Postanowienie II C 324/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 324/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – II Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR del. Eliza Kurkowska Protokolant: Anita Piłatowicz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa W. W. przeciwko W. M. i J. P. (1) o ustalenie naruszenia dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od W. W. na rzecz J. P. (1) kwotę 3 707 zł (trzy tysiące siedemset siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; III. oddala wniosek W. M. o zasądzenie od W. W. kosztów procesu; IV. zasądza od W. W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 2200 zł (dwa tysiące dwieście złotych) tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu. Sygn. akt II C 324/16 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 26 kwietnia 2016 r. /data prezentaty biura podawczego/ W. W. wniósł o: (1) ustalenie, że W. M. bezprawnie zbierając dane osobowe dotyczące W. W. w postaci aktualnego adresu, daty urodzenia, poprzedniego miejsca zamieszkania, stanu cywilnego ze wskazaniem imienia i nazwiska byłej żony oraz informacji o marce, numerze rejestracyjnym, kolorze jego samochodu, informacji dotyczących uczestnictwa w imprezie turystycznej, a następnie w sposób bezprawny przekazując tak zebrane dane J. P. (1) w postaci „Sprawozdania końcowego z wykonanych czynności w ramach Umowy Nr (...) z dnia 25 listopada 2012 r.” naruszył w sposób zamierzony i zawiniony dobra osobiste W. W.; (2) zasądzenie od W. M. kwoty 10 000 zł na cel społeczny tj. na rzecz Domu Pomocy Społecznej „(...)” w W.; (3) ustalenie, że J. P. (1) bezprawnie przekazując do Sądu Okręgowego w Warszawie, VI Wydziału Cywilnego Rodzinnego - Odwoławczego dane osobowe dotyczące W. W., uzyskane od W. M. w „Sprawozdaniu końcowym z wykonanych czynności w ramach Umowy Nr (...) z dnia 25 listopada 2012 r.” w postaci aktualnego adresu, daty urodzenia, poprzedniego miejsca zamieszkania, stanu cywilnego ze wskazaniem imienia i nazwiska byłej żony oraz informacji o marce, numerze rejestracyjnym, kolorze jego samochodu, informacji dotyczących uczestnictwa w imprezie turystycznej, naruszył w sposób zamierzony i zawiniony --- STRONA 2 --- dobra osobiste W. W.; (4) zasądzenie od J. P. (1) kwoty 10 000 zł na cel społeczny tj. na rzecz Domu Pomocy Społecznej „(...)” w W.. Powód wniósł również o zasądzenie od W. M. oraz J. P. (1) na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż J. P. (1) w toku postępowania o rozwód złożył dokument sporządzony przez W. M. zawierający dane osobowe oraz inne informacje dotyczące W. W.. Zdaniem powoda, zarówno pozyskanie tych danych i przekazanie ich do sądu wskazuje, że pozwani bezprawnie, w sposób zamierzony i zawiniony naruszyli prawo do godności powoda (art. 30 Konstytucji RP), prawo do ochrony jego życia prywatnego, rodzinnego oraz decydowania o życiu osobistym (art. 47 Konstytucji RP), a tym samym dopuścili się w sposób bezprawny, zamierzony i zawiniony naruszenia dóbr osobistych powoda (art. 23 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.) – co doprowadziło do wywołania u powoda cierpień psychicznych (pozew k. 2-4). W odpowiedzi na pozew z dnia 29 maja 2016 r. W. M. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował żądania powoda podnosząc, iż jest detektywem i na mocy przepisów prawa jest uprawniony do zbierania i przetwarzania danych osobowych bez zgody osób, których te czynności dotyczą pod warunkiem wymaganego „rozliczenia” tych danych. Wskazał również, iż żądanie powoda stanowiło przedmiot skargi wniesionej do Ministra Spraw Wewnętrznych na jego działania jako detektywa, przy czym skarga ta została odrzucona. Zakwestionował również by W. M. w jakikolwiek sposób naruszył dobra osobiste powoda (odpowiedź na pozew W. M. k. 24-25). W odpowiedzi na pozew z dnia 7 września 2016 r. J. P. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według spisu kosztów. W uzasadnieniu wskazał, iż zlecił W. M. wykonanie raportu detektywistycznego, co jest działaniem zgodnym z prawem. Zdaniem pozwanego również złożenie ww. raportu do akt sprawy rozwodowej było zgodne z prawem, gdyż J. P. (1) realizował w ten sposób przysługujące mu prawo do sądu. Wskazał przy tym, iż wykonanie raportu zostało zlecone ze względu na podejrzenie J. P. (1), iż jego żona G. P. ma romans z powodem. Podniósł, że raport był wykorzystany jedynie w sprawie rozwodowej, a wgląd do niego miała wyłącznie żona J. P. (1) (jako strona postępowania o rozwód) oraz skład sędziowski. Raport ten nie był zatem upubliczniony. Pozwany zaznaczył również, iż J. P. (1) zna się z powodem od co najmniej 20 lat i zna zarówno dane osobowe i adresowe powoda, a także typ i nr rejestracyjny jego samochodu. Podniósł, iż uzyskanie dowodu z naruszeniem dobra osobistego innej osoby nie jest samo w sobie zachowaniem nielegalnym, bezprawność naruszenia może być wyłączona poprzez realizację prawa do sądu (odpowiedź na pozew J. P. (1) k. 57-59). Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. pełnomocnik J. P. (1) złożył spis kosztów adwokackich z tytułu prowadzenia sprawy w wysokości 3 707 zł (pismo pełnomocnika pozwanego k. 91). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W. M. jest detektywem, wykonuje zawód co najmniej od 1996 r. Zgodnie z zaświadczeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 kwietnia 2010 r., znak (...) - rejestr działalności regulowanej w zakresie usług detektywistycznych prowadzony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pod numerem (...) zawiera wpis - A. M., (...); osobą posiadającą licencję detektywa nr (...) jest W. M.. W. M. jest również pełnomocnikiem wskazanego przedsiębiorcy ( kopia zaświadczenia k. 27, wydruk CEiIDG k. 28-29, pełnomocnictwo k. 30-31, przesłuchanie W. M. 00:10:20-00:21:14 k. 71). Na podstawie umowy Nr (...) z dnia 5 listopada 2012 r. zawartej pomiędzy J. P. (1), jako usługobiorcą, a A. M. prowadzącą działalność pod nazwą (...), w imieniu której działał W. M. – jako usługodawcą, usługodawca zobowiązał się ustalić i zgromadzić informacje obejmujące: adres lokalu, w którym zamieszkuje W. W., właściciela numeru (...), czy W. W. i G. P. byli uczestnikami wycieczki na K., obserwacji w dniach 9 i 10 listopada 2012 r. G. P.. W wykonaniu umowy przeprowadzono szereg czynności polegających na sprawdzeniach, ustaleniach, rozmowach. Usługi te zostały wykonane przez W. M.. Po wykonaniu czynności W. M. sporządził raport pn.: „Sprawozdanie końcowe z wykonanych czynności w ramach Umowy Nr (...)” (omyłkowo oznaczone: Nr (...)) z dnia 25 listopada 2012 r. Wskazano w nim, iż W. W. zamieszkuje w W. przy ul. (...) lokal (...), urodził się w dniu (...), poprzednio mieszkał w B., przy ul. (...), jest rozwiedziony, jego poprzednią żoną była W. S., porusza się pojazdem H. (...) nr rej. (...) koloru czarnego. Podano również kto jest właścicielem numeru (...). Ustalono także, że W. W. i G. P. byli uczestnikami imprezy turystycznej na K. w terminie od dnia 3 marca 2012 r. do 18 marca 2012 r. organizowanej przez biuro (...), z międzylądowaniem w P., nr rezerwacji (...). Większość danych, które zostały ustalone w raporcie W. M. uzyskał od J. P. (1). Głównym zadaniem detektywa miało być --- STRONA 3 --- ustalenie czy istnieje związek pozamałżeński żony J. P. (1) i W. W.. Żeby dokonać powyższych ustaleń konieczne było ustalenie innych danych dotyczących W. W.. W dniu 30 listopada 2012 r. W. M., działający jako pełnomocnik firmy (...), przekazał J. P. (1) powyższe sprawozdanie wraz ze wszystkimi danymi osobowymi zebranymi i przetwarzanymi w toku Umowy Nr (...) (sprawozdanie firmy (...) z dnia 25 listopada 2012 r. k. 8-10, notatka z dnia 30 listopada 2012 r. dotycząca przekazania materiałów k. 26, przesłuchanie W. M. 00:10:20-00:21:14 k. 71). J. P. (1) złożył do Sądu pozew o rozwód przeciwko G. P., wnosząc o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy żony. Sprawę rozpoznawał Sąd Okręgowy w Warszawie, VI Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy. Do pisma procesowego z dnia 19 grudnia 2013 r. J. P. (1) załączył powyższe sprawozdanie, jako środek dowodowy w celu wykazania, iż jego żona pozostawała w bliskich relacjach z W. W., w tym m.in. iż pojechali wspólnie na wycieczkę na K. w terminie od 3 marca 2012 r. do 18 marca 2012 r. (kserokopia pisma procesowego J. P. (1) z dnia 19 grudnia 2013 r. k. 6-7, okoliczność niesporna). Przed 8 maja 2014 r. W. W. wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych skargę na działania podjęte przez W. M. wykonującego usługi detektywistyczne jako pełnomocnik firmy (...). Skarga nie została uwzględniona (kopia pisma zastępcy dyrektora Departamentu Zezwoleń i Koncesji MSW z dnia 8 maja 2014 r. k 33-34, okoliczność niesporna). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów dołączonych do akt sprawy, a w szczególności na podstawie sprawozdania końcowego z wykonanych czynności w ramach Umowy Nr (...) z dnia 25 listopada 2012 r. oraz notatki z dnia 30 listopada 2012 r. dotyczącej przekazania sprawozdania końcowego wraz ze wszystkimi danymi osobowymi. Wiarygodność złożonych dokumentów nie była kwestionowana przez strony, Sąd także nie znalazł podstaw by je podważać. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na zeznaniach powoda W. W. i pozwanego W. M., który to dowód Sąd przeprowadził z urzędu. Zeznania pozwanego W. M. były spójne i logiczne, korespondowały z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy, stąd też Sąd uznał je za wiarygodne. Zeznania powoda W. W., co do zasady były wiarygodne, tj. w zakresie w jakim były spójne z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. Za niewiarygodne Sąd uznał zeznania powoda w zakresie, w jakim twierdził, iż doznał cierpień psychicznych na skutek działań podjętych przez pozwanych – zgromadzenia informacji na temat powoda i wykorzystania ich w trakcie postępowania rozwodowego J. P. (1) i G. P.. Okoliczność ta nie została wykazana żadnym innym wiarygodnym dowodem. Nie można również zgodzić się z powodem by sporządzenie powyższego sprawozdania i przekazanie go do sprawy sądowej stanowiło rozpowszechnienie danych dotyczących powoda. W pozostałym zakresie zeznania stron były spójne, strony przedstawiały różne interpretacje i oceny poszczególnych faktów. Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda J. P. (1). Powód prawidłowo wezwany na termin rozprawy nie stawił się i nie usprawiedliwił swojej nieobecności /k.71/. Sąd zważył, co następuje: Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy gromadzenie informacji na temat W. W. przez W. M. na zlecenie J. P. (1), a następnie złożenie tych informacji (w postaci sprawozdania) przez J. P. (1) do akt postępowania sądowego w sprawie rozwodowej J. P. (1) i G. P., naruszyły dobra osobiste W. W.. Powód wskazywał, iż pozwani w sposób bezprawny, zamierzony i zawiniony naruszyli jego prawo do godności, do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego, decydowania o swoim życiu osobistym, a tym samym naruszyli jego dobra osobiste, doprowadzając do wywołania u powoda cierpień psychicznych. Stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, co do zasady, nie był sporny pomiędzy stronami. Bezsporne były następujące okoliczności: (1) gromadzenie informacji przez W. M. na zlecenie J. P. (1) temat W. W. - na podstawie Umowy Nr (...) z dnia 5 listopada 2012 r.; (2) sporządzenie przez W. M. sprawozdania końcowego z wykonanych czynności w ramach Umowy Nr (...) z dnia 25 listopada 2012 r. oraz przekazanie go J. P. (1); (3) złożenie powyższego sprawozdania jako wniosku dowodowego do akt postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Warszawie sygn. akt VI C 1309/13 z powództwa J. P. (1) przeciwko G. P. o rozwód. --- STRONA 4 --- Powód domagał się ustalenia bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych (punkt 1 i 4 żądania pozwu). Tak sformułowane żądanie nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie powoda. Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przepis określa materialnoprawne przesłanki zasadności powództwa, w którym powód domaga się sądowego ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego może być uwzględnione tylko wtedy gdy powód wykaże dwie przesłanki wymagane art. 189 k.p.c. - po pierwsze, że ma interes prawny w ustaleniu i po drugie udowodni prawdziwość swojego twierdzenia o tym, że dany stosunek lub prawo rzeczywiście istnieje lub nie (przy żądaniu ustalenia negatywnego). Pierwsza z nich warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, a wykazanie istnienia drugiej ma znaczenie dla oceny merytorycznej zasadności powództwa (wyroki SN: z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 149/11, LEX nr 1250574; z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; uchwała SN z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, Nr 4, poz. 35). Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest to obiektywna (czyli rzeczywiście istniejąca), a nie tylko hipotetyczna (czyli w subiektywnym odczuciu strony) potrzeba prawna uzyskania wyroku odpowiedniej treści, występująca wówczas, gdy powstała sytuacja rzeczywistego naruszenia albo zagrożenia naruszenia określonej sfery prawnej. Praktycznie rzecz biorąc, interes prawny występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka (wyroki SN: z dnia 4 października 2001 r., I CKN 425/00, LEX nr 52719; z dnia 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 101; z dnia 14 marca 2012 r., II CSK 252/11, OSNC 2012, nr 10, poz. 120; z dnia 19 września 2013 