Wyrok II C 242/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 242/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: st. sekr. sądowy Agata Grala po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa – (…) o zapłatę 1) oddala powództwo; 2) zasądza od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) na rzecz Adwokata J.R. tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3) nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sygn.akt II C 242/ll UZASADNIENIE Powód w pozwie wysłanym do tut. Sądu w dniu 18 maja 2011r. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – (…) dożywotniej renty w wysokości 2.000 zł miesięcznie - waloryzowanej zgodnie z ustawą o waloryzacji rent oraz zadośćuczynienia w wysokości 140.000 zł z tytułu osadzenia w przeludnionej celi oraz z tytułu „doprowadzenia go do stopnia niepełnosprawności orzeczonego od stycznia 2005r. Uzasadnienie pozwu sprowadzało się do wskazania, że powód w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności Zakładzie Karnym w R., w latach 2003/2004, pomimo zgłoszonego w tym zakresie żądania, nie otrzymał możliwości spania na.dolnym łóżku w celi, w wyniku czego spadł z górnego --- STRONA 2 --- łóżka. Na skutek tego upadku doznał obrażeń w postaci przepukliny jednego z kręgów kręgosłupa. Pomimo przeprowadzonego w warunkach szpitalnych leczenia operacyjnego, z którego przeprowadzeniem związane było doznanie przez powoda szeregu cierpień w trakcie oczekiwania na zabieg oraz podczas transportu z ZK w R. do ZK w G.,i tam zdrowia powoda nie uległ poprawie, w związku z czym powód od stycznia 2005r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Ponadto w czasie osadzenia w Zakładzie Karnym w R. oraz w latach 2003 - 2004 oraz w Zakładzie Karnym w G. w 2005r., powód odbywał karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach. Dodatkowo powód wskazał, że skutki doznanego w Zakładzie Karnym w R. urazu, trwały nieprzerwanie do chwili wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa reprezentowany przez (…), zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Doprecyzują swe stanowisko procesowe w piśmie datowanym 'na dzień 9 marca 2012r. strona powodowa wskazała, że skoro powód wiąże powstanie odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego, który miał mieć miejsce w trakcie jego pobytu w Zakładzie Karnym w R. od 7 stycznia 2004r. do 10 sierpnia 2004r. to tym samym roszczenie z tego tytułu zarówno w zakresie dochodzonej renty jak i zadośćuczynienia, uległo przedawnieniu, zgodnie z normą art. 442 1 k.c,, oraz art. 117 k.c. a to wobec faktu, że od daty powzięcia przez powoda informacji o rzekomej szkodzie oraz o osobie obowiązanej do naprawienia szkody, do dnia wniesienia pozwu upłynęły trzy lata. W świetle powyższego, powództwo, już choćby z tej przyczyny powinno było zostać oddalone. Na marginesie jedynie pozwany podkreślił, że wprawdzie istotnie powód w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w R. był osadzony w warunkach przeludnienia, jednakże dyrektor tej jednostki penitencjarnej dział w ramach obowiązujących w tym zakresie przepisów - w szczególności na podstawie art. 248 k.k.w., który dopuszczał możliwość przejściowego umieszczania osadzonych w warunkach, w których nie była zachowana norma 3 m 2 powierzchni celi przypadająca na jednego osadzonego. Niezależnie od powyższego powodowi w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w R. w 2004r. zapewniono godziwe warunki bytowe i pełną realizację uprawnień przewidzianych w k.k.w. W szczególności w zakresie wyposażenia cel, zapewnienia osobnego miejsca do spania, spożywania posiłków oraz odpowiednie warunki higieniczno - sanitarne. Zapewniono także powodowi odpowiednią opiekę lekarską. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód w okresie od 7 stycznia 2004r. do 10 sierpnia 2004r. odbywał karę pozbawienia wolności . W styczniu 2004r. w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w R., powód schodząc z górnego łóżka, spadł na ziemię, doznając urazu w postaci potłuczeń. Dowód: zeznania świadków A. M.k. 254 oraz P. U., k.299 \ Powód w latach 2004 - 2011 był wielokrotnie leczony, także operacyjnie, w warunkach leczenia szpitalnego - również operacyjnego, z powodu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Okoliczności bezsporne. Sąd zważył, co następuje: Ponieważ powód, domagał się renty oraz zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z utratą zdrowia oraz warunkami bytowymi w Zakładzie Karnyn R., w którym był osadzony m.in. w podst&wy-prawnej jego roszczenia należało poszukiwać w przepisach art. 23 i 24 k.c., w związku z przepisami art. 448 k.c., jak również art..444 § 2 k.c, przy zastosowaniu art. 417 k.c. l tak przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i --- STRONA 3 --- racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Z kolei zgodnie z art. 24 k.c. ten, kogo dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, a w razie dokonanego naruszenia może żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W przypadku naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami odpowiedzialności są więc istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Ciężar udowodnienia dwóch pierwszych okoliczności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka - bezprawność działania - objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym, które pozwany może obalić, wykazując brak bezprawności swego działania. W myśl natomiast przepisu art. 444 § 2 k.c. jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby iub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Roszczenie o zadośćuczynienie w oparciu o przepis art. 448 k.c., oraz o rentę 444 § 2 k.c. są roszczeniami majątkowym i co do zasady ulega przedawnieniu (art. 117 §1 k.c.). Oznacza to, że po upływie określonego w ustawie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia powołując się na upływ czasu. Skutek przedawnienia polega na prawie dłużnika do zgłoszenia zarzutu wyłączającego możliwość dochodzenia roszczenia czyli roszczenie nie może być zasądzone i przymusowo egzekwowane. Instytucja przedawnienia ma na celu stabilizację stosunków prawnych, w szczególności uchylenie wobec pozwanego stanu niepewności, co do jego sytuacji prawnej, gdyż nikt nie powinien pozostawać w stanie pozwalającym na przypisanie mu ewentualnej odpowiedzialności za zdarzenia występujące w przeszłości bezterminowo i przy ocenie czy ma miejsce wskazany jest rygoryzm (por. wyrok SN z dn. 12.09.2007 r., l CSK 213/07, wyrok S.A. w Poznaniu z dnia 24.05.2006 r. l ACa 1345/05). Jak wskazano już wyżej art. 117 § l k.c. stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, a ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, po upływie terminu przedawnienia może uchylić się od zaspokojenia roszczenia (chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia) (§ 2 cyt, przepisu). Przepis art. 448 k.c. oraz art. 444 § 2 przewidujący możliwości zasądzenia zadośćuczynienia i renty, podlegają reżimowi odpowiedzialności deliktowej, wobec czego w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 442 1 § l k.c. dodany ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny (Dz.U. z 2007 r. Nr 80 , póz. 538 ), który wszedł w życie dnia 10 sierpnia 2007 r. Wcześniej do tego dnia obowiązywał przepis art. 442 § l k.c., przewidujący, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Powyższy przepis, utracił moc obowiązującą w myśl przepisu art.l pkt.l.oraz art. 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny, a w art. 2 tej ustawy wskazano, że do roszczeń, o których mowa w art. l, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 kodeksu cywilnego. W chwili wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2007 r., czyli dnia 10 sierpnia 2007 r. roszczenie powoda związane z wypadkiem, jakiemu miał on ulec w styczniu 2004r. było już przedawnione. Wobec powyższego w niniejszej sprawie dla oceny zasadności zgłoszonego przez stronę --- STRONA 4 --- pozwaną zarzutu przedawnienia, stosować należało przepis art. 442 k.c., ta też regulacja stanowiła zatem wyłączną podstawę do oddalenia powództwa jako przedawnionego. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanego, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary oraz w związku z wypadkiem jakiemu miał ulec w styczniu 2004r. w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w R. od 7 stycznia do 10 sierpnia 2004r. Trzyletni okres przedawnienia upłynął najpóźniej w dniu. 31 stycznia 2007r., co oznacza, że - jak wskazano powyżej, zastosowani! znajdzie jeszcze poprzednio obowiązujący art. 442 § l k.c. - regulujący termin przedawnienia w zasadzie w tożsamy co obecnie sposób. Powód do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia w istocie się nie odniósł, stwierdzając ogólnikowo, że w jego ocenie roszczenie nie jest jeszcze przedawnione. Sąd w całości podziela pogląd dominujący w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, co do tego, iż chwilą właściwą dla określenia początku trzyletniego biegu terminu przedawnienia jest moment "dowiedzenia się o szkodzie", gdy poszkodowany "zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmując, gdy ma "świadomość doznanej szkody", (por. wyrok SN z 18.09.2002 r., III CKN 597/00, uchwała składu 7'sędziów SN z 11.02.1963 r., III PO 6/62). Po stronie powoda, świadomość szkody wystąpiła już w czasie, kiedy był osadzony w Zakładzie Karnym w R. do 10 sierpnia 2004r. Skoro, bowiem powołuje się na okoliczność, że szkoda powstała po jego stronie związana jest z naruszeniem przez pozwanego jego dóbr osobistych, to niewątpliwym przez cały okres pobytu w Zakładzie Karnym w R. M. S., musiał o niej wiedzieć, podobnie jak o osobie naruszającej jego dobra. Ponieważ pozew wniósł w dniu w dniu 18 maja 2011r. roszczenia sprzed 18 maja 2008r.r. uległy przedawnieniu i brak jest jakichkolwiek przesłanek do nieuwzględnienia podniesionego przez pozwanego zarzutu. Tym samym powództwo w niniejszej sprawie jako przedawnione podlegało oddaleniu i zbędnym było czynienie dalszych ustaleń oraz badanie przesłanek celem dokonania merytorycznej zasadności powództwa. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 442 k.c. Sąd orzekł jak w sentencji.