Wyrok II C 1854/O9 A

--- STRONA 1 --- '=s _. § L ” Sy'gn.aktIACa595/11 _“‘\?: . "'~",__ ~<‘___ fi7;»g:;¢§ . ' ii?‘ 9' WYROK L W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 wrzeénia 2011 r. Sad Apelacyjny W Lodzi I Wydzial Cywilny 'w skladziez ’ ' ' ' Przewodhilczacyz SSA Michal Kl0s _ ' Sgdziowiei SSA Hanna Rojewska (sprav_v.] _  _ _ . SSO (de1.) Dorota Ochalska — Gola. ' _ " _ Protokolant: st.sck1:‘.sa;dc'>Wy'1\/Izalgorzata Galifiska " pub ro'zp.<jZna.'ni~u W dniu 9’ wrzeénia 2011 r. w Lodzi  na rozprame _ "  ._ . sprawy z powédztwa W' _ K _  _ przéciwkb '$;karb.6wi. Pvafistwa  Aresztowiéledczému w L ___i‘ ' .Zak1adowiI {arn"e'mvu‘w L Y ‘ .  _ _ _ 0 ochronc;; débr osobistych W ._ . .  " v __i1a s1<m¢1< apelacji powanego Skarbu Pafistwa %% 'Zal'<1a'du " Ka.r'neg0‘w L ' , » _ 4 4 4 od Wyroku’ Sadu Okrggowego W Lodzi z dnia 6 grudnia 2010 r. sygn. akt II C 1854/O9 A ‘ "oddala apela'cj¢. * ' A ~ ,‘f;~\ .' _ . Q1} _/“"' '"'__;~_  ‘ A "*5‘/I  . 1» ‘ 535'" 1 '~. M 1. _. ». ,..  1 }i‘;;_.:; .: P‘ ., :1_g*_§=j;3:5? ‘1§":1“' "T ?°§i iiIr, .—.:\ <.41. =5 __  __| _ _. . ' "~>.=’!41ll~,§§1§>'_.‘' ' ' *';‘,""=."" ""“5’~"‘—"" “'1 ‘"51’:3*4}! _. " §;;wP»~f@~ A % ' % L ',_l_ .Y, _ ~. , _ \ “$1 \"‘~<.,_ .¢' ' J \ , .W,_,,_,_._.»» 1; P:  s PK. Xi aim’! v...._.." _ --- STRONA 2 --- Jimlin‘.up ’ 1 _.wnun:.._nu|l_. Sygn. akt. l"ACa 595111 [J 20A S A D1N_IE N [E ' Zaskarzonym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2010 roku Sqd Okrogowy w Lodzi w sprawie z powodztwa W K: przeciwko Skarbowi Pafistwa  Aresztowi Sledczemu w L ' ' oraz Zakiadowi Karnemu w {L o zapiato zadoééuczynienia w kwocie 100.000 zkatych z tytum ochrony dobr osobistych, zasqdzfl od Skarbu PafistwaZak+adu Karnego w 4: 4 na rzecz W‘_ K _ kwote; 5.000 zkotych z ustawowymi odsetkami od dnia 6 grudnia 2010 roku; oddalfl powodztwo w pozostaiej czoéci oraz orzeki 0 kosztach procesu. l Powyiszy wyrok, w zakresie obj:gtym zaskarieniem, zostai wydany na podstawie nastopujqcych ustaiefi faktycznych: Powod ~ W" j 1 K , poczynajqc od 1994 r. z przerwami, przebywa w rozhyoI1 jeldnostkach penitencjarnych. Wobec powoda orzekane byiy" kary oozb'awienia wolnoéci za przestopétvva pospoiite pkzeciwko mieniu, zdrowiu i Zyciu oraz bezpieczefistwu obrotu_ gospodarczego. Aktualnie odbywa karo pozbawienia_ wolhoéci za gwafi Zbiorowy, "a koniec ka|y przypada na dzieri 30 Iipca 2012 r.. Podczas penalizacji powod przéde wszystkim miai styoznoéé z 1 Aresztem Sledczym. W miodzyczasie przebywai w Zaldadzie Karnym w L . Niesp_e{na dwuletni tam pobyt przypad’: w okresie od 28 czelwca 2007 roku do 1 kwietnia 2009 'r. Powod najpie:w_ zajmowat celo nr 303  w okresie do dnia 2 Iipca 2007 roku. Nastopnie trafi% do celi nr 403, w ktéréj spedzif kofejnyoh 19'm'iesio'cy. Obie wskazane célé miaiy powierzchnic=; 33,82 m2 i byfy przeinaczone dia” 11 osadzonych. Tymozasem wraz z powodem, w zaleznoéci od okresu, _by¥0 zakwaterowanych" od 11 do 18 wie;:Zniéw, przy czym z reguiyich Iiczba oscylowaia blizej gornej granicy. ' W obu opisanych celach ze wzgledu‘ na konstrukcje; iwysokoéé pomieszczefi, niemoziiwym bybwyprostowanie sio w pozycji siedzagcej na trzeciej kondygnacji foiek,’ posadowionych na sobie piotrowo; Powéd spa? na takim trzecim poziomie k5?ek." Priy takiej iloéci osadzonych dochodzflo do czostych konfliktow miodzy osadzonymi, w szczegoinoéci przy odbieraniu i spozywaniu posflkow. Swoje uwagi i skargi "powod" niekiedy zgiaszat ustnié funkcjonariuszom wizgziennym. Nigdy nie sporzqdzia‘ natomiast skargi pisemfiej. A  ' W Areszcie Siedczym w I: jak i w Zaklradzie Kamym w L decyzje 0 --- STRONA 3 ---  . 