Wyrok II C 25/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 25/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący: SSO Joanna Holeczek-Klimasara Protokolant: Izabela Kucza po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 roku w Rybniku sprawy z powództwa D. D. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3 600 zł (trzy tysiące sześćset złotych). Sygn. akt II C 25/12 UZASADNIENIE Powód D. D., precyzując żądanie wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w R. kwoty 80.000 złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. Powód podniósł szereg zastrzeżeń do warunków bytowych odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w R.. Niezgodności te polegały głównie na niedotrzymaniu nakazanej minimalnej powierzchni celi mieszkalnej przypadającej na pozwanego, niespełnianiu warunków sanitarnych i higienicznych, sanitariaty bowiem znajdowały się w celach mieszkalnych i były nieodpowiednio osłonięte, co nie zapewniało intymności oraz unosił się nieprzyjemny zapach. Ponadto w Zakładzie Karnym zdaniem powoda nie funkcjonuje w odpowiedni sposób służba zdrowia, ponieważ bardzo długo trwa m.in. leczenie dentystyczne. Powód podniósł, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności są niehumanitarne i nie zapewniają nawet minimum poszanowania jego godności. . Ponadto powyższe warunki odbywania kary naruszyły dobra osobiste powoda w postaci prawa do intymności, godnego odbywania kary. Powód swoje roszczenie opiera o przepisy 23 kc, 24 kc, w zw. z art. 417 kc oraz o przepisy kodeksu karnego wykonawczego, Konstytucji RP i Konwencji Praw Człowieka. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał, że powód nie wyjaśnił precyzyjnie charakteru swojego żądania, ograniczył się on bowiem do podania ogólnych twierdzeń na temat warunków odbywania kary. Pozwany wyjaśnił, że w okresie osadzenia powoda praktycznie nie występowało zjawisko przeludnienia, a osadzenie więźnia w warunkach przeludnienia mogło mieć miejsce jedynie na mocy indywidualnej decyzji administracyjnej Dyrektora jednostki. Powoda umieszczono w warunkach zmniejszonego metrażu na okres jedynie --- STRONA 2 --- 14 dni w terminie 10-24 grudnia 2011r. Ponadto pozwany podniósł, że cele w których osadzony był powód wyposażone są w sprzęty kwaterunkowe zgodne z obowiązującymi przepisami, a osadzeni otrzymywali stosowne środki czystości. Kąciki sanitarne usytuowane były wewnątrz cel, jednakże od pomieszczenia mieszkalnego oddzielały je odpowiednio wysokie ścianki. Ponadto cele wyposażone były w wentylację grawitacyjną oraz dające się otworzyć okno. Pozwany zarzucił również, że powód otrzymywał wyżywienie, którego kaloryczność, skład oraz temperatura odpowiadały przyjętym normom, a otrzymywana opieka medyczno-stomatologiczna nie budziła zastrzeżeń. Pozwany podniósł, że rzeczą oczywistą, że pozbawienie wolności niesie za sobą określoną dozę cierpień, ograniczeń i niedogodności. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód został skazany na karę pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa kradzieży, jest recydywistą. Wcześniej, w 2003 r. był bowiem karany, wówczas także od 2007 r. odbywał karę pozbawienia wolności. Powód ukończył liceum ogólnokształcące, ma ukończone kursy brukarza oraz obsługi przenośników taśmowych i zgrzebłowych. Przed osadzaniem mieszkał z rodzicami, a następnie przeprowadził sie do teściów. Ma problemy astmatyczne oraz słabo widzi na prawe oko. Problemy zdrowotne utrudniają mu znalezienie pracy. Powód pali papierosy od 13 roku życia. Dowód: zeznania powoda k.56 Powód osadzony był w Zakładzie Karnym w R. od 10 maja 2010 r. do 17 listopada 2010 r. oraz ponownie od 12 stycznia 2012 r. do