Postanowienie II C 194/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 194/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: st. sekr. sądowy Agata Grala po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa K K przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta C , (…)sp. z o.o. w K o zapłatę 1) zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwotę 50.000 zł ( pięćdziesiąt tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności wyroku; 2) oddala powództwo w pozostałej części; 3) nakazuje pobrać od pozwanych kwotę 1.250 zł ( jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem nieziszczonego wpisu; 4) znosi wzajemnie koszty postępowania między stronami. Sygn. akt II C 194/11 UZASADNIENIE Powódka w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Powiatowemu Inspektoratowi Nadzoru Budowlanego w K i (…) sp z.o.o. w K wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych na swoją rzecz kwoty 120 000zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od daty prawomocności wyroku i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu żądania powódka podała, że dnia (…) doszło do zawalenia się dachu (…) wystawowej w K . Do zdarzenia doszło podczas odbywania się wystawy gołębi. W katastrofie zginęło pięciu członków rodziny powódki tj. córka L R – 53lata, jej syn wnuk powódki A G – 33lata, prawnuk powódki – B G - 10 lat, pasierbica córki powódki A B – 28lat wraz ze swoim --- STRONA 2 --- mężem Z B – 32lata. Powódka od 25 lat jest wdową. W chwili wypadku powódka miała 78lat w chwili obecnej ma 83lata. Jako osoba w podeszłym wieku często korzystała z pomocy bliskich, dlatego była silnie związana emocjonalnie ze swoją całą rodziną. Córka powódki L R mieszkała blisko powódki i pomagała jej w potrzebach życia codziennego, bowiem powódka była osobą schorowaną wymagającą pomocy w praniu, sprzątaniu, zakupach, płaceniu rachunków, zawoziła do lekarza. Bardzo emocjonalnie powódka była związana ze swoim wnukiem A G , który pomagał powódce w remontach mieszkania , naprawach. Śmierć prawnuka B G była dla powódki szczególnie bolesna bowiem był on pierwszym prawnukiem powódki, dużo rozmawiali, zaś kiedy poszedł do szkoły zajmowała się nim kiedy rodzice byli w pracy. Zmarli w trudnych chwilach zawsze znajdowali oparcie w powódce, mogli ją prosić o radę dlatego powódka zawsze czuła się potrzebna. Cała rodzina prowadziła bogate życie towarzyskie. Zdarzenie z dnia 28.01.2006r. i jego nagły charakter, miało szczególnie negatywny wpływ na psychikę powódki i obecne życie. Po śmierci bliskich powódka miała silną depresję, ma koszmary senne, towarzyszy jej poczucie osamotnienia ma stany lękowe. Nie ma już tak bliskiej rodziny, która będzie się nią opiekować. Powódka cierpi na wiele schorzeń, utraciła dawną radość życia, nie ma już siły walczyć z chorobą. Jako podstawa prawna swego roszczenia powódka wskazała art. 446 §4 kc. Dalej powódka podała, że podstawą odpowiedzialności Skarbu państwa zgodnie z treścią art. 417§1 kc jest szkoda wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniedbanie zadań z zakresu władzy publicznej. W stosunku do pozwu (…) powódka opiera swoje roszczenie na treści art. 434 kc. W niniejszej sprawie doszło do zawalenia się hali w związku z zaleganiem na dachu dużej ilości śniegu i lodu. W związku z powyższym budynek nie był utrzymywany w należytym stanie. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa zastępowany przez Prokuraturę Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu swego stanowiska ten pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Stosownie do treści art. 442 1 § 1 kc. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Dalej pozwany wskazał, że do zawalenia się hali doszło na terenie objętym właściwością miejscową Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w C , zaś powódka wskazała Inspektora w K . Powódka nie wykazała, że jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu i poniosła szkodę majątkową, a także, że doszło do pogorszenia się jej stanu zdrowia w związku z wydarzeniami z dnia 28.01.2006r. Nadto powódka nie wykazała przesłanek wymaganych z art. 417§1 kc. Pozwana spółka (…) w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie pozwu i zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwana podniosła, że brak jest legitymacji biernej (…), bowiem nie spełnił przesłanek podmiotowych, o których mowa w art. 434 kc bowiem nie był posiadaczem samoistnym Pawilonu, był bowiem i jest dzierżawcą nieruchomości przy ul. (…) w K na której posadowiony jest Pawilon Nieruchomości dzierżawiona jest od Skarbu Państwa. Nadto powództwo przedawnione albowiem wniesione zostało po upływie trzech lat od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie uprawnionej do jej naprawienia. Dalej pozwana Spółka podnosi, że polskie prawo cywilne nie przewiduje możliwości rekompensaty krzywdy powstałej w wyniku utraty osoby bliskiej mającej miejsce przed dniem 3.08.2008r. Sąd ustala co następuje: Pismem procesowym z dnia 31.08.2011 strona powodowa (k – 57) odnosząc się do zarzutu przedawnienia podniosła, że roszczenia deliktowe, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub wyzysku ulegają przedawnieniu z upływem lat 20 od popełnienia przestępstwa. Postępowanie karne toczy się przed Sądem Okręgowym w K sygn. (…). Precyzując stronę reprezentującą Skarb Państwa powódka podała, że do katastrofy budowlanej doszło na obszarze objętym właściwością miejscową Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w C , zatem pozwanym w tej sprawie jest Dyrektor tego Inspektoratu. Postanowieniem z dnia 20.12.2010 (k – 154) Sąd ustalił statio fisci Skarbu Państwa jako Prezydent Miasta C . --- STRONA 3 --- W pierwszej kolejności pozostaje ustalenie odpowiedzialności pozwanych. Bezsporne jest, że Nieruchomość ta umową dzierżawy z dnia 22.04.1995r. (k - 70-74) została wydzierżawiona pozwanej spółce (…), która wzniosła halę wystawową na wydzierżawionym terenie w trakcie trwania umowy. Wybudowanie hali na mocy § 9 zawartej umowy nastąpiło z upoważnienia dzierżawcy co wynika z celu i istoty umowy. W świetle treści art. 47§1 i 2 kc przyjąć należy, że hala stanowiła część składową nieruchomości, a co za tym idzie własność Skarbu Państwa. Wzniesiona hala mogłaby stanowić przedmiot odrębnego posiadania jedynie wtedy, gdyby została połączona z gruntem jedynie dla przewidzianego użytku. Konstrukcja hali, a to podpiwniczenie, betonowe fundamenty nie pozwalają, na uznanie że była to budowla nietrwała. Wobec powyższego Skarb Państwa był posiadaczem samoistnym w odniesieniu do całej nieruchomości, w tym również wzniesionej hali. Posiadanie zaś hali przez dzierżawę miało zatem charakter posiadania zależnego, tak jak i całej nieruchomości. Budowa hali nie była samowolna, znajdowała bowiem oparcie w zawartej umowie dzierżawy. Nie może budzić wątpliwości, że pozwana spółka (…) władała całym terenem na podstawie umowy dzierżawy, z której wynikał obowiązek uiszczania czynszu dzierżawnego przez Spółkę jak również wynikało prawo kontrolowania przez właściciela wykorzystania podmiotu dzierżawy zgodnie z umową. Z ustnych opinii biegłych M. G. i K.R.(k – 203 – 206), a także przesłuchanych w sprawie świadków: T. B. (k – 198), A. J. (k – 201), A. B. (k – 198), A.C.(k – 199 – 200), J.H. (k - 200-201) S. N. (k – 202 – 203) wynika, że było kilka przyczyn zawalenia się dachu hali. Już w trakcie projektowania popełniono odstępstwa od obowiązujących norm. Następne błędy pojawiły się w trakcie korzystania, a dotyczyły głównie połączeń spawnych i śrubowych. Głównymi wadami były nieskuteczne odśnieżanie dachu, za mała nośność konstrukcji powodująca konieczność odśnieżania. Projektant nie posiadał stosownych uprawnień, które to okoliczności ujawnione zostały dopiero po zaistniałej katastrofie. Bezpośrednią przyczyną zawalenia się budowli był zalegający na