Postanowienie II C 306/16 UZASADNIENIE Powód J. S.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 306/16 UZASADNIENIE Powód J. S., w pozwie z dnia 21 marca 2016 r., skierowanym przeciwko D. M. (1) i Skarbowi Państwa – Prokuraturze Rejonowej Ł. w Ł., wniósł o zasądzenie odszkodowania w kwocie 1.066.700 zł, za szkodę wynikającą ze skazania go prawomocnym wyrokiem karnym za zabójstwo w sprawie IV K 114/01 Sądu Okręgowego w Łodzi, jako następstwa złożenia w tej sprawie przez pozwaną D. M. (1) zeznań w charakterze świadka oraz w związku z nieprawidłowościami w sprawach PR 1Ds. 760.2016 Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. i 2 Ds. 1411/14 Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. . Nadto wniósł także o odsetki od dochodzonej kwoty za okres od dnia 9 listopada 2001 r. (pozew k. 2, pisma k. 6,57-62; oświadczenia powoda- protokół k. 87- adnotacje 00:00:30 -00:04:29 k. 85, 00:05:21, 00:08:18-00:19:08 k. 85 v. ) W odpowiedzi na pozew pozwana D. M. (1) wniosła o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu powołała się na uprzednio toczącą się między tymi samymi stronami, opartą na tych samych okolicznościach faktycznych, prawomocnie rozstrzygniętą sprawę I C 1500/13 Sądu Okręgowego w Łodzi . (odpowiedź na pozew k. 25-26 ) W odpowiedzi na pozew drugi pozwany wniósł o dopuszczenie do udziału w sprawie na podstawie na podstawie art. 67 § 2 k.p.c. jako statio fisci Skarbu Państwa Prokuratury Okręgowej w Łodzi w miejsce, wskazanej w pozwie Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł., oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania. /odpowiedź na pozew k. 31-33, pisma k. 41,42, 49/ Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Łodzi dokonał właściwej reprezentacji Skarbu Państwa przez ustalenie, że jednostką właściwą do reprezentowania w niniejszej sprawie jest Prokuratura Okręgowa w Łodzi w miejsce Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. . (postanowienie k. 84 ) Na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. strona pozwana cofnęła wniosek o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania. /oświadczenie – e – protokół k. 87 – adnotacja 00:28:47 k. 86/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 24 kwietnia 2002 r. powód został skazany na karę 25 lat pozbawienia wolności prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi, w sprawie IV K 114/01, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 grudnia 2002 r., w sprawie I AKa 202/02, między innymi za umyślne zabójstwo D. M. (2). W dniu 2 września 2003 r. Sąd Najwyższy, w sprawie II KK 127/03 oddalił kasację powoda jako oczywiście bezzasadną. Postanowieniami z dnia 17 listopada 2010 r., w sprawie II Ko 69/10 oraz z dnia 23 listopada 2011 r. w sprawie II Ko 34/11 Sąd Najwyższy stwierdził brak ustawowych podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 grudnia 2002 r., w sprawie II K 202/02. Pozwana D. M. (1) była przypadkowym świadkiem postrzelenia D. M. (2) przez powoda . Zdarzenie obserwowała ze swojego samochodu. W związku z tym była przesłuchana przez Policję w dniu 4 listopada 2000 r., a następnie złożyła zeznania jako świadek przed Sądem Okręgowym w Łodzi, w sprawie IV K 114/01 w dniu 9 listopada 2001 r. --- STRONA 2 --- / zawiadomienie k. 1-5, akt oskarżenia k. 38-44, wyroki k. 45-48, 103, uzasadnienia k. 49-102, 104-126, kasacja k. 127-131, postanowienie k. 138 akt PR 1 Ds.760.2016; uzasadnienie wyroku k. 66-68 akt IC 1500/13 Sądu Okręgowego w Łodzi, załączonych do niniejszej sprawy / W dniu 4 września 2014 r., powód złożył do Prokuratury Rejonowej Ł. zawiadomienie o popełnieniu w dniu 9 listopada 2001 r., przez pozwaną D. M. (1) na jego szkodę przestępstwa składania nieprawdziwych zeznań, mających służyć za dowód w toku postępowania sądowego w sprawie IV K 114/01 Sądu Okręgowego w Łodzi. Postanowieniem z dnia 30 września 2014 r., wydanym w sprawie 2 Ds.1411/14, Prokuratura Rejonowa Ł. w Ł. odmówiła wszczęcia śledztwa w tej sprawie wobec przedawnienia karalności czynu. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 22 stycznia 2015 r., wydanym w sprawie IV Kp 975/14 po rozpoznaniu zażalenia powoda . /postanowienia k. 139-140 , 145, zażalenie k.141-144 / W związku z tym powód złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej (...) w Ł. w sprawie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego poprzez niepodejmowanie właściwych działań w zakresie zgłoszonego czynu zabronionego, skutkiem czego było wydanie w.w. decyzji w sprawie 2 Ds.1411/14, Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł.. W sprawie tej Prokuratura Rejonowa Ł. w Ł. prowadziła postępowanie sprawdzające pod sygnaturą PR 1 Ds.760.2016, które zakończyło się wydaniem, w dniu 24 maja 2016 r., postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa. /postanowienie k. 146-147 akt 2 Ds.1411/14, Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł., załączonych do niniejszej sprawy / W dniu 9 września 2013 r. powód wystąpił do Sądu Okręgowego w Łodzi z pozwem przeciwko D. M. (1) o zasądzenie kwoty 159.000 zł zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych przez złożenie fałszywych zeznań w jego procesie w dniu 9 listopada 2001 r., w sprawie Sądu Okręgowego w Łodzi, sygn. akt I V K 114/01 oraz o nakazanie pozwanej sprostowania fałszywych zeznań. Roszczenia te zostały prawomocnie oddalone wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r., wydanym w sprawie I C 1500/13 . /pozew k. 3, wyrok k. 64, uzasadnienie k. 66-68 akt I C 1500/13 Sądu Okręgowego w Łodzi, załączonych do niniejszej sprawy/ Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. W związku z odwołaniem się przez pozwaną D. M. (1) w uzasadnieniu jej odpowiedzi na pozew do prawomocnie zakończonej sprawy I C 1500/13 Sądu Okręgowego w Łodzi, opartej na tej samej podstawie faktycznej i toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami należało w pierwszej kolejności dokonać oceny wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek z art. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c. Zgodnie bowiem z tym przepisem, gdyby w sprawie zachodziła powaga rzeczy osądzonej, pozew podlegałby odrzuceniu i w ogóle nie zachodziłaby potrzeba merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy przeciwko pozwanej . W orzecznictwie podkreśla się, że tożsamość roszczenia zachodzi wtedy, gdy identyczne są przedmiot i podstawa sporu. Dla przyjęcia, że pozew późniejszy wniesiony został w warunkach powagi rzeczy osądzonej musi wystąpić tożsamość żądań zawartych w obu pozwach i ich podstawy, a także tożsamość okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. Przedmiotowa granica powagi rzeczy osądzonej, wyznaczona przez przedmiot rozstrzygnięcia sądu oraz podstawę sporu pozwala na ocenę, czy zachodzi tożsamość roszczeń, występujących w sprawie prawomocnie zakończonej i innych sprawach. Prawomocny wyrok nie stanowi przeszkody do wytoczenia powództwa między tymi samymi stronami tylko wtedy, gdy nie występuje tożsamość przedmiotu, a nadto jeżeli przedmiot powództw jest wprawdzie jednakowy, ale różne są podstawy powództw, przy czym chodzi w tym wypadku zarówno o podstawę faktyczną, jak i prawną żądania. Innymi słowy, tożsamość roszczeń zachodzi, kiedy sąd ma w obu sprawach orzec o tym samym, dysponując tymi samymi faktami, które mają spowodować ocenę tego samego żądania i kiedy rozstrzygnięcie jednej ze --- STRONA 3 --- spraw oznacza rozstrzygnięcie także drugiej (tak m.in. SN w postanowieniu z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie III CSK 43/13, LEX nr 1427740, SA w K. w wyroku z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie I ACa 328/14, LEX nr 1587246). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż zachodzi tożsamość podstawy faktycznej roszczenia, dochodzonego w rozpatrywanej sprawie i roszczenia, o którym prawomocnie rozstrzygnął Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawie sygn. akt I C 1500/13. W obu sprawach różne są jednak podstawy prawne dochodzonych przez powoda od pozwanej D. M. (1) roszczeń. W dniu 9 września 2013 r. powód wystąpił bowiem do Sądu Okręgowego w Łodzi z pozwem przeciwko pozwanej o zasądzenie kwoty 159.000 zł zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych, natomiast w sprawie niniejszej domaga się odszkodowania za szkodę majątkową. Tym samym należało uznać, iż brak było podstaw do odrzucenia pozwu wobec pozwanej D. M. (1) w oparciu o powołany wyżej przepis. Biorąc pod uwagę uzasadnienie pozwu należało przyjąć, że materialnoprawną podstawę żądań powoda, skierowanych przeciwko pozwanej D. M. (1) stanowi art. 415 k.c., zaś pozwanego Skarbu Państwa – 417 k.c. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W przypadku odpowiedzialności deliktowej ciężar dowodu zaistnienia wszystkich jej przesłanek spoczywa na powodzie. Musi on zatem wykazać zarówno zdarzenie (zawinione działanie), szkodę i jej wysokość oraz związek przyczynowy między zawinionym działaniem i szkodą. Czyn niedozwolony, w znaczeniu tego przepisu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy sprawca szkody naruszył obowiązek powszechny. Nadto na gruncie art. 415 k.c. w kategoriach czynu zawinionego oceniane może być wyłącznie zachowanie bezprawne. Innymi słowy obowiązkiem powoda w sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym jest wykazanie zdarzenia, będącego źródłem szkody, wykazanie, że było to działanie lub zaniechanie pozwanego, wykazanie, że zachowanie pozwanego było bezprawne i że spowodowało u powoda szkodę, która pozostaje z nim w adekwatnym związku przyczynowym. W niniejszej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione. Powód nie sprostał także, nałożonemu na niego obowiązkowi z art. 6 k.c. Jako źródło powstania szkody powód wskazał złożenie przez pozwaną D. M. (1) w dniu 9 listopada 2001 r., w sprawie IV K 114/01 Sądu Okręgowego w Łodzi, w której został skazany prawomocnym wyrokiem za zabójstwo, zeznań w charakterze świadka. Zdaniem powoda zeznania pozwanej były nieprawdziwe i naraziły go na szkodę. Twierdzenia powoda o fałszywych zeznaniach pozwanej nie zostały przy tym poparte żadnymi dowodami. Należy wskazać, że zgodnie z art. 177 k.p.k. każda wezwana przez organ prowadzący postępowanie karne w charakterze świadka osoba ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania . Obowiązek ten wypełniła także pozwana i w tym kontekście jej zachowanie nie może być uznane za bezprawne . Treść zeznań pozwanej była natomiast poddawana bardzo szczegółowej analizie przez Sądy dwu instancji rozpoznające sprawę karną powoda oraz Sąd Najwyższy i żaden z tych organów nie poddał w wątpliwość ich prawdziwości. Powód nie wykazał, aby od czasu prawomocnego zakończenia jego sprawy ujawniły się jakiekolwiek nowe okoliczności, które mogłyby poddać w wątpliwość wiarygodność zeznań pozwanej jako świadka. Tym samym nie można uznać, że powód wykazał, iż zachowanie pozwanej było bezprawne. Niezależnie od tego, że brak jednej już, którejkolwiek z przesłanek, określonych przepisem art. 415 k.c. skutkuje brakiem możliwości przypisania odpowiedzialności strony pozwanej to nie ulega wątpliwości także i to, że powód nawet nie podjął próby wykazania wysokości szkody. Twierdzenia powoda jakoby na wysokość tę składały się utracone przez powoda w czasie odbywania kary pozbawienia wolności dochody z prowadzonej działalności gospodarczej są o tyle wątpliwe i niewiarygodne, że ( co jest sądowi znane notoryjnie ) powód jeszcze przed osadzeniem go w areszcie wielokrotnie występował do sądu z różnymi żądaniami i w każdej sprawie ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując wnioski w tym zakresie brakiem jakichkolwiek dochodów i utrzymywaniem się z pomocy społecznej. Nadto, powód całkowicie pomija okoliczność, że w świetle prawomocnego wyroku karnego skazującego powoda, oraz art. 11 k.p.c., nie może ulegać wątpliwości, że jeśli powód utracił możliwości osiągania z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej to nie jest to wynikiem zeznań pozwanej, a czynu, którego dopuścił się i którego – co wyraźnie kilkakrotnie powód podkreślił na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. – skutków nie neguje i nie żałuje . --- STRONA 4 --- Za nieuzasadnione należało uznać także żądanie powoda skierowane wobec drugiego pozwanego . Zgodnie z art. 417 § 1 k.c., na podstawie którego zostało oparte, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Także i w tym przypadku wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, stosownie do art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., winien udowodnić powód . Powód powinien w szczególności wykazać bezprawne zachowanie: działanie lub zaniechanie, w tym przypadku - Prokuratury, poniesioną przez siebie szkodę oraz związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym zachowaniem a poniesioną szkodą. W pozwie powód wskazał, że swoje roszczenia wiąże z nieprawidłowościami w postępowaniu Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. w sprawie PR 1 Ds. 760.2016, która odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień, niedopełnienia obowiązków poprzez niepodejmowanie właściwych działań przez funkcjonariusza publicznego Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł., skutkiem czego było wydanie decyzji o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie 2 Ds. 1411/14, również wszczętej z zawiadomienia powoda o popełnieniu przestępstwa na jego szkodę tym razem przez pozwaną D. M. (1), polegającego na składaniu fałszywych zeznań w sprawie IV K 114/01 Sądu Okręgowego w Łodzi. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarówno w sprawie PR 1 Ds. 760.2016 jak i 2 Ds. 1411/14 postępowania prowadzone były w oparciu o obowiązujące przepisy. Stosownie do treści art. 303 k.p.k. wszczęcie śledztwa następuje, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. W pierwszej z wymienionych spraw, która stała się podstawą wystąpienia z przedmiotowym pozwem, Prokuratura Rejonowa Ł. w Ł. przeprowadziła postępowanie sprawdzające i to właśnie wynik tych czynności doprowadził do wniosku, że takie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa nie zachodziło. W związku z zawiadomieniem powoda, które wpłynęło w dniu 25 stycznia 2016 r. analizie zostały poddane czynności podjęte przez funkcjonariuszy Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. w sprawie 2 Ds. 1411/14 oraz okoliczności wydania orzeczenia kończącego to postępowanie. Wobec tego, że zasadność odmowy wszczęcia postępowania w analizowanej sprawie 2 Ds. 1411/14 Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. poddana była także wcześniejszemu zbadaniu przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi na skutek zażalenia powoda i Sąd ten wydał w dniu 22 stycznia 2015 r. postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie, brak było podstaw do stwierdzenia, aby w sprawie tej wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości, a za tym idzie by można było mówić o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa. Treść ostatecznych decyzji w obu w.w sprawach Prokuratury jednoznacznie wskazuje, że czynności Prokuratury nie sposób zakwalifikować jako niezgodnych z prawem. Oznacza to, że także w odniesieniu do pozwanego Skarbu Państwa powód nie udowodnił pierwszej z wymienionych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej czyli bezprawnego działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Niezależnie od powyższego nie sposób także przyjąć, że wskazana przez powoda w pozwie, niczym nie uzasadniona, ani nie udowodniona co do istnienia i wysokości szkoda jest normalnym następstwem zdarzeń jakie miały miejsce w w.w. sprawach Prokuratury. Do odpowiedzialności Skarbu Państwa stosuje się w pełni zasada adekwatnego związku przyczynowego, określona w art. 361 § 1 k.c. Nawet w przypadku stwierdzenia, iż przy wykonywaniu władzy publicznej dopuszczono się działań lub zaniechań bezprawnych, odpowiedzialność Skarbu Państwa ogranicza się jedynie do tych następstw, które pozostają z nimi w związku przyczynowym i które jednocześnie można uznać za normalne, rozsądnie przewidywalne konsekwencje przedmiotowego działania lub zaniechania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2016 r., I ACa 1380/15, LEX nr 2090436). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.