Postanowienie II C 289/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 289/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa S. S. przeciwko A. B. o nakazanie i zapłatę 1. nakazuje pozwanej złożenie powodowi oświadczenia zawartego w piśmie , które należy przesłać na adres zamieszkania powoda listem poleconym w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku o treści: „ Przepraszam Pana S. S. za naruszenie jego czci, godności i dobrego imienia przez nieuzasadnione posądzenie go o popełnienie przestępstw na mojej osobie w 2004 roku”; 2. w pozostałej części powództwo oddala; 3. odstępuje od obciążenia stron kosztami postępowania; 4. przyznaje od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokat M. B. kwotę 1918, 80 złotych ( jeden tysiąc dziewięćset osiemnaście złotych 80/100) i na rzecz adwokata A. M. kwotę 1918,80 złotych ( jeden tysiąc dziewięćset osiemnaście złotych 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronom z urzędu w tym 358,80 złotych ( trzysta pięćdziesiąt osiem złotych 80/100) podatków od towarów i usług. --- STRONA 2 --- Sygn. akt C 289/11 Uzasadnienie Powód zwrócił się do Sądu Okręgowego w Katowicach o zasądzenie od pozwanej kwoty 2000 złotych tytułem odszkodowania za utracony z winy pozwanej zarobek , 40 000 zł zadośćuczynienia za doznane krzywdy moralne i poniżenie w oczach opinii społecznej oraz nakazanie pozwanej przeproszenie powoda o treści: „ Ja A. L. chcę przeprosić S.S. za nieuzasadnione i nie poparte dowodami realnymi oskarżenia , zniesławienie go w opinii społecznej, przykrości , które w latach (…)r go dotknęły. Przeprosić chcę jego rodziców S. i G. S. za zniesławienie ich syna S. .” Wraz z żądaniem wniósł o zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2011r (k.-16) Sąd zwolnił powoda od kosztów postępowania w całości, a postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 roku (k.-133) ustanowiono dla powoda pełnomocnika z urzędu. Wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w K. pełnomocnik powoda w osobie adw. M. B. (k.-140) pismem z dnia 29 kwietnia 2013 roku zmodyfikowała żądanie powoda określone w pozwie w ten sposób, że wniosła o zobowiązanie pozwanej do opublikowania na jej koszt w gazecie ogólnopolskiej „ Fakt” w ramce o wymiarach 10 cm na 10 cm na pierwszej lub drugiej stronie gazety, oświadczenie następującej treści: „ Ja A. B. oświadczam, że przepraszam Pana S. S. za naruszenie jego czci, godności , dobrego imienia i poniżanie wobec osób trzecich przez nieuzasadnione i nie poparte dowodami posądzenie go o popełnienie przestępstw na mojej osobie w (…) roku”. Dochodząc roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych powód w pozwie osobistym podniósł, że na podstawie doniesienia przez powódkę został aresztowany za narkotyki , prostytucję i gwałt. Po zatrzymaniu na 48 godzin przez okres 3-ch lat pozostawał pod nadzorem policji i trzy razy w tygodniu zobowiązany był zgłaszać się na posterunek policji. Powyższe działanie oraz 6- cio letni proces karny zakończony wyrokiem uniewinniającym spowodował ograniczenie jego wolności , a także trudności w znalezieniu pracy. Przeżycia psychiczne związane z oskarżeniami spowodowały konieczność korzystania z pomocy psychologicznej. Powód podnosi że na skutek postępowania pozwanej czuł się osamotniony, gdyż dotychczasowi znajomi i koledzy odwrócili się od niego. Pozwana w odpowiedzi na pozew ( pismo z dnia 15 września 2011 roku k.-22) wnosiła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu swego stanowiska stwierdziła, że zarzuty formułowane w stosunku do jej osoby są --- STRONA 3 --- nieprawdziwe i krzywdzące. Nie była ona powodem utraty pracy przez powoda i nie miała wpływu na postrzeganie powoda w oczach społeczeństwa. W dalszym piśmie procesowym z dnia 19 października 2011 roku (k.-53) pozwana podniosła, że powód nie wykazał bezprawności działania pozwanej a zeznania jej złożone w postępowaniu karnym nie zostały uznane za fałszywe – sama nie miała wpływu na postępowanie służb dochodzeniowych i sądowych, ponadto powód nie wykazał aby na skutek działań pozwanej poniósł szkodę. Wskazując na treść art. 6 k.c. pozwana wskazuje , że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne. Zatem to powód winien udowodnić, iż do szkody doszło w wyniku działań pozwanej oraz powinien udowodnić rozmiar szkody. Na wniosek pozwanej ( pismo z dnia 19 października 2011 roku k.- 56) postanowieniem z dnia 13 listopada 2012 roku (k.-122) ustanowiono dla pozwanej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A. M . W oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody z zeznań świadków G. S. (k.-169), S. .yroków Sądu Rejonowego w B. z 22.12.2006 roku w sprawie (…), wyroku Sądu Okręgowego w K z 25 października 2007 roku w sprawie (…), wyroku Sądu Rejonowego w B. z 2 czerwca 2009 roku w sprawie (…), wyroku Sądu Okręgowego w K. z 22 września 2009 roku, (…)ustalił Sąd następujący stan faktyczny: Strony niniejszego postępowania poznały się w pierwszej połowie 2004 roku. Utrzymywały kontakty osobiste spotykając się w miejscu zamieszkania powoda. W miesiącu maju 2004 roku podjęli pożycie fizyczne, które kontynuowali w czasie spotkań do lipca 2004 roku. Okoliczności poznania się, ilości spotkań , przyczyn zerwania znajomości strony podają odmiennie - jednocześnie niewątpliwym jest, że do spotkań stron dochodziło jak również ,że dochodziło do współżycia fizycznego. Powód twierdzi, że za zgodą pozwanej , pozwana że bez jej zgody. W momencie poznania powód miał 24 lata. Z wykształcenia ślusarz – mechanik bezrobotny zamieszkiwał z rodzicami z którymi wspólnie prowadził gospodarstwo domowe. Pozwana miała 16 lat , była uczennicą II-giej klasy Liceum Ogólnokształcącego w Z., mieszkała z rodzicami. W sprawie bezspornym jest, że pozwana w dniu 6 listopada 2004 roku jako pokrzywdzona złożyła w Komisariacie Policji w Z zawiadomienie o popełnieniu przez pozwanego przestępstwa na jej szkodę, zarzucając mu , że w dniach od (…)roku w B podstępem w postaci dosypywania nieustalonych środków odurzających do napojów i jedzenia wielokrotnie doprowadzał ją do uprawiania prostytucji czerpiąc z tego korzyści majątkowe w nieustalonej wysokości. Sąd Rejonowy w B. w postępowaniu sygn. akt (…)uznał winę pozwanego - wyrok ten jednak został uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w K w sprawie (…). Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy w B wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 roku w sprawie (…)uniewinnił powoda od --- STRONA 4 --- zarzutów dosypywania pozwanej podstępem nieustalonych środków odurzających do napojów i jedzenia wielokrotnie doprowadzając ją do uprawiania prostytucji i czerpiąc z tego korzyści majątkowe o nieustalonej wartości – a wyrok uniewinniający powoda został utrzymany wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 września 2009 roku w sprawie sygn. akt (…). W procesie cywilnym powód domaga się ochrony jego dóbr osobistych naruszonych przez postępowanie pozwanej a to: czci, godności i dobrego imienia. Pozwana nie uznawała roszczeń powoda wnosząc o ich oddalenie konsekwentnie podtrzymując, że powód wprowadzał ją w stan odurzenia i zmuszał do współżycia fizycznego z nim i innymi mężczyznami (k.-42). Obecnie powód pracuje i realizuje się sportowo. Ułożył sobie życie osobiste , mieszka z kobietą z którą posiada malutką córeczkę. Pozwana jest mężatką utrzymywaną przez męża z którym posiada dwoje dzieci . Starszy syn J.jest dzieckiem chorym wymagającym jej opieki i intensywnego leczenia, co powoduje, że pomimo osiągnięcia wykształcenia wyższego obecnie nie pracuje. W okolicznościach sprawy a zwłaszcza przy uwzględnieniu wyroku uniewinniającego powoda od zarzutu dopuszczenia się przestępstwa na powódce - należy przyjąć, iż działanie pozwanej było bezpodstawne i zgodnie z dyspozycją art. 426 k.c. ponosi ona odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę. Składając doniesienie o popełnieniu przestępstwa pozwana miała 16 lat życia i była uczennicą 2- giej klasy Liceum Ogólnokształcącego. Wiek pozwanej oraz poziom osiągniętego wykształcenia pozwala sądzić , iż osiągnęła ona dostateczny stopień dojrzałości w zakresie podejmowania decyzji i jej wyrażania. Jednakże wątpliwym wydaje się świadomość skutków swojej decyzji i odpowiedzialność również cywilną za nią. Pozwana zeznaje, że chciała wycofać oskarżenia ale sytuacja wymknęła się spod jej kontroli i postępowanie karne toczyło się według własnych reguł na które nie miała wpływu. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka , jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć , swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnice korespondencji, cielesna nietykalność pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Cywilnoprawna ochrona dóbr osobistych określona w art. 24 k.c. stanowi, że ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać: zaniechania tego działania, usunięcia skutków w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, może żądać zadośćuczynienia ( art. 495§ 1 k.c), zapłaty odpowiedniej sumy --- STRONA 5 --- pieniężnej na wskazany cel społeczny oraz naprawienie szkody materialnej na zasadach ogólnych. Powód dochodząc satysfakcji za naruszone przez pozwaną swoje dobro w postaci czci i ochrony dobrego imienia wniósł o zasądzenie odszkodowania ( 2 000 zł), zadośćuczynienia ( 40 000 zł), przeproszenia o określonej przez siebie treści siebie i swoich rodziców. Rozpatrując żądanie powoda w świetle ustalonych okoliczności faktycznych Sąd uznał żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz od pozwanej kwoty 2000 złotych tytułem odszkodowania za nieuzasadnione. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż powód nie wykazał zaistnienia poprzez czyn pozwanej szkody. Poprzestał na ogólnikowym stwierdzeniu , że „ pracodawca nie przedłużył mu umowy (k.-3) i miał trudności w znalezieniu pracy”. Z akt sprawy karnej wynika jednakże w okresie pierwszego przesłuchania powoda określił się on jako osoba bezrobotna. Uzasadniając żądanie powód przyznaje, że pracę znalazł w sklepie „(…)” . Obecnie powód pracuje. Z uwagi na to , że powód działający z profesjonalnym pełnomocnikiem nie wykazał szkody i związku przyczynowego pomiędzy szkodą a bezprawnym działaniem pozwanej. Sąd wyrokiem żądanie w tym zakresie oddalił. Oddalił Sąd również żądanie zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 40 000 złotych. Art. 448 k.c. określający zasadę przyznania zadośćuczynienia wskazuje na to, że w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Podkreślić należy że zasądzenie zadośćuczynienia „może” a nie „musi” nastąpić. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd orzekający doszedł do przekonania iż powodowi nie należy się zadośćuczynienie. Powód poznał pozwaną w okresie gdy była ona bardzo młodym człowiekiem . Miał świadomość jej wieku i tego, że jest porządną zamierzającą się edukować dziewczyną. Sam jednak nie ujawnił jej swojego prawdziwego wieku, określając siebie jako osobę o 4 lata młodszą. Doprowadził poprzez własne działanie do współżycia fizycznego z pozwaną – tym samym wziął na siebie odpowiedzialność za los pozwanej. Podczas gdy pozwana konsekwentnie podaje, że powód był jej pierwszym mężczyzną, że była zakochana , intencje powoda nie jawią się w sposób jasny i stanowczy co do przyszłości. Nie stanowi dla sądu okoliczności łagodzącej to, że powód stwierdzał u pozwanej zachowania budzące niepokój w postaci „ zażywania leków” „bólu głowy” , „ utraty przytomności” . Wręcz przeciwnie te zdarzenia winny być dla powoda sygnałem, że pozwanej należy się szczególna opieka i pomoc nawet medyczna. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy odmowę zadośćuczynienia uzasadnia nie tylko niewłaściwe zachowanie powoda – poszkodowanego ale również nieznaczny rozmiar szkody. Podobnie jak przy żądaniu odszkodowania również w tym wypadku powód nie wykazał, aby w związku z doniesieniem pozwanej, skazany był na ostracyzm w swoim otoczeniu, nie mógł realizować się jako zawodnik sportowy. Obawy powoda, że postępowanie karne spowodowało załamanie całego jego życia nie okazały się w praktyce uzasadnione. Powód ma --- STRONA 6 --- pracę, gra w piłkę, ułożył sobie życie rodzinne. Przyznanie powodowi zadośćuczynienia nie byłoby sprawiedliwe w obecnej sytuacji majątkowej pozwanej i jej widoków na przyszłość. Pozwana nie ma pieniędzy , wszystkie środki finansowe zarobione przez jej męża przeznaczane są na leczenie syna. Mało prawdopodobnym jest podjecie przez nią pracy zarobkowej w najbliższej przyszłości. Sąd uznał, że przyznanie zadośćuczynienia również w aspekcie uwzględnionego żądania przeproszenia nie byłoby celowe. W okolicznościach sprawy wynikających z ustalonego stanu faktycznego i uniewinniającego wyroku karnego kończącego postępowanie w stosunku do powoda roszczenie jego nakazania pozwanej przeproszenia go Sąd uznał za uzasadnione. Uwzględniając żądanie przeproszenia powoda przez pozwaną sąd nie znalazł podstaw do opublikowania tego przeproszenia w ogólnopolskim dzienniku „ Fakt”. Krzywda wyrządzona powodowi będzie skutecznie wyrównana, jeżeli pozwana w swoim oświadczeniu przyzna, że posądziła go w sposób nieuzasadniony i że naruszyła jego dobra osobiste. Powód nie wykazał aby skutki wynikające z oskarżenia pozwanej przyjęły szeroki, publiczny zakres. Należy przyznać że samo oskarżenie o czyny których powód nie popełnił wywołało u niego szereg przykrych doznań i uczuć. I z tych względów żądanie powoda zostało uwzględnione. Pozwana winna mieć świadomość własnych oskarżeń i ponieść za nie odpowiedzialność. Sąd orzekając w sprawie mając na względzie charakter sprawy oraz kondycję finansową stron odstąpił od obciążenia ich kosztami postępowania stosując art. 102 kpc i przyznał pełnomocnikom stron występującym w sprawie wynagrodzenie za pełnienie pomocy prawnej z urzędu , która nie została poniesiona przez strony ani w całości ani w części.