Postanowienie II C 182/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 182/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa M C , przeciwko M Ś , W F i M B , o nakazanie i zapłatę 1. powództwo oddala; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania; 3. przyznaje adwokatowi J D od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu kwotę 442,80 złotych ( czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy) , w tym 82,80 złotych ( osiemdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług. Sygn. akt C 182/10 Uzasadnienie Powód zwrócił się do Sądu Rejonowego w S z pozwem o zadośćuczynienie w związku z naruszeniem dóbr osobistych. Formułując pozew wniósł o uznanie pozwanych M Ś , W F i M B --- STRONA 2 --- za winnych naruszenia dóbr osobistych i złamanie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności , zasądzenia od pozwanego M. Ś 30 000 złotych , W. F 25 000 złotych, M. B 25 000 złotych, podanie sentencji wyroku, nazwisk i wizerunków pozwanych do wiadomości publicznej i przesłanie go każdemu biegłemu psychiatrze i biegłemu psychologowi zarejestrowanemu w sądach powszechnych a podległych jurysdykcji Sądu Apelacyjnego w K . Ponadto wniósł o zakazanie wykonywania pozwanym działalności biegłego oraz zwolnienie powoda od kosztów postępowania sądowego i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu swego żądania powód podniósł, że pozwani powołani w charakterze biegłych na potrzeby postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w S a zarejestrowanym pod sygn. akt (…) w dniu (…) roku wydali fałszywą opinię psychiatryczną. Użyte w opinii sformułowanie „ zawierają również opisy licznych i długotrwałych zachowań oskarżonego naruszających granicę jej wolności osobistej ….. W następnych latach powtarzające się problemy prawne….. Rozpatrywany problem internacji psychiatrycznej ….. Działanie te tak dalece ingeruje w życie pokrzywdzonej, że stanowi realne zagrożenie dla jej normalnego funkcjonowania i zdrowia psychicznego… stanowią w istocie insynuacje i stanowią stręczycielstwo własnych psychoz, urojeń, złości, niegodziwości, ciekawości jaka bije od pozwanych. Fakt, że pozwani działali w charakterze biegłych sądowych zdaniem powoda sprawia, że ich czyn kwalifikuje się jako złamanie art. 3 Konwencji o zakazie traktowania nieludzkiego i poniżającego. Postanowieniem z dnia (…) roku wydanym w sprawie sygn. akt (…) Sąd Rejonowy w S stwierdził swą niewłaściwość rzeczową i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w K jako właściwemu do jej rozpoznania (k. 26). Sąd Okręgowy w K postanowieniem Referendarza sądowego z dnia (…) roku ( k. 52) zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości i ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w K wyznaczyła adw. J D pełnomocnikiem powoda z urzędu do zastępowania w sprawie. Działając imieniem powoda pełnomocnik pismem procesowym z dnia (…) roku (k. 62 – 63) sprecyzował roszczenie powoda podnosząc, że wynika ono z naruszenia jego dóbr osobistych takich jak cześć, dobre imię, poczucie bezpieczeństwa i wolności wynikające z opinii lekarzy biegłych psychiatrów i psychologów wydanej do sprawy karnej toczącej się w Sądzie Rejonowym w S ( sygn. akt (…)). Pełnomocnik powoda przytacza w piśmie sformułowanie biegłych naruszające dobra osobiste powoda podniesione wcześniej w osobistym pozwie dodając, że określenie przez biegłych, że „ pozostawienie M C na wolności w okolicznościach gdy nie podejmuje on leczenia psychiatrycznego , grozi poważnym zagrożeniem dla porządku prawnego”. Stwierdzenia biegłych według powoda nie mają oparcia w faktach i są dla niego zniesławiające a wnioski opinii zagrażają --- STRONA 3 --- jego poczuciu bezpieczeństwa i wolności. Pełnomocnik powoda zawnioskował przeprowadzenie dowodów z opinii psychiatrycznej znajdującej się w aktach Sądu Rejonowego w S o sygn. (…), Sadu Rejonowego w T o sygn. (…) oraz ze świadka A S . Podtrzymał żądanie powoda w zakresie złożenia oświadczenia i zasądzenia wskazanych w pozwie kwot. Pozwani we wspólnym piśmie z dnia 17.08.2010 roku (k. 75) odpowiedź pozwanego na pozew, wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Odnosząc się do zakwestionowanej przez powoda opinii sądowo – psychiatrycznej stwierdzili, że opinia została wydana z zachowaniem należytej staranności oraz z zachowaniem zasad opiniowania sądowo – psychiatrycznego , a treść złożonego pozwu nie zawiera żadnych treści merytorycznych a jedynie inwektywy i insynuacje pod adresem pozwanych czym narusza dobra osobiste biegłych sądowych. W oparciu o zebrane i przeprowadzone w sprawie dowody ustalił Sąd następujący stan faktyczny: Przed Sądem Rejonowym w S toczyło się postępowanie wobec M C podejrzanego o to, że w dniu 11.07.2006 roku w S przy ul. (…), stosując przemoc fizyczną wobec K W poprzez przytrzymywanie jej rąk zmusił do znoszenia zachowania polegającego na zdjęciu jej spódnicy i dotykanie ciała tj o czyn z art. 191§1 kk. Sprawa zarejestrowana została pod sygn. akt (…). Postanowieniem z dnia 3.06.2009 roku wydanym w sprawie Sąd rozpoznający sprawę zwrócił się o wydanie opinii sądowo – psychiatrycznej niezbędnej w sprawie. Pozwani W F , M Ś – lekarze psychiatrzy i Małgorzata B psycholog kliniczny po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy karnej oraz osobistym przebadaniu podejrzanego M C wydali opinię sądowo – psychiatryczną , którą sporządzili na piśmie i przekazali Sądowi ( opinia z 19.10.2009r k. 160 – 169). Postanowieniem wydanym w sprawie w dniu (…) roku (k.170) Sąd Rejonowy w S po rozpoznaniu sprawy postępowanie karne przeciwko M C umorzył i zastosował środek zabezpieczający w postaci umieszczenia M C w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Na skutek zażalenia wniesionego przez podejrzanego i jego obrońcę Sąd Okręgowy w K w sprawie sygn. akt (…) ( k. 176 – 181) postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 roku uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S . Kolejnym postanowieniem z dnia 15.09.2010 roku Sąd Okręgowy w K pozytywnie rozpoznał wniosek sędziów Sądu Rejonowego w S od rozpoznania sprawy i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B (k. 182). Sprawa karna nie została zakończona i toczy się pod sygn. (…) – przed Sądem Rejonowym w B . Powyższe okoliczności pomiędzy stronami pozostają bezsporne. Istotą niniejszego postępowania jest ocena czy pozwani poprzez sformułowania których użyli w opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia 19.10.2009 roku sporządzonej w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w S z dnia 3.06.2009 roku naruszyli dobra osobiste powoda takie jak: cześć, --- STRONA 4 --- dobre imię, poczucie bezpieczeństwa i wolności, dokonali zniesławienia powoda i zagrażali jego poczuciu bezpieczeństwa i wolności. Powód w osobistym pozwie przytacza sformułowanie stanowiące przedmiot postępowania z powołaniem stron opinii na której zostały umieszczone. Na gruncie prawa cywilnego ochrona dóbr osobistych człowieka uregulowana jest niezależnie od przepisów zawartych w innych aktach normatywnych w art. 23 i 24 kc. Zgodnie z art. 23 kc takie dobra osobiste jak zdrowie, wolność cześć swoboda sumienia podlegają ochronie i ten czyje dobro zostało naruszone może domagać się aby osoba, która dopuściła się naruszeń dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków – art. 24 kc. W szczególności może domagać się złożenia oświadczenia a także na zasadach ogólnych zadośćuczynienia pieniężnego, naprawienia szkody. Z treści art. 24 kc wynika, że osoba, której dobro osobiste zostało naruszone cudzym działaniem może żądać ochrony. Chyba , że działanie to nie jest bezprawne. Pojęcie bezprawności jest elementem normatywnym o treści ukształtowanej w praktyce orzecznictwa sądowego w szczególności Sądu Najwyższego. W ogólnym pojęciu oznacza ono działanie ( zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym ( prawem) i zasadami współżycia społecznego. Bezprawność wyłączają czynności podjęte w warunkach porządku prawnego i wykonania prawa podmiotowego w granicach określonych przez przepis art. 5 kc oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Powód w zakresie ochrony dóbr osobistych obowiązany jest wykazać naruszenie dobra a pozwany swoje uprawnienie – czyli brak bezprawności. W postępowaniu strony zaproponowały dowód w postaci opinii z dnia 19.10.2009 roku (k. 166), której sformułowania naruszyły zdaniem powoda określone przez niego dobra osobiste, zasługujące na ochronę. Należy podkreślić, iż z naruszeniem dobra osobistego mamy do czynienia gdy uprawniony doznaje uszczerbku w sensie obiektywnym a nie tylko w jego odczuciu. Stanowisko takie wyraził Sąd Apelacyjny we Poznaniu w wyroku z dnia 19.10. 2005 roku ( sygn. akt I ACa 353/05) który orzekł , że „ przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie nie ma subiektywne odczucie osoby , jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego…. Należy przyjmować koncepcję obiektywnego naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Analizując zebrane w sprawie dokumenty oraz rozważając przedmiot postępowania Sąd zważył, że powód niniejszego postępowania był podejrzanym w sprawie karnej . W sprawie karnej chodzi o ustalenie tzw. niepoczytalności . W tym celu Prokurator bądź Sąd powołuje co najmniej dwóch psychiatrów a opinia lekarzy powinna dotyczyć zarówno poczytalności podejrzanego w chwili popełnienia czynu jak i aktualnego ( w czasie procesu) stanu zdrowia oraz zdolności do udziału w procesie ( art. 202 kpk). --- STRONA 5 --- Ustalenie kondycji psychicznej ma znaczenie dla oceny czy osoba taka może bronić się w swojej sprawie. Powód nie kwestionował zasady powołania biegłych na dobro postępowania karnego , sposobu przeprowadzenia badania ani samej opinii, co może uczynić w postępowaniu karnym podnosząc stosowne zarzuty. Skróty użyte przez biegłych sformułowania , które taksatywnie w pozwie i dalszych pismach wymienia. Pozwani nie kwestionują swojego udziału w postępowaniu karnym , przyznają , że sporządzili opinię na potrzeby tego postępowania. Podnoszą, że nie działali bezprawnie a na zlecenie Sądu czyli w granicach swego jako biegłych uprawnienia. Sąd zważył co następuje: Dla oceny zgłoszonych przez powoda roszczeń decydujące znaczenie ma okoliczność, że pozwani opracowali opinię sądowo – psychiatryczną o stanie zdrowia powoda na polecenie sądu w związku z toczącym się postępowaniem karnym. Pozwani działali w ramach kompetencji zawodowych zgodnie ze swoją wiedzą i sumieniem wypełniając obowiązki nałożone przez organy wymiaru sprawiedliwości. Treść użytych przez pozwanych sformułowań miała na celu ocenę stanu psychicznego powoda w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym o czyn wyczerpujący znamiona art. 191§ 1 kk polegający na tym , że w dniu 11.07.2006 roku w S stosując przemoc fizyczną wobec K W poprzez przytrzymywanie jej rąk zmusił do znoszenia zachowania polegającego na zdjęciu jej spódnicy i dotykaniu ciała. Opinia została oparta na specjalnych badaniach powoda a zawarte w niej sformułowania nie wykraczają poza cel, któremu mają służyć , nie mają charakteru szykanowania powoda , szkodzeniu mu bądź naruszeniu jego godności osobistej, czci , dobrego imienia, nie zagrażają jego poczuciu wolności i bezpieczeństwa. Zatem zdaniem Sądu orzekającego nie nastąpiło bezprawne naruszenie dóbr osobistych powoda skoro pozwani byli uprawnieni a zarazem obowiązani do opracowania opinii a użyte przez nich sformułowania pozostają w logicznym związku z opinią i poczynionymi przez pozwanych jako biegłych ustaleniami. Powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych, zawnioskowane przez niego dowody w postaci zeznań świadka A S (k. 98) i dokumentu sporządzonego w języku rosyjskim (k. 191) dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają bez znaczenia jako niezwiązane z przedmiotem postępowania. Oddalając powództwo Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania z uwagi na jego nieustabilizowaną sytuację majątkową , brak stałych źródeł dochodów i wobec wykazanej przez niego w oświadczeniu sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach.