Wyrok II C 329/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 329/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący : Sędzia Sądu Okręgowego Elżbieta Kaziród Protokolant: Iwona Mucha po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. w R. sprawy z powództwa A. M. (1) przeciwko J. S. (1) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1) zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5000 zł ( pięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od 25 lutego 2015 roku; 2) w pozostałym zakresie powództwo oddala; 3) oddala w całości roszczenie niemajątkowe; 4) nakazuje pobrać od powódki A. M. (1) na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. z zasądzonego roszczenia kwotę 1857,20 zł ( jeden tysiąc osiemset pięćdziesiąt siedem złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów sądowych; 5) nakazuje pobrać od pozwanego J. S. (1) na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. kwotę 647,70 zł ( sześćset czterdzieści siedem złotych siedemdziesiąt groszy) tytułem kosztów sądowych; 6) zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1128 zł ( jeden tysiąc sto dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Sygn. akt II C 329/13 UZASADNIENIE Powódka A. M. (1) w pozwie skierowanym przeciwko J. S. (2) o usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych i zapłatę zadośćuczynienia wniosła o usunięcia skutów naruszenia dóbr osobistych powódki przez złożenie dwukrotnie w miesięczniku regionalnym (...) oraz umieszczenie przez okres jednego miesiąca w miejscu prowadzenia działalności przez pozwanego w Ż. przy ul. (...), na drzwiach gabinetu pozwanego, czcionką A., rozmiar 14, oświadczeń przeprosin --- STRONA 2 --- o treści :” Ja niżej podpisany lekarz stomatolog J. S. (2) przepraszam panią A. M. (1) za spowodowanie u niej uszczerbku na zdrowiu polegającego na wyrwaniu nieprawidłowego zęba, braku naprawienia omyłki, nie udane próby naprawienia błędu, spowodowanie cierpień fizycznych i moralnych, a ponadto za lekceważenie i straszenie pacjentki oraz formułowanie nieprawdziwych zarzutów”. Powódka wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kwoty 15.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za wyrządzone powódce krzywdy i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa przez pełnomocnika. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dniu 19.02.2013 r. powódka korzystała z porady stomatologicznej u lekarza stomatologa A. L.-R. dotyczącej możliwości zęba nr 27. Ząb sprawiał jej silny ból i uniemożliwiał normalne funkcjonowanie. W związku ze znacznym stopniem uszkodzenia zęba oraz wysokimi kosztami jego leczenia ząb miał zostać usunięty, a zabieg miał przeprowadzić lekarz stomatolog J. S. (2). Pozwany przeprowadził ekstrakcję zęba, niestety po powrocie do domu okazało się, że pozwany usunął nie ząb nr 27, ale ząb nr 26. Powódka tego samego dnia po powrocie do domu zauważyła błąd i poinformowała o nim pozwanego. W rozmowie telefonicznej pozwany przyznał się do pomyłki i zobowiązał w zamian do wyleczenia zęba nr 27 i wstawienia zęba nr 26. Niestety w toku dalszych działań pozwany nie tylko nie zlikwidował wyrządzonego powódce uszczerbku na zdrowiu, ale doprowadził do jego pogłębienia. Pozwany w czasie kolejnych wizyt nie potrafił dobrać właściwej metody leczenia, zmieniał zdanie i nieprawidłowo wykonywał kolejne zabiegi lecznicze co pogarszało stan zdrowia powódki. Przez pierwsze 3 dni po usunięciu nieprawidłowego zęba powódka nie była w stanie normalnie funkcjonować bolało ją zarówno dziąsło po usuniętym zębie nr 26 jak i chory ząb nr 27. Powódka nie była w stanie zajmować się 2- letnią córką, wykonywać obowiązków zawodowych, uczestniczyć w życiu rodzinnym. W dniu 26.02.2013 r. pozwany poinformował powódkę, iż nie jest w stanie wyleczyć zęba nr 27 i należy go usunąć .Wskazał nadto, iż wstawi ząb nr 26 szlifując sąsiednią piątkę, a w ramach zadośćuczynienia wykona półmostek na dole. Tego samego dnia pozwany pobrał wycisk i oszlifował ząb nr 47. Na skutek tego zabiegu cały następny dzień powódka nie mogła otworzyć szczęki i wykonywać pracy zawodowej. Pozwany usunął chory ząb nr 27 dopiero 02 marca 2013 r. W dniu 09 marca 2013 r. pozwany szlifował ząb nr 47 i włożył półmostek bez cementowania. W związku z tym, że półmostek był z jednej strony metalowy co było widoczne, a czego powódka nie akceptowała pozwany zobowiązał się przerobić półmostek. W czasie kolejnych wizyt pozwany przerobił półmostek, a na uwagi powódki, że ząb nr 47 jest za duży wskazywał, że nie da się go oszlifować. Powódka widząc działania pozwanego utraciła do niego zaufanie i udała się do innego lekarza stomatologa w celu konsultacji. Poinformowano wówczas powódkę, że pomysł wstawienia zęba i zawieszenia go na 5 jest niewłaściwy. O ile więc ma być to wykonane prawidło winno nastąpić w oparciu o dwa zęby. Podczas kolejnej wizyty pozwany zgodził się iż korona winna być wykonana na dwóch zębach. W czasie wizyt w dniach 02 i 09 lipca 2013 r. pozwany oszlifował zęby nr 24 i 25 i pobrał wycisk. Po wstawieniu zęba okazało się i że ten zabieg został wykonany wadliwie. Obok dużych zębów nr 24 i 25 i był mały ząb nr 26, zęby były bezkształtne w nieodpowiednim kolorze, uniemożliwiały prawidłowy zgryz. W czasie konsultacji w innych gabinetach lekarze wyrażali zdumienie i zaniepokojenie co do sposobu wykonania zabiegów i informowali powódkę o konieczności usunięcia wykonanego w jej ustach mostka, wskazując, iż jego pozostawienie w takim stanie nie jest bezpieczne dla zdrowia. W czasie kolejnych wizyt pozwany nie tylko nie naprawił wyrządzonych uszczerbków, ale zajął stanowisko, iż wszystkie zabiegi zostały zrealizowane prawidłowo. Co więcej, powódce odmawiano wydania dokumentacji medycznej. Istotne jest również to, że w piśmie pozwanego z 20.08.2013 r. pozwany zarzucił, że powódka rzekomo zgodziła się na usunięcie zęba nr 26 i rzekomo fakt ten miała potwierdzić dokumentacja medyczna. Powyższe pismo pozwanego jest istotne gdyż pokazuje skalę naruszenia dóbr osobistych przez pozwanego. Pozwany powołując się na rzekomą zgodę na usunięcie zęba nr 26 nie zdawał sobie sprawy, iż powódka dysponuje kopią dokumentacji medycznej z której jednoznacznie wskazano, że powódka zgodziła się na wyrwanie zęba nr 27. Nieprawdziwy zarzut pozwany jest zresztą niezgodny nie tylko z dokumentacją, ale z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wskaże po co powódka miałaby dążyć do usunięcia zdrowego zęba nr 26 i pozostawić ząb nr 27, który sprawiał jej ból. Po co wreszcie pozwany przez okres pół roku prowadził nieskuteczne próby naprawienia błędów skoro rzekomo wykonał prawidłowo. Na naruszenie dóbr osobistych powódki składają się następujące czynności: naruszenie przez pozwanego zdrowia powódki, trwające później pół roku posado nieudanych zabiegów mających naprawić popełniony błąd, a w rzeczywistości powodując kolejne uszczerbki. Powódka z zawodu jest muzykiem, zdrowe usta i uzębienie mają więc dla powódki znaczenie podstawowe, decydują o możliwości wykonywania zawodu. Wskutek metod leczenia stosowanych --- STRONA 3 --- przez pozwanego powódka nie mogła w pełni swobodnie otwierać i zamykać ust, spożywać normalnych pokarmów, prowadzić zajęć z rytmiki i nauki gry na instrumentach. Pozwany wywołał również u powódki ból psychiczny. Powódka straciła pewność siebie, została narażona na ciągły stres, oszpecenie w zakresie uzębienia, musiała tłumaczyć się w pracy i w rodzinie z ciągłych wizyt u dentysty. Pozwany J. S. (2) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Pozwany w całości zaprzeczył twierdzeniom pozwu w szczególności , iż uznając swój błąd w sztuce lekarskiej w ramach zadośćuczynienia wstawi powódce ząb nr 26 i wykona półmostek na dole. Przeprowadzenie powyższych zabiegów pozwany zaproponował w ramach dalszego prowadzenia leczenia stomatologicznego powódki . Mimo rzekomych błędów w sztuce lekarskiej powódka kontynuowała leczenie u pozwanego. Proces leczenia powódki w tym zakresie również został przeprowadzony poprawnie i zgodnie z przyjętymi metodami i standardami. Pozwany przyznał, iż półmostek w marcu 2013 r. został przerobiony i poprawiony z uwagi na dyskomfort, który odczuwała powódka związany z jego noszeniem. Jednakże w żaden sposób nie można uznać, iż wynikało to z jakiegokolwiek błędu w sztuce lekarskiej. Co do koloru zęba o którym mówi powódka w pozwie, to kolor ten został wybrany przez pozwanego i okazany do zaakceptowania przez powódkę. Jest to normalna praktyka w tego typu leczeniu stomatologicznym. Podkreślenia wymaga fakt, iż pozwany jako lekarz stomatolog nie wykonuje mostków, które wykonywane są przez protetyka. Pozwany jedynie pobierał wycisk i dokonał osadzenia mostka. Pozwany przeczy też twierdzeniom powódki, aby odnosił się do niej w jakikolwiek sposób obraźliwy czy niestosowny. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 19 lutego 2013 roku w gabinecie ,, D. ‘’ w Ż. zaplanowano u powódki A. M. usunięcie zęba 27. Tego samego dnia pozwany J. S. błędnie usunął sąsiedni ząb 26. Powódka zgodziła się na usunięcie zęba 27. Ząb nr 26 miał bardzo zniszczoną koronę , był po leczeniu endo. - dowód: karta leczenia stomatologicznego – karta 16 Zarówno ząb 26 jak i 27 nie były zębami zdrowymi. Zęby te były wcześniej leczone przez lekarza stomatologa M. W.-S.. Leczenie tych zębów nie było później kontynuowane. Zęby były zaopatrzone opatrunkiem. Już wówczas jak wynika z dokumentacji w zębie 26 założono opatrunek, a odnośnie zęba 27 stwierdzono, że pacjentka jest skłonna do usunięcia, bo jest częściowa martwica. - dowód: zeznanie świadka M. W.-S. U powódki doszło do nieplanowanego usunięcia zęba 26 zamiast zęba 27 przeznaczonego do usunięcia. Błędem było usunięcie zęba 26 w momencie planowania usunięcia zęba 27. Uszczerbek na zdrowiu powódki wynosi 1 %. Powódka i tak usunęła zęba 27 w konsekwencji w drugiej ćwiartce ( lewa część górnego łuku zębowego) powódka została pozbawiona całkowicie zębów trzonowych, które uważane są za najsilniejsze. Nie można obecnie dokonać oceny wewnątrzustnej w pracy protetycznej związanej przez pozwanego mostu 24.25.0 w związku z faktem wykonania u powódki powtórnie mostu w gabinecie lekarza stomatologa R. G. w okresie 26.08.2013 -04.09.2013 r. Obecny w jamie ustnej powódki most nie był tym wykonanym przez pozwanego. Zdjęcia wewnątrzustne powódki nie pozwalają na merytoryczna ocenę mostu wykonanego przez pozwanego ( dopasowania relacji zgryzowych). Natomiast ocena estetyki jako subiektywna nie może być dokonana przez biegłego. Most 47.0 wykony przez pozwanego stanowił przyczynę stanu zapalnego dziąsła w dniu 21.05.2014 r. Nie zaobserwowano go podczas badania powódki w dniu 28.08.2014 r. Każde uzupełnienie protetyczne niesie ze sobą ryzyko problemów z samooczyszczaniem i utrzymaniem prawidłowej higieny. To skutkować może, nawet przy prawidłowo wykonanej pracy protetycznej epizodami miejscowego stanu zapalnego. Nie może jednak fakt ten dyskwalifikować mostu. Od czasu wykonania mostu 47.0 w marcu 2013 r. brak informacji o jakichkolwiek korektach zgryzowych tego mostu. - dowód: opinia biegłej dr n. med. A. P. --- STRONA 4 --- Powódka była niezadowolona z mostów protetycznych wykonanych przez pozwanego. Za te usługi stomatologiczne powódka nie zapłaciła pozwanemu. Most 47.0 nadal posiada w jamie ustnej .Natomiast most 24.25.0 wykonała na nowo u innego stomatologa. Powódka złożyła skargę do (...)na działania pozwanego J. S.. W toku tego postępowania nieprawomocnie ustalono ,że lekarz (...).S. jest winnym tego ,że w dniu 19 lutego 2013 roku przeprowadzając zabieg ekstrakcji zęba u pacjentki A. M. nie dopełnił czynności diagnostycznych w celu prawidłowej kwalifikacji zęba do usunięcia ,usunął niewłaściwy ząb, niewłaściwie następczo zaplanował i wykonał uzupełnienia