Postanowienie II C 309/20 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 29 maja 2019 r. skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Pań

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 309/20 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 29 maja 2019 r. skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Ł., precyzowanym w toku postępowania, powód A. N. wniósł o zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 100.000 złotych za, doznaną wskutek nieprawidłowego zabezpieczenia więźniów w trakcie przeprowadzanego na terenie pozwanego w roku 2017 remontu oraz łaźni, krzywdę psychiczną oraz o przeprosiny na stronie internetowej pozwanego oraz zasądzenie kosztów procesu - kosztów zastępstwa procesowego. /pozew – k. 4; pismo - k. 14 i 43; stanowisko powoda - k. 116 i 117v./ Postanowieniem z dnia 19 lipca 2019 roku zwolniono powoda od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu. /postanowienie – k. 18/ W odpowiedzi na pozew, dnia 21 sierpnia 2019 r., pełnomocnik pozwanego, Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł., wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. /odpowiedź na pozew – k. 28 - 29/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. N., poczynając od 15 czerwca 2003 roku, pozostaje osadzony w izolacji penitencjarnej. Obecnie przebywa w Areszcie Śledczym w Ł., gdzie do 13 stycznia 2017 roku był zakwaterowany w pawilonie B, do 24 października 2017 roku - w pawilonie A (oddział IV cela 139) a następnie do końca października 2018 roku przebywał w pawilonie B. /informacja z systemu NOE-SAD - k. 20, historia rozmieszczenia - k. 34; oświadczenie pełn. pozwanego - k. 117v./ Z związku z realizacją zadania inwestycyjnego "Budowa sieci ciepłej wody wraz z systemem oszczędzania wody w oddziałach penitencjarnych Aresztu Śledczego w Ł." polegającego na doprowadzeniu ciepłej wody do cel mieszkalnych oraz wymianę instalacji wody zimnej, doszło w okresie od marca 2017 roku do stycznia 2018 roku do czasowego rotacyjnego wyłączania cel mieszkalnych. Wyłącznie to w okresie od 1 marca do 4 lipca 2017 roku obejmowało pawilon C, w okresie od 5 lipca do 11 października 2017 roku - pawilon B a od 12 października 2017 roku do 8 stycznia 2019 roku - pawilon A. W pawilonie A w okresie od 12 do 30 października 2017 roku wyłączenie obejmowało oddziały od I do IV, przy czym w oddziale IV - cele od 121 do 128. /harmonogram - k. 32 -33; zeznania świadka J. H. - k. 116v./ Remont był przeprowadzony i zakończył się zgodnie z planem i harmonogramem - został sporządzony protokół odbioru. Remontowany pion był oddzielony i nie było w nim osadzonych. Piony remontowane były wyłożone folią budowlaną oraz zasłaniane od góry do dołu, aby zmniejszyć pylenie. W remoncie pracowali także funkcjonariusze. Instalacja zimnej wody jest w szafkach w celach. Instalacja ciepłej wody była całkowicie nowa, podwieszona pod podłogą korytarza, na suficie, na zewnątrz. Prace związane z przewiercaniem były ograniczone - przewiercano ścianę do celi i kłuto ją by schować liczniki. Ciągi komunikacyjne znajdują sie po obu stronach pawilonów - można było wyłączyć część przejścia, tak by osadzeni nie musieli przechodzić przez część remontowaną. /zeznania świadka J. H. - k. 116v./ Remont odbywał się w godzinach od 8.00 do 16.00 z jedną trwającą 1 godzinę przerwą na czas wydawania posiłków. /zeznania świadka J. H. - k. 116v./ --- STRONA 2 --- W czasie remontu więźniowie, w tym powód, skarżyli się na hałas i zapylenie, co im przeszkadzało. Kurz był wnoszony do cel przez osadzonych. /zeznania świadka J. H. - k. 116v.; zeznania świadka M. P. - k. 117; zeznania świadka R. M. - k. 117; zeznania powoda - k. 117v./ Powód w 2017 roku miał problemy z oddychaniem i kaszlem - dusił sie na spacerze od kaszlu, bolała