2  osadzeniu w konkretnych oeiach zapadaiy w Dziaie Ewidencji. Kazdorazowo nowo przybyli wioiniowio byii zapoznawani ze specyfikq oddziaiu. Osadzeni mogii zgiaszaé skargi zarowno na piémie, jaki ustnie. Areszt Siedczy w i; oraz Zakiad Karny w L miaiy problemy 2 przeiudnieniem w celach. Wiadze obu jednostek penitencjarnych podejmowaiy starania, lzmierzajqce do zwiekszenia powierzchni mieszkalnej pomieszczefi zajmowanyoh przez wioiniow. Na ich potrzeby Iokalowe byiy tei przerabiane dodatkowe pomieszczenia. Areszt w 1'. i Zakiad Karny w L ' wielokrotnie zwracaiy sic; do roznych organow z informacjiami na temat warunkow ‘panujalcych w tych jednostkach. Miodzy innymi stosowne pisma regulamie dooieraiy do Sqdu Okrogowego w Lodzi  Vi Wydziaiu Penitencjarnego. Podczas okresow penaiizacji W ' ‘ ' K pozostawai na wyiqoznym utrzymaniu poszczegolnych jednostek penitenojarnych. Powod w warunkaoh izoiaoyjnych nie byi w ogole zatrudniony, ani tez w inny sposob nie éwiadczyi praojx zarobkowej, wobec ozego nie uzyskiwai wtedy Zadnyoh doch_odow. Powod nie dysponuje Zadnym majqtkiem i, oszczq.~dnoéciami,.poza kwotq 900 zi zgromddzonq na konoie. Natomiast w warunkach woinoéciowych dorywczo éwiadozyi roznego rodza_j_u prace Zarobkowe,"_w charénldorze pracownika fi2yczn_ego.'Uzyskiwane. przez siebie dochody rzodu 1.500 zi miesiocznie, przez_naozai na utrzymanie rodziny, skiadajqcéj sio z Zony J i corki A l urodzonej idnia 5 listopada 2005 .r. Obecniepomiodzy roaizonkami K' V toczy sio sprawa rozwodowa. Powod nie jest Obciqiony alimentami na rzecz dziecka.  Przy tak ustaionym stahieifaktycznym Sad Okrogowy uznai powodztwo za zasadne jedynie czcgéciowoi. Odwoiujqc sio miodzy inn‘;/mi do przepisow a.r1._.23. 24 k.0. doszedi do Iprzekonaniad ie na skutek dziaiania Zakiadu Karnego w 1'. doszio do naruszenia czoi ii godnoéci oéobistej powoda, ktory przebywai w tejze jednostce pienitoncjaynej od 28iczerwca 2007 r. do 1 kwietnia 2009 r. W tym okresie W W' , ' ' przebywai w celach nr 303 i 403, majaicych powierzohnie; 343.82 m2. Na takim metrazu powinno sio znajdowaé co hajwyzej 11wio2niow, podczas gd.y zmuszonyoh byio tam wspoiegzystowaé nawet 16  18 osadzonych. Przy takim stanie osobowym kazdy wioziefi miai wigc do dyspozycji fylko 2 m2. Uniemozliwiaio to zapewnienie chooby minimum prywatnoéci it intymnoéci. Tymczasem powod zostai osadzony W przeiudnionych celach na okres prawie 2 lat. Wobec t_ego S_a1d_l instancji przyjqi, Ze deoyzje kwaterunkowe podejmowane przez wiadze ZK w 1: byiy dla --- STRONA 4 --- ::a|| E i r 1 . i . | I 3 . powoda niekorzystne. W istocie rzeczy przeiudnienie cel, w ktorych przebywai powod nie miaio charakteru przejéciowego i nie stanowiio szczegolnie uzasadnionego wypadku. W ocenie sqdu