Postanowienie II C 251/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2010 r. Sąd Okręgowy w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 251/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Dariusz Limiera Protokolant: sekr.sąd Julita Sielicka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa J. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w W. o zapłatę 120.000,- złotych 1. oddala powództwo, 2. zasądza od J. S. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skar- bu Państwa w W. kwotę 1.000,- (jeden tysiąc) złotych z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 3. nie obciąża powoda pozostałymi kosztami procesu. Sygn. akt IIC 251/10 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Pozwem z dnia 18 lutego 2010r. skierowanym do Sądu Okręgowego w Łodzi, II Wydział Cywilny, powód J. S. wniósł przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Ł. o zasądzenie 120.000 złotych tytułem odszkodowania. Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, iż doznał rozstroju zdrowia na skutek przetransportowania go z Zakładu Karnego w S., gdzie odbywał karę pozbawienia wolności, do Aresztu Śledczego w Ł. Powód w uzasadnieniu roszczenia powołał, jako podstawę prawną, art. 444 k.c. oraz art. 417 k.c. w związku z art. 361 § 1 k.c. (pozew k.3 – 4). W odpowiedzi na pozew w imieniu pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k.25 – 28). Na rozprawie w dniu 14 września 2010r. powód sprecyzował, iż żąda zapłaty 120.000 złotych za uraz odmrożenia jakiego doznał w Areszcie Śledczym w Ł. przy ulicy S. w celi jednoosobowej nr (…) w trzecim pawilonie (protokół k.40). Postanowieniem z dnia 15 września 2010r. Sąd Okręgowy w Łodzi postanowił, iż reprezentantem Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie jest Areszt Śledczy w Ł. oraz zwolnił Sąd Okręgowy w Ł. od udziału w sprawie jako reprezentanta Skarbu Państwa (postanowienie k.41). W odpowiedzi na wskazane postanowienie pismem procesowym z dnia 18 października 2010r. pozwany Skarb Państwa w imieniu pozwanego Aresztu Śledczego w Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (pismo k.57 – 60). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód J. S. odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności za zabójstwo. Powód odbywał karę w Zakładzie Karnym w S.. W dniu 29 lipca 2009r. powód został przewieziony do Aresztu Śledczego w Ł. przy ulicy S. w związku z toczącą się w Ł. sprawą z udziałem powoda - IIC 448/09. Pozwem z dnia 18 lutego 2010r. powód zażądał 120.000 złotych odszkodowania od Skarbu Państwa za --- STRONA 3 --- pogorszenie stanu zdrowia w związku z umieszczeniem powoda w Areszcie Śledczym w Ł. Na rozprawie w dniu 14 września 2010r. powód wyjaśnił, iż od 15 października 2009r. były mrozy, na skutek złego ogrzewania celi, w której był osadzony powód, u powoda nastąpiło odmrożenie nóg. Powód wskazał, iż nastąpiło u niego zapalenie żył. Powód w dniu 18 stycznia 2010r. zgłosił się do lekarza w Areszcie, który przepisał mu maść do smarowania Nitrocard. Lekarz nie stwierdził odmrożeń. Powód stwierdził, iż cierpi na zapalenie żył, którego przyczyną jest odmrożenie, którego nabawił się przebywając w Areszcie Śledczym (pozew – k. 3; protokół – k. 40; notatka służbowa – k. 61 ). Powód był przyjęty przez lekarza Aresztu Śledczego w Ł. w dniach: 10.08.2009 r., 23.09.2009 r., 18.01.2010 r. (zgłosił ziębnięcie stóp),14.04.2001 r. W dniu 1 maja powód został przyjęty przez lekarza i skierowany na liczne badania laboratoryjne w celu ustalenia konicznych oddziaływań medycznych wobec powoda. W dniu 4 maja 2010r. powód był badany przez lekarza psychiatrę, który nie zalecił leczenia farmakologicznego. Następnie w dniu 21 maja 2010r. powód był badany w ambulatorium pawilonu C Aresztu Śledczego w Ł. Powód poinformował lekarza, iż obserwuje u siebie obrzęki kończyn dolnych, obrzęki okolic oczodołów, nie wychodzi na spacery. Lekarz zaproponował powodowi przeprowadzenie operacji „ogromnej” przepukliny pachwinowej. Podczas badania powód nie