r., I CSK 727/12, LEX nr 1523363; wyrok SA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007 r., III AUa 1518/05, OSA 2008, z. 9, poz. 30; postanowienie SA w Poznaniu z dnia 28 września 2012 r., I ACz 1611/12, LEX nr 1220598). Brak interesu prawnego ma miejsce wówczas, gdy stan niepewności prawnej może być usunięty w drodze dalej idącego powództwa o świadczenie (ewentualnie innego powództwa) bądź w drodze podjęcia obrony w toku już wytoczonej przez pozwanego w procesie o ustalenie odrębnej sprawy o świadczenie (por. wyroki SN: z dnia 29 lutego 1972 r., I CR 388/71, LEX nr 7066; z dnia 4 marca 2011 r., I CSK 351/10, LEX nr 785272; z dnia 16 kwietnia 2010 r., IV CSK 453/09, LEX nr 578163; wyrok SA w Katowicach z dnia 28 września 2012 r., V ACa 415/12, LEX nr 1223195). W takiej sytuacji wyrok tylko ustalający istnienie stosunku prawnego nie zapewni ostatecznej ochrony prawnej, ponieważ nie jest - w przeciwieństwie do wyroków zasądzających - wykonalny na drodze egzekucji sądowej (por. m.in. orzeczenie SN z dnia 13 kwietnia 1965 r., II CR 266/64, OSP 1966, z. 6-8, poz. 166; wyrok SN z dnia 22 listopada 2002 r., IV CKN 1519/00, LEX nr 78333). Skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga wykazania, że oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między stronami, w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie i ostatecznie. W przypadku gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z czym powodowi służy roszczenie o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie, znoszenie), wyłączona jest możliwość skutecznego wystąpienia z powództwem o ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza, a rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru przesłankowego (wyrok SA w Lublinie z dnia 20 lutego 2014 r., I ACa 714/13, www.orzeczenia.lublin.sa.gov.pl). W grę wchodzi zatem sytuacja, gdy powód może uczynić zadość potrzebie ochrony swej sfery prawnej jedynie przez ustalenie istnienia bądź nieistnienia prawa lub stosunku prawnego, a nie w drodze innego powództwa lub wyroku (wyrok SA w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2013 r., I ACa 1021/13, www.orzeczenia.poznan.sa.gov.pl). Przechodząc do sprawy niniejszej wskazać należy, że powód wystąpił z żądaniem ustalenia naruszenia jego dóbr osobistych przez W. M. i J. P. (1). Był jednak uprawniony do zgłoszenia dalej idącego żądania. Powód twierdził bowiem, że poprzez działania pozwanych już doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód mógł zatem zgłosić żądanie usunięcia skutków naruszenia (np. złożenie stosownego oświadczenia) wraz z roszczeniem o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę lub o zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c.). Z punktu 2 i 5 żądania pozwu wynika, że powód zgłosił w toku niniejszego postępowania również żądania zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (o czym w dalszej części uzasadnienia). W tym stanie rzeczy, wobec istnienia możliwości uregulowania sfery prawnej pomiędzy powodem a pozwanymi w drodze postępowania o ochronę dóbr osobistych, uznać należy, iż powód nie miał interesu prawnego w żądaniu ustalenia naruszenia jego dóbr osobistych. Rozpoznając żądanie zasądzenia kwoty na wskazany cel społeczny Sąd przesłankowo bada czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. --- STRONA 5 --- Tym samym żądania o ustalenie naruszenia dóbr osobistych powoda (punkt 1 i 4 pozwu) podlegały oddaleniu (pkt I wyroku). Powód żądał również zasądzenia kwot po 10 000 zł od każdego z pozwanych na wskazany cel społeczny na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Powód podawał przy tym, iż pozyskiwanie informacji dotyczących jego osoby (dane osobowe oraz inne informacje o jego życiu prywatnym), a następnie ich przedstawienie w toku postępowania sądowego było bezprawne i naruszało jego prawo do godności (art. 30 Konstytucji RP), prawo do ochrony jego życia prywatnego, rodzinnego oraz decydowania o życiu osobistym (art. 47 Konstytucji RP), a w konsekwencji naruszało jego dobra osobiste. Podnosił, iż działania pozwanych doprowadziły do wywołania u powoda cierpień psychicznych. Art. 30 Konstytucji RP zawiera gwarancję nienaruszalności, poszanowania i ochrony godności człowieka. Art. 47 Konstytucji zapewnia prawną ochronę życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Oznacza to, że państwo zobowiązuje się z jednej strony do nieingerencji w konstytucyjnie określony zakres życia jednostki, a z drugiej strony - zapewnia w tym