trudno nazwaé zjawiskiem czasowym diugotrwaie, tawajqce miesiqoami a nawet iatami, przeludnienie cel, a zatem nie zaohodzi w niniejszej sprawie szczegolny wypadek z art. 248 § 1 k.k.w., gdyi do ograniczenia wieikoéci powierzchni celi na jednego skazanego ponizej 3 m2,‘ moze dojéé jedynie na czas éciéie okreéiony i nie nadmiernie diugi, chodzi bowiem 0 wyjqtek od zasady. Powod przez prawie 2 iata przebywai w celach, gdzie n'a jednego skazanego przypadaio mniej wiocej 2 m2. a zatem naleiaio uznaé, Ze strona pozwana naruszyia zasady wynikajqoe z kodeksu karnego wykonawozego, co do sposobu wykonywania wobec niego kaiy pozbawienia wolnoéoi, a nadto powszechnie wiqzqcego obowiqzku szanowania godnoéoi i innyoh dobr osobistych kazdego cziowieka, ktore nalezy dopreoyzowaé jako prawo do godnoéci i humanitarnego traktowania. Powod przez caiy okres przebywania w przeludniionych celach mogi odczuwaé sku'tki tego przeludnieniajako poniiajqoe i nie zapewniajqcé wiaéoiwego komfortu psychioznego. W obu ceiach o powierzchni ponad 33 "‘2 iozka byiy ustawione w trzeoh poziomach. Konstrukcia _.c:el, w szczegolnoéoi ich wysokoéo sprawiaia, Ze osadzony na trzecim poziomie''nie byi w stanie usiagéénla ioiku i wyprostowaé plecow. Sifq rzeozy, mimo sprawhie dziaiajqcej wentyiaoji utrudniony byi fez przepiywpowietrza. Konflikty miodzy osadzonymi Wywoiywaio korzystanie z toalety, spoiywanie posiikow, korzystanie z umywalki. Reasumuja1c w okresie pobytu w Zakiadzie Karnym w t ' _ sytuaoja, wjakiej znalazi sio powod, byia rownoznaczna znaruszeniem jego dobria osobistego, jakim jest prawo do godnoéci i hum‘anitarn_ego traktowania. W ocenie" saldu, rozmiar doiegiiwoéci, jakie staiy sio udiziaiem powoda, byiy jednak niewielkiego stopnia. Przebywanie powoda w ceii zagoszczonej powyzej dopuszczalnej hormy i w przedsfawionych warunkach nie spowodowaio zaburzefi funkcjonowania orgahizmu, wyrazajocych siq istnieniem jakiekolwiek‘ schorzenia zdrowotnego. Majqc na uwadzé charakter naruszonego dobra osobistegopowoda i okres naruszefi oraz brak szczegoinie dotkliwych skutkow naruszefi 0 trwaiym charakterze, sad doszedi do przekonania, ze stosownq sumq zadoééuczynienia bodzie kwota 5.000 zi, ktérag zasqdzii na podstawie art. 448 k.c. z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania zgodnie z iadaniem powoda. _ W pozostaiym zakresie oddalii powodztwo jako nadmiernie wygorowane a o kosztach procesu orzeki na podstawie art. 102 k.p.c.  --- STRONA 5 --- 4 Apeiacja powyiszy wyrok zaskarzyl pozwany Skarb Pafistwa  Zaktad Karny wt‘ "w ozaéci uwzglodniajacej powodztwo oraz rozstrzygajacej 0 kosztaoh procesu, zarzucajac naruszenie : <  przepisow postopowania, tj. art. 233 kodeksu postopowania cywilnego przez naruszenie zasady swobodnej oceny idowodow i biadoa ich ooena polegajaca na uznaniu, J2 powod w okresie pobytu w Zakiadzie Karnym w 1'. przebywai w warunkach przeludnienia przez caiy okres pobytu;  prawamateriainego, tj. art. 248 § 1 w zw. z art 110 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w zw. z art. 24 kodeksu cywilnego przez ich niezastosowanie i przyjooie, ze nie wyiaoza on bezprawnoéci pozwanego, _  prawa materialnego, tj. alt. 448, 415, art. 24 kodeksti cywiinego w zw. z art. 6 kodeksu oywiinago przezniewtaéciwe zastosowanie poprzezprzyjacie, za w oparciu o ustaiony w sprawie stan faktyczny powod udowodnii zaistnienie wszystkioh przestanek odpowiedzialnoéoi pozwanego z tytuiu za_doéc';uozyn.ienia, .   