Wyrok II C 327/15 UZASADNIENIE W pozwie z 17 marca 2015 r.

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 327/15 UZASADNIENIE W pozwie z 17 marca 2015 r., skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł., S. S. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia. /pozew, k. 2-8/ W odpowiedzi na pozew z 1 czerwca 2015 r. Skarb Państwa – Areszt Śledczy w Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując je zarówno co do zasady jak i wysokości. /odpowiedź na pozew, k. 29-38/ Na rozprawie 27 listopada 2015 r. powód rozszerzył podstawę faktyczną żądania o kolejny okres pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. tj. do 27 listopada 2015 r. włącznie. /protokół, k. 265/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: S. S. przebywał w Areszcie Śledczym w Ł. w okresach: - od 7 sierpnia 2013 r. do 3 grudnia 2013 r.; - od 20 grudnia 2013 r. do 27 listopada 2015 r. /notatka służbowa, k. 43-44/ Podczas pobytu w powyższej jednostce w latach 2013-2015 powód był zakwaterowany w celach : 136A; 159A; 48C; 51B; 125A; 148A; 71C; 69C; 68C 123B; 36C; 42C; 73C. W trakcie tego pobytu był wielokrotnie karany dyscyplinarnie (w okresie od kwietnia 2014 r. do października 2014 r.). Każdorazowo pouczano powoda o możliwości zaskarżenia decyzji, jednak powód nie składał pisemnych skarg do administracji. Dwukrotnie udzielono powodowi w okresie od lutego 2014 r. do czerwca 2014 r. nagrody i ulgi. /notatka służbowa, k. 43-44;wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej, k. 49-55 i 57; wniosek o przyznanie ulgi/ nagrody, k. 56 i k. 58/ Cele, w których przebywał pozwany spełniały warunek minimalnej powierzchni mieszkalnej 3 m 2 na osobę. /opinia biegłego ds. budownictwa, k. 277-279/ Powód w Areszcie Śledczym w Ł. miał zapewnioną podstawową i specjalistyczną opiekę medyczną - bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki oraz dostęp do lekarza pierwszego kontaktu. W Areszcie Śledczym w Ł. od 11 września 2014 r. obowiązuje instrukcja określająca zasady i sposoby doprowadzania osadzonych na zabiegi medyczne i do lekarza oraz przekazywania osadzonego przebywającego poza oddziałem mieszkalnym. S. S. podczas pobytu w Areszcie Śledczym korzystał z pomocy lekarza stomatologa. W dniu 14 marca 2014r. zapisał się do stomatologa, a w dniu 12 maja 2014r. zrezygnował z wizyty. Następnie zapisał się w dniu 4 lipca 2015r. i zgłosił konieczność pilnego kontaktu ze stomatologiem, przyjęty został w tym samym dniu. Stwierdzono próchnicowe obnażenie miazgi - rozpoczęto leczenie kanałowe, zaordynowano stosowne środki przeciwbólowe. Następnie powód zapisał się do stomatologa 11 września 2014r., przyjęty został planowo w dniu 14 października 2014r. stwierdzono utratę opatrunku w zębie, którego leczenie rozpoczęte zostało na poprzedniej wizycie. Leczenie kontynuowano, ząb został ponownie zaopatrzony, powód otrzymał nieodpłatnie stosowne farmaceutyki. Na następną wizytę osadzony zapisał się 13 listopada 2014r., przyjęty został 21 stycznia 2015r. Kolejny raz S. S. zapisał się 13 kwietnia 2015r., a w dniu 19 maja 2015r. zrezygnował z wizyty. --- STRONA 2 --- 11 września 2014 r. przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej umieszczenia w celi izolacyjnej przeprowadzono badanie psychologiczne powoda, a 23 września 2014 r. kontrolę psychiatryczną. /karta zdrowia osadzonego, k. 39-42; notatka służbowa, k. 45; rozmowa psychologiczna, k. 60; opinia psychologiczna, k. 61; zeznania świadka K. M., k. 219 odw.; instrukcja k. 46-48/ Osadzeni w Areszcie Śledczym w Ł. mogą spotykać się ze swoimi pełnomocnikami w przeznaczonej do tego sali widzeń. Znajduje się tam wiele stolików i krzeseł dla