zakresie stosowną ochronę ( por. wyrok TK z dnia 2 kwietnia 2001 r., sygn. SK 10/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 52). Podmiotem zobowiązanym do respektowania powszechnego zakazu naruszania godności ludzkiej oraz uprawnień określonych w art. 47 Konstytucji, jest każdy, także podmioty prawa prywatnego ( A. Zoll, Wymiar kary, s. 173; B. Banaszak , Prawa człowieka, s. 57, 59). W odniesieniu do ochrony dóbr osobistych, realizację powołanych zasad konstytucyjnych zapewniają: art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z. art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie zaś do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Kwestia zadośćuczynienia uregulowana została w art. 448 k.c., zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu wyrażoną w art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przytoczony wyżej art. 24 k.c. częściowo tę zasadę modyfikuje, gdyż wprowadza domniemanie bezprawności działania naruszającego dobro osobiste, przerzucając tym samym ciężar dowodu w tym zakresie z powoda na pozwanego. W kwestii ochrony dóbr osobistych ciężar udowodnienia, że do naruszenia danego dobra doszło, na zasadzie z art. 6 k.c., spoczywa zatem na stronie powodowej, natomiast w razie wykazania, że dobro zostało naruszone - to strona pozwana musi wykazać, że naruszenie to nie było bezprawne. Za takim poglądem jednoznacznie opowiedział się Sąd Najwyższy, stwierdzając, że „rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne", zaś dowód w takiej sprawie, że dobro zostało w ogóle naruszone „ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne" (wyrok SN z dnia 17 czerwca 2004 r., V CK 609/03, LEX nr 109404). Jak powszechnie wskazuje się w orzecznictwie i w doktrynie naruszenie dobra osobistego musi mieć charakter obiektywny, a nie wyłącznie subiektywny podyktowany negatywnymi odczuciami osoby, która wnosi o ochronę swoich dóbr osobistych. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 marca 1997 r., sygn. III CKN 33/97, „Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, godność osobista i nietykalność cielesna (art. 24 § 1 k.c.), nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (ocena subiektywna)”. Jednocześnie odwołanie się przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego do kryteriów obiektywnych, oznacza uwzględnienie opinii występującej w społeczeństwie, a nie reakcji społeczeństwa na dane zachowanie, gdyż art. 24 nie uzależnia ochrony prawnej od tego, czy oceniane zachowanie doszło do wiadomości szerszego kręgu osób (wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 2010 r., V CSK 19/10). --- STRONA 6 --- W pierwszej kolejności należało rozważyć czy działania pozwanych, tj. pozyskiwanie informacji na temat powoda oraz ich przekazanie zlecającemu (działania W. M.), a następnie wykorzystanie otrzymanych informacji w toku postępowania sądowego (działanie J. P. (1)), naruszyły dobra osobiste powoda. W niniejszej sprawie powód wskazywał, że działania pozwanych naruszyły jego prawo do prywatności oraz godność. W świetle treści art. 23 k.c. nie ulega wątpliwości, że ustawodawca uznaje godność za dobro osobiste. Podkreślić wypada, iż jak wskazuje Sąd Najwyższy, godność jest to sfera osobowości człowieka, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 1989 r., sygn. akt I CR 143/89, OSP 1990/9/ 330). Z kolei naruszenie dobrego imienia (pomówienie) może polegać na przypisaniu innej osobie cech lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 1971 r., sygn. akt II CR 455/71, OSNC 1972/4/77). Może ono występować w dwóch postaciach - pierwsza to rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, druga – wyrażanie ujemnej oceny jej działalności (zob. A. Szpunar, Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Bydgoszcz 1999, s. 101 i nast.). Wskazać przy tym należy, że różne osoby mogą interpretować te same słowa (informacje) na wiele różnych sposobów. Naruszenie prywatności natomiast polega na ujawnieniu informacji o charakterze osobistym, w szczególności na temat relacji z innymi osobami. Po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego, a w szczególności treści sprawozdania detektywa, zdaniem Sądu, nie można przyjąć, by opisane zachowania pozwanych naruszyło dobro osobiste powoda w postaci godności. Wskazać należy, że przedmiotowe sprawozdanie przedstawia „suche” fakty dotyczące m.in. W. W. tj. jego miejsca zamieszkania, daty urodzenia, jego stanu cywilnego, danych byłej żony, pojazdu którym porusza się powód. Podano