prawa materiainego, _ tj. art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cztowieka i Podstawowyoh Wolnoéci sporzadzonej w dniu 4'.iistopada 1950 _r_oku w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284)prz_ez_ riiewtaéciwe zastosowanie poprze; przyjoc_ie,_ Ze powod by’: w Zakiadzie Karnym w 11 " traktowany w sposob nieludzki i ponizajacy, ‘ _  prawa prooesowego, tj. art. 102 k.p.c. .w zw. z art. 98 k.p.c. przez niewiaéciwe zastosowanie przez przyjaoie, iepowod jako strona przegrywajaoa proces nie jest zobowiazany do zwrotti vkosztow procesuj na rzecz pozwanego _poniewa2 jego sytuacja mieéoi Isia w. okreélonym w tym przepisie wypadku szozegoinie uzasadnionym. 1 _ l  Skarzaoy wniosi 0 zmianva wyroku w zaskarzonej czoéci i oddaienie powodztwa oraz zasadzenie od powoda kosztow zastapstwai prooesowego na 4 rzecz Skarbu Pafis1wa Prokuratorii jGeneraIn.ej Skarbu Paristwa, e we n ti u a 1 n i je o jego uchyienie i przekazanie sprawy sadowi pienrvszej instancji do ponownego rozpoznania tacznie z wnioskiem oorzeczenie o kosztaoh instancji odwoiawczej. Sad, Apelacyjny zwaiyl, co nastopuje: Apelaoja strony pozwanej jest bezzasadna. _ --- STRONA 6 --- _ 5 _ Sad Apeiacyjny podziela ustaienia faktyczne Sadu i instanoji, ktore maja oparoie w przeprowadzonych dowodach i przyjmuje je za wiasne. Zarzuty skariacego podwazajace dokonana przez Sad Okrogowy ocena dowodow i wyprowadzone na tej podstawie wnioski nie zasiuguja ha uwzgiadnienie. Skarzaoy w apelacji podwaza przede wszystkim ustalenie co do przebywania przez powoda przez oaiy okrespobytu w Zakiadzie Karnym w t w oelach, w ktorych minimalna norma powierzchni byta przekroczona. Sad Okrogowy dokonai powyzszego ustalenia nie tylko w oparciu 0 zeznania W K: jak myinie podaje skarzacy, iecz okolicznoéé ta zostaia takze przyznana przez stroneg pozwana w odpowiedzi na» pozew, gdzie stwierdzono, ze w zwiazku z przeiudnieniem w oeiach, w ktoiych przebywai powod mogto byé w niej osadzonyoh od 11 do 16 osob, podczas ody norma powierzchniowa dopuszczaia umieszozenie w niej tylko 11 osob. Wprawdzie pozwanaipodiaia, Zewdotyczyio to roznych okresow ( bez wskazania konkretnie jak_diugich),' to jednak do odpowiedzi na pozew zaiaczyia stosowne pisma Dytektora Zakiadu Karnego w 1: , informujaoe w tiybie art. 248§1 k.k.w. Sodziego penitencjarnego o wystapujajcym zjawisku przeiudnienia w celaoh w okresie od ozeiwca 25007 roku do kwietncia 2009 roku ( przez caiy ten okres). Polwierdziia zatem istnienie p'rz'eIudnienia w oaiym okresie objatym zadaniem powoda, skierowanym do tejjednostki penite'noj_arnej.  ' ' _ . 