chwili obecnej. Podczas pobytu w pozwanym zakładzie zgłaszał, że cele w których przebywał są przeludnione. Pozwany tymczasem podejmował działania, które miały na celu poprawę warunków odbywania kary, m.in. przez podejmowanie decyzji administracyjnych przez Dyrektora Zakładu o przeniesieniu współosadzonych lub powoda do innych cel, gdzie przeludnienia nie było, jednocześnie pozwany co miesiąc informował sędziego penitencjarnego o warunkach odbywania kary. W Zakładzie Karnym w R. jest tyle miejsc zakwaterowania, aby zapewnić osadzonym co najmniej 3 m 2 powierzchni w celi. Od czasu kiedy powód przebywa w pozwanym zakładzie, w 2010 roku średnie zaludnienie wynosiło ok. 101 %, a w 2011 roku średnie zaludnienie wynosiło około 100,4 %. Powoda umieszczono w warunkach zmniejszonego metrażu na okres jedynie 14 dni, tj. w terminie od 10 do 24 grudnia 2011 r. Dowód: dokumentacja dot. zaludnienia w ZK w R. k. 67, 68; decyzja Dyrektora Zakładu Karnego k. 69; notatka służbowa ZK R. k.70; zeznania powoda k. 56; Cele, które zajmował powód były odpowiednio dostosowane. Na ich wyposażeniu znajdowały się łóżka dla każdego osadzonego, stoły, krzesła, szafki. Ponadto w celach osadzeni mogą mieć radia oraz telewizory. Zniszczony sprzęt kwaterunkowy był konserwowany oraz naprawiany, również cele mieszkalne były odnawiane, a także dokonywano w nich inspekcji sanitarnych. Każda cela posiada dostęp do światła dziennego. Cele wyposażone są w wentylację grawitacyjną, przez którą odbywa się wymiana powietrza. Przewody kominowe co najmniej raz w roku są kontrolowane przez kominiarza. Istnieje również możliwość przewietrzenia pomieszczeń, znajdujące się w nich okna można bowiem otwierać o każdej porze doby. Okna w celach spełniają wymagane standardy, mają podwójną szybę, są konserwowane oraz w razie potrzeby naprawiane. W celi znajduje się w kącik sanitarny, na który składa się muszla klozetowa i umywalka z podłączoną wodą. Kąciki sanitarne odgrodzone są od reszty pomieszczenia przesłoną o wysokości od 120 cm. Brak pełnej zabudowy kącika powodował poczucie braku zachowania intymności u powoda oraz że zapachy rozchodziły się po całej celi, całkowita jednak jego zabudowa jest nie możliwa z uwagi na brak dodatkowych kanałów wentylacyjnych. Dla zniwelowania nieprzyjemnych zapachów można było przewietrzyć pomieszczenie, otwierając okna. Do utrzymania czystości osadzonym wydaje się środki czyszczące, „czyściki”. Dla utrzymania higieny osobistej więźniom przysługuje ciepła kąpiel raz w tygodniu. Czas samej kąpieli wynosi 7 minut, natryski wyposażone w --- STRONA 3 --- elektrozawór sterujący czasem przepływu wody. Dodatkowo więźniom wydaje się m.in. 200g proszku do prania. Pranie i suszenie odzieży zakładowej odbywa się w pralni, natomiast odzież prywatną osadzeni mogą prać we własnym zakresie. Ponadto osadzeni otrzymują również m.in. odzież, bieliznę zakładową. W razie zabrudzenia lub uszkodzenia wskazanych wyżej rzeczy, mogli je wymieniać przy okazji kąpieli, następnie były one czyszczone i poddawane dezynfekcji. Ponadto w zakładzie odbywały się kontrole Państwowego Inspektoratu Sanitarnego. Kontrole nie stwierdzały zaniedbań ze strony pozwanego, nie kwestionowano umieszczenia sanitariatów w celach mieszkalnych oraz warunków panujących w samych celach. Podczas odbywania kary w zakładzie w R. powód otoczony był od początku właściwą opieką lekarską. Każdorazowo kiedy zgłaszał potrzebę podjęcia leczenia czy też konsultacji z lekarzem otrzymywał skierowanie do właściwego specjalisty. Początkowo w grudniu 2011 r. konsultując się ze stomatologiem odmówił wyrwania zęba, ostatecznie jednak zgodził się na jego usunięcie, co nastąpiło dopiero w czerwcu br. bowiem lekarz