Wyrok II C 223/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 223/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa B Z przeciwko M S o nakazanie i zapłatę 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 540,00 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt II C 223/10/5 Uzasadnienie: Powód w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu domagał się zasądzenia kwoty 6.000,- złotych tytułem zadośćuczynienia na rzecz Domu Dziecka nr 3 w B oraz publikacji ogłoszenia ramkowego o treści: „ Pragnę przeprosić Pana B Z oraz całą jego rodzinę za doznane za moją przyczyną krzywdy, utratę dobrego imienia i stres, na jaki bezpodstawnie naraziłem w/w niesłusznym obwinianiem Pana B Z i jego rodziny o czyny, których nie popełnili. M S ”. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że powód oraz jego rodzina zostali narażeni na stres, --- STRONA 2 --- zakłócanie spokoju, poczucie wstydu i nieprzyjemności z powodu bezpodstawnego obwiniania ze strony pozwanego o zakłócanie przez powoda ciszy nocnej. Podkreślił, iż w efekcie tendencyjnego zachowania pozwanego powód został dwukrotnie obwiniony o popełnienie wykroczenia z art. 51 § 1 k.w. W konsekwencji brał udział w nieprzyjemnych, czasochłonnych oraz podważających jego dobre imię postępowaniach sądowych zakończonych wyrokami uniewinniającymi go od zarzutu popełnienia zarzucanych mu wykroczeń. W ocenie powoda jedynie zasądzenie od pozwanego zadośćuczynienia będzie stanowiło środek na tyle dolegliwy, że odwiedzie to pozwanego od kolejnych prób utrudniania sąsiedzkiego życia. W dalszym etapie podał, że zachowanie pozwanego należy zakwalifikować jako przestępstwo z art. 212 k.k. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych. (pozew – k. 2 – 3 akt, pismo procesowe z dn. 2 listopada 2010 roku – k. 39 – 40 akt) W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i wskazał, że postępowania w sprawach o wykroczenia nie zostały wszczęte z inicjatywy pozwanego, lecz funkcjonariuszy Policji występujących w roli oskarżyciela publicznego. Wobec tego nie sposób uznać, ze pozwany ponosi odpowiedzialność za wniesienie aktu oskarżenia i naruszenie dóbr osobistych powoda. Ponadto powód nie wskazał żadnych dowodów potwierdzających bezprawne lub zawinione zachowanie pozwanego. Nieprawdą są twierdzenia powoda o umyślnym i tendencyjnym charakterze zachowania pozwanego mającego na celu obrażenie lub poniżenie powoda, ponieważ pozwany przed zawiadomieniem Policji podjął próbę polubownego załatwienia sprawy zakłócania ciszy nocnej poprzez zwrócenie uwagi i prośbę o przyciszenie muzyki. Podniósł zarzut, iż objęta pozwem kwota zadośćuczynienia jest wygórowana, a rzekome naruszenie dóbr osobistych nie było spowodowane działaniem mającym znamiona czynu bezprawnego, nie miało na celu osiągnięcia korzyści majątkowych przez pozwanego, a podjęte zostało w interesie mieszkańców budynku przy ul. (…). (odpowiedź na pozew – k. 29 – 30 akt) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód wraz z żoną i trójką dzieci zajmuje lokal mieszkalny nr 10 w budynku położonym przy ul. (…). Piętro niżej , pod nr 8 zamieszkuje pozwany, który wprowadził się do przedmiotowego budynku w listopadzie 2007 roku. Powód zamieszkuje w tym samym miejscu od kilkunastu lat. Przed podjęciem interwencji przez pozwanego w sprawie zakłócania spokoju przez powoda i jego rodzinę nikt z sąsiadów nie zgłaszał pretensji do powoda i członków jego rodziny (przesłuchanie powoda – k. 107 – 108 akt, przesłuchanie pozwanego – k. 108 akt , zeznania świadka E R – k. 105 akt, przesłuchanie świadka E R - k. 11 – 12 , 43 – 44 akt Sądu Rejonowego --- STRONA 3 --- w B o sygn. akt (…),) W styczniu lub lutym 2008 roku pozwany przyszedł do mieszkania powoda około godz. 17- tej i powiedział, że dzieci powoda przeszkadzają mu zbyt głośną zabawą w domu . Powód nie przyjął tych uwag (przesłuchanie powoda – k. 107 – 108 akt przesłuchanie pozwanego – k. 108 akt , protokół przesłuchania podejrzanego – k. 15 – 16 akt Sądu Rejonowego w Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…),) W