Wyrok II C 322/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 322/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa Z.Ś. przeciwko A. W. i B. W. o nakazanie i zapłatę 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanych po 960 złotych ( dziewięćset sześćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt II C 322/13/7 Uzasadnienie W dniu 30 kwietnia 2013 roku powód wniósł do Sądu Okręgowego w K pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko pozwanym , w którym wnosił o złożenie przez pozwanych oświadczenia o zaniechaniu dalszych naruszeń dóbr osobistych z wykorzystaniem rodziców L. i Z. Ś. w roli sprawców oraz o przekazanie przez pozwanych w imieniu powoda kwoty 5.000 zł na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża, jak również o zasądzenie na jego rzecz kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania powód podniósł ,że pozwani jego siostra B. oraz jej mąż --- STRONA 2 --- Ad. W. w celu sprzedaży domu będącego własnością rodziców L. i Z. Ś. naruszyli jego dobra osobiste poprzez namówienie rodziców do złożenia wniosku o wymeldowanie z lokalu przy ul. (…). w K . W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Odnosząc się do treści pozwu wskazali, że powód jest bratem pozwanej B. W. oraz szwagrem pozwanego A. W.. Powód do 2003 roku mieszkał w domu swoich rodziców L. i Z. Ś., następnie wstąpił w związek małżeński z A. L. i zamieszkał w G., gdzie przebywa do dziś. W związku z decyzją rodziców stron , o sprzedaży domu, który jest ich wyłączną własnością, powstał konflikt pomiędzy rodzeństwem. L. i Z. Ś. wystawili dom prz ul. (…). w K na sprzedaż, albowiem dla ich obojga dom jest zbyt duży, wymaga remontu, a ogród pielęgnacji, ponadto opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości są zbyt wysokie. W związku z powyższym poprosili powoda, aby się wymeldował z ich domu, jednakże Z. Ś. wyraził dezaprobate oświadczając, że nieruchomość wchodzi w skład spadku, który jemu przypadnie po śmierci rodziców. Mając na uwadze okoliczności. L. i Z. Ś. złożyli wniosek o wymeldowanie powoda w trybie administracyjnym. W Urzędzie Miasta K nadal trwa postępowanie o wymeldowanie Z. Ś.. Do daty wniesienia odpowiedzi na pozew w sprawie odbyły się trzy wizje lokalne przy ul (…). w K . W trakcie jednej z nich powód oświadczył, ze mieszka z rodzicami, opiekuje się nimi, a ponadto remontuje dom rodziców, natomiast na pytanie urzędnika, dlaczego nie ma jego rzeczy oświadczył, że ma je w samochodzie i w każdej chwili może je wnieść. Podczas gdy pozwani byli na tygodniowym wyjeździe zagranicznym, w dniu 23 kwietnia 20013 roku powód oświadczył rodzicom, że się rozwodzi i że chce z nimi z powrotem zamieszkać. Matka powoda nie zgodziła się, wówczas powód spał przez kolejne 3 noce w samochodzie na podjeździe domu, żądając wpuszczenia go do środka. Rodzice powoda zdawali sobie sprawę, iż zbliża się termin czwartej wizji, a powód chce stworzyć pozory swojego zamieszkania. Konflikt rodzinny na tle sprzedaży domu bardzo pogorszył relacje powoda z rodzicami, którzy nie potrafią pogodzić się z tym, że syn neguje ich stan zdrowia, zdolność do podejmowania świadomych i suwerennych decyzji, co do rozporządzania ich wyłącznym majątkiem. Z powyższego powodu udali się do lekarzy wszelkich specjalności, aby potwierdzić stan swojego zdrowia i poczytalność. Sąd ustalił, co następuje: L. i Z. Ś. są właścicielami nieruchomości przy ul. (…). w K . Powód zameldowany był w niniejszym domu od 1989 roku. --- STRONA 3 --- Dowód: pismo z dnia 30 stycznia 2013 roku W 2003 roku w wieku 44 lat powód zawarł związek małżeński z A Ś zamieszkałą przy ul. (…). w G . Dowód: pismo z dnia 18 lutego 2013 roku W dniu 10 grudnia 2012 roku L. i Z. Ś. złożyli w Urzędzie Miejskim w K wniosek o wymeldowanie ich syna Z. Ś . Dowód: pismo z dnia 10 grudnia 2012 roku W odpowiedzi na wniosek Urząd Miasta wezwał powoda, jeżeli opuścił trwale miejsce pobytu stałego, do wymeldowania się z pobytu stałego z lokalu przy ul. (…). w K w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Dowód: pismo z 13 grudnia 2012 roku Powód złożył ofertę kupna nieruchomości należącej do jego rodziców położonej przy ul. (…). w K . Dowód: pismo z dnia 30 stycznia 2013 roku Jeszcze przed ślubem powód uzgodnił z żoną, że gdy rodzice osiągną podeszły wiek lub u któregoś z nich dojdzie do utraty zdrowia, co nie pozwoli na prace w gospodarstwie, to