dachu śnieg. Wady konstrukcyjne ujawniły się znacznie wcześniej, bo już w 2002r. i wtedy należało już podjąć działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa w szczególnej sytuacji, kiedy hala była halą wystawową, zaś założeniem tego przedsięwzięcia było przebywanie większej ilości osób. Dał sąd wiarę zeznaniom świadków , mając jednak na uwadze fakt, że w większej części nie wniosły one do sprawy żadnych istotnych okoliczności. Nie znalazł Sąd również podstaw do kwestionowania wydanych przez biegłych opinii ustnych. Wobec powyższego Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność przewidzianą w art. 434 kc odpowiadając co do zasady, bowiem nie wykazał w sprawie, aby przyczyną katastrofy była okoliczność inna niż wada w budowie lub brak utrzymania hali w należytym stanie. Odpowiedzialność spółki (…) w świetle zebranego materiału dowodowego oparta jest zaś na art. 415 kc. Zgodnie z treścią art. 434 kc za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwaniu się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło z braku utrzymania budynku w należytym stanie, ani z wady w budowie. Nie budzi wątpliwości fakt, że wybudowana i użytkowana przez (…) hala, była częścią składową nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa i stanowi przedmiot jego posiadania samoistnego. Przewidziana w art. 434 kc odpowiedzialność samoistnego posiadacza budynku opiera się na zasadzie ryzyka. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez Skarb Państwa zarzut, że powódka wywodząc swoje roszczenie upatruje źródła szkody w zaniechaniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego podjęcia określonych działań do których był zobowiązany na mocy przepisów prawa budowlanego wobec czego Skarb Państwa nie ma legitymacji biernej do wystąpienia w niniejszym postępowaniu skoro Skarb Państwa odpowiada jako posiadacz samoistny i jego odpowiedzialność ma charakter surowy i oparta jest na zasadzie ryzyka. To Skarb Państwa na mocy umowy zastrzegł sobie kontrolę nad właściwym wykorzystaniem przedmiotu dzierżawy i w jego interesie leżało korzystanie z przysługującego mu jako właścicielowi uprawnienia. S tosownie do pozwanej spółki(…) ma zastosowanie art. 415 kc, który stanowi, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej są zdarzenia z którymi związane są skutki --- STRONA 4 --- prawne, szkoda i związek przyczynowy między zdarzeniem, a szkodą. Jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie zasadniczymi przyczynami katastrofy budowlanej z dnia 28.01.2006r. była wadliwość konstrukcji hali nr 1 oraz zalegający na nim dachu śnieg i lód. Pozwana Spółka miała świadomość obowiązku odśnieżania co wynika nie tylko z informacji uzyskanych od projektanta, lecz również z powszechnie obowiązujących przepisów utrzymywania budowli w należytym stanie, nie zobowiązującym osobom trzecim. Charakter obiektu i organizowanych w nim imprez w powiązaniu z istniejącymi warunkami pogodowymi skłonić powinno zgodnie z rozsądkiem do zachowania szczególnych wymogów ostrożności. Wobec powyższego obaj pozwani ponoszą odpowiedzialność solidarną zgodnie z treścią art. 441§1 stanowiącym, że jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wywołaną czynem niedozwolonym ich odpowiedzialność jest solidarna. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczenia podniesionego przez pozwanych uznał Sąd iż zarzut ten na uwzględnienie nie zasługuje mając na uwadze fakt, że z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wynika, iż w działaniu pozwanych doszło do licznych zaniedbań skutkujących narażeniem osób trzecich na utratę życia lub zdrowia rodzących odpowiedzialność karną. Nie ma zatem zastosowania 3 letni okres przedawnienia na który powołują się pozwani. W przedmiocie żądanego przez powódkę zadośćuczynienia pismem procesowym z dnia 30.09.2011 (k – 140) oraz przesłuchana w charakterze strony powódka, sprecyzowany został pozew w ten sposób, że