przebywał na urlopie. Przez ten okres, w razie konieczności powód otrzymywał leki przeciwbólowe. Ponadto sam powód przyznał, że rzadko korzystał z konsultacji stomatologicznych, ostatnio bowiem w 2005 r. Mimo zaleceń lekarzy i problemów astmatycznych powód cały czas pali papierosy. Osadzeni mają zapewnione stałe wyżywienie w pozwanym Zakładzie Karnym. Śniadanie składa się z herbaty oraz ok. 200 g pieczywa z margaryną i dodatkowym składnikiem (serkiem homogenizowanym, serem twardym, kiełbasą śląską, parówką). Obiad składa się z zupy, zazwyczaj warzywnej, kompotu oraz drugiego dania. Drugie danie składa się, albo np. z ryżu, kaszy, ziemniaków, z kawałkami mięsa i warzyw, gulaszu, albo z kawałka mięsa (ok. 100 g) lub podrobów z warzywami i ziemniakami. Kolacja składem przypomina śniadanie. Dzienna kaloryczność posiłków wynosi od ok. 2700 do 3600 kcal. Potrawy obiadowe są ciepłe, mogło jednak zdarzyć się, że posiłki były letnie, bo były roznoszone do cel. Dowód: zeznania powoda k. 56; notatka służbowa ZK R. k.70; protokół z wydania środków higienicznych k. 71-74; zarządzenie dot. korzystania z łaźni k. 75, 76, jadłospis dot. diety w ZK k. 77-81; kontrole przewodów kominowych k.80-90,; kontrole sanitarne k. 91-109, książeczka zdrowia k. 110, fotografie celi k.115-116. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną dochodzonego zadośćuczynienia za złe, uciążliwe warunki pobytu w Zakładzie Karnym w R. jest art. 448 k.c., zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Przesłanki ochrony dóbr osobistych zostały sprecyzowane w art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że ten czyje dobro osobiste zostało naruszone bezprawnym działaniem może żądać zaniechania tego działania lub usunięcia jego skutków. Przy czym ustawodawca w artykule 24 kc wprowadził domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, które strona pozwana może obalić przez wykazanie, że jej działanie miało miejsce w warunkach obowiązującego porządku prawnego, stanowiło wykonywanie prawa podmiotowego, było za zgodą pokrzywdzonego, lub wynikało z potrzeby ochrony uzasadnionego interesu lub wartości nadrzędnych. W niniejszej sprawie trzeba mieć na uwadze, że powód odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym zamkniętym. Kara spełnia funkcję represyjną jako odpłata za dokonane przestępstwo i dolegliwość dla skazanego (dyskomfort) stanowi jej istotę (tak też Sąd Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 7 maja 2009 roku, sygn. akt I ACa 247/09). Aby można było mówić o odczuwaniu dolegliwości przez skazanego, odbywanie kary musi być bardziej uciążliwe od sposobu życia osób pozostających na wolności. Odczuwanie niedogodności i dyskomfortu, nawet znacznych rozmiarów, w przypadku kary pozbawienia wolności nie ogranicza się jedynie do braku możności opuszczenia zakładu karnego. Odbywanie kary --- STRONA 4 --- pozbawienia wolności nie stanowi bowiem pobytu w zakładzie o charakterze zbliżonym do pensjonatu lub sanatorium, tyle tylko że w warunkach pozbawienia wolności, lecz oznacza także obniżenie standardu życiowego. Zachowania pozwanego, polegające na stworzeniu warunków pobytu w zakładzie karnym, poniżej poziomu typowego dla życia na wolności, które powód odczuwa jako uciążliwe, nie są przez to bezprawne. Żądania zmierzające do podwyższenia warunków życia, tak aby odpowiadały one warunkom osób przebywających na wolności, a nawet które zapewniłyby powodowi poziom pobytu na poziomie pod pewnymi względami wyższym niż znaczna część polskiego społeczeństwa są tym samym bezzasadne. O bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności godności może być mowa dopiero, gdy dochodzi do poniżającego i nieludzkiego