Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt: II C 303/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Stankiewicz-Rataj Protokolant: st. sekr. sądowy Agata Grala po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa J. C. przeciwko Skarbowi Państwa - (…) o zapłatę 1) oddala powództwo; 2) odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. II C 303/11/4 Uzasadnienie Powód wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 80 000 zł. tytułem odszkodowania oraz kwotty 80 000zł. tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazaał, że w dniu 15 maja 2003r. Prokuratura Okręgowa w K. Wydział (…) sporządziła przeciwko niemu i innym akt oskarżenia. Powód oskarżony został o to, że :w okresie od 12 stycznia 1999r. do 31 grudnia 1999r. w L. jako inspektor kredytowy Oddziału Banku (…) , będąc zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi podległej jednostki organizacyjnej, nie dopełnił swoich obowiązków w zakresie monitorowania kredytów o numerach (…) udzielonych spółce z o.o (…) w wyniku czego doprowadził do powstania szkody majątkowej w kwocie 3.999.285zł. zł w mieniu Oddziału Banku (…) , tj. o przestępstwo z art. 296 § 1 k.k. Powód dalej wskazał, że dnia 28 stycznia 2002r. został zatrzymany. Postanowieniem z dnia 28
--- STRONA 2 ---
stycznia 2002r. oddany został pod dozór Policji, który uchylono postanowieniem Prokuratora Apelacyjnego w K. z dnia 8 marca 2002r. Powód zatrudniony był wówczas w (…) na stanowisku inspektora kredytowego. Jak ustalono w oparciu o dokumentację wewnątrzbankową (…) w dniu 14 października 1998r. firma (…) spółka z o.o. złożyła dwa wnioski kredytowe o udzielenie dwóch kredytów: kredytu w rachunku bieżącym na kwotę 500.000zł. i kredytu obrotowego indeksowanegow walucie wymienialnej na kwotę 850.000 USD. Opracowaniem powyższych wniosków kredytowych miał zająć się powód. Po wykonaniu zleconych mu czynności zakwalifikował wnioskodawcę do II klasy co oznaczało, iż podmiot ten nie posiadał zdolności kredytowej. W dniu 20 października 1998r. w (…) odbyło się posiedzenie komitetu kredytowego, w którym uczestniczyli: F. W.-dyrektor Oddziału, M. Z., S. K., M. M. oraz P. M.. Komitet zajął stanowisko opowiadające się za przyznaniem obu kredytów, zmniejszając kwotę kredytu indeksowanego w walucie wymienialnej do kwoty 650.000 USD. Zabezpieczenie obu kredytów stanowić miała hipoteka umowna na nieruchomości firmy (…) sp. z o.o. zlokalizowanej w Kocku oraz weksel in blanco-wystawiony przez kredytobiorcę z poręczeniem M. K. i jego żony K. K.. Z uwagi na fakt, iż kwoty określone w obu wnioskach kredytowych przekraczały kompetencje kredytowe dyrektora Oddziału w L. i sprawę skierowano do Oddziału Regionalnego w L., celem podjęcia decyzji. Kwestia opracowania wniosków kredytowych w Oddziale Regionalnym w L. została powierzona pracownikowi Wydziału Nadzoru Rynku Klienta Instytucjonalnego A. K.. W wyniku dokonanej analizy, A. K. stwierdziła że wnioskodawca nie posiada wymaganej zdolności kredytowej. W dniu 4 listopada 1998r. odbyło się posiedzenie komitetu kredytowego Oddziału Regionalnego (…) , na którym komitet wydal negatywną opinię. Decyzja odmawiająca przyznania powyższych kredytów podpisana została przez dyrektora Oddziału Regionalnego S. M.. W dniu 5 stycznia 1999r. w banku (…) zostały złożone przez firmę (…) Spółka z o.o. kolejne dwa wnioski kredytowe, w tym wniosek o udzielenie kredytu w walucie polskiej w rachunku bieżącym na kwotę 1.000.000zł oraz wniosek o udzielenie kredytu obrotowego, indeksowane w walucie wymienialnej na kwotę 850.000 USD. Wnioski zostały przekazane do analizy powodowi J. C.. W dniu 4 stycznia 1999r. czyli na dzień przed formalnym wpływem wniosków kredytowych do Oddziału w L., dyrektor F. W. zwrócił się na piśmie do Oddziału Regionalnego (…) w L. o udzielenie jednorazowych kompetencji do udzielenia firmie (…) Sp. Z o.o. w K.kredytów na rachunku bieżącym w kwocie 1.000.000zł. na okres 12 miesięcy oraz obrotowego, indeksowanego w walucie wymienialnej na kwotę 850.000 USD na okres 12 miesięcy. W dniu 7 stycznia 1999r. dyrektor Oddziału Regionalnego S. M. w formie pisemnej udzielił dyrektorowi Oddziału w L. F. W. kompetencjo do udzielenia obu kredytów. W dniu 12 stycznia 1999r. zostały zawarte dwie umowy kredytowe pomiędzy (…) Oddział w L.reprezentowanym przez Dyrektora F. W. i Naczelnika M. Z., a firmą (…) Spółka z o. o. w K. reprezentowaną przez K. J... Na podstawie umowy kredytowej nr (…) został udzielony kredyt obrotowy w walucie polskiej indeksowany w walucie wymienialnej na kwotę 3.019.285zł. Na podstawie umowy kredytowej numer (…) został udzielony kredyt obrotowy w rachunku bieżącym na kwotę 980.000zł. Środki uzyskane z obu kredytów zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Wobec powoda toczyło sie postępowanie karne. Ostatecznie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 27 czerwca 2008r., sygn. akt (…) ,powód został uniewinniony od zarzucanego mu czynu. Powód wskazał, że niesłuszność oskarżenia a co za tym idzie kilkuletni proces to okoliczności, które znacząco wpłynęły na jego egzystencję. W następstwie przytoczonych faktów powód doznał szeregu cierpień i strat. I tak w zakresie żądania odszkodowania powód podniósł, że bezpośrednim skutkiem wszczęcia wobec powoda procedury karnej była narzucona odgórnie zmiana miejsca pracy. Powód został przeniesiony z Oddziału (…) w L. do L.. Zatrudnienie poza miejscem zamieszkania wiązało się z ponoszeniem dodatkowych kosztów podróży a ponadto ze
--- STRONA 3 ---
zwiększonymi nakładami czasowymi na dojazd do pracy. Koszty dojazdów do pracy w okresie od 22 marca 2002r. do 28 czerwca 2008r. to kwota 25608,24 zł. Praca w mieście odległym od L. pociągnęła za sobą koszty zakupu i amortyzacji samochodu, który wobec tej sytuacji stał się niezbędny. Koszt zakupu samochodu w 2002r. stanowił kwotę 21200zł., natomiast koszty eksploatacji pojazdu na które składały się m.in. wymiana oleju, części, ubezpieczenie, przeglądy to kwota 3500 zł. Do wydatków związanych z postawieniem w stan oskarżenia doliczyć należy ponadto koszty przejazdu PKP z K. w dniu 28 stycznia 2002 r.- 50zł., koszty dojazdów na przesłuchanie (3 razy) - 300zł. oraz koszty dojazdów na rozprawy (łącznie 28 razy) - 635,04zł. Nie sposób pominąć wpływu toczącego się postępowania karnego wobec powoda na jego poczucie wartości jako ekonomisty, pracownika. Doświadczenie nieprzyjemności jakich doznał powód u progu kariery zawodowej nie pozostaje obojętne w odniesieniu do dalszych perspektyw zawodowych. W marcu 2002 r. odbyć miał cykl szkoleń, w następstwie których zająłby wyższe stanowisko. W tym czasie ówczesny naczelnik planował przejście na emeryturę, wobec czego szukał wśród pracowników swojego następcy. Jednym z nich był powód. Z uwagi na okoliczności powód nie odbył szeregu stosownych szkoleń, a tym samym stracił szansę na awans. Naczelnikiem została osoba o takich samych doświadczeniach i zbieżnych kwalifikacjach jakie posiadał powód. Powód w momencie postawienia go w stan oskarżenia uzyskiwał wynagrodzenie 2010 zł brutto. Na skutek pozbawienia go awansu utracił liczne korzyści ekonomiczne. W przypadku awansu na stanowisko kierownika w 2003r. jego wynagrodzenie wzrosłoby o około 20 % i z każdym rokiem ulegałoby podwyższeniu o około 10 %. Wysoce prawdopodobne a nawet bliskie pewności jest to, iż to stanowisko zająłby wówczas powód.. Rozwój zawodowy powoda zatrzymał się i brak jest szans na zmianę tego stanu. W następstwie powyższego odszkodowanie jakiego się domaga obejmuje także utracone przez niego przyszłe korzyści. Określenie materialnych strat i utraconych korzyści uwzględnia szkody jakie faktycznie poniósł i które pozostają w bezpośrednim związku przyczynowo skutkowym z toczącym się postępowaniem czni, że kwota odszkodowania w wysokości 80 000zł. jest słuszna i niewygórowana. Domagając się odszkodowania powód podniósł, że nie sposób wycenić następstwa w sferze moralnej i psychicznej. Suma zadośćuczynienia powinna stanowić pewien równoważnik doznanych cierpień moralnych, które nie tylko w subiektywnym odczuciu były znaczne. Sam moment zatrzymania i przeszukania mieszkania o wczesnych godzinach rannych spowodował ogromny stres. Przeżycia związane z tym faktem były tym silniejsze, iż powód jako głowa rodziny, odpowiedzialny za uchronienie jej przed niepotrzebnymi przykrymi doświadczeniami naraził także swoją żonę na niezwykłe silne negatywne emocje, a utraty poczucia bezpieczeństwa w swoim własnym domu nie uda się zapomnieć. Trwające kilka lat postępowanie było źródłem wielu stresów. .Jego negatywnych następstw nie zniwelował ostateczny, uniewinniający wyrok Sądu. Istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy przedstawionymi wydarzeniami a konkretnymi dolegliwościami zdrowotnymi powoda jakim było załamanie nerwowe stwierdzone przez lekarza. Powód popadł w apatię. Stan depresyjny spowodował, iż niezbędne było miesięczne zwolnienie lekarskie pozwalające na kurację. Zdrowie jako wartość bezcenna zostało dotkliwie nadszarpnięte. Skutki wynikające z rozpowszechniania wiadomości w jego środowisku były dla niego szczególnie przykre i krzywdzące, gdyż Lubartów to małe miasto. Powód cieszący się wcześniej bardzo dobrą opinią. Krzywda jakiej doznał powód spotęgowana została faktem, iż lokalna prasa błędnie opisywała kwalifikację czynu jakiego rzekomo się dopuścił. Bez wątpienia okoliczności te wpłynęły niekorzystnie także na pozostałych członków rodziny. Wpływ postępowania przed sądem na życie rodzinne powoda był tym większy, iż na skutek uczestnictwa we wszystkich rozprawach, powód wykorzystał w 2006r. cały przysługujący mu wówczas urlop wypoczynkowy, co uniemożliwiło spędzenie go z rodziną. Powód pozbawiony został prawa do wypoczynku. Znany jest pogląd, że to właśnie wspólne wakacje bardzo pozytywnie wpływają na relacje w rodzinie. W tym czasie tego odpoczynku potrzebował i jego rodzina szczególnie ze względu na wielomiesięczne kłopoty. Powód nie mógł poświęcić tyle uwagi swojemu małemu dziecku ile tego potrzebowało (k.2 – 9 akt).
--- STRONA 4 ---
Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez (…) zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa ~ Prokuratorii Generalnej kosztów zastępstwa procesowego stosownie do treści art. 98 kpc w zw. Z art. I l ust. 3 ustaw)' z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa D)z.U. Nr 169. poz. I 4 1 7 ze zm.). W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że kwestionuje powództwo co do zasady, jak i co do wysokości. Powód nie wykazał niezgodnego z prawem i wywołującego określoną szkodę działania lub zaniechania, którego dopuszczono się wobec jego osoby przy wykonywaniu władzy publicznej. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004r. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Jako niezmienne przesłanki statuujące odpowiedzialność deliktową Skarbu Państwa ustawodawca przyjął: bezprawność zachowania się organu władzy publicznej, szkodę majątkową wyrządzoną przez bezprawne działanie bądź zaniechanie oraz związek przyczynowy między tym działaniem, bądź zaniechaniem a szkodą. Pojęcie niezgodności z prawem rozumiane jest jako zaprzeczenie postępowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, jak bowiem wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r.. SK 18/00. „niezgodność z prawem" w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem żródeł prawa jest więc działanie niewątpliwie sprzeczne z bezwzględnymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć, albo polegające na niewłaściwym zastosowaniu prawa, które jest oczywiste nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy bezprawność powodująca powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany i elementarny. Stosownie do treści § 2 art. 361 k.c.. szkoda polega albo na stracie, którą poniósł poszkodowany ( dcimnum emergens), albo pozbawieniu go korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono (, lucrum cessans). Trzecią niezbędną przesłanką odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa, obok szkody i bezprawności, jest związek przyczynowy. W judykaturze podnosi się, że związek przyczynowy jest kategorią obiektywną i należy go pojmować jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego „przyczyną" ze zjawiskiem określonym jako „skutek". Ustawodawca wprowadzając w art. 361 § 1 k.c. dla potrzeb odpowiedzialności cywilnej ograniczenie odpowiedzialności tylko za normalne (typowe, występujące zazwyczaj) następstwa działania lub zaniechania. Ogranicza odpowiedzialność tylko do wskazanych w przepisie normalnych (adekwatnych) następstw danego zdarzenia. Wykazanie zaistnienia powyższych przesłanek, zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu wyrażoną w art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne, czyli w tym wypadku na powodzie. Powód nie udowodnił okoliczności warunkujących możliwość przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności deliktowej. Działania podjęte przez pozwanego w toku postępowania karnego dokonane zostały w granicach określonych porządkiem prawnym, pozostawały w zgodzie z obowiązującymi przepisami, były rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością i przez osoby uprawnione (por. też wyroki Sądu Najwyższego z dniu 6 grudnia 1967 r.. II CR 328/67, z dnia 9 maja 2000 r.. IV CKN 31/00 oraz wyroki Sądów Apelacyjnych z dnia 23 kwietnia 1991 r., I ACr 75/91, z dnia 24 marca 1994 r„ 1 ACr 80/94, z dnia 28 czerwca 2000 r., IA Ca 353/00). Analiza akt postępowania karnego prowadzonego przeciwko powodowi prowadzi do wniosku, że okoliczności faktyczne, którymi dysponowała Prokuratura Okręgowa w Katowicach uzasadniały wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo z art. 296 § 1 k.k.. przedstawienie powodowi zarzutu, a następnie sporządzenie, wniesienie i popieranie aktu oskarżenia. Jego treść niewątpliwie świadczy o tym. iż organ ścigania przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki uprawniały do podjęcia wyżej wskazanych czynności.
--- STRONA 5 ---
W sprawie brak jest zatem podstaw, do przyjęcia, że zachowanie Funkcjonariuszy pozwanej Prokuratury było bezprawne. Powód nie wykazał, by prowadzenie przedmiotowego postępowania karnego było bezzasadne, bądź bezprzedmiotowe, pomimo że ostatecznie zakończyło się ono wydaniem wyroku uniewinniającego. Z samego faktu ostatecznego uniewinnienia oskarżonego nie można natomiast wyprowadzać wniosku o niezgodnym z prawem działaniu władzy publicznej. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, iż zgodne z prawem czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków nie nabierają charakteru działań nielegalnych przez to. że postępowanie karne zostaje zakończone. Odmienna ocena dowodów nie przesądza o nielegalności tych czynności (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dniu 26 lipca 2006 r.. SK 21/04, wyrok Sądu Najwyższego z dnia i6 stycznia 1978 r.„ 1 Cr 42H/77). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lutego 2011r. sygn. akt IV CSK 290/10 uniewinnieniem zasadnie podniósł, iż nie ulega wątpliwości, że z leżącym po stronie Państwa konstytucyjnym obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego wiąże się ryzyko prowadzenia postępowania karnego w wypadku popełnienia przestępstwa, które ponoszą wszyscy obywatele w interesie ochrony dobra wspólnego, a które wiąże się niekiedy z koniecznością znoszenia pewnych dolegliwości, które nie rodzą jednak obowiązku kompensacyjnego państwa, w wypadku, gdy nie można przypisać im znamion bezprawności. Pozwany wskazał dalej, że akt oskarżenia w trybie art. 339 § 3 k.p.k. był poddany kontroli merytorycznej sądu w fazie przygotowania do rozprawy głównej. Sąd nie umorzył jednak postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2-11 k.p.k., bądź z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1998 r., WZ 68/98. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r.. V K K N 360/97, postanowienie Sądu Apelacyjnego tr Krakowie z dnia 28 września 2000 r., II Akz 199/00). Nadto wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt IV K 329/03 powód został uznany za winnego czynu z art. 296 § 4 k.k., jednakże Sąd warunkowo umorzył postępowanie na okres dwóch lat próby. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł, że powód nie wykazał szkody oraz jej wysokości. Powód nie udowodnił również związku przyczynowego między zachowaniem pozwanego, a deklarowaną szkodą. Szkoda wywodzona z utraty awansu nie ma charakteru lucrum cessans lecz tzw. szkody hipotetycznej. Jest to pojecie obejmujące przypadki, gdy w wyniku działania pozwanego doszło do utraty przez powoda jedynie pewnej szansy uzyskania korzyści, co odróżnia ją od odszkodowania za lucrum cessans, gdzie utracie podlega konkretna korzyść, a nie szansa na nią. W obecnym stanie prawnym szkoda hipotetyczna nie podlega kompensacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia ¡4 lipca 19 7 -l r. IC 188/72). Na gruncie omawianej sprawy strona powodowa utraciła, wedle twierdzeń pozwu, możliwość zarobkowania na stanowisku naczelnika/kierownika oddziału, a zatem jedynie przyszłą możliwość, a nie lucrum cessans. Nadmienić jednak należy, że z uzasadnienia Sądu Okręgowego w L. wynika, iż powód dalej pracował w strukturach banku i mimo toczącego się postępowania karnego awansował (str. 57 uzasadnienia). Wskazany przez powoda, jako jeden z argumentów do żądania odszkodowania, fakt przeniesienia go z Oddziału Banku (…) . w L. do L., jest bezprzedmiotowy w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa, gdyż była to decyzja pracodawcy o charakterze uznaniowym. Strona powodowa nie wykazała ponadto deklarowanych kosztów udziału w czynnościach procesowych. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że kwota odszkodowania dochodzona pozwem została podana, w sposób zupełnie dowolny. Odnosząc się do żądania zasądzenia zadośćuczynienia pozwany wskazał, że stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. w sprawie o ochronę dóbr osobistych sąd powinien w pierwszym rzędzie ustalić, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie oceniać, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego :
--- STRONA 6 ---
dnia 12 lipea 2002 r. V CKN 1095/00). Powołany przepis rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. W doktrynie podnosi się. że nie jest wystarczające powołanie się na bliżej niesprecyzowane naruszenie ..dóbr osobistych", rozumiane jako jakaś krzywda, dyskomfort, ujemne przeżycie psychiczne. Samo twierdzenie powoda, że naruszenie dóbr osobistych miało miejsce nie jest dowodem. Pozwany zakwestionował również kwotę żądanego zadośćuczynienia oraz dodał, że znikomość ujemnych następstw może być podstawą oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia od pokrzywdzonego. Pozwany podniósł też zarzut przedawnienia na podstawie art. 442§1 k.c. z uwagi na upływ terminu lat trzech ( k.41 – 47 akt). Sąd ustalił: Powód pracował od dnia 1 czerwca 1998r. w Banku (…) . w L.. W ramach swoich obowiązków zawodowych powód miał opracować wniosek kredytowy złożony przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (…) . W wyniku przeprowadzonych analiz uznał, że udzielenie kredytu spólce wiąże się z dużym ryzykiem kredytowym, gdyż nie posiadała ona zdolności kredytowej. Podjął więc decyzję o zakwalifikowaniu tej spółki, jako klienta banku, do tzw. drugiej grupy ryzyka, co oznaczało konieczność zwiększenia zabezpieczeń, zgodnie z procedurami bankowymi, dla udzielenia tego kredytu. Ostatecznie w wyniku wewnętrznego postępowania bankowego zapadła decyzja odmawiająca udzielenia kredytu spółce z o. o. (…) . Spółka złożyła ponowny wniosek. Ten ponowny wniosek został równiez przedstawiony do opiniowania powodowi. Jego decyzja, co do ponownego wniosku kredytowego, była zbieżna z tą jaką przedstawił, analizując pierwszy wniosek kredytowy tej spólki. Ostatecznie już bez dalszego udziału powoda, spółce udzielono kredytów bankowych (dowód: zeznania powoda k. 119 akt). W jakiś czas później okazało się, że kredyty nie są spłacane, co spowodowało podjęcie czynności windykacyjnych oraz złożono doniesienie do organów ścigania ( dowód: zeznania powoda k. 119 akt). W związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie udzielenia kredytów spólce z o. o (…) , postanowieniem Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 25 stycznia 2002r. zarządzono zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie J. C. jako podejrzanego, gdyż jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, zachodziła konieczność przeprowadzenia czynności z jego udzuałem. Postanowieniem również z dnia 25 styczia 2002r. orzeczono o przeszukaniu pomieszczeń mieszkalnych zajmowanych przez J. C. w L. przy ul. (…) wraz z przynależnościami. Przeszukania takiego dokonano dnia 28 stycznia 2002r. z udziałem J. C.. Podczas przeszukania zabezpieczono 10 sztuk dyskietek komputerowych oraz dowód osobisty i paszport wystawione na nazwisko J. C. ( dowód: postanowienie o dokonaniu przeszukania, z dnia 25 stycznia 2002r. tom XXVII, k. 5333, postanowienie o zarządzeniu zatrzymania i przymusowego doprowadzenia podejrzanego z dnia 25 stycznia 2002r., tom XXVII, k.05338, protokół przeszukania tom XXVII, k. 05334 – 05336, pokwitowanie z dnia 28 stycznia 2002r. tom XXVII k. 05337 akt postępowania karnego). W toku prowadzonego postępowania karnego podejmowano z udziałem J. C., w fazie postępowania przygotowawczego, czynności procesowe. Dnia 28 stycznia 2002r. dokonano zatrzymania powoda, którego zwolniono po wykonaniu czynności, polegajacej na jego przesłuchaniu. W ramach tego przesłuchania złożył on obszerne wyjaśnienia. Tego samego dnia ogłoszono powodowi treść postanowienia z dnia 25 stycznia 2002r. o przedstawieniu zarzutów. J. C. zarzucono, że w okresie od 12 stycznia 1999r. .w L. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako inspektor kredytowy Oddziału Banku (…) w L. będąc zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi podległej jednostki organizacyjnej nie dopełnił swoich obowiązków w zakresie monitorowania kredytów o numerze (…) dla firmy (…) spółki z o.o. w K., w wyniku czego doprowadził do powstania znacznej szkody majatkowej w kwocie 3 999 285zł. w mieniu Oddziału Banku (…) w L. to jest o przestępstwo z art 296§1 k.k. Pouczono równiez powoda
--- STRONA 7 ---
o uprawnieniach i obowiązkach podejrzanego. Tego też dnia postanowieniem Prokuratury Okręgowej w K., która to prowadziła postępowanie przygotowawcze, zastosowano wobec J. C. środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji i zobowiązano go do stawiennictwa jeden raz w tygodniu w Komendzie Powiatowej Policji w L.. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez J. C. zarzucanych mu czynów. J. C. złożył dnia 5 marca 2002r wniosek o uchylenie tego środka zapobiegawczego, który przez Prokuraturę Okręgową w K. nie został uwzględniony. Na to postanowienie J. C. złożył zażalenie. Postanowieniem Prokuratury Apelacyjnej w K.z dnia 8 maja 2002r. uwzględniono wniosek J. C. i uchylono postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 28 stycznia 2002r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że z ustaleń śledztwa wynika, że zachowanie J. C.nie miało wpływu na decyzję o przyznaniu kredytu firmie (…) , gdyż kredyt udzielony został wcześniej zanim nastąpiło ewentualne uchybienie obowiązków przez J. C.. Jeżeli więc istotnie popełnił on zarzuane mu wespół z innymi podejrzanymi przestępstwo oszustwa to jego rola w tym przestępstwie była drugorzędna ( dowód: protokół zatrzymania z dnia 28 stycznia 2002r., tom XXVII, k.05339, postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia 25 stycznia 2002r., tom XXVII, k. 05345 – 05347, protokół przesłuchania J. C. z dnia 28 stycznia 2002r., tom XXVII, k. 06348 – 05356, postanowienie o oddaniu pod dozór Policji z dnia 28 stycznia 2002r., tom XXVII k. 05357, wniosek o uchylenie dozoru z dnia 5 marca 2002r., tom XXVII k.05358, zażalenie na odmowę uchylenia dozoru z dnia 19 marca 2002r., tom XXVII k. 05361, postanowienie Prokuratury Apelacyjnej w K. . z dnia 8 maja 2002., tom XXVII k.5359 w aktach postępowania karnego). Dnia 22 kwietnia 2002r. przesłuchano J. C. w charakterze podejrzanego. Złożył on obszerne wyjaśnienia. Z zakresu czynności służbowych J. C. na stanowisku jakie zajmował, inspektora Oddziału (…) w L. wynikało, że do jego zadań należała m.in. współpraca z pracownikiem analityki w zakresie terminowości spłat rat kredytu i odsetek, monitorowania sytuacji ekonomiczno – majątkowej klienta i przebiegu spłat kredytu oraz sprawdzanie niezbędnej dokumentacji dotyczącej kredytów i gwarancji. W toku kolejnych czynności, Prokuratura Okręgowa w K. zawiadomiła J. C. o możliwości . w okresie od dnia 6 do dnia 13 marca 2003r. ( w zawiadomieniu omyłkowo wskazano rok 2002) przeglądania akt śledztwa. Dnia 13 marca 2003r. zaznajomiono J. C. z materiałami śledztwa. Na dzień 27 marca 2003r. wyznaczono ponowną czynność zaznajamiania J. C. z aktami śledztwa, co uzasadniono koniecznością zmiany przedstawionego zarzutu ( dowód: protokół przesłuchania z dnia 22 kwietnia 2002r., tom XXVII k. 5361 – 5366, zakres obowiązków służbowych powoda tom XVII k. 536, zawiadomienie z dnia 26 lutego 2003r. oraz protokół zaznajomienia podejrzanego z materiałami śledztwa z dnia 13 marca 2003r., tom XVII k. 05374 i 5374a, zawiadomienie z dnia 17 marca 2003r. tom XVII k.5374b i ponownie tom XXX k.6004, protokół zaznajamiania podejrzanego z materiałami śledztwa z dnia 27 marca 2003r tom XXXIV k.6590 w aktach postępowania karnego) Dnia 15 maja 2003r. sporządzono akt oskarżenia przeciwko J. C. o to, że w okresie od 12 stycznia 1999r.do 31 grudnia 1999r. w L., jako inspektor kredytowy Oddziału Bank (…) w L., będąc zobowiązanym do zajmowania sie sprawami majątkowymi podległej jednostki organizacyjnej, niedopełnił swoich obowiązków w zakresie monitorowania kredytów o numerach (…) udzielonych spólce z o.o. (…) , w wyniku czego doprowadził do powstania szkody majątkowej w kwocie 3 999 285zł. w mieniu Oddziału Banku (…) w L. to jest o przestępstwo z art. 296§1 k.k. ( dowód: akt oskarżenia z dnia 15 maja 2003r. tom XXXIV k. 6681 – 6733 .w aktach postępowania karnego). W związku z postępowaniem karnym przełożeni powoda poinformowali go, że byłoby lepiej aby zwolnił się z banku. Ostatecznie jednak uznano by powód na razie udał się na urlop. Powód przystał na to i ostatecznie nie chodził do pracy, bo korzystał ze zwolnienia lekarskiego. Z końcem marca 2002r. powód stawił sie w pracy. Sytuacja w pracy była taka, że ostatecznie powiedziano powodowi, że o ile chce pracować w banku to musi wyrazić zgodę na przejście do oddziału banku w L . Powód nie miał wyjścia, więc przystał na to. Powód w dziale do którego został przeniesiony,
--- STRONA 8 ---
decyzją władz banku, pracuje do chwili obecnej. Na przestrzeni tych dziesięciu lat wiele zmian nastąpiło w banku zatrudniajacym powoda. Gdy odchodził z oddziału banku w Lubartowie pracowało w nim 130 osób, obecnie 18. Część z tych 130 osób odeszła na emeryturę, część została zwolniona inni zostali przeniesieni do pracy w oddziale banku w L . W dziale do którego powód przeszedł w w 2002r. pracowały 3 osoby obecnie pracuje 18, a w roku 2007r. pracowało w nim około 58 osób ( dowód: zeznania powoda k. 120 – 121 akt) Powód został ostatecznie uniewinniony od zarzucanego mu czynu, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 27 czerwca 2008r., sygn. akt (…) ( bezsporne). Stan faktyczny Sąd ustali na podstawie dowodów powołanych powyżej, w części ustalajacej uzasadnienia. Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków S. K. i T. K., wnioskowanych na temat przyczyn przeniesienia powoda do innej siedziby banku, albowiem okoliczność tą Sąd przyjął za wskazaną w uzasadnieniu pozwu i potwierdzoną przesłuchaniem powoda w charakterze strony, stąd też okoliczność ta dotycząca przyczyny przeniesienia powoda na inne stanowisko pracy ustalona została zgodnie z twierdzeniami powoda. Sąd zważył: Powód roszczenie swoje wywiód z deliktowej odpowiedzialnosci odszkodowawczej Skarbu Państwa opartej o treść art 417 k.c. W piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2011r. wskazał jednak, że żądnie zadośćuczynienia wynika z naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych takich jak wolność, cześć, wizerunek jako kompetentnego i sumiennego pracownika bankowości. Pozwany podniósł zarzuty merytoryczne przeciw żądaniom pozwu, ale i zarzut formalny przedawnienia roszczenia z powołaniem na termin lat trzech wynikający z treści art. 442§1 k.c. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia podnieść należy co następuje. , W sprawie zastosowanie ma przepis art.442 k.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny ( Dz. U. z 2007r. Nr 80, poz.538). Przepis ten w §1 stanowił, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Zastosowanie tego przepisu wynika z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny ( Dz. U. z 2007r. Nr 80, poz.538). Przedawnienie roszczeń deliktowych, wyraża się w poddaniu tego przedawnienia oddziaływaniu dwojakiego rodzaju terminów krótszego trzyletniego, liczonego a tempore scientiae od momentu dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej do jej naprawienia, oraz dłuższego dziesięcioletniego odmierzanego a tempore facti od wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że nieczęsto zwraca się uwagę na okoliczność, że rozpoczęcie biegu przedawnienia jest niezależne od świadomości uprawnionego, co do przysługującego mu roszczenia. Trzyletni termin przedawnienia roszczenia deliktowego może rozpocząć swój bieg dopiero wówczas, gdy poszkodowanemu znany jest zarówno sam fakt powstania szkody, osoba sprawcy oraz związek przyczynowy pomiędzy działaniem sprawcy i powstałą szkodą. W odniesieniu do przesłanki związku przyczynowego słusznie zaznacza się, że wiedza poszkodowanego powinna pochodzić z kompetentnych źródeł. Za nietrafne należy uznać
--- STRONA 9 ---
pojawiające się niekiedy próby bardziej rygorystycznego stanowiska, w myśl którego bieg przedawnienia rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie. Należy sądzić, ze do istoty terminów liczonych a tempore scientiae należy to, że ich bieg rozpoczyna się nie od dnia, w którym poszkodowany otrzymał jakąkolwiek wiadomość na temat sprawcy, ale dopiero od momentu otrzymania takich informacji, które obiektywnie oceniając, pozwalają z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo konkretnemu podmiotowi. Przesłanką rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu przedawnienia nie jest natomiast orientacja poszkodowanego ani co do rozmiaru doznanej szkody, ani też co do trwałości jej następstw ( System Prawa Prywatnego, tom 2, Prawo cywilne – część ogólna, pod red. Z. Radwańskiego str. 572 – 573 i 580). Wydaje się więc, że z punktu widzenia roszczeń powoda, termin lat trzech rozpoczął bieg od dnia wydania w dacie 27 czerwca 2008r. przez Sąd Apelacyjny w L. wyroku uniewinniającego powoda. Pozew w sprawie złożony został dnia 22 czerwca 2011r., stąd też żądania powoda nie zostały przez Sąd uznane za przedawnione z powołaniem na upływ trzyletniego terminu o jakim stanowił art. 442§1 k.c. Odnosząc się do zarzutów merytorycznych pozwanego, przeciw żądaniu pozwu wskazać należy co następuje. Jako podstawę faktyczną żądań, którą Sąd jest związany z mocy art. 321 k.p.c., powód powołał działanie pozwanej sprzeczne z przepisami jak również błędne bo polegające na niewłaściwym zastosowaniu prawa. Brzmienie przepisu art. 417 k.c. nadane zostało na podstawie ustawy z dnia17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Wykładnia tego przepisu uległa zmianie z dniem wejścia w życie Konstytucji z 1997r. Trybunał Konstytucyjny w interpretacyjnym wyroku z dnia 4 grudnia 2001r. SK 18/00 ( Dz. U. Nr 145, poz.1638; OTK 2001, nr 8, poz. 256) wskazał, że przepis art. 417 k.c. winien być rozumiany w ten sposób, iż Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Podzielając pogląd i argumentację dla niego zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007r. ( I CSK 315/07; LEX 3714490) uznać należy, że wyróżnić można trzy okresy obowiązywania art. 417 k.c.: pierwszy – od dnia 1 stycznia 1965r. ( tj. od dnia wejścia w życie Kodeksu cywilnego) do dnia 16 października 1997r., drugi – od dnia 17 października 1997r. ( tj. od dnia wejścia w życie Konstytucji) do dnia 31 sierpnia 2004r., oraz trzeci – od dnia 1 września 2004r. ( tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia17 czerwca 2004r.) do chwili obecnej. Strona powodowa, dla uznania zatem odszkodowawczej odpowiedzialniości pozwanego, w oparciu o normę art. 417 k.c., musiała więc wykazać przesłanki w postaci: bezprawności działania pozwanego, szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym działaniem pozwanego o szkodą, skoro powód wiąże odpowiedzialnośc pozwanego z jego czynnościami (działaniami) w latach 2002 – 2003. W pierwszej zatem kolejności dokonać należy analizy przesłanki bezprawności. Dla wykazania bezprawności działania powód powołał dokumenty znajdujące się w aktach sprawy karnej, które zaliczone zostały przez Sąd w poczet dowodów. Pojęcie bezprawności na gruncie art. 417 k.c. wielokrotnie było przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień wymaganiom określonym w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych (uchybienia w sferze prawa materialnego i procesowego), jak i uchybień normom pozaprawnym, w różny sposób powiązanym z normami prawnymi. W podobny sposób na temat bezprawności, w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa wypowiada się Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001/8/256 wskazał, że pojęcie "działanie niezgodne z prawem" ma ugruntowane znaczenie oraz, że w kontekście regulacji konstytucyjnej należy je rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy
--- STRONA 10 ---
wynikające z normy prawnej. "Niezgodność z prawem" w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa (art. 87-94 Konstytucji). Pojęcie to jest więc węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje obok naruszenia przepisów prawa również naruszenie norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem "zasad współżycia społecznego" lub "dobrych obyczajów". Odnosząc zatem dowody zaoferowane przez powoda, dla wykazania bezprawności działania pozwanego, należałoby poprzestać na stwierdzeniu, że wszystkie podjęte wobec powoda działania, a wynikające z tak przedstawionych dowodów z dokumentów, mieściły się porządku prawnym właściwym dla czynności procesowych podejmowanych w ramach postępowania karnego w jego fazie przygotowawczej i nie wykraczały poza cel i zakres tego postępowania, a to oznacza, że nie były bezprawne. Powód w piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2011r. wskazał, że postawienie powoda w stan oskarżenia było działaniem bezprawnym w świetle art. 313§1 k.p.k., a zarzut popełnienia przestępstwa określonego normą art.296§1 k.k. postawiono osobie niewinnej. Wynikało to z tego, że powodowi przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa w dniu 28 stycznia 2002r. Dnia 7 lutego 2002r. prokurator dysponował opinią w której zasygnalizował nieprawidłowości w monitorowaniu kredytu po stronie powoda, co potwierdzone zostało jak pisze powód, pełną opinią biegłego z dnia 14 lutego 2003r. oraz że biegły wskazał jako momentem powstania szkody chwilę udzielenia kredytu. Opinia ta jednak w nie wskazywała w żaden sposób na popełnienie przestępstwa przez powoda, a to oznacza, że nie było dostatecznych danych podejrzenia popełnienia przez powoda przypisanego mu czynu. Art. 313 § 1 k.p.k. stanowi, że niezwłocznie należy ogłosić podejrzanemu postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Oczywistym przy tym jest, że przedstawienie zarzutów jest ustawowy obowiązkiem organu procesowego. Ustawa nie określa wprost momentu wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a z jej treści wynika, że może to nastąpić w chwili wszczęcia śledztwa lub dochodzenia albo w późniejszym okresie. W każdym razie wynika z niej, że o czasie jego wydania decyduje dostateczność podejrzenia popełnienia czynu przez określoną osobę (postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 3 sierpnia 2011r., II AKz 504/11, LEX 1102932). Dostateczność podejrzenia popełnienia czynu nie jest więc warunkowana konkretnym ściśle określonym dowodem a zawiera w sobie element ocenny i decyzyjny wyprowadzony z okoliczności sprawy. Dostateczność popełnienia przestępstwa nie jest zatem utożsamiana z pewnością jego popełnienia, stąd taki wymóg ustawowy stawiany temu postanowieniu ze względu na etap postępowania karnego w którym jest ono wydawane. W sprawie opinia biegłego była jednym z dowodów w sprawie. Funkcją organów postępowania przygotowawczego jest bowiem poszukiwanie i gromadzenie dowodów. Funkcją sądów jako organów wymiaru sprawiedliwości jest natomiast weryfikacja dowodów przedstawionych przez oskarżenie (z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 maja 2011r., (…), LEX 1015751). Zgodne z prawem czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków (w sprawie wobec okoliczności powołanych przez powoda, a polegających na poszukiwaniu i gromadzeniu dowodów) nie nabierają charakteru działań nielegalnych przez to, że postępowanie karne zostaje zakończone uniewinnieniem. Odmienna ocena dowodów nie przesądza o nielegalności tych czynności (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lipca 2006 r., SK 21/04, OTK-A 2006/7/88 Podkreślenia wymaga, że postępowanie było wielowątkowe i dotyczyło badania udziału wielu osób, będących pracownikami banku (…) w L. w postępowaniu związanym z udzieleniem przez bank kredytów spółce z o.o. (…), oraz to, że ostatecznie część z tych osób skazana została za popełnienia zarzucanych im czynów na podstawie zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym dowodów. Konkludując tą cześć rozważań, brak było podstaw do przyjęcia o działaniu Prokuratury
--- STRONA 11 ---
Okręgowej w K. jako nieprawidłowym i niezgodnym z prawem, co oznacza brak przesłanki bezprawności jako jednej z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej, co przy konieczności kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek (bezprawności, szkody i związku przyczynowego) powoduje brak podstaw by ową odpowiedzialność opartą o art. 417§ 1 k.c. przypisać pozwanemu. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę, w pełni podziela stanowisko sformułowane przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lutego 2011r. sygn. akt IV CSK 290/10, LEX 1111015), iż. nie ulega wątpliwości, że z leżącym po stronie Państwa konstytucyjnym obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego wiąże się ryzyko prowadzenia postępowania karnego w wypadku popełnienia przestępstwa, które ponoszą wszyscy obywatele w interesie ochrony dobra wspólnego, a które wiąże się niekiedy z koniecznością znoszenia pewnych dolegliwości, które nie rodzą jednak obowiązku kompensacyjnego państwa, w wypadku, gdy nie można przypisać im znamion bezprawności. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że takie dolegliwości dotknęły również powoda. Dodać nadto należy, że w wyroku z dnia 8 grudnia 2010r. Sąd Apelacyjny w K. w sprawie o sygn. akt (…), wyraził pogląd, że przepisy dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem wydaniem wpadkowych postanowień prokuratora czy sądu wymagają spojrzenia z szerszej perspektywy wykładni systemowej, pamiętając również o tym iż dotyczą odpowiedzialności Skarbu Państwa za niektóre decyzje organów państwowych w jego ramach podejmowane i podniósł w dalszej części rozważań, że trudno zaakceptować bezkrytycznie pogląd, że w okresie do wejścia w życie postulowanych przez Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 4 grudnia 2001r. zmian w ustawodawstwie, ocena zgodności z prawem prawomocnych orzeczeń ( zwłaszcza wydanych w postępowaniu karnym i poddanych kontroli instancyjnej) miałaby należeć do sądu w postępowaniu odszkodowawczym. Akceptacja dla takiego poglądu prowadziłaby do zgody na możliwość wzruszenia prawomocnych orzeczeń, wydanych w innym postępowaniu, w postępowaniu cywilnym o naprawienie szkody, co przeczyłoby konstytucyjnej zasadzie państwa prawnego wyrażonej w art. 2 i 178 ust.1 Konstytucji. Niezależnie od powyższego podnieść dalej trzeba, że w zakresie żądania powoda odszkodowania brak jest i kolejnej przesłanki deliktowej odpowiedzialności pozwanego w postaci adekwatnego związku przyczynowego. Stosownie do art. 361§1 k.c. adekwatne są „normalne” następstwa działania lub zaniechania, z których wynikła szkoda. Normalnymi następstwami zdarzenia, z którego wynikła szkoda są następstwa jakie tego rodzaju zdarzenie jest w ogóle w stanie wywołać i w zwyczajnym biegu rzeczy, a nie tylko na skutek szczególnego zbiegu okoliczności je wywołuje. W granicach normalnego, zwykłego przebiegu zdarzeń odpowiedzialność za szkodę może powodować nie tylko przyczyna bezpośrednio ją wywołująca, lecz także dalsza, pośrednia chyba, że jej następstwa pozostają w tak luźnym związku przyczynowym, iż ich uwzględnienie wykraczałoby poza normalną prawidłowość zjawisk ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2006r., III CSK 135/05, LEX 201033). Oceny więc istnienia normalnego związku przyczynowego dokonać należy przez prymat, czy szkoda była „koniecznym” następstwem łańcucha zdarzeń. Jeżeli zatem powód twierdzi, że zmiana stanowiska i miejsca jego pracy oraz uniemożliwienie awansu wynikała z prowadzonego z jego udziałem jako podejrzanego postępowania karnego to odwołać się trzeba do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja w art. 43 ust. 3 stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Prowadzenie zatem postępowania karnego z udziałem powoda jako podejrzanego w jego fazie przygotowawczej, nie implikowało po stronie przełożonych powoda, koniecznej decyzji o pozbawieniu go wykonywania dotychczasowego zatrudnienia. Ta decyzja przełożonych nie pozostawała w normalnej prawidłowości zjawisk, a była tą, którą uznać można jako wynikającą z niewłaściwe rozumianej przez pracodawcę sytuacji prawnej powoda i przyjęcia przez pracodawcę
--- STRONA 12 ---
roli oceniającego jego prawną sytuację w tym znaczeniu, że już na etapie postępowania przygotowawczego, wbrew zasadzie domniemania niewinność, uznano o zastosowaniu wobec powoda pewnego rodzaju sankcji. Kwestia natomiast braku awansu, ma jak słusznie wskazał pozwany, charakter szkody hipotetycznej, która nie podlega kompensacji w obecnym stanie prawny. Jest to bowiem utrata pewnej szansy uzyskania korzyści, nie natomiast utrata korzyści. Konkludując, z tych wszystkich wyżej umotywowanych względów, żądanie powoda oparte o treść normy art. 417§1 k.c. zostało oddalone. Po stronie pozwanego bowiem Sąd uznał o braku bezprawności działania, a dodatkowo gdy chodzi o żądanie odszkodowania o braku przesłanki adekwatnego związku przyczynowego. W zakresie żądania zadośćuczynienia powód wskazał, że wynika ono z naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych. Jako zatem podstawę prawną tego żądania wskazać należy art. 448 k.c. w zw. z art. 24§1 zd. 2 k.c. i art. 23 k.c. Każdemu czyje dobro osobiste zostało naruszone cudzym bezprawnym działaniem, przysługuje uprawnienie do żądania zaniechania tego działania oraz usunięcia skutków naruszenia, a więc do roszczeń o charakterze niemajątkowym, o których mowa w art.24§1 k.c. Ta odpowiedzialność uzależniona jest od trzech przesłanek - istnienia dobra osobistego, jego naruszenia oraz bezprawności działania. Ciężar udowodnienia pierwszej i drugiej przesłanki obciąża pokrzywdzonego ( powoda), a trzecia objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym. Jeżeli wykazane zostanie naruszenie dobra osobistego, sprawcę naruszenia uwolnić może od odpowiedzialności tylko dowód braku bezprawności, co faktycznie jest równoznaczne z wykazaniem przesłanek wyłączających bezprawność ( uchwała Sądu najwyższego z dnia 18 lutego 2005r., III CZP 53/04, OSNC 2005/7-8/114). W okolicznościach niniejszej sprawy istotnym pozostaje, że pojęcie bezprawności w ramach roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych pozostaje tożsame z pojęciem bezprawności rozumianym na gruncie normy art 417 k.c. Wobec tego aktualne pozostają zważania Sądu, w zakresie w jakim uznał, o braku bezprawności po stronie pozwanego. Brak bezprawności zaś wyłącza uznanie istnienia odpowiedzialnosci pozwanego z tytułu narusznenia dóbr osobistych powoda, co skutkuje oddaleniem żądania powoda zadośćuczynienia wywodzonego z tych norm prawnych, które regulują instytucję dóbr osobistych. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd uznał, że w sprawie zaistniał „wypadek szczególnie uzasadniony” ze względu na charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w L. wyroku uniewinniającego powoda. Pozew w sprawie złożony został dnia 22 czerwca 2011r.#II C 303/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowic#art. 296 § 1 k.k.#art. 98 kpc#art. 417 § 1 k.c.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 361 k.c..#art. 361 § 1 k.c.#art. 6 k.c.#art. 232 k.p.c.#art. 296 § 1 k.k..#art. 339 § 3 k.p.k.#art. 17 § 1 pkt#art. 296 § 4 k.k.#art. 24 § 1 k.c.#art. 442§1 k.c.#art. 296§1 k.k.#art.442 k.c.#art. 2 ustawy#art. 321 k.p.c.#art. 417 k.c.#art. 313§1 k.p.k.#art.296§1 k.k.#Art. 313 § 1 k.p.k.#art. 417§ 1 k.c.#art. 361§1 k.c.#art. 43 ust. 3 stanowi#art. 417§1 k.c.