Postanowienie II C 295/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 295/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa ZJ przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Skarbu na rzecz powoda kwotę 447.963,34 zł (czterysta czterdzieści siedem tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt trzy złote trzydzieści cztery grosze) z ustawowymi odsetkami od dnia 14 czerwca 2010 roku; 2. w pozostałej części powództwo oddala. IIC 295/11 UZASADNIENIE Powód wniósł o zasądzenie od pozwanych AM, SM i Skarbu Państwa solidarnie kwoty 447 963,34zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 5 stycznia 2007r. oraz kwoty 223 981,67 zł. W uzasadnieniu powód podał, że dnia 28 grudnia 2006r. do kancelarii pozwanego został złożony wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. We wniosku wskazano sposoby egzekucji ,w tym z wierzytelności dłużnika. W toku egzekucji zajęto rachunki bankowe i kilka wierzytelności dłużnika, ale na konto komornika nie wpłynęła żadna kwota. Po roku komornik stwierdził swoja niewłaściwość do prowadzenia sprawy i przekazał ją do prowadzenia innemu komornikowi. --- STRONA 2 --- Kolejny komornik dopiero dnia 22 lutego 2008r.zajął się przekazana sprawą. Komornik zajął jeden rachunek bankowy i jedną wierzytelność. Na konto wierzyciela nie wpłynęła żadna wpłata. Dnia 18 marca 2008r. sprawa przekazana została dalej, tym razem 3 pozwanemu. Po roku, dnia 15 grudnia 2008r. umorzył on postępowanie egzekucyjne. Powód na to postanowienie złożył zażalenie. W sprawie nie podjęto żadnych działań. W tym czasie zarząd dłużnej spółki wyprowadził cały jej majątek. Na postępowanie członków zarządu dłużnej spółki zostało złożone doniesienie do Prokuratury. Pozwani działali na szkodę powoda poprzez przerzucanie się teczkami z biurka na biurko i przeciąganie sprawy w czasie. Jako podstawę prawną żądania powód wskazał art.77 ust.1 Konstytucji oraz 417§1 i 2 kc i art. 417 2 kc stwierdzając, że brak zaspokojenia jego wierzytelności spowodował ciężką sytuacje finansową jego firmy, jego i rodziny. Dodał, że nabył dla wykazania istnienia majątku dłużnika wierzytelności, które ten posiadał wobec osób trzecich by wykazać również, że szybsze i efektywniejsze działanie pozwanych nie pozwoliłoby spółce wyzbyć się majątku . Pozwani SM i AM wnieśli o oddalenie powództwa . Pozwany Skarb Państwa – wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniósł, że w sprawie wydaje się, iż powód domaga się naprawienia szkody w postaci utraconych korzyści. W sprawie nie sposób wykazać ,że powód na pewno uzyskał by korzyść gdyby postępowanie egzekucyjne prowadzone było w inny sposób niż miało to miejsce, albowiem organy skarbowe dwa lata wstecz przed wyznaczeniem ich do prowadzenia egzekucji z wniosku powoda prowadziły bezskuteczne postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie własnych wierzytelności. W tej sytuacji nie może być mowy o istnieniu przesłanki szkody. Po stronie pozwanego nie nastąpiło też niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie pozwanego. Powód winien wykazać również przesłankę normalnego związku przyczynowego, co oznacza wykazanie, że bez określonego działania organów nie doszłoby do powstania szkody. Brak związku przyczynowego wyklucza też możliwość orzeczenia odszkodowania na podstawie art. 417 2 k.c. Pozwany przytoczył dalej czynności egzekucyjne jakie podjął w toku postępowania egzekucyjnego i ostatecznie podniósł, że wydaje się, iż wrażenie powoda, że działania organów egzekucyjnych dotknięte były bezczynnością wynika z braku wiedzy o tym, że większość czynności została przeprowadzona jeszcze przed wydaniem postanowienia wyznaczającego pozwanego do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji, zaś powtarzanie tych czynności byłoby bezcelowe ( k. 118 - 122 akt). Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w K pod sygn.akt II C wydał wyrok zasądzający od Skarbu Państwa na rzecz powoda kwotę 447.963.34 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 lipca 2010 r. , zaś w pozostałym zakresie powództwo oddalił i zasądził od powoda zwrot kosztów procesu na rzecz pozwanych AM i SM (k.211-212). Na skutek apelacji pozwanego , Sąd Apelacyjny w Katowicach w dniu 11 maja 2011 roku wydał wyrok , w którym zniósł postępowanie w sprawie w zakresie powództwa skierowanego przeciwko Skarbowi Państwa – , począwszy od dnia 6 kwietnia 201 r. , a ponadto uchylił zaskarżony wyrok w pkt. i 4 , przekazując sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w do ponownego rozpoznania (k. 280-282). --- STRONA 3 --- Powód podtrzymał dotychczasowe żądanie i stanowisko. Reprezentująca przed sądem pozwany Skarb Państwa Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego. W uzasadnieniu zarzucono, że nie zachodzi po stronie powoda szkoda oraz związek kauzalny pomiędzy sytuacją powoda a działaniami pozwanego. Powód nabył w 2006 r. nieściągalne i bezwartościowe wierzytelności przysługujące jego dłużniczce – spółce . Ze sprawozdań finansowych rzeczonej spółki wynika , że już od 2000 roku była ona niewypłacalna . Bezskuteczność egzekucji nie jest wynikiem niezgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego lecz skutkiem sytuacji majątkowej dłużnika . Pozwany zarzucił, że powód nie wykazał,aby organy egzekucyjne zaniechały zajęcia konkretnych , wymagalnych , zaskarżalnych i faktycznie ściągalnych wierzytelności dłużnika (k.318-324 , 547-552). Po ponownym rozpoznaniu sprawy ,Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny : Wierzyciel złożył dnia 2 stycznia 2007r. do Komornika wniosek egzekucyjny o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi Spółce Akcyjnej z siedziba w Katowicach. We wniosku wskazał liczne sposoby egzekucji w tym z obecnych i przyszłych wierzytelności dłużnika. Dnia 9 stycznia 2007r.komornik zawiadomił dłużnika o wszczęciu egzekucji, zażądał udzielenia wyjaśnień oraz wezwał do stawiennictwa w kancelarii komorniczej. Pierwsze czynności egzekucyjne w sprawie podjął pozwany A. M , pełniąc funkcję asesora dnia 12 lipca 2007r.kierujac pisma do banków: Spółdzielczego, Ochrony Środowiska S.A., PKO BP S.A., BGŻ S.A., BPH PBK S.A., Millenium S.A., Pocztowego S.A., PEKAO S.A., Przemysłowego S.A., Zachodniego WBK S.A., BRE Banku S.A., CITIBANKU Handlowego S.A., Dominem Banku S.A., Deutsche Banku S.A., Fortis Banku S.A., GE Banku Mieszkaniowego S.A., GE Maney Bank S.A., Genin Banku S.A., Invest Banku S.A., ING Banku Śląskiego S.A., Kredyt Banku S.A., Lukas Banku S.A., Nordea Bank Polska S.A., Raiffeisen Bank Polska S.A., Multi Banku Centrum Usług Finansowych, Santander Consumer Bank S.A.W pismach tych wnosił o udzielenie informacji czy dłużnik posiada rachunki bankowe, lokaty bankowe, rachunki ROR oraz rachunki oszczędnościowe. Banki udzielały kolejno odpowiedzi na te pisma. Dnia 30 lipca 2007r. wpłynęło pismo w którym ING Bank Śląski zwrócił się o podanie dokładniejszych danych dłużnika, co zostało przez A. M uczynione niezwłocznie bo 31 lipca 2007r. W dniach 6 i 7 sierpnia 2007r. wpłynęły z dwóch innych banków pisma o podanie dokładniejszych danych dłużnika. Odpowiedzi udzielono dnia 9 sierpnia 2007r. Dnia 3 sierpnia 2007r. ponownie wezwano osobę uprawnioną do reprezentowania dłużnika by stawiła się w kancelarii (pierwsze wezwanie dla dłużnika zostało zwrócone przez pocztę z adnotacją „nie podjęto w terminie”). Wezwano też imiennie Prezesa Zarządu dłużnika J. C.. W tej samej dacie poinformowano wierzyciela w odpowiedzi na jego pismo z dnia 22 czerwca 2007r., że to on jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wyjawienie majątku dłużnika. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2007r. wierzyciel poinformował o akcjonariuszach dłużnej spółki, wnosząc by kierować wobec nich egzekucję. Na ten wniosek udzielono wierzycielowi wyjaśnienia pismem z dnia 20 września 2007r. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2007r. J. C. oświadczył, że nie jest już członkiem zarządu dłużnika. Następnie A. M. dnia 20 września 2007r. zwrócił się do Krajowego Rejestru Sądowego o wskazanie adresu nowego Prezesa Zarządu dłużnika. Odpowiedź nadeszła 11 października --- STRONA 4 --- 2007r. Dnia 23 października 2007r.wezwano W. B. jako Prezesa Zarządu dłużnika do stawiennictwa w kancelarii i udzielenia wyjaśnień. Wezwanie odebrał on dnia 6 listopada 2007r. i do kancelarii stawił się dnia 27 listopada 2007r. Wskazał posiadane przez dłużnika wierzytelności oraz banki w których dłużnik posiada rachunki. Dnia 30 listopada 2007r. zawiadomiono te banki o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat. W tej samej dacie dokonano zajęcia wierzytelności w S M z siedzibą w Jaśle, B spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Jastrzębiu Zdroju, A z siedzibą w Ostrowążu. Dnia 14 grudnia 2007r. wpłynęło pismo Kredyt Banku S.A. o tym że na rachunku dłużnika w tym banku nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej ( dowód: akta o sygn. III KM ). Dnia 27 grudnia 2007r. AM wydał postanowienie o przekazaniu sprawy do prowadzenia Komornikowi . Postanowienie to nie zostało zaskarżone skargą. Akta przekazano 16 lutego 2008r. Komornik SM podjął czynności egzekucyjne. Na podstawie akt egzekucyjnych o sygnaturze KM ustalił, że Sąd Rejonowy K rozstrzygając zbieg egzekucji, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2007r., wskazał NPUS w jako organ właściwy do dalszego łącznego prowadzenia obu egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej. Dnia 18 marca 2008r. wydał postanowienie o przekazaniu sprawy NPUS w ( dowód: akta o sygn. KM i KM ). W toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego , które już wcześniej było prowadzone ,również z wniosku powoda jako wierzyciela , ustalonym zostało w protokole z dnia 16 kwietnia 2008r. o stanie majątkowym zobowiązanego, iż posiada on wierzytelności sporne H Z i inne na kwotę ponad 1 000 000 zł. Dokonano zajęcia wierzytelności H Z . Ta poinformowała, że nie ma żadnych zobowiązań wobec „ ” S.A. Dnia 15 grudnia 2008r. wydano postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to zażalenie z dnia 5 stycznia 2009r., złożył powód , podnosząc m.inn. , że dłużnicza firma posiada wierzytelności , które powinny być zajęte. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2009r., pozwany uchylił postanowienie z dnia 15 grudnia 2008r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zaległość wierzyciela wynosi 447 963, 32 zł., a po analizie dokumentacji, w oparciu o stwierdzenia wierzyciela (powoda) zawarte w piśmie z dnia 5 stycznia 2009r. organ skarbowy uznał zażalenie za zasadne. Postępowanie jest w toku . Żadna z czynności egzekucyjnych nie zmierzała do ustalenia wierzytelności dłużnika (dowód: akta administracyjnego postępowania egzekucyjnego EA/ , akta niniejsze – k. 511-512). Powód samodzielnie podejmował działania by ustalić majątek dłużnika. Jak zeznał , ” udało mu się pozyskać zaufanie dłużnika ” , który okazał mu , że posiada wierzytelności na kwotę około 2.000.000zł. Powód nabył wierzytelności przysługujące dłużniczce na kwotę około 150.000 – 200.000 zł. Działo się to w ten sposób , że I -S zbyła wierzytelności podmiotom trzecim , takim jak T F „F ” spółce z. o.o. w Gliwicach czy „P ” spółce z. o.o. w Katowicach , a następnie od tych osób prawnych nabył je powód ( dowód: zeznania powoda k. 189 akt , 501-502 , kopie umów cesji –k.482-488). Dnia 9 lipca 2009r. powód złożył w Prokuraturze Rejonowej w Sosnowcu zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością C Doradcy i Konsultanci. W ramach tego postępowania złożył umowy cesji z dnia 29 i 30 stycznia 2008r. z treści których wynikało, że jego dłużnik „I – S ” zbywa wierzytelności , które posiada wobec osób trzecich ( dowód: akta Prokuratury Rejonowej 3 Ds. k. 1, 14 – 31 i dalej karty nie ponumerowane). --- STRONA 5 --- Sąd zważył: Powód jako podstawę prawną roszczeń wskazał art. 77 Konstytucji , zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej oraz art. 417 kc i art. 417 2 k.c. Przed wejściem w życie Konstytucji z 1997r., wytyczne Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1971r., określiły zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz państwowych osób prawnych. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy art. 417 – 420 k.c. stanowią całość normatywną zawierająca kompleksowe unormowanie tej materii. Ukształtowana i dość stabilna konstrukcja odpowiedzialności cywilnej Skarbu Państwa, uległa zachwianiu z chwila wejścia w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z treścią art. 8. ust. 2 Konstytucji, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji polega na nakazie zastosowania wyrażonych w tych przepisach norm bez pośrednictwa ustawy, bez ich przekształcenia w normy ustawowe ( tak A. Mączyński, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, Pip 2000, Nr 5, str.6). Jednak, aby możliwa była realizacja tak rozumianego nakazu przepis Konstytucji musi pod względem swej treści spełniać dwa warunki o podstawowym znaczeniu. Po pierwsze, przepis musi być na tyle skonkretyzowany, aby można było wyinterpretować z niego normę prawną i po drugie, Konstytucja nie wyklucza jego bezpośredniego stosowania, co może czynić przez zapis „zakres ochrony określa ustawa”. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001r. ( SK 18/00, OTK 2001, NT 8, poz. 256), odniósł się do problemu bezpośredniego stosowania art. 77 ust. 1 Konstytucji i podzielił kierunek interpretacji w ten sposób, że przepisy Konstytucji mają własne znaczenie normatywne, a ich sens nie może być odczytywany dopiero przez regulacje ustawowe. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wobec rozpatrywanego problemu bezpośredniego stosowania art. 77, czy ogólnego znaczenia normatywnego tego przepisu jest takie, że nie jest on powtórzeniem zasad ukształtowanych przez prawo powszechne, ale wprowadza nowy model odpowiedzialności, który musi być również uwzględniany w ramach regulacji ustawowej. To interpretacyjne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wskazało, iż przepis art. 417 k.c. rozumiany w ten sposób, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza publicznego jest zgodny z art. 77 Konstytucji. Odpowiedzialność Skarbu Państwa zinterpretowana została jako oparta na zmodyfikowanej zasadzie ryzyka, gdyż ograniczona jedynie do bezprawności działania funkcjonariusza. Przenosząc przytoczone wyżej wywody natury ogólnej na okoliczności będące przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej stwierdzić należy, że podstaw prawnych żądania powoda wobec pozwanego Skarbu Państwa – poszukiwać należy w treści art. 77 Konstytucji w zw. z art. 417§1 k.c. Odpowiedzialność pozwanego określona jest więc według reguł reżimu deliktowego. Przesłankami odpowiedzialności cywilnej tego pozwanego są zatem : szkoda , niezgodne z prawem zdarzenie ( które może mieć postać tak działania jak zaniechania) powodujące szkodę oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy tym zdarzeniem a szkodą . Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Powód wskazuje , że jego szkoda polega na braku ( na skutek niewyegzekwowania) kwoty równej wierzytelności jaka przysługuje mu wobec dłużniczki I – S Spółki Akcyjnej w wysokości ustalonej tytułami wykonawczymi wydanymi wobec tegoż dłużnika. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika pozwanego jest to szkoda rzeczywista, albowiem jest to strata powoda polegająca na zmniejszeniu się w jego majątku aktywów. --- STRONA 6 --- Jako zdarzenie powodujące szkodę powód powołał zaniechanie pozwanego jako organu egzekucyjnego. Ponownie odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001r. wskazać trzeba, że pod pojęciem „zaniechania władzy publicznej” rozumieć należy sytuację, w której obowiązek określonego działania władzy publicznej skonkretyzowany jest w przepisie prawa i można ustalić na czym konkretnie miałoby polegać prawidłowe zachowanie, tego organu, aby do szkody nie doszło. Pozwany jako organ egzekucyjny podejmuje działania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. Nr 