powódka domaga się zadośćuczynienia w związku ze śmiercią jej córki, wnuka i prawnuka, z którymi była związana najbliższymi więzami rodzinnymi i z którymi łączyła ją najbliższa więź emocjonalna. Powódka podniosła również, że tragizm sytuacji potęguje jeszcze fakt, iż w tragedii zginęła pasierbica córki powódki i mąż pasierbicy, którzy również związani byli emocjonalnie z powódką. Powódka w zeznaniach swych podała, że córka L.R. miała 54 lata, pomagała powódce fizycznie i materialnie. Powódka miała jedną córkę, córka przyjeżdżała do niej przed pracą i po pracy w życiu pomagała jej jedynie córka, która miała zakład fryzjerski, inne osoby jej nie pomagały , z córką była bardzo związana, córka prała, sprzątała, zawsze coś przyniosła. Pomagał powódce jeszcze syn, ale tak naprawdę to nie ma z czego. Wnuk też wraz z prawnukiem przychodził do powódki codziennie, bo wychodzili z psem na spacer, mieszkał zaś blisko powódki. Powódka od 25 lat jest wdową, przeżywała śmierć swego męża, ale jak zeznała śmierć dziecka przeżywa się więcej. Powódka chora jest od dawna w chwili obecnej ma 84 lata, utrzymuje się z emerytury w kwocie 1300zł, zaś lekarstwa są drogie i zadośćuczynienie chciałaby przeznaczyć na lekarstwa. Od śmierci córki zmuszona też jest korzystać z pomocy w praniu, sprzątaniu za które to usługi płaci. Na skutek śmierci osób najbliższych powódka przyjmuje leki nasenne, boi się wychodzić na ulicę, jak podaje z rozprawy na ich grób w jednej bowiem mogile leży pięć osób z jej rodziny. Jako podstawę prawną dochodzonego zadośćuczynienia pełnomocnik powódki wskazała że przed wejściem art. 446§4 kc tj. przed dniem 3.08.2008r. może być art. 448 kc. Z orzeczeń Sądów wynika, że szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługująca zarówno dziecku jak i rodzicom w prawidłowo funkcjonującej rodzinie zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie prawnej przewidzianej w art. 24 kc. Powyższy wywód pełnomocnika powódki uznał sąd za trafny i w pełni zasługujący w świetle zasad współżycia społecznego na uwzględnienie. Uznał sąd, że w niniejszym przypadku zastosowanie znajdzie art. 24 i 448 kc. Trudnym pozostaje do oceny wysokość zadośćuczynienia należnego powódce za śmierć córki, wnuka i prawnuka, biorąc równocześnie pod uwagę jednoczesną śmierć tych osób i traumatyczne przeżycia z nią związane. Powódka w jednej chwili straciła trzy osoby, które codziennie ją odwiedzały. Była i jest osobą samotną z racji wieku cierpiącą na różnego rodzaju dolegliwości, dokucza jej też samotność. Osoby te samą swoją obecnością przywracały radość w życiu codziennym, co nie umniejsza faktu, że w razie potrzeby mogła na nie liczyć. Strata powódki ma charakter niewymierny. Nie mniej jednak strata córki przyniosła również wymiar ekonomiczny jak pomoc finansowa, pranie, sprzątanie. Uznał Sąd, że zadośćuczynienie z tytułu śmierci córki stanowi kwotę 30 000zł , zaś wnuka i prawnuka po 10 000zł. Jednoczesność zdarzenia umożliwia przyjęcie oceny mając na uwadze fakt, że z tym momentem całkowicie zmieniło się życie --- STRONA 5 --- rodzinne powódki co niewątpliwie naruszyło jej dobra osobiste jak prawo do życia w rodzinie, poczucie bezpieczeństwa. Ustalając wysokość przyznanego powódce zadośćuczynienia miał Sąd na uwadze fakt, że nie może być ono odmienne od warunków ekonomicznych społeczeństwa z jednej strony, z drugiej zaś nie może być symboliczne. Przyznana powódce kwota zadośćuczynienia w łącznej kwocie 50.000 zł. winna stanowić dla powódki ekonomicznie odczuwalną wartość i zrekompensować przynajmniej niepokój , co do możliwości zakupu lekarstw i skorzystania z pomocy innych osób, z której to pomocy powódka ze względu na swój wiek zmuszona jest korzystać. W pozostałej części uznał Sąd powództwo za zbyt wygórowane. Mając powyższe na uwadze na mocy przepisów powołanych w uzasadnieniu wyroku Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzekł sąd na mocy art. 100 kpc.