Postanowienie II C 1719/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 28 grudnia 2015 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 1719/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 28 grudnia 2015 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł., powód J. S. wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 400.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wydania rozstrzygnięcia do dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu. (pozew, k. 2-3) Ostatecznie powód pismem z dnia 23 listopada 2016 r., złożonym na rozprawie, sprecyzował swoje żądnie w ten sposób, że wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 400.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę powstałą przez naruszenie jego dóbr osobistych poprzez nie zapewnienie przez pozwanego odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności. (sprecyzowanie powództwa k. 311) W odpowiedzi na pozew z dnia 8 listopada 2013 r. pozwany Skarb Państwa – Areszt Śledczy w Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując powództwo zarówno, co do zasady jak i co do wysokości. (odpowiedź na pozew, k. 64-70) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: J. S. przebywał w Areszcie Śledczym w Ł. w okresach: od 12 czerwca 2015 r. do 6 sierpnia 2015 r. oraz od 4 listopada 2015 r. do 14 kwietnia 2016 r. (notatka służbowa, k. 74) Podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. osadzony był zakwaterowany w następujących celach mieszkalnych: - C/1 nr 28 (11,46 m 2 ) – w okresie 12.06 – 25.06 i 26.06 – 05.07 2015 r. - liczba osadzonych zakwaterowanych w celi – 3-2 osoby; - C/1 nr 14 (9,72 m 2 ) – 06.07-06.08 2015 r. – 3 osoby, 04.11-15.11.2015 r. – 3 osoby, 16.11-19.11 2015 r. – 2 osoby, 20.11-15.12 2015 r. – 3 osoby, 16.12-21.12 2015 r. – 2 osoby, 22.12-31.12 2015 r. – 3 osoby, 01.01-07.01 2016 r. – 3 osoby, 08.01-02.02 2016 r. – 2 osoby, 03.02-18.02 2016 r. – 3 osoby; - C/1 nr 10 (11,31 m 2 ) – 19.02-22.02 2016 r. – 3 osoby; - A/2 nr 42 (12,01 m 2 ) – 23.02-29.02 2016 r. – 4 osoby, 01.03 2016 r. – 3 osoby, 02.03-14.03 2016 r. – 4 osoby, 15.03-16.03 2016 r. – 3 osoby, 17.03-14.04 2016 r. – 4 osoby. (notatka służbowa, k. 74) J. S. we wrześniu 1996 r. i w lutym 2000 r. został poddany leczeniu operacyjnemu lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Od tego czasu regularnie poddawał się badaniom obrazowym RM kręgosłupa, TK kręgosłupa oraz zasięgał konsultacji specjalistycznych m.in. u neurochirurga i neurologa. Następnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, przebywał w ośrodkach rehabilitacyjnych, gdzie poddawał się terapii fizykalnej z powodu bólów w okolicy lędźwiowo-krzyżowej z promieniowaniem do kończyny dolnej prawej. Dodatkowo zdiagnozowano u J. S. nadczynność tarczycy, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego serca oraz cukrzycę typu 2. Z racji przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa z utrzymującą się rwą kulszową obustronną, chory poruszał się przy pomocy kul. --- STRONA 2 --- Wydanym w dniu 30 maja 2005 r. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, J. S. został uznany, na okres 2 lat tj. do maja 2007 r., za niezdolnego do pracy. Otrzymywał świadczenie rentowe w kwocie około 850 zł. Nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności. (dokumentacja medyczna k. 334-366, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS k. 332-333, oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania k. 9-11) J. S. został przyjęty do Aresztu Śledczego w Ł. 12 czerwca 2015 r., w dniu przyjęcia poruszał się o kulach. Nie posiadał statusu osoby niepełnosprawnej, zatem został osadzony w