'Wbrew stanowisku apeiujaoego nie stanowi o naruszeniu przepisu art. .233 k.p.o. oparcie ustalefi Taktycznych na zeznaniaoh strony prooesu, wobec braku wiarygodnych dowodow przeciwnych. ~ Pozwanemu nie udaio sia w toku postapowania przed Sadem |~ instancji zdeprecjonowaé zeznafi ' W' Kr ' dlatego te2': Vprzyznanie irn przez sad waloruwiaiygodnoéci, niezateznie od "stanowiska" pozwanego wyrazonego w odpowiedzi na pozew, jest ze wszech miar prawidtowe. _ Odnoszac sia wreszcie do zarzutu naruszenia przepisow prawa materialnego ‘ 2 dostrzec nalezy, Ze jak wynika z ustalefi sadu, w ceii 0 powierzchni 33,82 m przebywaio érednio io 57 osob wiacej, niz norma wskazana w art. 110k.k.w." Zaktadajao, Ze cela o powierzchni 33;82 mg mogta byé przeznaozona, zgodnie z obowiazujaca norma tylko. dia 11 osob, osadzenie w niej taoznie 1618 osobstanowi o przekroozeniu normy minimainej o 50% (kazdy z osadzonych rhiai do dyspozyoji okoio 2 m2). Powyzsze ustalenia uprawnialy Sad Okrogowy do wniosku, zé pozwany naruszyi dobraosobiste powoda,_ nie zapewniajac mu godziwej normy powierzchni w --- STRONA 7 ---  6 oelach, w ktorych odbywat Kare izolacyjna. Wbrew zarzutom skarzacego, samo powotanie sie na art. 248 k_.k.w. nie usuwa bezprawnosoi. Art. 248 k.k.w. istotnie dopuszozat odstepstwa od obwiazujacej normy, ate tyiko w szozegolnyoh wypadkach, takich jak koniecznoso przetransportowania wiekszej liczby osadzonych. W ooenie Sadu Apelacyjnego, nie moze zas stanowio takiego uzasadnienia ogoina sytuacja w wieziennictwie. W art. 248 k.k.w. nie wskazano konkretnego terminu, na jakimozna umiescié skazanego w ceii o zageszczeniu przekraozajaoym 3 m2 na osobe. Mogto to jednak nastapio tylko na ozas scisle oznaozony, a w reaiiach rozpoznawanej sprawy powod od 28 czerwca 2007r. do 1 kwietnia 2009 ri. odbywat kare w warunkach znacznego przeiudnienia, przy nadmiernie obnizonej minimalnej normie powierzohni. Trudno zatem zaakoeptowaé twierdzenie skarzacego, ze odbywanie przez powoda kary w tych warunkach byto dopuszczalnym wyjatkiem, a nie regu.1a. ' Odnoszao sienatomiast do zarzutu. naruszenia art. 3 Konwenoji o Ochronie Praw Cztowieka i Podstawowychiwoinosoi, sporzadzonej 4. listopada 1950 r. _w Rzymie (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284) oraz art. 24 k.o. Sad Apeiacyjny, za Sadem Okregowym, pragnie przypomnieé. ze dobra osobiste cztowieka pozostaja pod oohrona Konstytucji RP, w ktorej sq zawarte przepisy dotyozace. bezposrednio dobr osobistych. Wsrod . przepisow 0 wolnosciach, prawaoh i obowiazkach cztowieka, ustawodawca w art. 30 stanowi,ze przyrodzona i niezbywaina godnoéo cztowieka jest nienaruszaina, a jej poszanowanie i oohrona jest obowiazkiem wtadz pubiioznych. Obowiazek ten" powinien byé realizowany przez wtadze pubticzne przede wszystkim tam, gdzie Paristwo dziata w ramach imperium, realizujac swoje zadania represyjne, ktoryoh wykonanie nie moze prowadziéldo wiekszego ograniczenia praw cztowieka i jego godnosci, niz to wynika z zadafi ochronnyoh i celu zastosowanego srodka.  I, Sad Najwyzszy w orzeozeniu Z dnia 25.kwietnia 1989 r., 1 CR 143/89, (OSPiKA 1990, poz. 330)’ wyjasnit, ze tgodnosé osobista jest ta sfera osobowosci, ktora konkretyzuje sie w poczuciu wtasnej wartosci oziowieka i oczekiwaniu szacunku ze. strony innych ludzi. Poczucie to, ktore stanowi istotny element psychiki oztowieka, ksztattowane jest przez szereg okolicznosci zewnetrznych. Zapewnienie przez Pafistwo godziwyoh warunkow» odbywania kary pozbawienia wolnoéci jest jednym z podstawowych wymagafi demokratycznego paristwa prawnego, znajdujacym wyraz w normach prawa miedzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 --- STRONA 8 --- 7 ratyfikowanego przez Polske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Pubiicznyoh z dnia 19 grudnia 1966 r., (Dz. U. z 19?