zdjął odzieży, w związku z tym lekarz dokonał jedynie pomiaru ciśnienia. Lekarz nie stwierdził u powoda obrzęku okolic oczodołów oraz obrzęków kończyn dolnych. Lekarz poinformował powoda o konieczności podjęcia szeregu badań laboratoryjnych w celu ustalenia stanu zdrowia powoda. Powód ustnie wyraził zgodę na przeprowadzenie badań. Jednakże w dniu 27 maja 2010r. powód odmówił poddaniu się badaniom krwi i moczu. Zaprzestał konsultacji lekarskich, ponownie odmówił pobrania materialu do badań laboratoryjnych w dniu 27 maja 20101 r. (sprawozdanie - k. 64, książka zdrowia skazanego k.55 notatka służbowa – k. 61). W dniu 22 maja 2010r. powód wniósł skargę dotyczącą braku właściwej opieki medycznej w Areszcie Śledczym w Ł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Ł. pismem z dnia 9 czerwca 2010r. odpowiedział powodowi, iż w związku ze skierowaniem powoda w dniu 1 maja 2010r. na badania medyczne, uważa skargę powoda za bezzasadną (pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. – k. 65, notatka służbowa z dnia 14 lipca 2010r. – k. 70). W dniu 20 czerwca 2010r. powód wniósł skargę do Sądu Okręgowego w Łodzi, VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywanie Orzeczeń Karnych. W odpowiedzi Sąd Okręgowy, pismem z dnia 21 lipca 2010r. sygn. akt VI Pen 629/10, wskazał powodowi, iż jego zarzuty nie mogą zostać uwzględnione bowiem został on --- STRONA 4 --- skierowany na specjalistyczne konsultacje lekarskie jednakże odmówił poddaniu się badaniom, ponadto po dniu 21 maja 2010r. zaprzestał kontaktów z lekarzem (pismo z dnia 21 lipca 2010r., sygn. akt VI Pen 629/10). Powód jako powód odmowy poddania się badaniom podał, iż nie ufa lekarzom. Przyczyną złego stanu zdrowia powoda jest przepuklina. U powoda nie wystąpiło odmrożenie, przyczyną jego dolegliwości jest złe krążenie. Powód nie chce się leczyć w szpitalu więziennym ponieważ nie ufa szpitalowi więziennemu (zeznania powoda k.40, 73 – 74, świadka - k. 73). Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się na przede wszystkim na powołanych i nie budzących wątpliwości dowodach z dokumentów. Sąd oparł się również na zeznaniach świadka M.O. Powód w swoich wyjaśnieniach narzekał na złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł. oraz stwierdził, iż nie poddał się badaniom lekarskim bowiem nie ufa szpitalowi więziennemu. Wskazał, że w więziennej służbie zdrowia panuje bałagan i obawia się, iż lekarze w Areszcie Śledczym mogą mu „wmówić jakąś chorobę”, na którą w rzeczywistości nie choruje. Opisany przez powoda zupełny brak opieki medycznej w Areszcie nie znalazł potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż powód ma możliwość otrzymania pomocy lekarskiej, jednakże sam z własnej i nieprzymuszonej woli nie chce skorzystać z badań. Oczywiste jest, że osoby pozbawione wolności, przebywają w areszcie czy zakładzie karnym wbrew swojej woli i mają tendencję do narzekania i opisywania wszystko w sposób bardziej negatywny niż jest w rzeczywistości. Trudno bowiem oczekiwać od nich zadowolenia z przymusowego pobytu w takim miejscu. Powód w swoich zeznaniach opisuje trudne warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł., często przedstawiając je bardziej dramatycznie niż jest w rzeczywistości. Sąd odmówił wiary jego słowom, iż jesienią 2009 roku w Areszcie Śledczym w Ł. przy ulicy S. było tak zimno, iż doszło u powoda do odmrożenia stóp. Zarzuty powoda kierowane pod adresem pozwanego nie znalazły potwierdzenia w załączonej dokumentacji medycznej powoda, pismach lekarza w Areszcie ani też w pozostałym wiarygodnym materiale dowodowym. Sąd także odmówił wiary jego zeznaniem, iż miał ograniczony dostęp do lekarzy. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego powód bardzo często korzystał z pomocy medycznej w areszcie i miał możliwość przeprowadzenia wielu badań diagnostycznych oraz konsultacji na które został skierowany, a w których sam nie chciał uczestniczyć. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: --- STRONA 6 --- Powództwo jest niezasadne i podlega oddaleniu. Powód nie dowiódł, iż jego dolegliwości są związane z brakiem właściwego ogrzewania w Areszcie Śledczym w Ł. oraz brakiem należytej opieki medycznej. Powód nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy jego obecnym stanem zdrowia a działaniami bądź zaniechaniami służby więziennej. J. S., żądając odszkodowania w kwocie 120.000 złotych, nie przytoczył w pozwie okoliczności, z których wynikałoby, że domaga się tego rodzaju roszczenia. Nawet jeśliby przyjąć, że dochodzone przez powoda roszczenie oparte jest na art. 444 k.c., nie zasługuje ono na uwzględnienie. Zgodnie z § 1 wskazanego przepisu w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Warunkiem skutecznego domagania się naprawienia szkody na osobie jest wykazanie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, związku przyczynowego pomiędzy określonym faktem, z którym norma prawna wiąże obowiązek odszkodowawczy a szkodą, pojmowaną w omawianym przypadku jako uszczerbek majątkowy. Powód nie wykazał, że podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. doznał jakiegokolwiek uszkodzenia ciała, czy wywołania rozstroju zdrowa, jak również poniesionej szkody. --- STRONA 7 --- W ocenie Sądu właściwe w przedmiotowej sprawie może mieć zastosowanie art. 417 § 1 k.c., który stanowi: „Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca władzę z mocy prawa”. Przepis ten wprowadza zasadę, że Państwo ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem swych funkcji władczych (imperium). Podmiotem odpowiedzialnym zgodnie ze wskazanym przepisem będzie taki podmiot, którego działalność powiązana jest z wykonywaniem władzy publicznej, przy czym kompetencja do wykonywania władzy publicznej jest już wkomponowana w strukturę danej osoby prawnej. Poszkodowanym, uprawnionym do żądania odszkodowania od osób wykonujących władzę publiczną może być każdy podmiot prawa cywilnego. Pogląd ten znajduje swoją podstawę w art. 77 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym KAŻDY ma prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej mu przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. W myśl art. 417 k.c. odpowiedzialność podmiotów wykonujących władzę publiczną powstaje w razie gdy ich zachowania są obiektywnie niezgodne z prawem. Nie jest więc wymagane ustalenie winy w sensie subiektywnym. Wina sprawcy szkody nie jest ani zasadą odpowiedzialności, ani nie stanowi dodatkowej przesłanki, od której uzależniona jest odpowiedzialność odszkodowawcza. Odstąpienie od ogólnej reguły, która uzależnia odpowiedzialność odszkodowawczą od winy sprawcy szkody jest zwłaszcza uzasadnione służebną rolą organów władzy publicznej, które zapewnić mają wolność oraz przestrzeganie praw człowieka i obywatela. Surowa odpowiedzialność za szkody spowodowane przez bezprawne działanie albo zaniechanie organów władzy publicznej służy zarazem umocowaniu zasady praworządności. Sankcjonuje bowiem bezprawne zachowanie władzy publicznej. --- STRONA 8 --- Przepis art. 417 k.c. nie zawiera żadnych postanowień określających w sposób szczególny pojęcie szkody i związku przyczynowego, co oznacza, że dla ustalenia tych przesłanek odpowiedzialności należy stosować ogólne reguły kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 361 k.c. podmioty ponoszą odpowiedzialność wyłącznie za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, ma więc tutaj zastosowanie teoria adekwatnego związku przyczynowego, a naprawienie szkody obejmuje straty (damnum emergens) oraz utracone korzyści (lucrum cessans), które poszkodowany mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono (art. 361 § 2 k.c.). Ponadto poszkodowany może żądać także zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie, a w szczególności w razie uszkodzenia ciała, wywołania rozstroju zdrowia lub naruszenia innego dobra osobistego (art. 445 k.c. i 448 k.c.). Na gruncie prawa polskiego sytuacja prawna osób pozbawionych wolności uregulowana jest w sposób ogólny w ustawie z dnia 6 czerw- ca 1997 roku „Kodeks