Postanowienie II C 212/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 212/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 01 marca 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa J B , przeciwko M N , o nakazanie i zapłatę 1. oddala powództwo; 2. pozostawia referendarzowi sądowemu szczegółowe wyliczenie kosztów procesu w oparciu o zasadę, że koszty procesu jako strona przegrywająca ponosi powód. Sygn. akt II C 212/11 Uzasadnienie Powód zwrócił się do Sądu Okręgowego w K z pozwem o zasądzenie od pozwanego M N na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 30 000 złotych oraz nakazanie pozwanemu M N --- STRONA 2 --- niestosowania w przyszłości dotychczasowych praktyk tak w stosunku do jego osoby jak i innych biegłych. W uzasadnieniu swojego żądania powód podał, że od wielu lat jest biegłym sądowym i ekspertem kryminalistyki. Przebył wymagane w tym zakresie szkolenia i praktyki między innymi w Laboratorium Kryminalistyczny (…) w K i u profesora K na Uniwersytecie W . Na potrzeby postępowania karnego toczącego się pod sygn. akt (…) w Sądzie Rejonowym w T wydał na piśmie opinię. Oskarżony w tym postępowaniu składając odpowiedź na akt oskarżenia do pisma tego dołączył opinie sporządzone przez biegłego M N z dnia 26.07.2010 roku i 3.01.2011 roku. Pismo z dnia 3 stycznia 2011 roku zawiera treści naruszające jego dobra osobiste, gdyż z treści tego pisma wynika, że powód jest „oszustem” wydaje opinie w zbyt krótkim czasie, jest „ analfabetą” gdyż wykazuje „ kompletną nieznajomość zasad interpunkcji a nawet błędy składniowe”, przyrządy którymi się posługiwał „prezentują się bardzo zagadkowo”, „nie wykonał badań pisma ręcznego” jest „ tendencyjny” i używa określenia „ autor podpisu” w miejsce prawidłowego „ wykonawca” i „ źle pobrał” materiał porównawczy. Powód podnosi, iż pismem z dnia 3.01.2011 roku pozwany niszczy jego 20 letnią pracę i zaufanie organów procesowych dla jego osoby. Pozwany M N w piśmie z dnia 12.07.2011 roku(k. 24 – 26) stanowiącym w istocie odpowiedź na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zajętego stanowiska procesowego nie kwestionując okoliczności sporządzenia pisma z daty 3.01.2011 roku wskazał na to, że powód nie nazwał swoich naruszonych dóbr osobistych, nie wykazał bezprawności działania pozwanego i obiektywnego charakteru naruszenia. Podniósł, że ”brak wskazania wprost o jakie dobra osobiste chodzi stanowi podstawę do dyskwalifikacji powództwa” oraz to, , że „ aby uznać, że naruszono dobro osobiste należy wskazać, że taki stan ma charakter obiektywny” a ponadto „ należy wykazać bezprawność działania lub zaniechania”. Pozwany w odpowiedzi na pozew podaje, że sporządzone przez niego pismo z 3.01.2011 roku nie było opinią skierowaną do samej osoby powoda. Pozwany nie dokonywał oceny pracy powoda jako biegłego, nie kreował się w tym piśmie na biegłego. Pozwany podkreśla, że w żadnym z użytych w piśmie sformułowań nie można doszukać się obraźliwych sformułowań w stosunku do powoda w tym szczególnie użycie słowa „ analfabeta”, a także to, że działał w tej sprawie na zlecenie usługodawcy, który zobowiązał go do sporządzenia rzetelnej i kompleksowej oceny pisma stanowiącego opinię wydaną przez powoda w postępowaniu karnym. Pismo z dnia 3.01.2011 roku nie zostało opublikowane, stanowiło element obrony oskarżonego w postępowaniu karnym, miało na celu obronę interesów oskarżonego. Pismem odnoszącym się do opinii powoda, pozwany zamieszcza prawdziwe fakty a wnioski i tezy zostały przedstawione w sposób jasny i konkretny, zgodny z nauką i wiedzą. W postępowaniu na rozprawie w dniu 6.09.2011 roku (k.