‘? r. Nr 38, poz. 167 i 169) iz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnosoi z dnia 4 grudnia 1950 r. stanowiacych, ze kazda osoba pozbawiona wolnosoi bedzie traktowana w sposob humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnosci cziowieka. Przytoozone zasady norm prawa miedzynarodowego na gruncie prawa poiskiego wyrazaja art. 40, 41 ust. 4 i47 Konstytucji.  Europejski Trybunat Praw Cziowieka uznaje, Ze artykut 3 Konwencji chroni jedna z podstawowyoh wartosci demokratycznych spoteozeristw. Konwencja bezwzglednie zakazuje tortur oraz nieludzkiego, bajdz ponizajacego traktowania Iub karania, bez wzgiedu» na zachowanie ofiary ( zob. Labita przeciwko Wtoohom skarga nr. 26772195"). Tiybunat wielokrotnie podkresiat, Ze ztetraktowanie musi osiagnaé pozilom minimalnej niedogodnoéoi, jeéli ma byé branepod uwage.na mocy attykutu 3 Konwencji. Oszacowanie tego minimalnego poziomu niedogodnoéci jest wzgledne. Zalezy od wszystkioh oxkoiicznosoi sprawy, takioh jak czas trwania ztego traktowania, fizyczne ipsychiczne i<on's"ekwencje,*a takze w niektoryohprzypadkach pteé, wiek, stan zdrowia ofiary. Co wiecej, w stwierdzaniu, czy traktowanie jest ,,ponizajaoe" w rozu'mieni'L| artykutu 3 Konwenoji Trybunat bedzie musiat wziaé: pod uwage, czy ceiem tego traktowania jest upokorzenie oraz zdepreojonowanie danej osoby oraz czy, biorac pod uwage konsekwencje takiego traktowania, wptyneto ono negatywnie na osobowosé tej osoby w sposob niedajaoylsie pogodzié z artykutem 3 Konwencji. Chociaz pytanie, 'c_:zy celem byto ponizenie iub_ zdepreojonowanie ofiary jest czynnikiem. ktéry naleiy wziaé pod uwage, brak takiego ceiu nie moZ_e ostateoznie wykluozyo naruslzeniatartykutu 3 ( zob. Peers przeciwko.Grecji, skarganr 28524195, Yatasinas przeoiwko Litwie skarga nr 44558198). Srodki stosowane .w ceiu pozbawienia jednostki wolnosci czesto moga sie wiazaé z nieuniknionym cierpieniem iponizeniem. Mimo wszystko ponizenie oraz cierpienie nie moze pizekrraozadkoniecznego poziomu cierpienia tub ponizenia zwiazanego z konkretnym rodzajem zgodnego z prawem traktowania tub karania. W odniesieniu do wiezniow, Trybunat wielokrotnie wskazywat w poprzednich sprawaoh, ze osoba pozbawiona woinosci nie tract przez sam fakt uwiezienia ochrony jej podstawowyoh praw gwjarantowanych. przez‘ Konwenoje. Przeciwnie, osoby osadzone znajduja sie w wyjatkowej sytuacji iwtadze maja obowiazek je ohronié. Zgodnie z artykutem 3 Konwencji pafistwo musi zapewnié warunki uwiezienia, ktore --- STRONA 9 --- > 8 odpowiadajaj godnosoi ludzkiej oraz zadbaé, zeby sposob wykonywania okreslonych srodkow nie poddawat osadzonego oierpieniu oraz trudnosoiom niewspotmiemym do konieoznego poziomu doiegliwosci zawsze zwiazanych z uwiezieniem oraz zeby, biorac pod uwage ptaktyozne wymogi uwiezienia, jego zdrowie oraz samopoozuoie byiy odpowiedriio chronione (zob. Yatasinas, cytowany powyzej, Kudta przeoiwko Polsce, skarga nr 30210/96). . 