traktowania, sprzecznego z zasadą humanitaryzmu. Do naruszenia godności ludzkiej może dojść w wypadku, gdy brak wyżywienia będzie powodował głód u więźniów, gdy nie zapewni niezbędnych składników odżywczych, gdy przeludnienie osiągnie stan uniemożliwiający funkcjonowanie w celi, w szczególności gdy więźniowie zostaną zmuszeni do spania na przemian w jednym łóżku, gdy w celi nie będzie możliwości pozostawania w pozycji leżącej, gdy niewykonywanie obowiązków przez służbę zdrowia spowoduje permanentny stan chorobowy u osadzonego, lub gdy w celach będzie panowały niskie temperatury. W niniejszej sprawie trudno było stwierdzić by zachodziła nawet jedna z wyżej wymienionych przesłanek. Podstawą prawną dochodzonego przez powoda zadośćuczynienia za złe, uciążliwe warunki pobytu w Zakładzie Karnym w R. jest art. 448 kc, zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Regulacja zawarta w wyżej przytoczonym przepisie wskazuje, że przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w nim jest nie tylko bezprawne ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (tak SN w wyroku z dnia 15.06.2005r., sygn. akt IV CK 805/04). Przyjęcie zatem odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy takiego naruszenia wymaga kumulatywnego zaistnienia nie tylko wystąpienia szkody o charakterze niemajątkowym i wskazania bezprawności działania sprawcy ale także wykazania jego zawinienia, a także związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy zaistniałą szkodą a działaniem sprawcy. Bezspornym jest, że w pozwanym zakładzie karnym, kiedy to karę w nim odbywał powód, panowało przeludnienie. Wskazać jednak tutaj należy, że stan ten nie miał charakteru stałego i nie wiązał się ze szczególnymi uciążliwościami warunkami, np. brakiem wolnych miejsc do spania, ponadto przeludnienie w 2010 r. wynosiło jedynie 1% ponad stan osadzonych, a w 2011 r. tylko 0,4%. Ponadto z dokumentacji zakładu karnego oraz z zeznań powoda wynika, że powód nie przebywał stale w przeludnionej celi, a jedynie przez 14 dni osadzony był w celi gdzie została w nieznaczny sposób naruszona norma powierzchni 3m 2 . Ponadto twierdzenia powoda, że cele są na tyle małe, iż tylko jeden więzień może w niej poruszać nie znajdują uznania Sądu. Z załączonych przez pozwanego zdjęć wynika bowiem, że, nawet w celach dwuosobowych jest na tyle miejsca, iż osadzeni mogą się bez problemu mijać. Ponadto z tych zdjęć wynika, że osadzeni mogą mieć radia oraz telewizory w celach. Mając powyższe na uwadze nie można uznać, że doszło do naruszenia godności powoda, tym bardziej, że pozwany przez cały czas starał się zapewnić mu prawidłowe warunki odbywania kary, świadczy o tym chociażby fakt, że powód przez niemal cały okres pobytu w pozwanym zakładzie osadzony był w celach głównie dwuosobowych, które spełniały wymagane normy powierzchni przypadającej na jednego więźnia. Nie znajdują akceptacji zarzuty dotyczące złego działania wentylacji. Zakład Karny w R. jest wyposażony w wentylację grawitacyjną, której zasada działania polega na tym, że ciepłe powietrze jako lżejsze idzie do góry zapewniając obieg powietrza. W niektóre dni może się jednak zdarzyć, że ze względu na warunki atmosferyczne i różnicę ciśnień na zewnątrz i wewnątrz budynku, powietrze nie będzie wyciągane. Jest to normalne zjawisko. Domaganie się przez powoda rozwiązań bardziej zaawansowanych technicznie np. wentylacji mechanicznej za pomocą wentylatorów umieszczonych w przewodach wentylacyjnych, stanowiłoby w istocie luksus, gdyż byłoby to lepsze rozwiązanie niż posiada większość budynków w Polsce. Dodać należy, że w pozwanym zakładzie przynajmniej raz w roku dokonywane były przez mistrza kominiarskiego kontrole przewodów