celi bez udogodnień dla osób niepełnosprawnych znajdujących się na wyższych kondygnacjach budynku – IV piętro, następnie II piętro. W okresie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. wielokrotnie korzystał z opieki lekarza pierwszego kontaktu i specjalistów. W dniu 13 czerwca 2015 r. przepisano mu Polocard 0,075 mg, Propranolol 0,04 mg, Troxerutin, Enthyrox, zalecono dolne łóżko i dietę, zlecono konsultacje endokrynologiczną oraz neurochirurgiczną, która miała się odbyć 16 września 2015 r. J. S. w trakcie kolejnych wizyt lekarskich zgłaszał dolegliwości bólowe kręgosłupa. Prowadzono farmakologiczną terapię przeciwbólową, powszechnie stosowaną w takich schorzeniach. Zdiagnozowano uzależnienie od Tramalu, co spowodowało konieczność zmiany farmaceutyków. W celi znajdował się głównie w pozycji leżącej. W dniu 5 sierpnia 2015 r. lekarz podstawowej opieki zdrowotnej nie stwierdził przeciwwskazań do przetransportowania osadzonego do odległej jednostki penitencjarnej w K., dokąd go przewieziono w dniu następnym. Planowana na wrzesień konsultacja neurochirurgiczna nie odbyła się, gdyż J. S. przebywał już w Zakładzie Karnym w K.. (notatka służbowa k. 92, k. 95, książka zgłaszających się do lekarza k. 96-107, dokumentacja medyczna k. 108-123, zeznania świadka L. S. – protokół, k. 182, świadka A. S. – e-protokół k. 419 v., adnotacja 00:41:42, zeznania świadka K. M. – e-protokół, k. 418-418 v., adnotacja 00:12:16, 00:18:46) Pismem datowanym na dzień 7 grudnia 2015 r. Centralny Zarząd Służby Więziennej przyznał, że służba zdrowia Aresztu Śledczego w Ł. nienależycie wypełniła obowiązki związane z zaplanowanym świadczeniem medycznym, czego skutkiem było przetransporowanie J. S. do innej jednostki więziennej i nie przeprowadzenie konsultacji specjalistycznej. (pismo Centralnego Zarządu Służby Więziennej k. 316) W opisie TK kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z dnia 17 stycznia 2016 r. - podejrzenie zmian bliznowatych, nawrotowa przepuklina. J. S. przybył do Aresztu Śledczego w Ł. z transportu 7 lipca 2016 r. Zalecono kontynuację leczenia farmakologicznego, realizację konsultacji w Poradni Neurochirurgicznej i konsultację endokrynologiczną (zalecenia z poprzedniej jednostki). W dniu 18 lipca 2016 r. przeprowadzono konsultację neurochirurgiczną – ujawniono cechy nasilonej osteoporozy, stan pooperacyjny i wypukliny lub też zmiany bliznowate w dolnym odcinku kręgosłupa. Nie było wskazań do reoperacji. Zalecono wykonanie badania RM i densytometrii. Pacjent wymagał leczenia osteoporozy, w tym zakwalifikowania do ewentualnej reoperacji, wspomagania kul łokciowych oraz unikania wymuszonej pozycji ciała, co wykluczało pozycję siedzącą w czasie transportu – zalecana pozycja leżąca. Zalecone przez lekarza badania zostały wykonane w Szpitalu (...) w Ł. w dniu 13 sierpnia 2016 r. densytometrię, natomiast RM kręgosłupa 16 sierpnia 2016 r. W dniu 12 września 2016 r. odbyła się ponowna konsultacja neurochirurgiczna w Szpitalu im (...) w Ł.. Specjalista neurochirurg podtrzymał zalecenia dotyczące leczenia rehabilitacyjnego, zalecił leki przeciwbólowe oraz transport w pozycji leżącej ze względu na zaawansowaną osteoporozę. Odnotował, iż pacjent nie wymaga leczenia operacyjnego. Nie wydał zaleceń dotyczących konieczności przebywania chorego w warunkach bytowych przystosowanych dla potrzeb osób niepełnosprawnych. W dniu 13 października 2016 r. J. S. konsultowany był w Poradni Osteoporozy Szpitala (...) w Ł., podczas wizyty nie zgłosił lekarzowi, iż miał wykonaną densytometrię, a specjalista reumatolog podczas konsultacji nie zauważył wyniku badania z dnia 13 sierpnia 2016 r. i ponownie zlecił wykonanie