karny wykonawczy” (Dz.U. Nr 90 z 1997 r., poz. 557 z późn. zm.). Ustawodawca wśród naczelnych zasad k.k.w. wymienił w art. 4 zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabez- pieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z po- szanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzecze- nia. W myśl art. 5 k.k.w. skazany jest podmiotem określonych w kodeksie praw i obowiązków. Katalog praw skazanych wyliczony jest w art. 102 k.k.w., gdzie w pkt 1 mowa jest o tym, że skazany ma prawo do: odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia, wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Warunki bytowe osadzonego w zakładzie karnym bądź areszcie śledczym określa m.in. art. 110 k.k.w., zgodnie z którym skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej (§ 1). Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy (§2). --- STRONA 9 --- W niniejszej sprawie na podstawie żądań powoda Sąd stwierdził, iż powód wystąpił o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 k.c. za krzywdę, jakiej zdaniem powoda, doznał on w związku ze złymi wa- runkami panującymi w Areszcie. Odnosząc się natomiast do zarzutów powoda dotyczących braku odpowiedniej opieki lekarskiej Sąd, uznając je za nieudowodnione, nie uwzględnił ich. Służba zdrowia w Areszcie Śledczym w Ł. funkcjonowała w sposób właściwy. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, powód miał zapewnioną opiekę lekarską, sam bowiem stwierdził, że korzystał z wizyt u lekarza w Areszcie Śledczym i następnie odmówił poddania się kompleksowym badaniom lekarskim. Dochodzone przez powoda roszczenie oparte na art. 445 k.c. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 1 wskazanego przepisu w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Chodzi ty o krzywdę ujmowaną jakie cierpienia fizyczne i psychiczne. Warunkiem zastosowania art. 445 k.c. jest wykazanie zawinionego zachowania, szkody i adekwatnego związku przyczynowego między zawinionym zachowaniem a powstałą szkodą. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, powód, na którym zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał ciężar udowodnienia dochodzonego roszczenia, w żaden sposób nie wykazał okoliczności, które wskazywałyby na zawinione zachowania pozwanego, ani powstania szkody. W związku z przebywaniem w areszcie śledczym powód nie doznał żadnej krzywdy fizycznej, ani psychicznej. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił powództwo powoda jako nieuzasadnione. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zapadło w oparciu o art. 102 k.p.c. Powód w całości przegrał sprawę, co w normalnym toku rzeczy oznaczałoby, że powinien on ponieść wszelkie związane z tym koszty, które pojawiły się po stronie jego przeciwników procesowych. Ustawodawca przyznaje jednak sądowi pewną swobodę w zasądzaniu kosztów procesu, gdy stosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 k.p.c.) sprzeciwiają się względy słuszności, co właśnie wyraża się stwierdzeniem, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może nie obciążać strony kosztami procesu w całości lub w części, do czego uprawnia go treść art. 102 k.p.c. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniały warunki by nie obciążać powoda wszystkimi kosztami procesu. Sąd miał przede wszystkim na uwadze trudną sytuację życiową i majątkową powoda (osadzenie w zakładzie karnym, brak dochodów), w związku z czym doszedł do przekonania, że po jego --- STRONA 10 --- stronie zachodzą okoliczności pozwalające na wyjątkowe odstąpienie od ogólnych reguł rządzących problematyką kosztów procesu. Przeciwne zaś rozstrzygniecie stanowiłoby dla niego nadmierną dolegliwość. Powód jest jednak powinien ponieść przynajmniej 1.000,-zł tych kosztów. O kosztach pełnomocnika Skarbu Państwa Sąd orzekł na podstawie art.99 kpc w zw. z art.11 ust.3 ustawy z dnia 8.07.2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. nr 169 poz.1417 ze zm.) w zw. z § 6 pkt 6 i § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji.