Wyrok II C 218/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Gliwica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 218/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Teresa Michalska Protokolant Bogumiła Brzezinka po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013r. w R. sprawy z powództwa R. C. przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę i rentę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. Sygn. akt IIC 218/12 UZASADNIENIE R. C. w pozwie z 13.06.2012 r. żądał zasądzenia od Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w R. kwoty 300.000 zł. oraz renty w kwocie 3.300 zł miesięcznie począwszy od 26.11.2008 r., tj. od powstania niepełnosprawności. W uzasadnieniu pozwu podnosił, że do Zakładu Karnego został przyjęty jako zdrowa osoba. Podczas pobytów w Zakładach Karnych i Aresztach Śledczych zachorował na schizofrenię paranoidalną. W Zakładach Karnych i Aresztach Śledczych panowały niehumanitarne warunki, tj. w 1997 r. w Areszcie Śledczym w C. cela była niepomalowana, było przeludnienie 2 osób, a warunki sanitarne były słabe. W 1998 r. w Zakładzie Karnym w W., w 2000 r. w Zakładzie Karnym w N. i w Zakładzie Karnym w H. Starych, było przepełnienie w celi o dwie osoby i trudne warunki sanitarne. W dwóch ostatnich Zakładach nie było ciepłej wody a H. była zła jakość jedzenia. W 2004 r. w Zakładzie Karnym we W. oprócz trudnych warunków sanitarnych, była zła jakość jedzenia. W latach 2004r. do 2005 r. w Zakładzie Karnym w T. było przepełnienie o dwie osoby, trudne warunki sanitarne, zła jakość jedzenia. W 2005 r. w Areszcie Śledczym w C. były trudne warunki sanitarne, przepełnienie celi o dwie osoby. W 2006 r. i 2007 r. w Zakładzie Karnym w R. w celi było przepełnienie o jedną osobę, trudne warunki sanitarne, brak ciepłej wody, bardzo zła jakość jedzenia. To w tym Zakładzie powód zachorował na schizofrenię, co stwierdzono we W.. Ta choroba jest trudna do leczenia, miał już kilka nawrotów choroby. Renta jest mu potrzebna, aby po opuszczeniu szpitala mógł wynająć mieszkanie. --- STRONA 2 --- Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zasądzenie kosztów procesu i podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda. W uzasadnieniu swojego stanowiska podnosił, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w R. od 22 września 2008 r. do 18 lutego 2009 r. , od 2009 r. do dnia 9 lipca 2009 r., zatem roszczenie powoda uległo niemal w całości przedawnieniu (nieprzedawnione roszczenie obejmuje okres od 12 czerwca 2009 r. do 9 lipca 2009 r. ). Ponadto powód nie wykazał żadnej z przesłanek odpowiedzialności z tytułu wyrządzonej szkody, jak również odpowiedzialności z tytułu zadośćuczynienia. W ocenie pozwanego w sprawie nie może być mowy o naruszeniu dóbr osobistych powoda przez działanie pozwanego a działaniom pozwanego nie można przypisać znamion bezprawności, zaś ciężar wykazania i tej bezprawności spoczywa na powodzie. Brak również przesłanek do zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda renty, albowiem powód nie spełnia warunków do jej przyznania. Do zasądzenia renty niezbędne jest wykazanie zdarzenia sprawczego powodującego szkodę na osobie polegającej na uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia, adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem a szkodą, a przede wszystkim wykazanie samej szkody. Powód nie uzasadnił dlaczego dochodzi renty w wysokości 3.300 zł oraz to, że roszczenie to pozostaje w związku z jego potencjalnymi możliwościami zarobkowymi . Z ostrożności procesowej pozwany podnosił, że w kwestii osadzenia powoda w celi przeludnionej, to zarzut ten jest bezpodstawny, albowiem działanie takie nie nosi znamion bezprawności. Zgodnie z art. 248 § 1 k.k.w., w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Poza tym stan przeludnienia w zakładach karnych i aresztach nie ma charakteru permanentnego, a o zjawisku przeludnienia na bieżąco informowany był Sąd Penitencjarny. Pomieszczenia mieszkalne w Zakładzie Karnym w R. wyposażone są w niezbędne sprzęty, a do utrzymania czystości w celi osadzeni otrzymują od administracji odpowiednie środki czystości i higieny. Kąciki sanitarne usytuowane są w celach mieszkalnych, ale są one odgrodzone od reszty pomieszczenia w sposób zapewniający minimum intymności osobom korzystającym z tych urządzeń. Do utrzymania higieny osadzeni otrzymują stosowne środki higieny – zgodnie z należnymi normami , korzystają raz w tygodniu kąpieli, wymiany bielizny i pościeli. Osadzeni mogą posiadać własne grzałki do gotowania wody w celach spożywczych lub sanitarnych. Jeżeli sprzętu takiego nie posiadają to gorącą wodę mogą otrzymać od osadzonych porządkowych. Powód otrzymuje wyżywienie, którego kaloryczność, skład i temperatura odpowiadają przyjętym normom. Służba żywnościowa pozwanego prowadzi zbiorowe żywienie osadzonych korzystając z systemu (...), który zapewnia pełny monitoring jakości posiłków od przyjęcia towaru do magazynu do wydania gotowego posiłku do konsumpcji. Prowadzona jest ocena organoleptyczna, pomiar temperatury, kontrola zgodności z jadłospisem. Okresowe kontrole służby żywnościowej , prowadzone przez Urząd Powiatowego Inspektora Sanitarnego, nie wykazały nieprawidłowości w zakresie żywienia osadzonych. Ponadto zasądzenie zadośćuczynienia nie ma charakteru obligatoryjnego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w R. w okresach od 22.02.2005r. do 16.03.2005 r. , od 27.03.2007 do 22.12.2007 r., od 14.08.2008r. do 18.02.2009 r. , od 29.04.2009 r. do 9.07.2009 r. Przed pierwszym osadzeniem powoda w Zakładzie Karnym w R. powód przebywał w Aresztach Śledczych w C., S., Zakładach Karnych w W., N., H.. W późniejszym czasie powód przebywał w Areszcie Śledczym w C., K., T., K., we W.. A także Zakładzie Karnym w H.. W okresie pobytu w Zakładzie Karnym w R. powód przebywał w warunkach przeludnienia w okresach od 6.10.2008 r. do 6.11.2008 r. od 6.11.2008 r. do 17.11.2008 r. , od 9.01.2009 r. do 21.01.2009 r. , od 12.02.2009 r. do 13.02.2009 r. , od 16. (...). do 17.03.2009 r., od 29.04.2009 r. do 30.04.2009 r., od 30.04.2009 r. do 4.05.2009 r., od 28.05.2009 r. do 28.06.2009 r., od 4.07.2009 r. do 9.07.2009 r. ( dowód: informacje pozwanego o okresach pobytu powoda w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz okresach pobytu powoda w warunkach przeludnienia w Zakładzie Karnym w R. k. 71-77). W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w C. w trakcie konsultacji lekarskiej w dniu 9.05.2005 r. powód podał, że słyszy głosy i nie może spać. Został mu wówczas przepisany C.. Podczas kolejnej konsultacji lekarskiej w dniu 4.08.2005 r. powód poinformował lekarza, że był leczony w Oddziale Psychiatrycznym przy Areszcie Śledczym we W. w styczniu 2005 r. oraz to, że brał C.. W trakcie obserwacji sądowo- psychiatrycznej przeprowadzonej w szpitalu Aresztu Śledczego w K. w okresie od 21.09.2005 r. do 23.11.2005 r. stwierdzono u powoda zaburzenia --- STRONA 3 --- osobowości . W okresie drugiego pobytu w Zakładzie Karnym w R. powód korzystał z konsultacji lekarza psychiatry, który przepisywał mu leki. W maju 2007 r. powód odmówił przyjmowania leków od psychiatry. Powód nadal korzystał z konsultacji lekarza psychiatry, ale odmawiał przyjmowania leków. W dniu 19.12.2007 r .lekarz konsultujący stan zdrowia powoda stwierdził konieczność leczenia psychiatrycznego . W dniu 22.12.2007 r. powód został przyjęty do Szpitala (...) przy Areszcie Śledczym we W., gdzie rozpoznano u powoda schizofrenię paranoidalną. Na leczeniu szpitalnym powód pozostał do 6.08.2008 r. Po powrocie do Zakładu Karnego w R. powód nadal był konsultowany przez lekarza psychiatrę, który zalecał farmakoterapię. Powód pozostawał również pod opieką lekarza psychiatry w okresie pobytu w Zakładzie Karnym w H.. W lutym 2009 r. powód ponownie odmówił przyjmowania leków od psychiatry. Przeprowadzona wówczas konsultacja psychiatryczna potwierdziła rozpoznanie u powoda schizofrenii paranoidalnej oraz konieczność leczenia powoda w oddziale psychiatrycznym stacjonarnym ( dowód: książka zdrowia osadzonego - powoda). W październiku 2009 r. na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Częstochowa Północ w C. został sporządzona opinia sądowo – psychiatryczna, z której wynika, że rozpoznano u powoda przewlekły proces chorobowy endogenny o mieszanym przebiegu – zaburzenia schizoafektywne, typ maniakalny ( dowód: opinia sądowo – psychiatryczna k. 5-7). W dniu 2.02.2011 r. powód został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu znajduje się stwierdzenie, że nie można ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26.11.2008 r. ( dowód: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k. 30). Cele w