tego badania. Służba zdrowia AŚ w Ł. --- STRONA 3 --- w dniu 8 listopada 2016 r., skontaktowała się z reumatologiem ze Szpitala (...) w Ł., celem zapoznania specjalisty z wynikiem badania z dnia 13 sierpnia 2016 roku. Lekarz, który konsultował powoda w dniu 13 października 2016r., po zapoznaniu się z wynikiem badania densytometrii, zadecydował o leczeniu farmakologicznym, co odnotował w dokumentacji medycznej, nie było wskazań ani zaleceń, aby powód był obecny przy wizycie w dniu 8 listopada 2016 roku. (wynik badania TK k. 118, wynik konsultacji k. 266, notatka służbowa 428-431, zeznania świadka J. H. (1) – e-protokół, k. 418 v., adnotacja 00:26:45) W toku niniejszego postępowania J. S. otrzymał wskazanie do transportu w pozycji leżącej, a jego przemieszczanie powinno odbywać się wózkiem inwalidzkim, natomiast jego ewentualny udział w rozprawie nie powinien przekraczać 1 godziny w zmiennej pozycji tj. naprzemiennie stojącej z podparciem i kucznej z podparciem pleców. W przypadku J. S. nie można mieć pewności, co do tego, że w najbliższym czasie jego stan zdrowia ulegnie jakiejkolwiek poprawie. Z dolegliwościami takimi jak u chorego, możliwe są również stany długotrwałej niezdolności do uczestniczenia w czynnościach, w tym czynnościach przed Sądem. W warunkach wolnościowych J. S. będzie w gorszej sytuacji niż przebywając w warunkach izolacyjnych, gdyż jednostki penitencjarne zapewniają choremu stałą opiekę medyczną, zaplecze żywnościowe i gospodarcze. Ponadto osadzony nie wykonuje żadnych czynności fizycznych narażających go na pogorszenie stanu zdrowia. Nie było wskazań do wykonania kolejnego zabiegu operacyjnego u chorego, jedyną alternatywą zabiegu były zabiegi rehabilitacyjne. Nie wskazano także konieczności przebywania chorego w warunkach bytowych przystosowanych dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Nie było bezwzględnych wskazań zdrowotnych do stałego korzystania przez osadzonego z dodatkowych łaźni. (opinia biegłej sądowej wydana w sprawie o sygn. akt IV K 82/16 k. 389-390, ustana opinia uzupełniająca biegłej sądowej wydana w sprawie o sygn. akt IV K 186/16 k.392) W Areszcie Śledczym w Ł. wszystkie cele mieszkalne wyposażone są w węzły sanitarne, w skład których wchodzi miska ustępowa, automat płuczący, umywalka z doprowadzeniem zimnej, bieżącej wody, co jest podyktowane infrastrukturą obiektów oraz możliwościami technicznymi urządzeń produkujących ciepłą wodę użytkową. W celach wieloosobowych jest kącik sanitarny, oddzielony od reszty celi. We wszystkich celach wykonanie zabudowy kącika sanitarnego zostało zakończone w 2007 r. Było to metalowe rusztowanie, z płyta pilśniową, o wysokości 215 z niższymi drzwiami około 150cm. Drzwi były tak zamontowane, żeby zobaczyć co dzieje się w kąciku, trzeba było stanąć przy drzwiach. Kącik znajduje się przy wyjściu z celi. Praktycznie, zawsze osadzeni wieszali zasłonki, które oddzielały kąciki od reszty celi. Zastosowane rozwiązanie było uzasadnione koniecznością nadzorowania osób przebywających w celach. Zastosowanie wyższych drzwi uniemożliwiało obserwację osadzonych przez wizjer. Zarówno umywalki jak i sedesy znajdujące się w celach są częściowo wyeksploatowane. Osadzeni mają możliwość zgłaszania usterek w celach. Jest to zapisywane do zeszytów usterek i te trafiają do warsztatu naprawczego. (sprawozdanie k.76-76 v., zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 367 v.