-37) powód podtrzymując zawarte --- STRONA 3 --- w pozwie żądanie określił charakter naruszonego przez pozwanego dobra oświadczając, że „ sformułowania zawarte w opinii pozwanego obrażają moje dobre imię”….” Moje nazwisko”. Pozwany natomiast wskazał brak legitymacji pozwanego wskazując, że pozwanym winien być adwokat – obrońca oskarżonego w postępowaniu karnym, który pismo pozwanego z 3.01.2011 roku dołączył do odpowiedzi na akt oskarżenia. Po przeprowadzeniu postępowania Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Postanowieniem z dnia 23.03.2010 roku Komenda Miejska Policji w T zasiągnęła opinii pisemnej z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów, w celu stwierdzenia „ czy podpis o treści „(…)” złożony na dokumencie „oświadczenie” z września 2007 roku został nakreślony” przez wskazane osoby. Wykonanie opinii zlecono powodowi mgr J B , który w dniu 29.03.2010 roku sporządził na piśmie „ opinię i sprawozdanie z przeprowadzonych badań porównawczych pisma ręcznego”. Prokurator Prokuratury Rejonowej w T w dniu 21.06.2011 roku wystąpił z aktem oskarżenia, opierając akt oskarżenia na sporządzonej w toku postępowania przygotowawczego opinii biegłego mgr J B . W odniesieniu do aktu oskarżenia w piśmie nazwanym „ odpowiedź na akt oskarżenia z dnia 21 czerwca 2010 roku” obrońca oskarżonego powołał się na opinie sporządzone przez biegłego mgr M N z dnia 26 lipca 2010 roku (k.-54) i z 3 stycznia 2011 roku (k. 6-8). Treści zawarte w piśmie z dnia 3 stycznia 2011 roku stanowią przedmiot niniejszego postępowania. Okoliczności powyższe pozostają pomiędzy stronami procesu bezsporne i znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym ( potwierdzone za zgodność kserokopie dokumentów z akt Sądu Rejonowego w T o sygn. (…). Spornym jest to, czy użyte w tym piśmie sformułowania ich treść pisma narusza dobre imię powoda i obraża jego nazwisko. Analiza tekstu zawartego w piśmie pozwanego z dnia 3.01.2011 roku (k.-6) wskazuje w sposób jednoznaczny na zawarcie w nim krytycznych uwag do opinii wydanej na potrzeby „ jakiegoś” postępowania. Nie zawiera żadnych identyfikujących strony postępowania i osobę biegłego określeń, nie zawiera odniesienia do Sądu na potrzeby którego pismo jest sporządzone, nie wskazuje sygn. akt. Pismo identyfikuje jedynie data jego sporządzenia oraz osoba, która pismo przygotowała. Pismo to w oderwaniu od sprawy do której zostało złożone nie może być utożsamiane z osobą powoda jako – biegłego, wydającego opinię. Na samym wstępie pisma znajduje się zastrzeżenie, że pismo to nie odnosi się do wniosków opinii wydanej w postępowaniu przygotowawczym, a zawiera uwagi krytyczne do metodyki pracy biegłego- podważając między innymi czas poświęcony na opracowanie opinii, nieznajomość zasad interpunkcji i błędy składniowe, użyte „ wyliczanki typu podręcznikowego”, brak wskazania sprzętu, przy pomocy którego wydający opinię się posługiwał. Uwagi są krytyczne i wskazują na pośpiech i --- STRONA 4 --- niestaranność osoby wydającej opinię. Celem tego pisma było wykazanie błędów wydanej opinii , co stanowiło element obrony w postępowaniu karnym osoby, na zlecenie której pismo zostało sporządzone. Należy podkreślić, że w piśmie z dnia 3.01.2011 roku nie użyto sformułowań odnoszących się wprost do osoby biegłego w tym w szczególności takich jak „oszust” czy „ analfabeta”. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 23 kc dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność , cześć , swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa , dydaktyczna , wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Brak jest ustawowej definicji pojęcia dobra osobistego człowieka. Analiza art. 23 kc oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego pozwala na przyjęcie poglądu, że dobro osobiste to ogół czynników mających na celu zapewnienie człowiekowi rozwój jego osobowości i ochronę jego egzystencji. Powód domagając się ochrony prawa cywilnego podniósł, że pozwany obraził jego „nazwisko” oraz dobre imię wobec uczestników postępowania karnego i cywilnego – zatem domaga się ochrony swojej czci. Cześć, dobre imię człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego człowieka. Naruszenie czci może nastąpić poprzez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym mogące narazić tę osobę na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu. Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobrego imienia nie może być dokonana według kryterium subiektywnego, lecz powinna być zobiektywizowana. Dla rozstrzygnięcia w sprawie istotne ma zatem znaczenie kwestii czy ocena subiektywna naruszenia dobra osobiste powoda przesądza o udzieleniu mu ochrony prawnej. Szereg orzeczeń Sądu Najwyższego wskazują na to, że gdy chodzi o cześć człowieka ( dobre imię) obiektywna ocena konkretnych okoliczności a nie subiektywne odczucia zainteresowanej osoby decydują o tym, czy w ogóle miało miejsce naruszenie dobra osobistego ( lex nr 6576) . W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego w tej konkretnej sprawie jej okoliczności wskazują, że w znaczeniu obiektywnym nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda – jego czci i dobrego imienia. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży( art. 6 kc) na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 kc. Powód oprócz subiektywnie odniesionego poczucia krzywdy nie wykazał naruszenia swojego dobra osobistego . Należy pamiętać, iż biegły jest osobą publiczną, której działalność podlega --- STRONA 5 --- zarówno pozytywnej jak i negatywnej ocenie osób i organów na rzecz których wykonuje swoją pracę. Sformułowania użyte w piśmie z 3.01.2011 roku aczkolwiek krytyczne do opinii biegłego powoda, które rodzą u niego uczucia pokrzywdzenia, nie mogą stanowić przedmiotu ochrony powoda przewidzianej w art. 24 kc. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać się podstawą negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Na podstawie analizy materiału dowodowego w sprawie należy stwierdzić, że zachowanie pozwanego nie naruszyło dóbr osobistych powoda. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest również to, że nie sposób pozwanemu przypisać bezprawność działania . Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra jest bezprawność działania wyrażająca się działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Bezprawność działania wyłączają czynności podjęte w ramach porządku prawnego, wykonywanie przysługującego prawa podmiotowego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Pozwany w odpowiedzi na pozew i dalszych pismach procesowych (k. 25, 90) wykazał, że działanie jego związane z pismem z dnia 3.01.2011 roku nie było bezprawne. W ramach wykonywanego zawodu pozwany trudni się jako biegły sądowy badaniem grafologicznym pism i dokumentów. Jako grafolog na zlecenie osoby fizycznej ocenił pracę innego biegłego. W części dotyczącej metod i narzędzi służących do wydania opinii swoje uwagi zawarł i przedstawił na piśmie . Pismo sporządzone przez pozwanego zostało spożytkowane przez obrońcę w postępowaniu karnym. Oskarżony ma prawo w ramach obrony kwestionować zasadność dopuszczonych w postępowaniu dowodów. Powód wydał opinię stanowiącą podstawę oskarżenia – zatem oskarżony miał prawo ją zakwestionować , zaciągając wiedzy specjalisty – grafologa. Powód domagał się zasądzenia zadośćuczynienia i zobowiązania pozwanego do zaprzestania naruszeń w przyszłości. Sąd uznając , że pozwany nie naruszył dobra osobistego powoda i nie działał bezprawnie wyrokiem z dnia 15 marca 2012 roku oddalił powództwo – pozostawiając referendarzowi sądowemu szczegółowe wyliczenie kosztów procesu w oparciu o zasadę, że koszty procesu jako strona przegrywająca ponosi powód.