rozmówców. /zeznania świadków: M. P., k. 220 odw. – 221; S. F., k. 221 odw. – 222; P. S., k. 264 odw. – 265; R. S., k. 265-266; R. Ł., k. 266 odw. – 267; J. R., k. 311 odw./ Podczas kompleksowej kontroli aresztu przeprowadzonej przez Sędziego Penitencjarnego we wrześniu 2014 roku nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie warunków osadzenia, czy złego stanu pomieszczeń. Stwierdzono natomiast, że wszystkie cele są skanalizowane i mają doprowadzoną zimną wodę. W części cel kąciki sanitarne są zabudowane całkowicie. W większości zabudowa ta jest jedynie częściowa, a wejście do nich zasłania kotara z materiału. W niektórych celach wejście do kącika sanitarnego zabudowanego z trzech stron stanowi drewniana przesłona umocowana na zawiasach do wysokości około półtora metra. Areszt Śledczy w Ł. prowadzi remonty cel mieszkalnych, która obejmuje m.in. zabudowę kącików sanitarnych od podłogi do sufitów z pełnowymiarowymi drzwiami. Rocznie ok. 40-50 cel mieszkalnych jest remontowanych. Remonty są prowadzone w sposób ciągły. W 2014 r. były remonty w 90 celach, na 2015 r. przewidziano remont w 50 celach. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84; zeznania świadka W. B., k. 142 odw./ Pomimo systematycznego corocznego remontowania części cel w ramach posiadanych środków finansowych, są one wyeksploatowane, w wielu celach ściany są brudne, okna są stare, nieszczelne i nie będą spełniać swojej roli w miesiącach zimowych. Niewielka część okien została wymieniona na plastikowe, głównie te, których nie dało się już naprawić. Osadzeni, którzy z racji specyfiki jednostki przebywają tutaj tylko czasowo, nie dbają o wyposażenie i stan techniczny cel, w których zostają umieszczeni, a wręcz je dewastują. Widać ewidentną różnicę - na korzyść - w stanie technicznym i wyglądzie cel, w których przebywają skazani pracujący, odbywający karę pozbawienia wolności na terenie Aresztu Śledczego. Zarówno umywalki, jak i sedesy znajdujące się w celach są częściowo wyeksploatowane. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ Co do zasady, nie ma zastrzeżeń do temperatury panującej w celach oraz cyrkulacji powietrza. Inna sytuacja może występować w typowych miesiącach zimowych. Kąciki sanitarne w celach są czyste, środki czystości pozostające w dyspozycji osadzonych umożliwiają im dbanie o właściwy stan urządzeń sanitarnych znajdujących się w celach. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ Okna w celach pawilonów mieszkalnych są odpowiedniej wielkości i umożliwiają dopływ światła dziennego. Na oknach cel pawilonów A, B i C zamontowano przesłony, nie powoduje to jednak ich gorszego oświetlenia. Cele oświetlają świetlówki jarzeniowe odpowiednio zabezpieczone przed uszkodzeniem, a emitowane przez nie światło należy uznać za wystarczające do czytania i pisania. Przesłony okienne (blendy) zostały zamontowane w oknach Aresztu Śledczego w Ł. zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Przesłony te zostały wykonane z płyty poliwęglanowej gr. 4 mm i zamontowane na nośnej konstrukcji --- STRONA 3 --- stalowej do elewacji pawilonów. Przesłony te posiadają wymagane atesty i certyfikaty i mogą być wykorzystane do celów do jakich zostały użyte. Przesłony okienne w celach mieszkalnych są zamontowane w stalowych ramach, z zachowaniem 30 cm odstępu w celu zapewnienia wymiany powietrza podczas wietrzenia pomieszczeń. / sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ Podstawowe wyposażenie cel stanowią piętrowe łóżka, stoły i taborety oraz wiszące szafki, gdzie skazani przechowują między innymi artykuły spożywcze oraz naczynia. Stan tych sprzętów jest dostateczny, podobnie jak stan materaców, koców, pościeli