w nim również, że powód uczestniczył razem z żoną J. P. (1) w wycieczce na K.. Powód w żaden sposób nie zaprzeczył treści informacji zawartych w tym sprawozdaniu, tj. by były one niezgodne z prawdą. Jak wynika z treści odpowiedzi na pozew J. P. (1), w toku sprawy rozwodowej, gdy W. W. był przesłuchiwany w charakterze świadka potwierdził swój wyjazd na K. i nocleg we wspólnym pokoju z żoną J. P. (1) /k.58/. Żaden fragment powyższego sprawozdania nie zawiera jakichkolwiek ocen czy komentarzy odnoszących się do W. W.. Bezzasadny był zatem zarzut powoda, że naruszono jego godność. Natomiast osobną kwestią jest ocena czy poprzez opisane zachowanie pozwanych doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci jego prawa do prywatności. Zdaniem Sądu do naruszenia takiego doszło. W sprawozdaniu ujawniono bowiem dane personalne, adresowe oraz dane dotyczące pojazdu, jakim poruszał się powód. Nadto ujawniono informacje dotyczące tego, że W. W. był uczestnikiem imprezy turystycznej wspólnie z żoną J. P. (1). Fakty te niewątpliwie dotyczyły życia prywatnego W. W., a zatem naruszono jego prawo do prywatności. Mimo, że doszło do naruszenia prawa powoda do prywatności powództwo podlegało oddaleniu w całości. Podnieść bowiem należy, że naruszenie to nie było bezprawne. Podkreślić trzeba, że zarówno J. P. (1) miał prawo zlecić detektywowi ustalenie określonych okoliczności, a wobec zawarcia odpowiedniej umowy W. M., jako detektyw, był uprawniony do ustalenia pewnych danych dotyczących osoby trzeciej bez jej zgody, pod warunkiem stosownego rozliczenia z tych danych. W ocenie Sądu, zarówno działanie W. M. jak i działanie J. P. (1) ocenić należy jako zgodne z prawem, co wyłącza możliwość uwzględnienia powództwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., nr 101, poz. 926 z późn zm.) każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych, a ich przetwarzanie może mieć miejsce tylko ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich - w zakresie i trybie określonym ustawą (art. 1 ust. 1 i 2 ustawy). Należy przy tym dodać, iż słowo „przetwarzanie" oznacza jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak: zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych (art. 7 pkt. 2 ustawy). Przetwarzanie danych osobowych obejmujących tzw. dane wrażliwe, co do zasady, jest zabronione (art. 27 ust. 1 ustawy) Zgodnie z art. 27 ust. 2 pkt. 5 ustawy, przetwarzanie danych osobowych (w tym danych wrażliwych) jest jednak dopuszczalne, jeżeli dotyczy danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem. --- STRONA 7 --- Prawa i obowiązki detektywa zostały określone w ustawie z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz.U. z 2002 r., nr 12 poz. 110 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 1 powołanej ustawy, usługami detektywistycznymi są czynności polegające na uzyskiwaniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji o osobach, przedmiotach i zdarzeniach, realizowane na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą, w formach i w zakresach niezastrzeżonych dla organów i instytucji państwowych na mocy odrębnych przepisów, m.in. w sprawach wynikających ze stosunków prawnych dotyczących osób fizycznych. W myśl art. 6 ustawy, detektyw powinien, przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, kierować się zasadami etyki, lojalnością wobec zlecającego usługę i szczególną starannością, aby nie naruszyć wolności i praw człowieka i obywatela. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, detektyw jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych, zebranych w toku wykonywanych przez niego czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, bez zgody osób, których dane dotyczą, w zakresie sprawy prowadzonej przez przedsiębiorcę posiadającego wpis do rejestru, wyłącznie w czasie prowadzenia tej sprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, detektyw ma obowiązek przekazać zatrudniającemu przedsiębiorcy przetwarzane dane osobowe, zebrane w toku wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, bezpośrednio po zaprzestaniu prowadzenia sprawy lub na jego polecenie: (1) przekazać zleceniodawcy albo innemu detektywowi, wyznaczonemu przez przedsiębiorcę do współdziałania albo do przejęcia czynności dla dalszej realizacji usługi, albo (2) zniszczyć te dane w przypadku rezygnacji zleceniodawcy z ich odbioru lub nieodebrania ich w wyznaczonym terminie. Detektyw jest obowiązany przy przetwarzaniu danych osobowych stosować przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, z wyłączeniem art. 25 ust 1 i art. 32-35 (art. 8 ust 4). Zgodnie z art. 9 ustawy, o ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej, detektyw, w trakcie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, może uzyskiwać informacje od osób fizycznych, przedsiębiorców, instytucji, a także organów administracji rządowej lub samorządowej. Detektyw przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 2 ust 1 jest obowiązany przestrzegać przepisów prawa oraz odmówić wykonania czynności niezgodnej z prawem lub nieetycznej, zachować należytą staranność i rzetelność, a zwłaszcza sprawdzić zgodność z prawdą uzyskanych informacji (art.11). Zgodnie z art. 23b ust. 1 ustawy, przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie usług detektywistycznych ma obowiązek sporządzić końcowe pisemne sprawozdanie z wykonanych czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, zawierające w szczególności: (1) datę zawarcia umowy; (2) opis przedmiotu umowy; (3) określenie zakresu i przebiegu przeprowadzonych czynności; (4) opis stanu faktycznego; (5) datę zakończenia czynności w sprawie. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, sprawozdanie wraz z materiałami dokumentującymi opis stanu faktycznego przekazuje się zleceniodawcy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że W. M. posiada licencję detektywa /k. 27/. W dniu 5 listopada 2012 r. zawarł w imieniu przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie usług detektywistycznych umowę z J. P. (1), zobowiązując się do uzyskania określonych informacji na temat W. W., w tym jego aktualnego adresu zamieszkania oraz ustalenia czy powód odbył wspólnie z małżonką J. P. (1) podróż na K.. W. M. wykonał zlecenie – zgromadził ww. informacje na temat W. W., w tym jego dane osobowe. W dniu 25 listopada 2012 r. sporządził sprawozdanie końcowe z wykonanych czynności /k. 8-10/. W dniu 30 listopada 2012 r. przekazał uzyskany materiał dowodowy (w tym dane osobowe W. W.) zlecającemu /k. 26/. Jako detektyw był uprawniony do uzyskiwania, przetwarzania i przekazywania informacji o powodzie, działał zatem w ramach uprawnień przyznanych na podstawie ustawy o usługach detektywistycznych. Podstawą czynności podjętych wobec powoda była umowa, którą W. M. zawarł, jako pełnomocnik przedsiębiorcy prowadzącego działalność detektywistyczną, z J. P. (1). W toku postępowania nie ujawniono jakichkolwiek dowodów wskazujących na to by pozwany działał niezgodnie z ustawą o usługach detektywistycznych. Część danych dotyczących W. W. została przekazana detektywowi przez J. P. (2). Oczywistym jest, że chcąc dokonać ustaleń czy W. W. był na wycieczce z żoną J. P. (1) detektyw musiał dysponować odpowiednimi danymi dotyczącymi powoda. Co istotne, pozwany uzyskiwał informacje, które miały zostać wykorzystane przez J. P. (1) w toku postępowania sądowego. Nie można zatem przyjąć, że działania W. M. było bezprawne. Jego działania nie przekraczały kompetencji i uprawnień, które wynikały z powołanych przepisów. Skoro dane uzyskane w wyniku działania detektywa miały być wykorzystane w sprawie o rozwód to W. M. zgodnie z art. 27 ust 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 2 ust 1 pkt 1 ustawy o usługach detektywistycznych, był uprawniony do przetwarzania danych osobowych dotyczących W. W. bez zgody tej osoby. Tym samym W. M., wykonując zlecenie J. P. (1) postępował zgodnie z ustawą o usługach detektywistycznych, a zatem jego działanie nie mogło zostać uznane za bezprawne. Wskazać należy, iż informacje zgromadzone przez W. M. i przekazane zlecającemu były prawdziwe. Wbrew twierdzeniom powoda pozwany działał w granicach ustawy o usługach detektywistycznych, stąd też powództwo w zakresie żądania zasądzenia kwoty 10 000 zł od W. M. na rzecz Domu Pomocy Społecznej Na (...) w W. podlegało oddaleniu (pkt. I wyroku). Przechodząc do analizy działań J. P. (1) wskazać należy, iż pozyskanie informacji na temat W. W., w tym ustalenie czy powód przebywał wspólnie z małżonką pozwanego na K., stanowiło element realizacji prawa do sądu. Zgodnie z powołanym wyżej art. 27 --- STRONA 8 --- ust. 2 pkt. 5 ustawy o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych osobowych (w tym danych wrażliwych) jest dopuszczalne, jeżeli dotyczy danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem. W wyroku z dnia 27 maja 2010 r. (III CSK 257/09, LEX nr 852666) Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest działaniem bezprawnym złożenie do sądu przez