żona przeniesie się do K . Powód świadomy jest prawa siostry do dziedziczenia po rodzicach i deklaruje gotowość spłacenia części należnej siostrze. Stałe przebywanie w miejscu zamieszkania żony spowodowane jest pracą powoda w gospodarstwie rolnym. Rzeczy osobiste znajdujące się przy ul. (…). w G niezbędne są podczas pracy. Powód nie posiada wspólnego majątku z żoną oraz nadal prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Dowód: pismo z dnia 30 stycznia 2013 roku Powód poinformował Urząd Miasta w K , iż faktyczna przyczyna wniosku rodziców o jego wymeldowanie jest spowodowana planem sprzedaży domu, a nie trwałe opuszczenie miejsca pobytu. Ponadto wyjaśnił, że plan sprzedaży domu nie uzyskał jego akceptacji, ponieważ jego zdaniem zagraża dobru jego rodziców, tym bardziej że w ostatnim okresie czasu stan ich zdrowia bardzo się pogorszył, aczkolwiek deklaracje rozszerzenia opieki z jego strony spotkały się z odmową. Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013 roku Pismem z dnia 4 kwietnia 2013 roku Urząd Miasta w K zawiadomił L i Z Ś. o niemożliwości zrealizowania wymeldowania powoda w przewidzianym terminie. Za przyczynę podano konieczność ustalenia, czy Z. Ś. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, a jeżeli nie to jakie kroki podjął w celu powrotu do lokalu przy ul. (…). w K . Dowód: pismo z dnia 4 kwietnia 2013 roku Powód zgłosił uwagi dotyczące protokołu przesłuchania świadka 29 stycznia 2013 roku, --- STRONA 4 --- gdyż nie zamieszczono w nim adnotacji o obecności A W , który towarzyszył rodzicom powoda oraz świadkowi M D . Następnie w protokole sporządzonym podczas wizji lokalnej przy ul. (…). w K w dniu 21 marca 2013 roku ponownie brak adnotacji o obecności B i A W , którzy uczestniczyli czynnie podczas całej wizji komentując jego wyjaśnienia. Ponadto powód poinformował Urząd Miasta w K, że wiek i stan zdrowia rodziców może być powodem problemów z pamięcią i rzutować na udzielane przez nich wypowiedzi, natomiast jego siostra B wraz mężem A W mogą wywierać presję psychiczną na rodziców oraz wpływać na ich decyzje, sposób myślenia i składanie fałszywych zeznań. Dowód: pismo z dnia 26 marca 2013 roku Sąd zważył, co następuje: Brak jest ustawowej definicji pojęcia dobra osobistego człowieka jednakże w orzecznictwie Sądu Najwyższego pojawiła się wypowiedź definiująca pojęcie dobra osobistego jako ogółu czynników mających na celu zapewnienie człowiekowi rozwoju jego osoby, egzystencji i zapewnienia mu prawa do korzystania z tych dóbr ( orzeczenie z dnia 10.06.1977r. IICR 187/77 Lex nr 7947). W razie naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami powyższej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach, ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6 k.c. i art. 232 k.c.). Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. Powód wytaczając powództwo o ochronę dóbr osobistych wskazał, ze czuł się poniżony, naruszono jego godność i nietykalność jego mieszkania. Pozwani mieli naruszyć to dobro poprzez nakłanianie rodziców do sprzedaży ich nieruchomości, jak również do tego by powód nie mógł z nimi zamieszkać. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego w tej konkretnej sprawie jej okoliczności wskazują, że w znaczeniu obiektywnym nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży( art. 6 kc) na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 kc. Przepis powyższy rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że to na powoda nakłada obowiązek udowodnienia ,że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis ten formułuje również domniemanie prawne bezprawności naruszenia dóbr --- STRONA 5 --- osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie nie było bezprawne. Ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego powinna być dokonana według kryteriów obiektywnych a nie subiektywnych odczuć pokrzywdzonego (orzeczenie z 11.09.1997r. III CKN 167/97). Takie odczucie nie podlega weryfikacji w oparciu o kryteria obiektywne (orzeczenie z 23.11.2001, II CKN 369/00). Powód oprócz subiektywnie odniesionego poczucia krzywdy nie wykazał naruszenia swojego dobra osobistego. W judykaturze podkreśla się jednoznacznie, że kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych powinna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje w społeczeństwie, mogły obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Reasumując całość zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, gdyż właścicielami nieruchomości położonej przy ul. (…). w K są L. i Z. Ś. – rodzice powoda. W związku z powyższym decyzje związane z rozporządzaniem majątkiem należą wyłącznie do właścicieli nieruchomości. W tym miejscu na podstawie analizy materiału dowodowego w sprawie należy stwierdzić, że zachowanie pozwanych nie naruszyło dóbr osobistych powoda. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest również to, że nie sposób pozwanym przypisać bezprawności działania. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogłyby obiektywnie stać się podstawą negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra jest bezprawność działania wyrażająca się działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Bezprawność działania wyłączają czynności podjęte w ramach porządku prawnego, wykonywanie przysługującego prawa podmiotowego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Każde naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11- 12/377). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie powód nie wykazał, że doszło do naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych. Powód nie wskazał żadnych konkretnych i dotykających go bezprawnych działań, które maiłyby prowadzić do naruszenia jego godności. Niezrozumiałe jest przy tym podnoszenie naruszenia godności powoda w związku ze złożeniem przez jego rodziców --- STRONA 6 --- wniosku o wymeldowanie w trybie administracyjnym. Dobra osobiste to wartości ściśle związane z jednostką ludzką, razem z nią powstają i wygasają. Prawa tzw. „osobistości” nie mogą być przenoszone na inną osobę. Dlatego też przewidziane w art. 24 k.c. roszczenia o ochronę dóbr osobistych mogą być dochodzone jako ściśle związane z osobą pokrzywdzoną i tylko przez tę osobę (wyrok SN z dnia 26.10.2001 r., V CKN 195/01, lex nr 53107). Przenosząc powyższe wywody natury ogólnej na okoliczności sprawy, podnieść należy, że zgodnie z art. 140 w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swojego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Prawo własności, jest prawem podmiotowym bezwzględnym, skutecznym wobec wszystkich podmiotów podlegających danemu prawodawstwu. Każdy, więc ma obowiązek powstrzymania się od takich działań, które stanowiłyby ingerencję w sferę cudzej własności. Istotnie powód według obowiązujących przepisów prawa cywilnego jest jednym z ustawowych spadkobierców swoich rodziców. Jednakże nie może z tego tytułu rościć sobie prawa do rozporządzania prawem własności, którego na dzień dzisiejszy nie posiada. Ponadto powód nie udowodnił naruszenia swoich dóbr osobistych przez pozwanych, nie wykazał, że do takiego naruszenia doszło. Pozwani zdaniem Sądu, wykazali natomiast za pomocą dokumentów, iż ich działanie mieściło się w granicach prawa i nie stanowiło naruszenia dóbr powoda. Wobec powyższego, zdaniem Sądu działania pozwanego, nie sposób potraktować jako sprzecznego z normami prawnymi, czy też zasadami współżycia społecznego. Jak już wyżej wskazywano, naruszenie dobra osobistego musi mieć wymiar obiektywny, a nie subiektywny. Obiektywność to negatywna reakcja społeczeństwa na dane zachowanie.(por. OSN 1976/11/251). Jednakże Sąd uznał, iż dokonując oceny naruszenia dobra w postaci godności, niezbędne jest także uwzględnienie w pewnym zakresie miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Obowiązkiem powoda zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c.było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Dlatego też powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt. 1 wyroku. Powód domagał się złożenia oświadczenia o zaniechaniu dalszych naruszeń dóbr osobistych z wykorzystaniem rodziców L. i Z. Ś. w roli sprawców. Sąd uznając , że pozwani nie naruszyli dobra osobistego powoda i nie działali bezprawnie wyrokiem z dnia 25 października 2013 roku oddalił powództwo – zasądzając od powoda na rzecz pozwanych po 960 zł tytułem poniesionych kosztów zastępstwa procesowego. O kosztach orzeczono w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie, z którym strona --- STRONA 7 --- przegrywająca obowiązana jest do zwrotu kosztów procesu obejmujących wydatki, do których należą m.in. koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Koszty te zostały przyznane zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.)