kominowych. Jak wynika ze złożonych w sprawie protokołów kontrolnych nie stwierdzono żadnych zaniedbań i naruszeń ze strony pozwanego. Jednocześnie nie uzasadnia zasądzenia zadośćuczynienia fakt, że w celi występują nieprzyjemne zapachy związane z niezabudowanym całkowicie --- STRONA 5 --- kącikiem sanitarnym. Odczucia te na pewno nie należą do przyjemnych, ale skala tych dolegliwości nie przekracza stopnia, który pozwalałby mówić o naruszeniu godności. Tym bardziej, że więźniom wydawane są środki czyszczące i „czyściki” dzięki czemu sami powinni zadbać o czystość w celach. Ponadto cele posiadają okna, które można otwierać o każdej porze co dawało możliwość przewietrzenia pomieszczeń. Nadto cele są wentylowane co także niweluje brzydkie zapachy. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w dokumentach złożonych przez pozwanego, m.in. w notatce służbowej Zakładu, protokołach z kontroli wentylacji. Ponadto w celach przeprowadzano kontrole sanitarne, podczas których nie stwierdzano zaniedbań po stronie pozwanego i nie kwestionowano umieszczenia sanitariatów, na co wskazują złożone w sprawie protokoły z inspekcji sanitarnych. Nie znalazł uznania argument wysunięty przez powoda, że możliwe jest dojrzenie wnętrza kącika sanitarnego. Sanitariaty bowiem są oddzielone przegrodą o wysokości minimum 120 cm., która zapewnia intymność podczas ich używania. Co prawda istnieje możliwość zajrzenia do środka sanitariatu przez współwięźnia, ale tylko wtedy jeżeli ktoś celowo będzie starał się tam zajrzeć. Przed celowym zachowaniem współwięźniów, nie jest jednak możliwa ochrona za pomocą jakichkolwiek przegród. Jak wynika z notatki służbowej, ze względów bezpieczeństwa oraz z uwagi na brak większej ilości przewodów wentylacyjnych nie możliwe było całkowite zabudowanie kącików sanitarnych. Zarzuty dotyczące braku możliwości prania i jego rozwieszania również nie mogą znaleźć uznania Sądu. Osadzeni mają bowiem prawo do oddania do pralni odzieży zakładowej, która jest także suszona. Ponadto w celach jest bieżąca woda, więźniom wydawany jest proszek do prania. Nie zabrania się im prania rzeczy prywatnych w celach, jak również rozwieszania prania w celach. Poza wydawanymi im środkami higienicznymi mogą korzystać ze środków otrzymywanych od rodzin, mogą także dokonać zakupu środków higienicznych w kantynie zakładu karnego. Zarzuty powoda co do niezapewnienia mu niewłaściwej opieki medycznej także nie znajdują akceptacji Sądu. Wskazać bowiem należy, że powód w pozwanym zakładzie miał zapewnioną darmową opiekę medyczną, a czas oczekiwania na poszczególne konsultacje specjalistyczne, czy zabiegi nie był długi. W życiu codziennym, chcąc korzystać z leczenia refundowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia należy umówić się na wizytę nawet z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, podobna sytuacja odnosi się ustalania terminów zabiegów. Powód zgłaszał ból zęba, zaproponowano mu możliwość jego usunięcia, jednak odmówił, kolejna możliwość usunięcia zęba pojawiła się dopiero po powrocie lekarza z urlopu, wówczas już pozwany wyraził zgodę na jego usunięcie. Podkreślić należy, że nawet na wizytę prywatną, która jest płatna z reguły oczekuje się nawet do kilku tygodni. Dodać należy, że powód w tym czasie otrzymywał środki przeciwbólowe. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że powód, będąc na wolności nie korzystał z usług stomatologicznych przynajmniej od 2005 r. na co wskazuje rozpoznanie w książce zdrowia osadzonego. Ponadto z książki tej wynika również, że powód od 13 roku życia pali papierosy, co także może mieć wysokie przełożenie na jego problemy zdrowotne związane z astmą. Mimo zaleceń lekarzy nie rezygnuje z nałogu, co wskazuje na okoliczność, że sam nie przykłada większej uwagi do swojego zdrowia. Ostatecznie wskazać trzeba, co Sądowi jest znane z urzędu, że powód może otrzymywać paczki z lekarstwami od rodziny, małżonki, a także może zakupić odpowiednie środki w kantynie. Mając na uwadze powyższe należało uznać, że powód domaga się poziomu usług medycznych na wyższym poziomie niż występują w społeczeństwie. Także twierdzenia powoda, że służba więzienna odnosiła się w stosunku do powoda w sposób poniżający i nie humanitarny nie mogą zostać uznane przez Sąd. Powód bowiem nie wskazał na czym miało by polegać poniżające i niehumanitarne traktowanie go. Ponadto twierdzenia powoda nie są poparte żadnymi argumentami, co więcej powód podczas odbywania kary miał możliwość składania skarg, wniosków oraz próśb zarówno do wychowawcy grupy, oddziałowego jak również do sędziego penitencjarnego, którego może informować o przebiegu odbywania kary. Żadnych skarg powoda podczas pobytu w pozwanym zakładzie jednak nie odnotowano. Kolejne zarzuty powoda mające związek z rzekomo nieprawidłowym żywieniem, także nie zasługują na uwzględnienie. Brak jest podstaw aby twierdzić, że więźniowie cierpią na niedobór wagi ciała, wskutek braku odpowiedniej ilości wyżywienia, lub zapadają na choroby związane z niedoborem niektórych składników (np. awitaminozę, anemię). Jak wynika z zestawienia jadłospisów, posiłki są urozmaicone, chociaż dość umiarkowanie i zapewniają odpowiednie wyżywienie. Obiady są dwudaniowe i podawane jako ciepłe, najczęściej zawierają też mięso, czy to w postaci drobnych --- STRONA 6 --- kawałków do kaszy lub ryżu czy to jako zasadnicza część drugiego dania. Zarzuty kierowane co do przyrządzania tych potraw, wodnistości zup, małej ilości mięsa w gulaszu, są po prostu bezzasadne jako zmierzające do zapewnienia sobie przyjemnych doznań smakowych i byłyby na miejscu w stosunku do restauracji, ale nie do zakładu karnego. Trudno zresztą przyjąć, aby np. często podawany gulasz, albo kotlety mielone świadczyły o naruszeniu dóbr osobistych skazanych skoro i wśród ludzi nie pozbawionych wolności ich spożywanie nie jest codziennością. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu pozwany nie naruszył w żaden sposób warunków odbywania kary. Powyższe warunki odbywania kary trudno uznać za uwłaczające godności powoda. Wskazać tutaj należy, że osadzenie powoda w Zakładzie Karnym w R., miało na celu ochronę interesu społecznego i wartości nadrzędnych jakimi są izolacja przestępców od społeczeństwa i osiągnięcie celów probacji, tym bardziej że powód już mimo wcześniejszego odbywania kary powracał do popełniania przestępstw. Ponadto osadzenie powoda nie miało cech poniżającego i nieludzkiego traktowania i odbywało się w godziwych warunkach. Subiektywne zatem przekonanie powoda, że nastąpiło przy tym naruszenie jego dóbr osobistych, jest bezpodstawne i nie może znaleźć ochrony prawnej przewidzianej w art. 23 i 24 kc, jak również być podstawą przyznania mu zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 kc. Sąd orzekając o kosztach miał na uwadze art. 98 § 1 i 3 kpc zgodnie, z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Skoro zatem żądanie powoda nie zostało uwzględnione, Sąd zobowiązał go do poniesienia kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej w wysokości 3600 zł, których wysokość ustalił na podstawie § 6 pkt 6) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28.09.2002 roku (Dz.U.02.163.1349). Co prawda powód był zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych, to jednak, zgodnie z art. 108 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu, które stanowią koszty zastępstwa procesowego.