Wyrok II C 28/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 28/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Teresa Michalska Protokolant Bogumiła Brzezinka po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012r. w R. sprawy z powództwa J. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. przyznaje adwokatowi M. G. ze Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R.) wynagrodzenie w kwocie 4.428,00 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) w tym 828,00 zł podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Sygn. akt II C 28/12 UZASADNIENIE Powód J. B. w pozwie z 13 czerwca 2011 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. domagał się zasądzenia kwoty 70.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych , kwoty 20.000 zł na rzecz Domu Pomocy Społecznej (...) w R. oraz kosztów procesu. W uzasadnieniu podnosił, że jego żądanie dotyczy okresu pobytu w Zakładzie Karnym w R. od 2010 r. do 2011 r. Powód został osadzony w Zakładzie Karnym w R. w celi ( nr 532) , gdzie panują warunki sprzeczne z obowiązującymi normami prawa. Widoczny grzyb na ścianach, nie wystarczająca wentylacja, ogólny zły stan techniczny wyposażenia oraz przeludnienie wpływają negatywnie na stan zdrowotny i psychiczny powoda. Niewystarczająca jest opieka medyczna w Zakładzie Karnym, która nie spełnia podstawowych zadań. Ogólne warunki panujące w Zakładzie Karnym w R. powodują, iż odbywanie tam kary uwłacza podstawowym prawom osadzonego oraz stanowi naruszenie jego dóbr osobistych. Powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie więcej niż 3 m 2 , a cela nie jest wyposażona w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych . --- STRONA 2 --- Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego stanowiska podnosił, że cela 532 , w której zamieszkiwał powód, posiada metraż 52,51 m 2 i z zachowaniem obowiązujących norm powierzchni na jedną osobę, jest przeznaczona dla 17 osadzonych. Powód przebywał w tej celi dwukrotnie, tj. od 2 do 6 grudnia 2010 r. oraz od 28 lutego do 16 maja 2011 r., tj. przez 78 dni i w tym czasie osadzeni w celi przebywali w warunkach spełniających standardy powierzchni na osobę. W latach 2010 r. do 2011 r. przeludnienie w Zakładzie Karnym w R. praktycznie nie istniało, bowiem w 2010 r. wynosił zaledwie 1 %, a w 2011 r. 0,4 %. Zatem jeżeli zdarzyło się przeludnienie to miało ono charakter krótkotrwały i umieszczenie w takich warunkach odbywało się na mocy decyzji dyrektora jednostki w oparciu o przepisy Kodeksu Karnego Wykonawczego . W przypadku powoda dotyczyło to okresu 14 dni a decyzja została wydana 15 listopada 2011 r. Skoro było to działanie zgodne z prawem nie można zarzucić pozwanemu bezprawności działania, która jest decydującą przesłanką odpowiedzialność odszkodowawczej pozwanego. Cele w Zakładzie Karnym w R. są remontowane według ustalonego planu, jak też w trybie doraźnym, wynikającym z potrzeby chwili. W związku z tym, że powód w celi 532 przebywał pół roku wcześniej, nie można jednoznacznie stwierdzić jaki był stan techniczny tego pomieszczenia, które od tego czasu było zamieszkane przez wielu innych osadzonych i przeprowadzono w nim roboty malarskie i inne. Prace konserwacyjno – remontowe były wykonywane w grudniu 2010 r., tj. bezpośrednio po opuszczeniu jej przez powoda, a wykonano wówczas malowanie oraz wymianę oświetlenia. Kolejne prace przeprowadzono w sierpniu 2011 r., kiedy to ponownie odmalowano wnętrze. Zatem twierdzenie, że powód nie dbał o wnętrze mija się z prawdą. Pomieszczenia mieszkalne są wyposażone w niezbędne sprzęty zgodnie z normami wynikającymi z przepisów prawa, tj. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17.10.2003 r. a osadzony ma do dyspozycji łóżko, taboret, miejsce przy stoliku oraz w szafce. Ponadto cele są wyposażone w miskę plastikową, kosz na śmieci, szufelkę i zmiotkę. Do utrzymania czystości osadzeni otrzymują od administracji odpowiednie środki czystości i higieny. Cele są wyposażone w wentylację grawitacyjną, która spełnia swoje funkcje a prowadzone kontrole instalacji kominowej nie wykazały, by system wentylacyjny działał wadliwie. Ponadto cela posiada pełnowymiarowe, dające się otworzyć okno, którego uchylenie daje możliwość zwiększenia cyrkulacji powietrza w celi. Więźniowie korzystają z gorącej kąpieli na zasadzie określonej w cytowanym wyżej Rozporządzeniu, tj. co najmniej raz w tygodniu, a długość kąpieli została określona wewnętrznym przepisem . W cela 532 nie ma sanitariatów, które znajdują się w oddzielnym pomieszczeniu. W innych celach, z reguły dwuosobowych, kąciki sanitarne, na które składa się muszla WC, umywalka z bieżącą wodą, usytuowane są wewnątrz cel mieszkalnych i oddzielone od reszty celi parawanem wykonanym z dykty o wysokości 1,20 m do 1,30 m, co daje minimum intymności osobom korzystającym z tych urządzeń. Kontrole Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie wykazały, by warunki socjalno – bytowe były nieodpowiednie, grożące ich życiu i zdrowiu. W ambulatorium Zakładu są zatrudnieni lekarze wielu specjalności ( 10), a planowe przyjęcia pacjentów odbywają się 2 razy w miesiącu po uprzednim zgłoszeniu. Nagłe przypadki przyjmowane są codziennie po zgłoszeniu. Na konsultacje u specjalistów skierowanie wydają interniści. Liczne wpisy w książce zdrowia powoda świadczą, iż otrzymywał pomoc medyczną adekwatną do zgłaszanych dolegliwości. Kontakt z osobami najbliższymi jest realizowany w formie widzeń, w drodze korespondencji pocztowej lub rozmów telefonicznych. Istniejący limit rozmów telefonicznych jest konsekwencją pobytu w miejscu, w którym powód się znalazł, nie z winy administracji penitencjarnej. W ocenie pozwanego powód nie wykazał, by w czasie pobytu w jednostce pozwanego poniósł jakąkolwiek szkodę. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód został przyjęty do Zakładu Karnego w (...).11.2010 r. . W okresie objętym żądaniem pozwu, tj. do 13.06.2011 r. przebywał w następujących celach : 22 od 4.11.2010 r. do 1.12.2010 r., 304 od 1.12.2010 r. do 2.12.2010 r. , 532 od 2.12.2010 r. do 6.12.2010 r., 434 od 26.01.2011 r. do 2.02.2011 r. , 437 od 2.02.2011 r. do 28.02.2011 r. , 532 od 28.02.2011 r. do 16.05.2011 r., 270 od 16.05.2011 r. do 11.07.2011 r. ( dowód : wyciąg z historii rozmieszczeń k. 158). W okresie od 8 marca 2011 r do czerwca 2011 r. w celi 532 przebywał również L. B. (1) to cela 17 osobowa. W celi są trzy okna o wysokości około 1,5 metra, które otwierają się do wewnątrz, są również lampy jarzeniowe. Cele sprzątają sami osadzeni i używają środków, które otrzymują od administracji. Osadzeni raz na miesiąc otrzymują kostkę mydła, jednorazową maszynkę do golenia, proszek do prania w woreczku. Proszek do czyszczenia podłogi świadek L. B. (2) sypał do miski z ciepłą wodą i szorował podłogę szmatą. Podłoga jest wykonana z parkietu. Ubikacja, --- STRONA 3 --- z której korzystali osadzenie w celi 532, znajdowała się w osobnym pomieszczeniu i był tam jeden pisuar i dwie muszle klozetowe oraz dwie umywalki. Pomiędzy celą i ubikacją były drzwi i nie było problemów z tym kto i w jakiej kolejności ma korzystać z ubikacji. Sznur do suszenia ubrań w tej celi był jeden. Osadzeni w celi proste pranie robili w ubikacji. W celi było wilgotno a na ścianach celi pojawiał się grzyb, co osadzeni zgłaszali administracji. Na sugestię, by sami próbowali oczyścić ściany przy pomocy prześcieradeł i ręczników, większość zareagowała negatywnie twierdząc, że jest to sprawa administracji Zakładu. Istniała możliwość robienia przez osadzonych zakupów w kantynie. Powoda w okresie pobytu w celi 532 często bolała głowa i korzystał z pomocy lekarza . W celi był telewizor, który była własnością powoda. ( dowód: zeznania świadka L. B. (2) k. 159 – 160) . Powód liczy 37 lat , z zawodu jest stolarzem a koniec odbywania przez niego kary pozbawienia wolności przypada na 28.08.2013 r. W okresie pobytu powoda w celi 532 stan liczebny osadzonych nie przekraczał liczby 17. W innych celach, w których przebywał powód, również nie dochodziło do przeludnienia. W grudniu 2010r. doszło do zalania celi 532 i powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w S., a cela został poddana remontowi. Po powrocie do Zakładu w R. powód został umieszczony w celi 532 w lutym 2011 r. i przebywał tam do maja 2011 r. Gdy powód trafił do celi 532 to była ona odświeżona. W celi były złe warunki, bo osadzeni prali pranie i pocili się, każdy wieszał pranie. Powód prał codziennie. Na jedną osobę przypada 100 gr proszku do prania. W celi można mieć jeden dres, dwie podkoszulki, nie ma ma limitu na bieliznę. Powód prał codziennie podkoszulkę , bo ma takie przyzwyczajenie. Zdarzało się, że podkoszulka nie wyschła i wtedy zakładał mokrą. Co tydzień powód prał mundurek. Co trzy miesiące w paczce powód otrzymywał kilogram proszku do prania. We wszystkich celach, również dwuosobowych, podłoga była wyłożona parkietem. W celach dwuosobowych nie było problemów z utrzymaniem czystości w celach. W tych celach ubikacja była w odgrodzona od reszty celi parawanem na wysokość 1,30 m. Gdy jeden z osadzonych siedział na górnym łóżku to mógł zobaczyć drugiego, który korzystał z ubikacji. Powód przebywając w takiej celi nie miał problemów z tym, że drugi z osadzonych go podglądał. Powód często korzystał z porad lekarskich, przy czy zdarzało się, że lekarz nie przepisywał mu lekarstw. Bóle głowy powód miał już przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w R. w związku z wypadkiem samochodowym z 2009 r. W toku kolejnych wizyt u lekarza powód otrzymywał pyralginę. Powód korzystał z porad psychiatry w związku z tym, że choruje na nerwicę i ma stany lękowe. Od 20 lat powód jest nosicielem wirusa HIV . Przy przyjęciu do Zakładu w R. powód nie informował administracji Zakładu o nosicielstwie. Powiedział o tym dopiero w czerwcu 2011 r. kierownikowi ambulatorium. Aktualnie powód jest leczony antywirusowo i codzienne przyjmuje tabletki, a co 3 miesiące jest dowożony na kontrolę do szpitala w C.. Nerwica u powoda pojawiła się w związku z problemami rodzinnymi a chodziło o relacje jego matki i ojczyma. Powód został wyrzucony z mieszkania, przez jakiś czas mieszkał w domu dziecka, potem trafił do schroniska dla nieletnich i zakładu wychowawczego. Z zakładu został zwolniony w związku z wykryciem wirusa HIV i ponownie zamieszkał z matką, ojczymem i dziesięciorgiem rodzeństwa. Po raz pierwszy powód trafił do zakładu karnego w 1997 r. Łącznie powód przebywał w zakładach karnych 6 lat. Powód utrzymuje kontakt z konkubiną zarówno w formie spotkań, osobistych do których dochodzi 2 razy w miesiącu oraz telefoniczny, przy czy wcześniej rozmowy odbywały się dwa razy w tygodniu i każda trwała do 6 minut a obecnie te rozmowy mogą odbywać się codziennie. Powód miał myśli samobójcze, co zgłosił psychologowi w zakładzie w R. po powrocie zakładu w S. . Gdy powód przebywał w celi 532 to chorował na zapalenie oskrzeli i grypę, ale na na tę ostatnią chorowała połowa osadzonych w celi. Powód od ponad 10 lat pali papierosy a pieniądze na ich zakup przesyła mu konkubina. Powód ma przyznaną rentę socjalną, której wypłata został wstrzymana w związku z osadzeniem w zakładzie karnym. W izolacji powód przebywa od sierpnia 2009 r. Przed osadzeniem powód mieszkał z konkubiną i jej dziećmi w dwupokojowym mieszkaniu i podejmował dorywcze prace ( dowód: zeznania powoda k. 160 – 161, książka zdrowia osadzonego, dziennik robót konserwacyj no – remontowych k. 87-88, zestawienie pozycji kosztorysów k.89). Kontrola przewodów kominowych w grudniu 2010 r. stwierdziła sprawność przewodów oraz podłączań wentylacyjnych ( dowód: protokoły z kontroli k. 91 – 92) Przeprowadzona w październiku 2010 r. w Zakładzie Karnym w R. kontrola Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie stwierdziła nieprawidłowości podczas kontroli ( dowód: protokół kontroli k. 95 – 99). Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na dowodach przedstawionych przez strony. Oddalając wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z wizji celi miał na uwadze to, że powód opierał żądanie na twierdzeniu, że naruszenie dóbr osobistych nastąpiło w okresie pobytu w zakładzie Karnym w R. od 2010 r. do 13.06.2011 r. Zatem przeprowadzenie wizji w chwili obecnej nie będzie stanowiło odzwierciedlenia stanu cel w dacie objętej żądaniem pozwu. --- STRONA 4 --- Sąd zważył, co następuje: Powód swoje roszczenie wywodzi z ochrony dóbr osobistych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do ustalenia odpowiedzialności pozwanego, albowiem pozwany nie naruszył dóbr osobistych powoda. W okresie objętym żądanie pozwu, tj. od 4.11.2010 r. do 13 czerwca 2011 r. powód przebywał w różnych celach w Zakładzie Karnym w R., przy czym w żadnej z tych cel nie doszło w tym okresie do przeludnienia. Warunki bytowe panujące w celi są wynikiem nie tylko dbałości administracji zakładu karnego o zapewnienie odpowiednich warunków, ale również wynikiem postępowania osób które korzystają z cel. Szanując troskę osadzonych o zachowanie czystości to należy jednak mieć na uwadze to, że nawet przy powierzchni celi liczącej ponad 52 m 2 , ale przy umieszczeniu w celi 17 osób , wilgotność celi będzie się utrzymywać jeżeli większość będzie wykonywała pranie i to codziennie. Poza tym czyszczenie codziennie podłogi celi wilgotną ścierką na pewno tę wilgotność będzie potęgować. Niewątpliwie utrzymująca się wysoka wilgotność powietrza może doprowadzić do tworzenia się zagrzybienia na ścianach celi, a palenie papierosów przez osadzonych na pewno pogarsza wentylację takiego pomieszczenia. Przedstawione przez pozwanego dowody przemawiają za przyjęciem, że pozwany czynił starania o utrzymanie stanu cel w czystości, wykonywał remonty, a cela 532 była tym programem objęta. Zarzut powoda o przeludnieniu w celach, w których przebywał nie znalazł potwierdzenia w materiale dowodowym., Powód zresztą sam przyznał, że w okresie objętym żądaniem pozwu, nie było sytuacji, że cele, w których był osadzony, były przeludnione. Przebywając w Zakładzie Karnym w R. powód miał dostęp do lekarzy i to różnych specjalności. To, że wdrożenie u powoda leczenia antywirusowego ( HIV) nastąpiło dopiero w drugiej połowie 2011 r. wynikało z tego, że powód poinformował kierownika ambulatorium Zakładu o swoim nosicielstwie, dopiero w czerwcu 2011 r. Powód, podobnie, jak inni osadzeni, miał możliwość utrzymywania kontaktów z osobami bliskimi. To, że odbywało się to w sposób wynikający z regulaminów obowiązujących w Zakładzie jest naturalną konsekwencją faktu, że powód na skutek popełnienie przestępstwa został skazany na karę pozbawienia wolności a z każdą izolacją wiążą się pewne ograniczenia. Te ostatnie jednak w ocenie Sądu nie miały charakteru bezprawnego a skoro tak to żądanie powoda jako bezzasadne należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił żądanie powoda wobec braku przesłanek z art. 24 k.c. Przyznanie pełnomocnikowi powoda wynagrodzenia nastąpiło w oparciu o przepisy §§ 2 , 6 , 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.