stronę tego postępowania określonego dokumentu – chociażby naruszającego cudze dobra osobiste - w celu przeprowadzenia przez sąd dowodu z tego dokumentu na okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wnioski takie są skierowane do organu państwa, którego ustawowym zadaniem jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, w ramach którego do oceny tego organu należy ocena przydatności określonego dowodu składanego przez stronę do rozstrzygnięcia sprawy. Tylko w przypadku, gdy wnioski te dotyczą dowodów, które nie mają żadnego związku i znaczenia dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, można uznać za działanie bezprawne przedstawianie określonych dokumentów, których treść dotyka dobra osobiste innej osoby. Z akt sprawy wynika, iż W. M. zgromadził informacje na temat powoda i przekazał je J. P. (1) w listopadzie 2012 r. Wynikało z nich, iż W. W. i G. P. (małżonka J. P. (1)) przebywali wspólnie na K. w dniach 3-18 marca 2012 r. W tym czasie toczyła się w Sądzie Okręgowym w Warszawie sprawa z powództwa J. P. (1) przeciwko G. P. o rozwód, przy czym J. P. (1) wnosił o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy małżonki. Sprawozdanie dostarczone przez W. M. stanowiło wniosek dowodowy mający wykazać istnienie bliskich relacji między G. P. a W. W.. Była to niewątpliwie istotna okoliczność procesowa w postępowaniu rozwodowym, w trakcie którego jedna ze stron domaga się uznania, iż rozkład pożycia małżeńskiego nastąpił z winy drugiego małżonka. Nie można odmówić jednemu z małżonków prawa do próby wykazania przed sądem swych racji, choćby miało się to odbyć z naruszeniem prywatności i dobrego imienia drugiego małżonka, i w konsekwencji osoby trzeciej. W istotę sporu sądowego wpisane jest bowiem postępowanie dowodowe, które ma na celu ujawnienie sądowi faktów często przykrych i wstydliwych dla jednej ze stron postępowania, pochodzących z jej sfery życia prywatnego i intymnego. Tym samym skoro W. W. odbył podróż na K. w towarzystwie żony swojego znajomego, to powód chcąc wykazać winę swej żony, mógł ujawnić powyższą okoliczność w toku postępowania rozwodowego. W. W. w toku niniejszego postępowania nie kwestionował, że taka podróż miała miejsce. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że złożenie przez pozwanego sprawozdania detektywa w toku postępowania o rozwód jako wniosku dowodowego nie było bezprawne. Zachowania naruszające dobra osobiste innych osób (ujawnienie danych dotyczących sfery prywatnej jednostki) nie są bezprawne, jeśli naruszenie dóbr osobistych wynika z realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Sprawozdanie obejmujące informacje na temat powoda zostało złożone do akt postępowania rozwodowego. Powód nie wykazał by J. P. (1) upublicznił uzyskane informacje lub wykorzystał je przeciwko powodowi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Słusznie podnosiła strona pozwana, że przedmiotowe sprawozdanie nie zostało upublicznione, gdyż dostęp do niego miała wyłącznie druga strona postępowania o rozwód oraz skład sędziowski. Stąd też powództwo w zakresie w jakim powód domagał się zasądzenia kwoty 10 000 zł od pozwanego J. P. (1) na rzecz Domu Pomocy Społecznej Na (...) w W. podlegało oddaleniu (pkt. I wyroku). Na marginesie należy wskazać, iż powód nie wykazał by działania podjęte przez pozwanych doprowadziły do wywołania u niego cierpień psychicznych. Wskazana okoliczność nie została wykazana wiarygodnym dowodem, a ogólnikowe twierdzenia powoda nie były w tym zakresie wystarczające i przekonujące. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. W piśmie z dnia 20 grudnia 2016 r. /k. 91/ pełnomocnik J. P. (1) złożył spis kosztów adwokackich z tytułu prowadzenia sprawy niniejszej, stąd też w pkt. II wyroku, zasądzono od W. W. na rzecz J. P. (1) kwotę 3 707 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, zgodnie z ww. spisem kosztów. W pkt. III wyroku, oddalono wniosek W. M. o zasądzenie od W. W. kosztów procesu. Pozwany W. M. nie wykazał bowiem by poniósł jakiekolwiek koszty procesu w rozumieniu art. 98 k.p.c. W pkt. IV wyroku, zasądzono od W. W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 2200 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu (kwota 1000 zł – opłata od roszczeń pieniężnych [art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych] oraz kwota 1200 zł (2x600) opłata od roszczeń o ustalenie naruszenia dóbr osobistych [art. 26 ust.1 pkt. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych]). (...)