oraz ręczników i ścierek. Widać na nich ślady częściowego zużycia i napraw, co związane jest z dużą rotacją osadzonych z racji przeznaczenia pozwanej jednostki penitencjarnej. W 2013 roku zakupiono 50 kompletów łóżek piętrowych, które zostały wstawione do wyremontowanych 68 cel. Każdy osadzony otrzymuje materac i koc, które nadają się do użytkowania, a gdy się zużywają w trakcie osadzenia można wystąpić o wymianę i jeśli jest to uzasadnione prośby te są realizowane. Osadzony o poduszkę czy koc zgłasza się do kierownika czy zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego za pośrednictwem wychowawcy. Wnioski o wymianę materacy są częste i wymiana następuje, gdy jest to naprawdę konieczne. Rocznie w Areszcie Śledczym w Ł. wymienianych jest ich 200 kompletów. We wszystkich celach mieszkalnych jest oświetlenie jarzeniowe, dwie świetlówki po 40 Watt. W celach mieszkalnych parkiet zastępowany jest wykładziną PCV. Zdarzają się sytuacje występowania insektów, ale w związku z tym Areszt Śledczy ma umowę z firmą zewnętrzną na dezynfekcję i dezynsekcję. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84; zeznania świadka W. B., k. 142 odw./ We wszystkich celach znajdują się gniazda elektryczne, co umożliwia osadzonym korzystanie z odbiorników telewizyjnych i grzałek. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ W Areszcie są trzy łaźnie usytuowane na najniższej kondygnacji, w każdym z pawilonów mieszkalnych. Stan techniczny łaźni usytuowanych w pawilonach B i C nie budzi zastrzeżeń. Każda z nich została wyremontowana. Każda składa się z przebieralni i pomieszczenia kąpielowego. Ściany pomalowane są farbą olejną, a podłogi wykonane z lastryka. W części kąpielowej, gdzie ściany wyłożone są estetycznymi płytkami, znajduje się 12 sitek natryskowych. Na podłodze leżą gumowe dywaniki. W przebieralni na ścianach zamontowane są wieszaki, a pod ścianami ustawiono ławki. Do 2010 roku przeprowadzony został generalny remont wszystkich łaźni. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84; zeznania świadków: W. B., k. 142 odw./ Osadzeni korzystają z łaźni raz w tygodniu, kąpiel trwała około 10 minut. Natryski są obecnie oddzielone ściankami działowymi z wodoodpornej sklejki, wcześniej przepierzeń nie było. /zeznania świadków: K. K., k. 220-220 odw; M. P., k. 220 odw. – 221;S. F., k. 221 odw. – 222; P. S., k. 264 odw. – 265; R. S., k. 265-266; R. Ł., k. 266 odw. – 267; R. Z., k. 267-267 odw.; J. R., k. 311 odw.- 312; zeznania powoda, k. 312/ Służba zdrowia zajmuje w Areszcie 12 pomieszczeń usytuowanych w pawilonach mieszkalnych. W Pawilonie B znajduje się pokój kierownika służby zdrowia, pokój lekarzy, sekretariat oraz gabinet przyjęć lekarzy specjalistów. Ponadto w każdym pawilonie mieszkalnym jest gabinet stomatologiczny i ambulatorium, w którym pełni dyżur pielęgniarka, a także przyjmuje pacjentów lekarz internista. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ W 2014 roku w Areszcie Śledczym w Ł. zatrudnienie kształtowało się średnio na poziomie około 180 osadzonych miesięcznie, w tym zatrudnienie nieodpłatne i odpłatne. Jednostka penitencjarna współpracuje z (...) Zakładem Usług --- STRONA 4 --- (...), Centrum (...) w Ł., a także z Pogotowiem (...) w Ł.. Odpłatnie osadzeni zatrudnieni są na terenie jednostki m. in. w warsztatach, kuchni, pralni, magazynach, radiowęźle, bibliotece, w charakterze fryzjerów. Specyfika jednostki penitencjarnej oraz sytuacja gospodarcza na rynku ograniczają zatrudnienie odsadzonych. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ W Areszcie wykorzystywane są tradycyjne formy działalności kulturalno – oświatowej, takie jak wypożyczanie książek, nadawanie audycji przez radiowęzeł, oglądanie telewizji, organizowanie konkursów tematycznych i dostarczanie prasy. Ponadto organizowane były spotkania osadzonych z osobami spoza jednostki, a także imprezy o charakterze masowym, jak np. Finał WOŚP w 2014 roku, uroczyste wigilijne spotkanie osadzonych z rodzinami, Dzień Dziecka, wykłady o tematyce historycznej i etnograficznej, wykłady IPN Oddziała w Ł.. Osadzenie mają dostęp do prenumerowanej ze środków Aresztu pasy w postaci codziennych wydań (...)i (...). Niezależnie od tego, osadzeni dysponujący środkami finansowymi mają możliwość prenumeraty indywidualnej wybranych przez siebie tytułów. Osadzeni codziennie odbywają godzinny spacer. Spacer jest organizowany bez względu na warunki atmosferyczne. Areszt Śledczy w Ł. rozpoczął montowanie daszków na zewnątrz. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84 zeznania świadków: K. K., k. 220-220 odw; M. P., k. 220 odw. – 221; P. S., k. 264 odw. – 265; R. S., k. 265-266; R. Ł., k. 266 odw. – 267; R. Z., k. 267-267 odw. Po przeprowadzonej wizytacji pozwanego we wrześniu 2014 roku oceniono, iż Areszt Śledczy w Ł. funkcjonuje prawidłowo, przestrzegane są prawa osadzonych, egzekwowane obowiązki, osoby pozbawione wolności traktowane są z poszanowaniem zasad określonych w art. 4 § 1 i 2 k.k.w., a karę pozbawienia wolności i tymczasowe aresztowanie wykonuje się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W toku kontroli nie ujawniono uchybień i zaniedbań, które dawałyby podstawę do kierowania pod adresem tej jednostki penitencjarnej zaleceń powizytacyjnych. /sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 72-84/ Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o złożone do akt sprawy przez strony dowody z dokumentów związanych z osadzeniem powoda w Areszcie Śledczym w Ł. oraz opinii biegłego ds. budownictwa. Nadto ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się na zeznaniach powoda oraz powołanych w sprawie świadków. Opierając się na twierdzeniach powoda Sąd uczynił to jedynie częściowo, albowiem część z nich nie znajduje potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, w tym zeznaniach świadka W. B., a także dokumentach w postaci historii choroby, notatek służbowych, a także Sprawozdania z wizytacji Aresztu Śledczego w Ł. z września 2014 r.. Sąd uznał, iż zeznania powołanych w sprawie świadków, co do zasady nie są ze sobą sprzeczne i wzajemnie się nie wykluczają w kwestiach najistotniejszych z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z tym, że zeznania K. K., M. P., P. S., R. S., R. Ł., R. Z. i J. R., jak również powoda, noszą znamiona subiektywnych ocen, formułowanych przez pryzmat osobistego stosunku do opisywanych okoliczności, wyznaczonego przez niezadowolenie z warunków bytowych panujących w miejscu, w którym osoby te przebywały wbrew swojej woli, a przez co odbiegających od oczekiwanych. Z powyższych względów, nie w całości zasługują na wiarę, zwłaszcza w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym w postaci dokumentów, jak również zeznań kwatermistrza W. B.. Sąd pominął te fragmenty, w których świadkowie skarżyli się oni ogólnie na złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł. (m.in. problemy z oknami, wentylacją w celach, zawilgocenie, brak sprzętu kwatermistrzowskiego), nie wskazując żadnych konkretnych okoliczności odnoszących się do osoby samego powoda, a mogących naruszyć jego dobra osobiste. Świadkowie często odnosili się w swoich zeznaniach do okoliczności dotyczących bezpośrednio ich samych, albo nie mających znaczenia dla sprawy. Co oczywiste, osoby pozbawione wolności, przebywając w areszcie wbrew --- STRONA 5 --- swojej woli, opisują panujące tam warunki i zasady w sposób pejoratywny, roszczeniowy. Co jednak istotne - jeden ze świadków – R. S. – zeznał, że koce i materace były czyste. Wskazuje to na sposób oceniania przez osadzonych tego, co gwarantuje się im w warunkach osadzenia. Na wiarę zdaniem sądu nie zasługują także zarzuty powoda odnośnie funkcjonowania służby zdrowia w Areszcie Śledczym w Ł.. W czasie swego pobytu powód wielokrotnie korzystał z wizyt lekarskich, był konsultowany i leczony przez specjalistów (w tym stomatologiczne). Nadto zeznania powoda w tym zakresie nie znalazły również potwierdzenia w zeznaniach świadka K. M.. Powód zdaje się nie dostrzegać, że także poza zakładem penitencjarnym na wizytę u specjalisty należy się zapisać i oczekiwać. W ocenie Sądu nie zasługiwały na wiarę zeznania powoda dotyczące przeludnienia panującego w celach. Sąd przeprowadził w tym zakresie dowód z opinii biegłego do spraw budownictwa, który po dokonaniu pomiarów, ustalił, że cele, w których przebywał pozwany spełniają warunek minimalnej powierzchni mieszkalnej 3 m 2 na osobę. Biegły do obliczenia powierzchni użytkowej, nie uwzględnił wnęki okiennej i grzejnikowej, a powierzchnię mieszkalną celi obliczył odejmując od powierzchni całkowitej powierzchnię wydzielonego z pomieszczenia kącika sanitarnego. Żadna ze stron nie kwestionowała opinii biegłego. Sąd częściowo pominął zeznania świadków: M. P., S. F., P. S., R. S., R. Ł. i J. R., w zakresie szczegółowego opisu pomieszczenia przeznaczonego w Areszcie Śledczym w Ł., na rozmowy osadzonych z pełnomocnikami, w części w jakiej zeznania ich ze sobą nie korespondowały. Świadkowie opisywali to pomieszczeni odmiennie: - że znajdują się tam wolnostojące stoliki blisko siebie albo, że są to stanowiska w osobnych boksach (J. R.). Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Powództwo podlega oddaleniu. Powód wystąpił o zadośćuczynienie w kwocie 100.000 zł w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych. Zasadność roszczenia pozwu podlegała analizie w oparciu o przepisy art. 23 k.c. i art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 417 k.c. W pierwszej kolejności, odnieść należy się do zarzutu braku legitymacji strony pozwanej za okres od 4 grudnia 2013 r. do 19 grudnia 2013 r. albowiem w tym okresie powód nie przebywał na terenie pozwanej jednostki penitencjarnej. Powyższy zarzut był słuszny i z tego względu pozew w tym zakresie podlegał oddaleniu wprost. Realizacja spoczywających na administracji Aresztu Śledczego obowiązków w zakresie organizowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. A zatem ocena, czy obowiązki te zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.), a także z uwzględnieniem treści przepisów wykonawczych, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od 14 sierpnia 2014r.). Ustawodawca, wśród naczelnych zasad kodeksu karnego wykonawczego wymienił w art. 4, zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. --- STRONA 6 --- W myśl art. 5 k.k.w. skazany jest podmiotem określonych w kodeksie praw i obowiązków. Przykładowo zostały one wskazane w art. 102 k.k.w., gdzie w pkt 1 mowa jest o tym, że skazany ma prawo do odpowiedniego, ze względu na zachowanie zdrowia, wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Warunki bytowe osadzonego w zakładzie karnym bądź areszcie śledczym określa m.in. art. 110 k.k.w., zgodnie z którym skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej (§ 1). Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy (§ 2). Udzielenie powodowi cywilnoprawnej ochrony wymagało zatem ustalenia, że zachowania administracji pozwanego godziły w jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Z mocy art. 6 k.c. na powodzie ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie warunków bytowych wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, naruszających sferę jego dóbr osobistych. Pozwanego obciążał zaś obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda (art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c.). Roszczenia powoda odnoszą się do szeroko rozumianych warunków bytowych panujących w jednostce penitencjarnej, w której powód przebywał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarzuty powoda co do przeludnienia panującego w celach, w których przebywał są nieudowodnione. Przeprowadzony w sprawie dowód z opinii biegłego do spraw budownictwa wskazał, że w celach, w których powód był osadzony, powierzchnia przypadająca na skazanego wynosiła powyżej 3 m 2 . Powód nie wykazał także, aby miały miejsce inne uchybienia w funkcjonowaniu Aresztu Śledczego w Ł. w okresie, w którym tam przebywał. Co prawda w procesie o ochronę dóbr osobistych to pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne, to jednak wciąż ciężar udowodnienia, że do naruszenia dóbr osobistych doszło spoczywa na powodzie. Jeżeli chodzi o dalsze zarzuty związane z niewłaściwym traktowaniem powoda przez personel jednostki, złymi warunkami bytowymi w celi, brakiem zapewnienia odpowiednich warunków sanitarno – higienicznych, właściwej opieki medycznej, to zważyć należało, że są one bezpodstawne. Odnosząc się do zarzutów pozwu związanych z utrzymaniem higieny, wskazać należy, iż wszystkim osadzonym zapewnia się możliwość dbania o higienę osobistą. Zgodnie z wytycznymi ogólnobudowlanymi wszystkie cele mieszkalne wyposażone są w węzły sanitarne. Kwestia minimalnego standardu utrzymania higieny przez mężczyzn przebywających w zakładach karnych została uregulowana w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie Regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1494) oraz Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie Regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) Z w.w. przepisów wynika, że skazany/tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej raz w tygodniu z kąpieli. Częstsze kąpiele przysługują osadzonym mężczyznom zatrudnionym przy pracach brudzących oraz chorym według wskazań lekarza. Możliwe jest także w indywidualnych uzasadnionych wypadkach uzyskanie zgody Dyrektora na dodatkową kąpiel. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, osadzeni w Areszcie Śledczym w Ł. korzystają z kąpieli jeden raz w tygodniu. Pozwany nie ma obowiązku wydzielać osobnych stanowisk prysznicowych w sposób stały. Wyposażenie cel mieszkalnych dla osadzonych w sprzęt kwaterunkowy jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od 14 sierpnia --- STRONA 7 --- 2014r.). Ilość w/w sprzętu zawsze jest dostosowana do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Osadzeni mogą zgłaszać oddziałowym potrzebę wstawienia dodatkowych sprzętów kwatermistrzowskich. Wszelkie usterki sprzętu kwatermistrzowskiego zgłoszone przez osadzonych są usuwane niezwłocznie i na bieżąco. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego łóżek stosowanych w AŚ w Ł., wykazano, iż łóżka, tak jak pozostały sprzęt kwaterunkowy są zgodne z ww. rozporządzeniami w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach innych i aresztach śledczych. Są to łóżka typu koszarowego stosowane w jednostkach więziennych, wojskowych. W łóżkach tych nie stosuje się podkładów. Wydawanie materaców i koców odbywa się stosownie do ww. Rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan techniczny urządzeń, wyposażenia i pomieszczeń pozwanej jednostki penitencjarnej jest pod ciągłą kontrolą i jest utrzymywany na poziomie gwarantującym funkcjonalność. Odnosząc się do zarzutu złych warunków bytowych wskazać należy, iż jak wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, pozwany na bieżąco remontuje oraz naprawia cele mieszkalne, w celu utrzymania właściwych warunków bytowych. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, iż wszelkie uszkodzenia czy zabrudzenia są efektem przede wszystkim działań samych osadzonych, którzy niszczą substancję mieszkalną i wyposażenie. Osadzeni, którzy z racji specyfiki jednostki przebywają tutaj tylko czasowo, często bezpośrednio po zatrzymaniu, nie dbają o wyposażenie i stan techniczny cel, w których zostają umieszczeni, a wręcz je dewastują. Dostrzegalna jest wyraźna różnica - na korzyść - w stanie technicznym i wyglądzie cel, w których przebywają skazani pracujący, odbywający karę pozbawienia wolności na terenie Aresztu Śledczego. Nie sposób oczekiwać, że jednostka penitencjarna będzie przeprowadzać remonty z większą jeszcze częstotliwością niż obecnie, kiedy remonty te, naprawy i konserwacje odbywają się w zasadzie permanentnie, na tyle na ile pozwala ruch osadzonych. Jak ustalono, stale przeprowadzane są też naprawy doraźne, polegające na wymianie potłuczonych szyb, uzupełnianiu okitowania, wymianie okuć ślusarskich oraz montażu zamknięć. Ponadto rzeczą oczywistą jest, że przy tak dużej ilości osadzonych sprzęt kwaterunkowy pozostający w dyspozycji osadzonych ulega zużyciu, a warunki panujące w zakładach karnych i aresztach śledczych odbiegają od oczekiwań osadzonych i nie są komfortowe, jednak stanowi to dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności i nie przekracza nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 1 lipca 2009 roku, I ACa 433/09, LEX nr 756582). Pozwany rocznie odświeża i remontuje kilkadziesiąt cel. W samym tylko 2014 roku do sierpnia wyremontowano 68 cel. Powyższe świadczy o stałym dążeniu do zapewnienia osadzonym regulaminowych warunków. Od 2013 roku sukcesywnie dokonywana jest zabudowa kącików sanitarnych w sposób całkowity. Podczas kompleksowych kontroli aresztu, przeprowadzanych przez Sędziego Penitencjarnego, nie stwierdzono nieprawidłowości w żadnym zakresie, w tym w zakresie warunków osadzenia, czy złego lub bardzo złego stanu pomieszczeń. Lokalne zawilgocenia pojawiające się w pomieszczeniach są na bieżąco usuwane. Drewniana stolarka okienna, choć wieloletnia, w sposób dostateczny spełnia swoją funkcję. Stan techniczny stolarki okiennej nie jest wprawdzie bardzo dobry, ale jest to wynikiem także, obok zwykłego zużycia, dewastacji przez samych osadzonych. Nie wykazano, aby zamontowane w oknach cel przesłony poliwęglanowe przeszkadzały w dopływie światła dziennego i cyrkulacji powietrza w celi. Nie można uznać zamontowania przesłon w oknach cel, co podyktowane jest względami ochronnymi i bezpieczeństwa, za naruszające dobra osobiste powoda. Powód nie przedstawił również dowodów potwierdzających jego zarzuty dotyczące nieodpowiedniej temperatury w celach. Zarzuty te są ogólnikowe i nie znajdują oparcia w zgromadzonych dowodach. Zgodnie z art. 115 § 1 i 1a k.k.w. skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w stosunku do tymczasowo aresztowanych (art. 209 k.k.w.). Natomiast na podstawie § 6 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1985) w sprawie szczegółowych --- STRONA 8 --- zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności, zgłoszenia osób pozbawionych wolności do lekarza więziennego przyjmuje się codziennie. Lekarz więzienny przyjmuje osoby pozbawione wolności poza ustalonym w porządku wewnętrznym czasem i miejscem przyjęć w razie nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia tych osób. Świadczenia ambulatoryjne z zakresu specjalistycznej opieki zdrowotnej udzielane są na podstawie skierowania lekarza, także innego niż lekarz więzienny. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód był konsultowany przez m.in. stomatologa. Na marginesie zauważyć należy, że czas oczekiwania na wizytę u lekarza w warunkach wolnościowych nierzadko znacznie przekracza czas oczekiwania pacjentów pozbawionych wolności, a problemy służby zdrowia dotyczą nie tylko jednostek więziennych. Odnosząc się do zarzutu przedmiotowego traktowania osadzonych przez funkcjonariuszy wskazać należy, iż powód nie przedstawił dowodów na potwierdzenie swoich zarzutów. Przede wszystkim jednak nie wskazał na jakiekolwiek konkretne zdarzenie, które rozpatrywać należałoby w kontekście naruszenia dóbr osobistych. Na marginesie jedynie podnieść należy, że sposób odnoszenia się przez funkcjonariuszy służby więziennej do osadzonych oceniać należy każdorazowo przez pryzmat specyfiki miejsca jakim jest areszt śledczy. Z pewnością zasady komunikacji w takim miejscu i w takich warunkach są złagodzone, co nie oznacza automatycznie naruszenia dóbr osobistych osadzonego, choć oczywiście nie należy a priori zaistnienie tego typu deliktu wykluczyć. Za gołosłowne uznać należało zarzuty dotyczące: braku udzielenia informacji o możliwości zaskarżania kar nakładanych na powoda (powód był o nich pouczany) czy informowania go o reakcji na jego prośby i wnioski (powód sam zeznał, że nie uwzględniano jego próśb o wymianę sprzętu, a zatem był o tym informowany); braku możliwości rozmowy z adwokatem. Powód nie przedstawił dowodów na potwierdzenie powyższych zarzutów, konkretnych zdarzeń mogących świadczyć o naruszeniu w/w praw, nie znalazły one także potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Nawet jeśli pomieszczenie widzeń, przeznaczone także do rozmów z adwokatem, było wspólne dla kilku osadzonych, to powyższe nie wskazuje w jaki sposób miało to naruszyć godność, bądź też inne jego dobro osobiste. Powód zarzucał, że pozwany nie stwarza warunków do swobodnej rozmowy, ale zeznał też, że gdy kontaktował się ze swoim adwokatem, to nie zwracał uwagi na to co mówią inni obecni i nie potrafił powtórzyć czego dotyczyły rozmowy innych osób. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że żądanie powoda zasądzenia zadośćuczynienia jest nieuzasadnione. Z powołanych względów Sąd oddalił powództwo w całości. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zapadło w oparciu o art. 102 k.p.c. Powód w całości przegrał sprawę, co w normalnym toku rzeczy oznaczałoby, że powinien ponieść wszelkie związane z tym koszty, które pojawiły się po stronie jego przeciwnika procesowego. Jednakże w myśl art. 102 k.p.c, w przypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może nie obciążać strony kosztami procesu w całości lub w części. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniały takie warunki. Sąd miał przede wszystkim na uwadze aktualną sytuację życiową i majątkową powoda, w związku z czym doszedł do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek pozwalający na nieobciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej. Powód był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, którego wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną powodowi nie zostało opłacone w całości ani w części. Na podstawie przepisu § 2 ust. 3, § 15 i § 10 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2013.490) Sąd przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi radcy prawnemu W. S. kwotę 147,60 zł tytułem wynagrodzenia za udzieloną powodowi pomoc prawną z urzędu.