dniu 21 czerwca 2008 roku u powoda był kolega , oglądali wspólnie mecz. Około godz. 23-iej pozwany zgłosił na Policji zakłócanie ciszy nocnej przez powoda poprzez głośne puszczanie muzyki. Wcześniej udał się do mieszkania powoda , krzyknął do niego „ czy dobrze się bawicie ?” , na co powód zatrzasnął drzwi. Po przybyciu na miejsce interwencji i wylegitymowaniu powoda funkcjonariusze Policji chcieli nałożyć na niego mandat karny, jednakże wobec odmowy jego przyjęcia przez powoda skierowano do sądu wniosek o ukaranie (zeznanie powoda – k. 107 – 108 akt, zeznanie pozwanego – k. 108 akt , zeznanie świadka M P – k. 45, notatka urzędowa – k. 4 akt Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…), protokół z przyjęcia ustnego zawiadomienia o wykroczeniu – k. 5 akt Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…) protokół przesłuchania świadka M J – k. 13 akt Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…),) , wyjaśnienia obwinionego – k. 40 akt Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…),) W dniu 13 grudnia 2008 roku powód był w domu sam z żoną i dziećmi . Pozwany zgłosił Policji zakłócanie ciszy nocnej przez powoda poprzez uderzanie w kaloryfery. Powód ponownie odmówił przyjęcia mandatu i Policja złożyła do sądu grodzkiego wniosek o ściganie , po uzyskaniu od powoda zapewnienia , że wystąpi na procesie jako świadek . Przed Sądem Rejonowym w B toczyły się dwie sprawy przeciwko powodowi z wniosku Policji o ukaranie za czyn z art. 51§1 kw . Dwukrotnie , wyrokami z dn. 8 września 2008 r. i z dn. 31 lipca 2009 r. powód został uniewinniony (zeznania świadka E R – k. 105 , przesłuchanie powoda – k. 107 – 108 akt, przesłuchanie pozwanego – k. 108 akt , akta Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…), – w załączeniu , a tam notatka urzędowa – k. 4 akt, przesłuchanie świadka E R – k. 7 – 8, 38 akt , przesłuchanie świadka D Z – k. 5 i 38 , wyjaśnienia obwinionego – k. 35 , zeznanie M S - k. 37, akta Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…) , a tam przesłuchanie M S – k. 7-8, świadka M W – k. 5, 43 , świadka E R - k. 11 – 12, 43 – 44, zeznania świadka J T – k. 45 , wyrok Sądu Rejonowego w B z dn. 8 września 2008 roku, sygn. (…) –k. 5 akt oraz k. 47 akt Sądu Rejonowego B o sygn. akt (…) , wyrok Sądu Rejonowego w B z dn. 31 lipca 2009 roku, sygn. akt (…) – k. 4 akt oraz k. 52 akt Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…). Przesłuchani w sprawie niniejszej sąsiedzi powoda M W , E R i M J nie potwierdzili faktu zakłócania przez powoda ciszy nocnej . Przeciwny sens miały zeznania świadka A D , która --- STRONA 4 --- podała, że bywając w mieszkaniu pozwanego słyszała nieraz głośne odgłosy z mieszkania powoda , w szczególności głośną muzykę odgłosy biegania ,stuki . Miało się to zdarzać szczególnie w weekendy. A D zeznała, że była świadkiem jak pozwany chodził do mieszkania powoda by zwrócić mu uwagę , ale nie odnosiło to skutku. Świadek zeznała, że była na miejscu w dniach interwencji policyjnych u powoda spowodowanych zgłoszeniami pozwanego (zeznanie A D – k.106 ). Było to zbieżne z tym , co A D zeznawała przed sądami karnymi w sprawie przeciwko powodowi ( akta Sądu Rejonowego w B o sygn. akt (…)37 ). Sąd zważył : Powództwo B Z miało za podstawę art. 23 i 24 kc , które stanowią , że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są : istnienie konkretnego dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra, bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Obowiązuje przy tym domniemanie bezprawności działania naruszyciela . Rozkład ciężaru dowodu w sprawie opartej na powołanych wyżej przepisach wygląda następująco : powód musi wykazać , że jego konkretne dobra osobiste zostały naruszone oraz że nastąpiło to w wyniku działań pozwanego. Na pozwanym ciąży natomiast obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne albowiem przepis art. 24 kc formułuje domniemanie prawne bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Powód wskazał wyraźnie , w jaki sposób pozwany miał naruszyć jego dobra osobiste : --- STRONA 5 --- przez spowodowanie tego , że powód dwukrotnie został obwiniony o popełnienie występku z art. 51 §1 kw i poddany został w związku z tym dwukrotnie procedurze sądowej procesu karnego . W tym zakresie podnieść należy , że wnioski o ukaranie powoda za każdym razem skierowała do sądu Policja . Oczywistym jest jednak , że stało się to na skutek doniesień pozwanego o zakłócaniu przez powoda ciszy nocnej . Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dn. 7.11.2000 r. sygn.akt I CKN 1149/98, „ obowiązujące prawo nie chroni przed każdym, jakimkolwiek naruszeniem dóbr osobistych. Przyznaje ją wówczas, gdy naruszenie dobra osobistego jest jednocześnie naruszeniem prawa podmiotowego. Możność żądania ochrony prawnej jest więc uzależniona od tego, aby nastąpiło naruszenie uczucia ludzkiego przez naruszenie jakiegoś konkretnego, obiektywnie ujętego dobra (np. czci) oraz - co wiąże się z wymaganą przez art. 24 § 1 kc bezprawnością działania - by nastąpiło naruszenie jakiegoś przysługującego pokrzywdzonemu podmiotowego prawa osobistego .” (LEX nr 50831). Rozważenia wymagało zatem : po pierwsze , czy działanie pozwanego , polegające na dwukrotnym wezwaniu Policji i złożeniu w postępowaniu przygotowawczym oraz sądowym zeznań obciążających powoda naruszyło dobra osobiste powoda , po drugie : czy było działaniem bezprawnym . Powód stwierdził, że naruszone zostało jego dobro osobiste w postaci „ straconych nerwów ” . Ocenić należało, że dobro osobiste takiego rodzaju nie istnieje .Katalog dóbr osobistych, wymienionych w art. 23 kc, pozostających pod ochroną prawa cywilnego jest otwarty co jednak nie oznacza, że należy do niego zaliczyć wszystko co subiektywnie wskazane zostanie przez stronę. Jest przesądzone w doktrynie i orzecznictwie , że nie każda dolegliwość w postaci doznania przykrości stanowi o naruszeniu dóbr osobistych . Z założenia tego wynika, że nie może być miarodajny wyłącznie stan uczuć oraz miara indywidualnej wrażliwości powoda . Powód stwierdził ponadto , że naruszona została jego godność , bo to był wstyd przed sąsiadami , że miał sprawy karne (k. 107). Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie Należy więc przyjmować --- STRONA 6 --- koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 19.10.2005 r. , sygn.akt IACa 353/05 ,LEX nr 175202). Zwrócić należało uwagę na to , że sąsiedzi co do których z materiału dowodowego wynika , iż wiedzieli o sprawach karnych powoda bo występowali w nich jako świadkowie , zeznawali na korzyść B Z , twierdząc, że nie zakłócał on ciszy i spokoju w stosunkach sąsiedzkich . Byli oni zatem przekonani o jego niewinności i nie odbierali faktu postawienia go przed sądem jako okoliczności świadczącej o tym, że powód istotnie dopuścił się wykroczenia. W sprawie nie zachodziła ponadto kolejna przesłanka z art. 24 kc , a mianowicie bezprawność działania pozwanego . Wzywając Policję i zeznając przed sądem przeciwko powodowi , pozwany korzystał ze swych obywatelskich uprawnień . Okoliczność , że sądy karne nie znalazły podstaw do uznania powoda za winnego zarzucanych mu czynów nie przesądza o bezprawności działania pozwanego . „ Działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego nie jest bezprawne, jeśli prowadzi do naruszenia dóbr osobistych lub ich zagrożenia, ale następuje w ramach tego porządku” ( wyrok Sądu Najwyższego z 20.2.1990 r. , sygn.akt . I CRN 250/95 ,LEX nr 24928). Powód nie wykazał , że pozwany stawiając mu zarzuty niewłaściwego postępowania kierował się pobudkami nie zasługującymi na ochronę prawną ( wrogością , chęcią zysku , uprzedzeniami rasowymi itp.). Przeciwnie , z zeznań powoda w sprawach karnych i w sprawie niniejszej wynika , że pomiędzy pozwanym i rodziną powoda nie było innych konfliktów niż te z dn.21.6.2008 r. i 13.12.2008 r. Wobec powyższego , orzeczono jak w sentencji , wobec braku przesłanek z art. 24 kc. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 98 kpc w zw. z § 11 ust.1 pkt.2 i § 6 pkt.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U . Nr 163 z 2002 r. , poz. 1349 )