229 z 2005r. ze zm.). Ustawa ta określa zakres i tryb postępowania. Prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego obejmuje tak sposób jak i sprawność w działaniu instytucji publicznych. Wynika to z treści preambuły Konstytucji. Koniecznym pozostaje więc, dla analizy tej przesłanki, ponowne wskazanie na następujący przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez PUS w Katowicach : Postanowieniem z dnia 18 marca 2008r, które wpłynęło do pozwanego 26 marca 2008r. przekazane zostały pozwanemu przez komornika SM - wobec rozstrzygnięcia o zbiegu egzekucji - akta egzekucyjne z wniosku powoda, do łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi „ I – S ” S.A. Pozwany dnia 16 kwietnia 2008r. sporządził protokół o stanie majątku zobowiązanej spółki. Z protokołu tego wynika, że dłużnik ma wierzytelności sporne H Z i inne na kwotę ponad 1 000 0000zł. Dnia 25 kwietnia 2008r. pozwany zawiadomił H Z o zajęciu wierzytelności dłużnika. Pismem z dnia 7 maja 2008r. zarząd H Z poinformował, że nie ma żadnych zobowiązań wobec spółki I – S . Dnia 26 sierpnia 2008r. sporządzono kolejny protokół o stanie majątku zobowiązanej spółki. Nie wniósł on do sprawy żadnych nowych okoliczności, a w rubryce drugiej jest on nieczytelny. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2008r. pozwany umorzył postępowanie egzekucyjne. Dnia 21 stycznia 2009r. wydał postanowienie w którym uchylił wydane przez siebie postanowienie z dnia 15 grudnia 2008r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Pozwany z powołaniem m. in. na art. 132§1 k.p.a. podniósł, że po analizie dokumentacji, w oparciu o stwierdzenia wierzyciela zawarte w piśmie z dnia 5 stycznia 2009r. (pismo to było zażaleniem powoda na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego) organ egzekucyjny uznał zażalenie za zasadne. W zażaleniu tym powód wskazał i na to, że dłużnik posiada wierzytelności. A zatem , to sam pozwany uznał , że zachodzi konieczność dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego i podzielił stanowisko skarżącego co do możliwości podjęcia przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych wskazanych przez wierzyciela, gdyż dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego i podejmowane w ramach tego postępowania czynności egzekucyjne nie zostały w pełni zrealizowane. Konkluzja ta wydaje sie oczywista w kontekście powziętej przez organ egzekucyjny w dniu 16 kwietnia 2008r. informacji od dłużnika o tym, że spółka posiada wierzytelności o wartości przekraczającej 1 000 000 zł. i całkowitym zignorowaniu tej informacji . Nie podjęto kompletnie żadnych działań by informacje o wierzytelnościach dłużniczki uszczegółowić, zbadać i zweryfikować te wierzytelności. Stanowiło to naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.z 2005 r. Nr.229, poz.1954 ). Organ skarbowy nie skorzystał choćby z możliwości , jakie dają mu art.36 , 47, 67a ,71,71a ,71b ustawy. Co więcej , od 18 czerwca 2009r. do 11 lutego 2010r. nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne w przedmiotowym postępowaniu . Ostatnia czynność egzekucyjna podjęta została dnia 22 kwietnia 2010r. Żadna z czynności egzekucyjnych nie --- STRONA 7 --- zmierzała jednak do ustalenia majątku dłużnika w postaci wierzytelności w stosunku do osób trzecich. Koncentrowały się one głównie na ustaleniu osoby likwidatora. Jedna dotyczyła wniosku do MSWiA, druga do ZUS. W tej zatem sytuacji nie można uznać by działania pozwanego były prawidłowe i organ ten zrealizował możliwości jakie wynikają z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, chociażby przy wykorzystaniu powołanego już art. 36 ustawy , celem poczynienia szczegółowych ustaleń na okoliczność wierzytelności dłużnika . Jeżeli tego nie uczynił, pozostawiwszy w ogóle ten zakres postępowania egzekucyjnego poza zasięgiem badania, to nie można uznać o wyczerpaniu przez organ egzekucyjny trybu postępowania jaki stwarza ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. Jeżeli do tego dodać, bo to wynika z przebiegu czynności podejmowanych w ramach tego postępowania, że nie było one prowadzone sprawnie i bez zbędnej zwłoki to przypisać takiemu zaniechaniu pozwanego należy cechę bezprawności jako sprzeczności z porządkiem prawnym regulowanym ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. Nie były słuszne wywody strony pozwanej , jakoby dla przyjęcia odpowiedzialności US koniecznym było wykazanie przez powoda , jakie konkretne wierzytelności posiadała dłużniczka , jaka jest ich wysokość i podstawa , a także udowodnienie , że są to wierzytelności ściągalne. Zasada kontradyktoryjności procesu cywilnego nie daje podstaw do stawiania powodowi takich wymogów w zakresie rozkładu ciężaru dowodu. Powód jako obywatel nie dysponuje takimi możliwościami do ustalenia i wykazania wymienionych okoliczności , jak jego przeciwnik procesowy, który jest organem państwowym , wyposażonym we władcze możliwości . Powodowi nie można stawiać wymogów niemożliwych do spełnienia. To na pozwanym spoczywał ciężar dowodu ( art. 6 k.c.), jego twierdzeń , że ewentualne wierzytelności dłużniczki były nie do wyegzekwowania, bo z tego faktu wywodził skutki prawne. Pozwany przedstawił w tym celu kopie dokumentów finansowych dotyczących kondycji spółki I –S (sprawozdania finansowe,bilanse i inn. - k. 332-472). Wynika z nich brak majątku zasobów pieniężnych po stronie spółki. Nie przesądza to kwestii wymagalności i ściągalności wierzytelności. W styczniu 2008r. wierzyciel (powód) nabył wierzytelności spółki I –S . Dysponowanie przez dłużnika wierzytelnościami wskazuje, co do zasady, na możliwość ich egzekwowania, o ile w tym czasie podjęte byłyby w tym zakresie, czynności egzekucyjne. Przede wszystkim jednak , zdaniem Sądu , wykazanie tych okoliczności nie było konieczne dla uznania roszczenia powoda za słuszne . Działając w ramach zaufania obywatela do instytucji państwowych , powód zażądał skierowania egzekucji do wierzytelności dłużniczki , a nawet wskazał przykładowe takie wierzytelności , nabywając niektóre z nich . Na własną rękę rozpytał władze I –S -u o posiadane przez spółkę należności i przekazał te wiadomości organowi egzekucyjnemu. Powód wykazał się zatem aktywnością i pomocą w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Nie był jednak w stanie podjąć dalej idących działań , z uwagi na ograniczenia prawne. Te ograniczenia nie dotyczą natomiast organu egzekucji administracyjnej. Dlatego dla przyjęcia nieprawidłowości działania pozwanego wystarczające były przedstawione wyżej ustalenia , że nie uczynił on niczego , by sprawdzić i zweryfikować twierdzenia powoda o przysługujących dłużniczce wierzytelnościach. Jak podano wyżej , przez wiele miesięcy nie podejmowano żadnych czynności egzekucyjnych. --- STRONA 8 --- Z wyżej przedstawionych względów, Sąd uznał za spełnioną drugą z przesłanek kształtujących odpowiedzialność pozwanego , w postaci bezprawności działania (w tym konkretnym przypadku - zaniechania) pozwanego. Kolejną przesłanka odpowiedzialności jest związek przyczynowy pomiędzy szkodą, a zdarzeniem ja powodującym. Ustawodawca przyjął jako obowiązującą teorię adekwatnego związku przyczynowego (art. 361§1 k.c.). Istnienie związku przyczynowego jako zjawiska obiektywnego jest determinowane określonymi okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy i dlatego jego istnienie bada się w okolicznościach faktycznych określonej sprawy. W pierwszej kolejności należy zbadać czy pomiędzy określonymi elementami sytuacji faktycznej w ogóle zachodzi jakakolwiek obiektywna zależność, a zatem czy badany skutek stanowi obiektywne następstwo zdarzenia, które wskazano jako przyczynę. Zgodnie z przyczynowością adekwatną zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność nie za wszystkie skutki zdarzenia, ale tylko za niektóre z nich, tzn. następstwa normalne oraz następstwa pozostałe, gdyż odpowiedzialność zobowiązanego do odszkodowania ogranicza się jedynie do następstw normalnych. Jednocześnie przy wyodrębnieniu następstw normalnych posługuje się kryterium prawdopodobieństwa wystąpienia skutku, przy porównaniu konkretnego przypadku do określonego odpowiadającego mu modelu wzorcowego. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego adekwatny związek przyczynowy między określonym zdarzeniem, a szkodą zachodzi wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest normalnym następstwem tego typu zdarzeń ( tak min. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 listopada 2002r.; I CKN 1215/00; LEX 78330). Inaczej ujmując unormowanie art. 361§1 k. c. opiera się na założeniach teorii przyczynowości adekwatnej, zgodnie z którą związek przyczynowy zachodzi tylko wtedy, gdy w zestawie wszystkich przyczyn i skutków mamy do czynienia jedynie z takimi przyczynami, które normalnie powodują określone skutki, przy czym zawsze chodzi o następstwa normalne. Należy pojmować go jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska – „przyczyny” ze zjawiskiem określonym jako „skutek tej przyczyny”. Dokonywana przez Sąd ocena, czy dany skutek jest normalny winna być oparta na rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy oraz wynikać z zasad doświadczenia życiowego. Nie wyłącza normalności w rozumieniu tego przepisu okoliczność, że mimo identycznych warunków zdarzenia określone następstwo nie zawsze występuje, ani też jego statystyczna rzadkość. Sformułowanie „normalne następstwo” nie musi oznaczać skutku koniecznego. W literaturze przedmiotu wskazuje się i na to, że gdyby wymagać, aby przyczynowość była pewna to prowadziłoby to w wielu przypadkach do nieodpowiedzialności ( Paweł Dzienis, Odpowiedzialność cywilna władzy publicznej, Monografie Prawnicze, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2006r., str.187). W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym ustalonym zostało, że dłużnik posiadał wierzytelności na kwotę ponad 1.000.000 zł., Jako typowe należy uznać, że posiadanie przez dłużnika wierzytelności wobec innych podmiotów, w sytuacji prowadzenia w tym zakresie egzekucji spowoduje, egzekwowalność świadczenia. Inaczej, nie jest typowe, że posiadanie przez dłużnika wierzytelności, w tym stwierdzonych wyrokami sądowymi i prowadzenie z tego majątku dłużnika egzekucji spowoduje jej bezskuteczność. A zatem to zaniechanie zatem pozwanego ( brak badania wierzytelności dłużnika), pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą powoda. Odwołując się znów do postanowienia pozwanego z dnia 21 stycznia 2009r., skoro uchylił on postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które wydane zostało z powołaniem na treść art. 59§2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., to uznał, że w postępowaniu egzekucyjnym, które prowadzi, dotyczącym należności pieniężnej, uzyska się kwotę przewyższająca wydatki egzekucyjne i że pomiędzy tym, iż zaniechał czynności a szkodą związek przyczynowy normalny istnieje. --- STRONA 9 --- Spełnienie zatem i tej przesłanki czyni roszczenie powoda wobec tego pozwanego usprawiedliwione co do zasady. Konkludując, skoro kwota 447.963,34 zł. ( która została wyliczona przez samego pozwanego w jego postanowieniu z dnia 21 stycznia 2009r.) stanowi szkodę powoda, wobec spełnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego Skarbu Państwa – , to należało ją od tego pozwanego na rzecz powoda zasądzić , w oparciu o powołaną powyżej podstawę prawną wynikającą z art. 77 Konstytucji oraz art. 417§1 k.c. Powód może bowiem zasadnie twierdzić, że poniesiona przez niego szkoda zamyka się kwotą należności które nie zostały wyegzekwowane . O odsetkach ustawowych Sąd orzekł na podstawie art. 359§ 1 i 2 k.c., art. 481§1 k.c. i art. 455 k.c. od dnia następnego po dacie doręczenia pozwanemu odpisu pozwu jako wezwania do zapłaty (doręczenie dla Prokuratorii Generalnej SP –k.157). Sygn. akt IIC 330/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia O2 sierpnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekretarz sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. w Katowicach