1 W ocenie Trybunatu, szacujac warunki uwiezienia, naiezy wziaé pod uwage taczne konsekwencje warunkow, jak rowniez skutki zarzutow skarzaoego ( zob. Dougoz przeciwko Grecji, skarga_._nr 40907/98). Nalezy takze wziaé pod uwage dtugoéé ozasu, w ktorym dana osoba jest uwieziona w konkretnyoh warunkach ( zob. Aiver przeoiwko Estonii, skarga nr 64812/01). Skrajny. brak przestrzeni w oeii wieziennej jest aspektem, ktoryinalezy wziaé pod uwage w celu ustaienia, czy poddawane w watpiiwosé warunki"uwiezienia byty ,,ponizajace" z punktu widzenia art. 3 Konwencji ( zob. Klaraieviéius przeciwko Litwie, skarga nr 53254/99, 7 kwietnia 2005 roku); We wozesniejszyoh sprawaoh, gdzie skarzacy mieii do dyspozyoji mniej niz 3 "m2 na osobe, Trybunat stwierdzat, ze przeiudnienie byto tak duze, ze to samo w sobie stanowito .uznanie. naruszenia art. 3 Konwenoji. (zob. miedzy inaymi, Lind przeciwko__ Rosji, skarga nr 25664105, 6.g_=rudnia 2007 roku; Kantyrev przeoiwko Rosji, skarga nr 37213102.21 ozerwca 2007 roku; Andrey Frolov przeoiwko Rosji, skarga nr 205102, 29 maroa 2007 roku; Labzov przeciwko Rosji, skarga 62208/00, 16 czetwoa 2005 roku).  . _ _ " Europejski Trybunai Praw Cztowieka rozpoznajac sprawy dotyczace warun_kow odbywania kary pozbawienia woinosci uznat za obowiazek Pafistwa dokonywanie systematyoznej_ kontroti decyzji. podejmowanyoh w zaktadaoh karriych w o_elu_ zapewnienia odpowiednioh warunkowzycia wieiniow, z uwzglednieniem no_rma1nyot1 i uzasadnionych wymagafi ziwiajzanyohz pozbawieniem wolnoéoi (zob. wyrok z dnia 5' grudnia 1979 r. skarga 80224/78 I z dnia 12 stycznia 1995 r. skarga 21915/93). Zajmujac sie kvvestia wielkosci oeii, w j~akiej.powi,nni przebywaé wiezniowie, jako elementui» zapewnienia godziwych» warunkow odbywania kary pozbawienia wolnosoi, Trybunat uznat za sprzeozna ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnie 2,8 m2, jaka przypadata na osadzonego w rozpoznawanej sprawie zakoficzonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r. (zob. skarga nr 73786/01). W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. ( zob. skarga nr 28524/95) Trybunat stwierdzit, ze przebywanie w zattoczonej oeii z nieodpowiednia wentylacja i z otwarta toaieta, --- STRONA 10 --- i E i E 1 t Iii “' ‘\\' 9 . brakiem moziiwosoi uczestniczenia w zajeoiaoh i kursach oraz korzystania z bibiioteki, powoduje wzrost poczucia przygnebienia i nizszosoi i moze byé oceniany jako upokarzajaoe i ponizajace traktowanie wiezhiow, stanowiace naruszenie ad. 3 Europejskiej Konwenoji Praw Cztowieka. Natomiast w orzeczeniu z dnia 6 marca 2.001 r. (zob. skarga nr 40907/98) uznat, ze sam takt przetrzymywania wieznia w przeiudnionej oeii, w niewiasciwych warunkach sanitarnych, z niewystarczajaca iiosciq tézek, brakiem odpowiedhich éwiczed fizycznyoh stanowi iponizajace traktowanie, rodzace obowiazek wyptaty odszkodowania. Przenoszac powyzsze uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy za'a’probowac': naiezy pogtad sadu meriti, ze jnowod wykazai fakt naruszenia jego dobr osobistych, natomiast strona pozwana nie