Zakładzie Karnym w R. są wyposażone w niezbędne sprzęty kwaterunkowe. Osadzony ma do dyspozycji łóżko więzienne, miejsce przy stoliku, szafkę więzienną, taboret oraz możliwość korzystania z miski plastikowej a ponadto otrzymują odzież, bieliznę, pościel i koce. Osadzony ma możliwość wymiany przy okazji kąpieli lub w magazynach, uszkodzonych lub zabrudzonych składników wyposażenia. Celem utrzymania czystości w celi oraz higieny osobistej osadzony otrzymuje środki higieny, między innymi mydło, papier toaletowy , proszek do prania, nożyk do golenia, szczoteczkę do zębów. Cela jest wyposażona w szczotkę, zmiotkę i szufelkę, kosz na śmieci. Raz w tygodniu osadzony korzysta z kąpieli w łaźni, gdzie jest ciepła woda. Cele mieszkalne są malowane okresowo, a w sytuacjach znacznego zabrudzenia, poza wyznaczonym terminem. Ponadto cele posiadają wentylację grawitacyjną. Wietrzenie można też prowadzić przez otwarcie okna . Kąciki sanitarne znajdują się w celi i są zabudowane do wysokości minimum 1,2m, co zapewnia minimum intymności. Cele posiadają instalację CO . Jadłospisy są sporządzane zgodnie z przepisami, a osadzeni otrzymują jeden ciepły posiłek w ciągu dnia. W Zakładzie Karnym w R. funkcjonuje system (...), w ramach którego prowadzony jest pełny monitoring jakości wyżywienia osadzonych ( dowód: notatka służbowa Kierownika D. Kwatermistrzowskiego k. 55, notatka określająca środki higieny, które otrzymuje osadzony raz w miesiącu k. 56, jadłospisy k. 58-60). Sąd zważył, co następuje: Powód żądając zasądzenia kwoty 300.000 zł., które to żądanie określa odszkodowaniem, oraz renty, opiera na twierdzeniu, że na skutek trudnych warunków sanitarnych oraz przepełnienia celi, w okresie pobytu w Zakładzie Karnym w R. w latach 2006 r. i 2007 r., zachorował na schizofrenię paranoidalną. Te twierdzenia opiera na dwóch dokumentach, tj. opinii sądowo – psychiatrycznej sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Częstochowie w październiku 2009 r. oraz orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z lutego2011 r. Pierwszy z tych dokumentów zawiera informację o rozpoznaniu jednostki chorobowej u powoda i wcześniejszych pobytach powoda na leczeniu na oddziałach psychiatrycznych. Z kolei drugi dokument zawiera informację o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności. W ocenie Sądu żaden z tych dokumentów nie daje podstaw do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego w związku ze stwierdzoną u powoda schizofrenię paranoidalną. Powód podnosi w pozwie, że zachorował, bo przebywał w 2006r. i 2007 r. w warunkach przeludnienia oraz w trudnych warunkach sanitarnych. Z ustaleń poczynionych przez Sąd wynika, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w R. na przełomie lutego i marca 2005r.,tj. przez okres 22 dni, a w 2006 r. w ogóle w tym Zakładzie nie przebywał. Ponadto powód nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność wykazania, że w Zakładzie Karnym w R. panowało przeludnienie i złe warunki oraz, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy trudnymi warunkami w celi a zachorowaniem powoda na schizofrenię paranoidalną. Jak wynika z książeczki zdrowia powoda, już przed przybyciem do Zakładu Karnego w R. w 2005 r. , powód wymagał leczenia w szpitalu psychiatrycznym, co miało miejsce w styczniu 2005 r., o czym powód poinformował lekarza w trakcie konsultacji --- STRONA 4 --- lekarskiej. Po raz pierwszy zdiagnozowano u powoda schizofrenię paranoidalną w trakcie kolejnego pobytu w Szpitalu (...) przy Areszcie Śledczym we W., który miał miejsce w okresie od grudnia 2007r. do sierpnia 2008 r. Zatem wiedzę o chorobie powód miał najpóźniej w dniu wypisu ze szpitala , tj. 6 sierpnia 2008 r. Zatem powód nie wykazał zarówno podstawy odpowiedzialności pozwanego, jak również nie wykazał szkody i podstaw do przyznania mu renty. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powództwo jako bezzasadne należało oddalić wobec braku przesłanek z art. 415 k.c., 417 k.c., 448 k.c., jak również z art. 24 k.c. Brak wykazania odpowiedzialności pozwanego zwalniał Sąd z obowiązku odniesienia się do zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda. Sytuacja materialna powoda, która stanowiła podstawę do zwolnienia go od kosztów sądowych, uzasadniała nie obciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego po myśli art. 102 k.p.c