy tematyczne i turnieje sportowe i sporadycznie organizowane są koncerty. / dowód: notatki służbowe z ZK w Z k. 135-137) W salach, w których przebywał powód regularnie dokonywane były przeglądy kominiarskie. /dowód: protokoły przeglądów kominiarskich k. 138-141) Dnia 5 lutego 2010 r. powód został zwolniony z Zakładu Karnego w Z . /dowód: pismo z dnia 19.02.2010 r. k. 99/ Sąd zważył, co następuje: Roszczenie powoda, który domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z warunkami bytowymi w jednostkach penitencjarnych, w których był osadzony, oparte jest o treść przepisów art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W myśl przepisu art. 24 k.c. ten którego dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W razie naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami powyższej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Ciężar udowodnienia dwóch pierwszych okoliczności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka – bezprawność działania – objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym, które pozwany może obalić, wykazując brak bezprawności swego działania. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonego przez powoda zarzutu przebywania w przeludnionych celach. Była to okoliczność bezsporna między stronami – pozwany przyznał bowiem fakt przeludnienia. Pozwane jednostki penitencjarne - zgodnie z wymogiem zawartym w art. 248 § 1 k.k.w. okresowo informowały o tym fakcie sędziego penitencjarnego. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2008 r. sygn. akt SK 25/07 przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przepis ten stracił moc obowiązującą z dniem 6 grudnia 2009 r. Przepis ten stanowił odstępstwo od standardów wyznaczonych w art. 110 k.k.w., w którym zawarto wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych: powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m 2 , cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. W art. 248 k.k.w. w przypadkach szczególnie uzasadnionych i przy zastosowaniu szczególnego trybu, przewidziano możliwość odstąpienia od normy 3 m 2 , ale tylko na czas określony i nie nadmiernie długi. Pozwany w przypadku każdej ze swoich jednostek organizacyjnych informował o fakcie --- STRONA 6 --- odstąpienia od stosowania normy 3 m 2 sędziego penitencjarnego, odstąpienie to było związane z stałym przeludnieniem jednostek penitencjarnych. Bezsporny był fakt przebywania powoda w przeludnionych celach, jednakże Sąd miał na uwadze, iż pozwany nie może odmówić przyjęcia kolejnej osoby do zakładu karnego czy też aresztu śledczego, w sytuacji przeludnienia. Nie można w związku z tym stawiać pozwanemu zarzutu bezprawności. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności osobistej w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanych, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie powód nie wykazał, że doszło do naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych w związku z umieszczaniem go w przeludnionych celach i warunkach, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności i tymczasowe aresztowanie. Sąd podziela pogląd Sądu Najwyższego, iż godność osobista jest taką sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowanej jest przez okoliczności zewnętrzne (por. wyrok SN z dnia 25.04.1989 r. sygn. I CR 143/89). Przesłanki oceny czy doszło do naruszenia, winny być poddane obiektywizacji, oznacza to, iż należy uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników. Dokonując oceny naruszenia tego dobra, niezbędne jest jednak uwzględnienie w pewnym zakresie miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Tymczasem powód, prawidłowo pouczony o skutkach nie powiadomienia Sądu o zmianie adresu, kiedy został zwolniony z Zakładu Karnego w Z w dniu 5 lutego 2010 r. nie poinformował Sądu o nowym adresie. Korespondencja kierowana na wskazany przez niego w pozwie adres, wracała do Sądu z adnotacja, iż „pod wskazanym adresem adresat nie zamieszkuje”. Wobec czego postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda z uwagi na nieusprawiedliwione niestawienie się na rozprawie. Zatem Sąd uznał, iż nie stawiając się na rozprawę celem przesłuchania w charakterze strony, powód zrezygnował z możliwości składania zeznań, które mogłyby stanowić materiał dowodowy. Dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje, zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej; sąd nie może nakazać czy zobowiązać do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody sąd będzie prowadził. Przeciwko stronie natomiast - co wynika z art. 6 k.c. - skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy; fakty nieudowodnione zostaną pominięte i nie wywołają skutków prawnych z nimi związanych, co ostatecznie może oznaczać przegranie procesu (por. Komentarz do art. 6 kodeksu cywilnego (Dz.U.94.16.93), [w:] B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009). Sąd zważył, iż przy rozpoznawaniu sprawy nie jest obowiązkiem Sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). (wyrok SN z 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76) Obowiązkiem powoda zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Powód nie udowodnił naruszenia swoich dóbr osobistych przez pozwanego, nie wykazał, że do takiego naruszenia doszło. Nie udowodnił, że był traktowany w czasie pobytu w pozwanych jednostkach w sposób nienależyty, a jego godność osobista została naruszona przez niezapewnienie mu właściwych, humanitarnych warunków bytowych. Pozwany zdaniem Sądu, wykazał natomiast, że powodowi zapewniono humanitarne --- STRONA 7 --- warunki pobytu w jednostkach, nie były one uciążliwe bardziej, aniżeli wynika to z samej istoty wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. Sąd zważył, iż powinnością administracji danej jednostki jest przyjmowanie wszystkich osób kierowanych tam przez uprawnione organy nawet w sytuacji permanentnego przeludnienia. Działaniom pozwanego, zatem nie można postawić zarzutu bezprawności w związku z przyjmowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych, nie ponosi on bowiem odpowiedzialności za przeludnienie, nie ma również możliwości odmowy z tego powodu przyjęcia do zakładu lub aresztu. Pozwany zapewnił powodowi, mimo bezspornego przeludnienia godziwe warunki bytowe oraz zagwarantował realizację przysługujących mu uprawnień. W celach, w których przebywał powód znajdował się odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, powód miał dostęp do łaźni i urządzeń sanitarnych, możliwość korzystania z zajęć kulturalno - oświatowych, biblioteki, zajęć sportowo- rekreacyjnych. Miał zapewnione wyżywienie oraz dostęp do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych i leków. Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje niewątpliwie, że w przypadku powoda nie doszło w pozwanych jednostkach do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka w postaci tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności. Państwo, realizując swoje zadania represyjne, nie może powodować większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż jest to konieczne dla zastosowania represji. Zwrócił na to uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Praw Człowieka przy okazji dokonywania wykładni art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Wskazał, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (por. wyrok SN z dnia 02.10.2007 r. II CSK 269/07 wraz z uzasadnieniem). Uciążliwości związane z izolacją w przypadku powoda nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w sam fakt pozbawienia wolności. Faktem powszechnym jest, iż istnieją ciągłe braki środków finansowych na dokonywanie modernizacji więziennictwa w Rzeczpospolitej. Powszechne jest również to, że braki te wypływają ze stanu finansów Państwa. Warunki, w których odbywał karę powód były najlepszymi, jakie na obecnym etapie możliwości finansowych Państwa można osadzonym zapewnić. W takich warunkach przebywają także inni więźniowie. Pozwany nie traktował osoby powoda gorzej aniżeli innych więźniów. Po prostu w obecnej sytuacji więziennictwa w naszym kraju, nie ma innej możliwości odbywania kary pozbawienia wolności. Nadto nie bez znaczenia jest fakt, że z materiału dowodowego wynika, iż w Zakładzie Karnym w Z w miarę posiadanych środków poczynione tam zostały znaczne nakłady na poprawę warunków bytowych więźniów; powód przebywał tam w świeżo odnowionych pomieszczeniach. Natomiast zarzuty powoda kierowane przeciwko konkretnym jednostkom organizacyjnym pozwanego, a dotyczące warunków bytowych w pozwanych jednostkach w zakresie higieny osobistej, oświetlenia, braku dostatecznego dostępu do informacji i braku zajęć kulturalno- oświatowych – nie zostały przez powoda udowodnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż okoliczność, że powód przebywał w celach w warunkach przeludnienia nie może wywoływać dla pozwanego Skarbu Państwa negatywnych skutków procesowych, ani też przesądzać o jego odpowiedzialności. Pozwany bowiem zdaniem Sądu wykazał, że wszystkie pozostałe ogólne zarzuty powoda wskazane w pozwie są niezasadne i w przypadku powoda nie nastąpiło skumulowanie negatywnych skutków przeludnienia prowadzące do naruszenia jego dóbr osobistych takich jak godność, prawo do intymności. Dlatego też powództwo podlegało oddaleniu na podstawie powołanych wyżej przepisów. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, odstępując od obciążania powoda tymi kosztami. Powyższego Sąd dokonał na zasadzie wyrażonej w art. 102 k.p.c. Przepis ten przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Przepis ten stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od --- STRONA 8 --- strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej oceny sądu. Ocena ta musi jednakże uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa). W punkcie 3 wyroku, Sąd przyznał radcy prawnemu wynagrodzenie z tytułu udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu. Powyższe zostały obliczone zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.)