obalita domniemania bezprawnosoi swego dziatania_. Nie do przyjecia jest rowniez argumentacja apelujaoego, ze przebywanie w przeludnionych celach nie daje podstaw do przyznania powodowi zadoséulczynienia. O czym byta mowa. juz wczeéniej, powod ma prawo do obywania kaiy pozbawienia wolnosoi w warunkaoh przewidzianych prawem. Nadmierne zageszczenie oeii moze samo w sobie byé kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a w razie wyjatkowej _kui_'r|_u|aoji rozhych niedogodnosoi  nawet jako tortura. " " ' Jest..rzeoza'oczywista, ze przeludnienie w'c>eIach"taozy"'sie z dodatkowymi dolegliwosciami bytowymidnia codziennego (warunki noclegu, spozywania positkow, korzystania z ubikacji) i _nie ma potrzeby pogladu tego w tym miejsou rozwijao, choo w przedmiotowej sorawie Sad Okregowy zwrocit uwage na uciazliwosci zwiazane ze spaniem powoda na tozku znajdujacym sie na trzecim poziomie, co uniemoziiwiaio mu ohoéby wyprostowanie sie. Ponadto sttoczenie sporej iiosoi osob na stosunkowo matej powierzchni przyczyniato sie do zaistnienia roznego rodzaju konfiiktow pomiedzy osadzonymi zwiazanych ze wspotegzystenoja w celi. ' Stan taki jest szczegoinie dotktiwy, jesii twa dtuzszy okres tak jak w tej sprawie i "uzasadniat przyznanie powodowi kwoty 5000 zttytutem zadoééuczynienia. Kwota ta jest adekwatna do wykazanego okresu przebywania w przeludnionych oelach oraz sposobu i okjoiicznoéci zwiazanyohjz naruszeniem dobra osobistego powodaftj. godnosci. i . Nie zastuguje rowniez na uwzglednienie zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. Przepis ten Iustanawia zasade stusznosci, bedacaj odstepstwem’ od zasady odpowiedzialnosci za wynik procesu. Do okolicznosci branych pod uwageflprzez sad przy ocenie przestanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu zalioza sie --- STRONA 11 --- ..........7._\=...~.ue,.=A anyq"__,__a 1 z \vfi_;“_.. t : i J | I i 1 1 _ 10 m.in. okolicznosoi dotyczace stanu majatkowego isytuacji zyciowej strony. Nie powinno budzié zadnych watpliwosci, Ze tak sytuacja majatkowa powoda, ktory aktualnie nie osiaga zadnych dochodow (posiada sume 900 zt zgromadzonq na koncie depozytowym jednostki penitencjarnej) jak ijego sytuacja osobista zwiazana z daiszym odbywaniem kary pozbawienia woinosci wskazywaty na koniecznoso zastosowania w zakresie orzeczenia‘ o kosztach postepowania pierwszoinstancyjnego przepisu art. 102 k.p.c. i jedynie ozesciowego obciazenia go obowiazkiem zwrotu kosztow procesu na rzecz strony pozwanej. Nie bez znaczenia jest i to, ze roszczenie powoda co do zasady okazaio sie usprawiedliwione, a okresienie naieznej powodowi sumy zadoséuczynienia zalezato ostatecznie od ooenysadu. j _  . _ Z tyoh wszystkich wzgledow, Sad Apelacyjny na mocy art. 385___k.p.o. oddalit anemia.  r/it ‘1. 1%.’) .2;t:I?_ :':.'§'..': .\ J“J; ' ',§.;.55.3;;_H_._;<,_;’~\='<F\_ .I I  _ ,/it $81.8 P17‘;';==*": at?ti '.'"'.‘:*:."=.': i:*.@e~ i2‘..,5j"'_' '11‘._' ' :.. ...5 ;  . . . . K 1, *;1:..»£I,>is;»_1.=;':.=:i=.<1tst:in‘: 1 X. 4*; 1 "":~’15rl.i;ii.E'3?. =,..— i .. "  _. , . \, $t.“cts=.*:;star: S’ " ' \ >F:""*'._.fi1'.I*_»~."' "'..»* 1:? .  \.{,_;! ._'_‘hI _ ;_;. _ *3 _::"";:i <: ‘. . dwct, Li ab;