go głowa. /zeznania świadka M. P. - k. 117; zeznania świadka R. M. - k. 117/ W trakcie remontu funkcjonariusze i osadzeni nie nosili masek. /zeznania świadka M. P. - k. 117; zeznania świadka R. M. - k. 117/ W trakcie kontroli przeprowadzonej u pozwanego w dniu 31 października 2018 roku Państwowa Inspekcja Pracy stwierdziła nieprawidłowości przy prowadzeniu prac remontowych i wydała właścicielom firm wykonujących prace zalecenia: eliminowania zapylenia i hałasu powstającego na stanowiskach pracy, na których wykonywane są prace związane z wycinaniem i wykuwaniem bruzd w ścianach pomieszczeń podlegających remontowi; stosowania przez pracowników odpowiedniej ochrony indywidualnej oraz prowadzenia prac w sposób ograniczający narażenie innych pracowników i osób postronnych na występujące wyżej czynniki. W dniu 27 listopada 2018 roku przeprowadzono także rekontroli, w trakcie której ustalono, iż prace wykonywane w pawilonie B nie powodowały zapylenia i hałasu. /informacja z PIP - k. 73/ Z informacji uzyskanych z jednostki penitencjarnej A. N. a dzień 22 maja 2019 roku dysponował kwotą 0,04 zł a nadto posiada on zobowiązania sięgające razem kwoty ponad 100 tys. zł. / zaświadczenie - k. 5/ W listopadzie 2019 roku powód był leczony psychiatrycznie z powodu stanu ciągłego podenerwowania, problemów ze snem i obniżonego apetytu. /dok. med. - k. 7/ Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o złożone do akt sprawy dowody z dokumentów związanych z osadzeniem powoda w jednostce penitencjarnej oraz dokumentacji medycznej powoda, informacji z Państwowej Inspekcji Pracy oraz w oparciu o dowody z przesłuchania świadków oraz powoda. Sąd uznał, iż zeznania powołanych w sprawie świadków, co do zasady nie są ze sobą sprzeczne i wzajemnie się nie wykluczają w kwestiach najistotniejszych z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jednakże zeznań tych, w zakresie warunków w celach w spornym okresie oraz występujących u powoda objawów ze strony układu oddechowego nie sposób było połączyć z 12 - dniowym pobytem powoda w remontowanym pawilonie A. Zarówno świadek M. jak i P. nie przebywali z powodem w jednej celi w pawilonie A nadto żaden ze świadków nie połączył objawów zgłaszanych u powoda z remontem przeprowadzanym w jednostce, stwierdzając jedynie, iż powód zgłaszał im takie objawy jak kaszel czy duszności. Natomiast zaobserwowany przez świadka M. na spacerze osadzonych kaszel powoda nie został dokładnie umiejscowiony w czasie - świadek stwierdził jedynie, iż "taka sytuacja była w 2017 roku", ale nie potrafił podać miesiąca, zatem nie sposób wykluczyć jego innej, niż zgłaszana przez powoda, przyczyny. Sąd pominął nadto wnioski dowodowe strony powodowej, mające na celu jedynie nieusprawiedliwione przedłużanie postępowania w sprawie. W szczególności nie było podstaw do przeprowadzania dowodów z opinii biegłego do spraw budownictwa i biegłego pulmonologa. Powód był bowiem zobowiązany do złożenia wszelkich dokumentów potwierdzających nieprawidłowości w wykonanym remoncie oraz potwierdzających jego stan zdrowia w 2017 roku. Brak tych dokumentów na skutek ich niezłożenia przez stronę powodową uniemożliwia biegłym wydanie opinii z uwagi na brak jakiegokolwiek materiału dowodowego, na którym mogliby oprzeć swoje wnioski. Z tej przyczyny sąd uznał dopuszczenie tych dowodów za prowadzące wyłącznie do przedłużeni apostępowania. --- STRONA 3 --- Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Powództwo okazało się niezasadne. W niniejszej sprawie powód wystąpił o zadośćuczynienie za naruszenie jego dóbr osobistych. Podstawą prawną roszczenia powoda jest art. 417 k.c. Zgodnie z tym przepisem za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Przepis powyższy przyjmuje, że jedynymi przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa są: wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem oraz powstała z tego powodu szkoda. Na gruncie art. 417 k.c. należy przyjmować, że odpowiedzialność Skarbu Państwa ma miejsce wówczas, gdy wykonującemu władzę publiczną – bez względu na sposób i formę działania – można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Przepis powyższy dotyczy wszelkich czynności (działania i zaniechania) związanych z wykonywaniem imperium, a więc zarówno czynności faktycznych, jak i indywidualnych rozstrzygnięć podejmowanych przy zachowaniu określonej procedury. Nie ulega przy tym wątpliwości, że do sfery imperium państwa, należy stosowanie środków przymusu związanych ze stosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, czy z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Niezgodność z prawem na gruncie art. 417 k.c. oznacza „zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00). Chodzi tu o niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami, a także dorobkiem prawnym Wspólnoty Europejskiej i prawem stanowionym przez Unię Europejską. Drugą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Pojęcie szkody powinno być rozumiane w sposób przyjęty na gruncie prawa cywilnego, jako tej gałęzi prawa, w której usytuowane są przepisy konkretyzujące mechanizm funkcjonowania odpowiedzialności odszkodowawczej. Należy w konsekwencji przyjąć, że chodzi tu o każdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach danego podmiotu, zarówno o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Nie można zatem wykluczyć odpowiedzialności władzy publicznej z tytułu naruszenia dóbr osobistych obywatela, w tym także możliwości podniesienia przez pokrzywdzonego roszczeń z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę niemajątkową. Przez szkodę rozumie się nie tylko szkodę majątkową, ale także i szkodę niematerialną (uszczerbek niematerialny), jednakże Sąd podkreśla, że obowiązek wynagrodzenia (zadośćuczynienia) krzywdy powstaje tylko wtedy, kiedy przewiduje to wyraźnie przepis szczególny. Poszkodowany może zatem żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Roszczenia powoda należy analizować w świetle przesłanek wynikających z art. 23 k.c. i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. Wspomniany art. 23 k.c. zawiera katalog dóbr osobistych. Powyższy przepis nie stanowi zamkniętego katalogu tych dóbr, ale wymienia w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską. Orzecznictwo dodatkowo wskazuje inne przykłady dóbr osobistych /orzeczenie Sądu Najwyższego z 28.02.2003r., VCK 308/02, OSN 2004, Nr 5, poz. 82/. W przypadku naruszenia dóbr osobistych, uprawnionemu przysługują roszczenia przewidziane w art. 24 k.c. zgodnie z którym ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, a w razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Uprawniony może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny na podstawie art. 448 k.c. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się dwie podstawowe przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie lub zagrożenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia lub zagrożenia. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że działanie nie było bezprawne /por. wyrok SN --- STRONA 4 --- z dnia 17.06.2004r., V CK 609/03/. Z art. 24 k.c. wynika bowiem domniemanie bezprawności działania, a zatem broniący się przed zarzutem naruszenia cudzego dobra osobistego musi wykazać brak bezprawności swego działania. Rozważenia wymagało więc w rozpoznawanej sprawie to, czy zachowanie pozwanego stanowiło przede wszystkim naruszenie dóbr osobistych powoda, a jeżeli tak, to czy mieściło się ono w ramach porządku prawnego, czy też dotknięte było cechą bezprawności. Bezprawność - w myśl obiektywnego pojęcia kodeksowego - to działanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego bez względu na winę sprawcy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, do których zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu /por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 roku, II CR 419/89, OSP 11-12/1990, poz. 377, z dnia 26 października 2001 roku V CKN 195/01 opublikowane w bazie LEX nr 53107/. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o ochronę swoich dóbr osobistych polegających na niewłaściwym zabezpieczeniu osadzonych podczas remontu, tj. ochrony swojego zdrowia psychicznego i fizycznego. Przede wszystkim pozwanemu nie można postawić zarzutu bezprawności. Postępowanie w niniejszej sprawie wykazało, iż pozwany zabezpieczał miejsce remontu poprzez: sukcesywne odcinanie pionów, wyłożenie miejsc remontu folią budowlaną oraz zasłanianie od góry do dołu. W pionach remontowanych nie było osadzonych a osadzeni znajdujący się, w tym samym pawilonie co remont, nie musieli przechodzić przez część remontowaną, gdyż można było wyłączyć jeden z dwóch ciągów komunikacyjnych. W remoncie pracowali także funkcjonariusze. Co prawda kontrola Państwowej Inspekcji Pracy wykazała nieprawidłowości w prowadzeniu remontu w jednostce, ale dotyczyło to okresu od 31 października 2017 roku a nadto dotyczyło firm zewnętrznych pozwanego a nie jego pracowników. Powód przebywał natomiast w pawilonie A przez 12 dni, do dnia 24 października 2017 roku włącznie, a więc przed okresem w jakim odbywała się kontrola, zaniechawszy jednocześnie przedstawienia dowodów na istnienie tych nieprawidłowości w okresie wcześniejszym. Nawet gdyby przyjąć, iż do takich nieprawidłowości po stronie pozwanej w istocie dochodziło także w czasie pobytu powoda w pawilonie remontowanym, to jednak w żaden sposób nie wykazał on, iż faktycznie do jego celi mieszkalnej dochodził wytworzony przez robotników pył i kurz. Taką okoliczność wyklucza pośrednio także sam powód zeznając, iż do celi kurz był wnoszony przez osadzonych a contrario nie mógł więc dostać się tam bezpośrednio wskutek działań pozwanego lub zatrudnionych przez niego firm wykonujących prace remontowe a tym bardziej nie świadczy o winie pozwanego za ten proceder. Ponadto, powód nie wykazał, by na skutek działania pozwanego doszło po jego stronie do naruszenia dóbr osobistych w postaci zdrowia, tudzież szkody niematerialnej, polegającej na uszczerbku na zdrowiu. Powód, mimo zobowiązania sądu, nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów świadczących o jego stanie zdrowia podczas i po wykonanym remoncie, uniemożliwiając tym samym ewentualna ocenę w tym zakresie biegłemu sądowemu. Konieczność przebywania w budynku, w którym przeprowadzany jest remont siłą rzeczy wiąże się z pewnymi niedogodnościami, jednak w rozpoznawanej sprawie brak dowodów by niedogodności te stanowiły naruszenie lub zagrożenie dobra osobistego, bądź też by doprowadziły do zaistnienia szkody na zdrowiu powoda. Wobec powyższego, Sąd oddalił powództwo w całości. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zapadło w oparciu o art. 98 k.p.c. Powód w całości przegrał sprawę, co oznaczało, że winien on ponieść wszelkie związane z tym koszty, które pojawiły się po stronie jego przeciwnika procesowego. Do kosztów procesu powstałych pod stronie pozwanego, należy zaliczyć wynagrodzenie należne pełnomocnikowi – ustalone według pierwotnej wartości przedmiotu sporu (3.600 zł). Na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) sąd przyznał adwokat E. K. kwotę 2.952 zł za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu, nakazując jej wypłatę ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi. Stawka ta wyliczona została z uwzględnieniem podatku VAT, według pierwotnej wartości przedmiotu sporu.