protetyczne mające na celu uzupełnienie powstałych braków zębowych ,w sposób niestaranny prowadził dokumentację medyczną czym naruszył art.7 , 28 kodeksu etyki medycznej . - dowód: przesłuchanie powódki,nieprawomocne orzeczenie O. Sadu Lekarskiego w B. , opinia biegłej Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przeprowadzone dowody. W szczególności Sąd podziela ustalenia i wnioski opinii biegłej lekarza stomatologa. Niewątpliwie doszło do pomyłki i wyrwania zęba nr 26 zamiast zęba nr 27 oraz , że próbowano ten fakty ukryć manipulując dokumentacją medyczną. Biegła sądowa w sposób szczegółowy przeanalizowała dokumentację medyczną leczenia powódki i na jej podstawie wysnuła prawidłowe i logiczne wnioski. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom powódki w zakresie przebiegu jej leczenia stomatologicznego gdyż korespondują one z opinią biegłej. Sąd natomiast nie dał wiary twierdzeniom powódki , iż pozwany usiłował straszyć powódkę. Prawem każdego człowieka również pozwanego jest obrona swoich praw. Niewątpliwie działania pozwanego, z których powódka była niezadowolona prowadziło do konfliktu między stronami, jednak nie w kategorii gróźb czy obrażania. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków W. M., A. L.-R. i M. W.-S.. Jedynie nie można się zgodzić z twierdzeniami świadka A. L. – R. ,że pozwana była prawidłowo leczona i wyraziła zgodę na usunięcia zęba 26. Jest to sprzeczne z trescią oryginalnej dokumentacji medycznej i zeznaniami powódki . Zeznania pozostałych świadków są logiczne i spójne wynikają z bezpośrednich doświadczeń obserwacji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zbadanie sytuacji finansowej pozwanego gdyż nie miało to żadnego związku z materią procesu . Sąd zważył co następuję: Roszczenie powódki A. M. o zapłatę zadośćuczynienia zasługuję na uwzględnienie co do zasady, ale nie w pełnej wysokości dochodzonej pozwem. Niewątpliwie pozwany dokonał usunięcia niewłaściwego zęba, wykonał jeden most protetyczny nieprawidłowo , źle zaplanował i przeprowadził postępowanie terapeutyczne poprzedzające jego wykonanie .Drugi most , jak się wydaje wykonał prawidłowo skoro powódka z niego nadal korzysta. Niewątpliwie zabiegi stomatologiczne wiązały się z odczuwaniem przez powódkę bólu. Pamiętać jednak należy, że nawet prawidłowo wykonane zabiegi stomatologiczne często wiążą się z bólem, wymagają odpowiedniego leczenia. Powódka za wykonane przez pozwanego mosty protetyczne nie zapłaciła. Po części nieprawidłowe leczenie powódki wynika też z nie dość precyzyjnej diagnostyki. Zgodnie z art. 4 ustawy o zawodzie lekarza i stomatologa lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami wiedzy medycznej dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz należytą starannością. Zdaniem Sądu według tych dyrektyw należy badać bezprawność działania i zawinienie (art. 415 kc ) Jeżeli zachowanie lekarza odbiega na niekorzyść od przyjętego, abstrakcyjnego wzorca postępowania przemawia to za jego winą w razie wyrządzenia szkody. O zawinieniu lekarza może zdecydować nie tylko zarzucanie mu braku wystarczającej wiedzy i umiejętności praktycznych, ale także niezręczność i nieuwaga jeżeli oceniając obiektywnie nie powinny one nastąpić w konkretnych okolicznościach. W ocenie Sądu pozwany przeprowadził ekstrakcję zęba z naruszeniem zasad wiedzy medycznej i staranności . Pozwany na skutek wręcz niedbalstwa popełnił błąd w sztuce medycznej Brak zgody powódki na usunięcie zęba 26 przesądza o bezprawności działania pozwanego --- STRONA 5 --- Niewątpliwie dokonał usunięcia niewłaściwego zęba przy czym ten ząb nie był zębem zdrowy, ale wcześniej już leczonym. Istotne jest jednak to, że nie wyraziła zgody na jego usunięcie. Natomiast nie sposób obecnie ustalić czy i w jakim zakresie nie prawidłowo wykonał most 24.25.0 gdyż on po prostu nie istnieje. Natomiast drugi most 47.0 powódka posiada w jamie ustnej. Wydaje się więc, że spełnia swoje zadanie. Trudno też oceniać czy to półroczne leczenie powódki miałoby również miejsce w przypadku prawidłowego wykonywania mostów. Wszystkie zabiegi medyczne wiążą się z pewnym ryzykiem i nie zawsze przebiegają szybko mimo dołożenia należytej staranności. Jeśli chodzi o dolegliwości bólowe to nie sposób precyzyjne rozdzielić na ile wynikały one z bólu związanego z usunięciem zęba w miarę zdrowego, a na ile z obecnością zęba chorego przeznaczonego do usunięcia. Niewątpliwie usunięcie zębów wiązało się ze sporymi dolegliwościami bólowymi i skutkowały dyskomfortem w życiu powódki, przewlekający się w czasie proces wykonywania mostów też wiązał się z dużym dyskomfortem .. Niewątpliwie dokonano manipulacji w dokumentacji medycznej próbując zatuszować pomyłkę w określeniu zęba do usunięcia .Nie sposób jednak ustalić kto był jego autorem Poza pozwanym do dokumentacji miało dostęp więcej osób . Z tych przyczyn za zasadne Sąd uznał zadośćuczynienie w kwocie 5000 zł z odsetkami od dnia wyrokowania jako daty kiedy Sąd dokonuje oceny całokształtu okoliczności sprawy. Poza kwotę 5000 zł Sąd powództwo oddalił jako nieuzasadnione i wygórowane. Powódka wprawdzie w pozwie przywołuje okoliczność, że implant porcelanowy to koszt rzędu 8200 zł. Jednak wskazać należy, że powódka domaga się zadośćuczynienia, a nie odszkodowania, a więc koszt implantu nie wpływa na wysokość zadośćuczynienia. Sąd nie jest związany podstawą prawną powództwa (tak: wyrok SN z 8.03.2101 r - Lex nr 589979 ) . W ocenie Sądu roszczenie powódki znajduje uzasadnienie w normie art. 415 kc w związku z art. 445§1 kc. Pozwany ponosi odpowiedzialność na zasadzie winy . Na skutek niedbalstwa doszło do błędu w sztuce lekarskiej za który odpowiedzialność ponosi wyłącznie pozwany . Roszczenie niematerialne powódki w postaci przeprosin nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy. W pierwszej kolejności powódka nie wykazała, aby doszło do naruszenia dóbr osobistych ( poza zdrowiem) tego rodzaju, które uzasadniałoby przeprosiny w prasie. Zgodnie z art. 24 kc ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła oświadczenia w odpowiedniej i w odpowiedniej formie. W ocenie sądu winna zachodzić adekwatność między naruszeniem dóbr osobistych, a usunięciem skutków tego naruszenia. Środek w postaci przeprosin czy to w prasie czy w innej formie nie powinien być stosowany gdy samo zdarzenie w toku którego doszło do naruszeni dóbr osobistych znane było wąskiemu gronu osób. Nawet gdyby doszło do ewentualnego naruszenia dóbr osobistych powódki w relacjach między nią a pozwanym to nie ma uzasadnienia przeproszenie w prasie. Podkreślić jednak należy, że powódka nie wykazała aby w istocie doszło do takiego naruszenia jej dóbr osobistych ani jakich dóbr , które uzasadniałyby przeprosiny a subiektywna ocena powódki, że pozwany „usiłuje straszyć powódkę” vide strona 5 pozwu , nie jest wystarczające. Z uwagi na to, że powódka wygrała proces w 30% powinna ponieść 70 % kosztów zgodnie z art. 100 kpc. Na koszty sądowe składają się opłata sądowa od pozwu od uiszczenia której powódka była zwolniona w wysokości 600 zł od roszczenia niemajątkowego i 750 zł od roszczenia majątkowego oraz koszty opinii biegłej w łącznej kwocie 1155 --- STRONA 6 --- zł. Koszty sądowe wyniosły więc kwotę 2505 zł . Powódka winna ponieść 70 % tych kosztów, a więc kwotę 1857,20 zł , którą Sąd nakazał pobrać od powódki z zasądzonego roszczenia, a pozostałą część tych kosztów winien ponieść pozwany w kwocie 647,80 zł ( 30 %) po myśli art. 100 kpc w związku z art. 83 ustęp 2 i art. 113 ustęp 1 i ustęp 2 pkt. 1 uksc. Na koszty procesu stron złożyły się koszty zastępstwa procesowego pełnomocników ( 2x 2400 zł łącznie 4800 zł) i zgodnie z zakresem wygrania sporu powódka powinna ponieść 70% tych kosztów czyli kwotę 3360 zł, a skoro poniosła te koszty w wysokości 2400 zł różnica w kwocie 1128 zł podlega zasądzeniu na rzecz pozwanego. Sędzia