-368, adnotacja 00:10:49) Wyposażenie cel mieszkalnych w Areszcie Śledczym w Ł., w okresie gdy przebywał tam powód było odpowiednie. W celi mieszkalnej z węzłem sanitarnym znajdują się: łóżko piętrowe, stolik, szafka, taboret, wieszak, półka na przybory toaletowe, lustro. Ilość sprzętu kwaterunkowego dostosowywana jest do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Stan tych sprzętów jest zaledwie dostateczny, podobnie jak stan materaców, koców, pościeli oraz ręczników i ścierek. Widać na nich ślady częściowego zużycia i napraw, co związane jest z dużą rotacją osadzonych. --- STRONA 4 --- W 2013 r. zakupiono 50 kompletów łóżek piętrowych, które zostały wstawione do wyremontowanych 68 cel. W roku 2014 do końca sierpnia wyremontowano również 68 sal. Wyposażenie cel mieszkalnych reguluje rozporządzenie z 2003 roku i taki sprzęt, w odpowiedniej ilości, w każdej celi się znajduje. We wszystkich celach znajdują się gniazda elektryczne, co umożliwia osadzonym korzystanie z odbiorników telewizyjnych i grzałek. (sprawozdanie k.76-76 v., zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 367 v.-368, adnotacja 00:10:49) Łaźnia w AŚ w Ł. realizowana była do maja 2016 r. raz w tygodniu, teraz dwa razy w tygodniu. Przeprowadzony został generalny remont wszystkich łaźni. (sprawozdanie k.78, zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 368, adnotacja 00:10:49,00:15:08) W Areszcie Śledczym w Ł. wszystkie cele są wentylowane (wentylacja grawitacyjna). Można też przewietrzyć celę, otwierając okno. Raz w roku przeprowadzane są przeglądy kominiarskie. Cele są ogrzewane. Zawilgocenie i zagrzybienie jest często wskazywane przez osadzonych. Zacieki występujące na ścianach są spowodowane zalaniami po pękniętych rurach czy przeciekającym dachem. Wilgoć i zagrzybienie występują, choć są usuwane na bieżąco. Areszt Śledczy w Ł. obsługiwany jest przez przedsiębiorstwo, które usuwa, odkaża i deratyzuje w przypadkach nieprawidłowości. Usterki niektórych punktów czerpalnych to usterki eksploatacyjne, które są wynikiem zużywania. W miarę posiadania środków należy je wymieniać sukcesywnie. (zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 367 v. adnotacja 00:07:35, zeznania świadka A. S. – e-protokół k. 419 v., adnotacja 00:41:42, zeznania powoda k. 531, sprawozdanie k. 77 v., opinia biegłego inżyniera wykonana do sprawy o sygn. akt II C 499/13 k. 86 v.) Areszt Śledczy w Ł., pozostaje pod stałą kontrolą Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Ł.. Najtrudniejsze warunki z utrzymaniem czystości są w celach przejściowych, bo osadzeni, którzy są przyjmowani, są w różnym stanie sanitarnym. O potrzebie przeprowadzenia dezynsekcji decyduje służba zdrowia AŚ. Nie ma plagi insektów w AŚ w Ł.. (zeznania świadka J. H. (3) – e-protokół, k. 367 v.-368, adnotacja 00:07:35, 00:10:49 ) Stolarka okienna w Areszcie Śledczym w Ł. liczy 50 lat. Okna są brudne, nieszczelne, Areszt Śledczy systematycznie naprawia, uszczelnia, uzupełnia szyby, a nawet wymienia drewniane części ram. Na oknach cel pawilonów A, B i C zamontowano przesłony, nie powoduje to jednak ich gorszego oświetlenia. Wieczorem cele oświetlają świetlówki jarzeniowe odpowiednio zabezpieczone przed uszkodzeniem, a emitowane przez nie światło należy uznać za wystarczające do czytania i pisania. Przed sezonem zimowym w całym Areszcie Śledczym w Ł. jest sprawdzany system grzewczy. Kotłownia gazowa jest w pełni sprawna. Prawidłowo działają wszystkie urządzenia oraz automatyka, w związku z tym instalacje wewnętrzne pracują na prawidłowych parametrach czynnika grzewczego. Temperatury w celach są odpowiednie i wynoszą około 20 stopni C, w każdej z cel. (sprawozdanie k. 76 v., opinia biegłego inżyniera wykonana do sprawy o sygn. akt II C 499/13 k. 86 v., zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 367 v. adnotacja 00:07:35 ) Każdemu osadzonemu w Areszcie Śledczym w Ł. zapewnia się minimum 3 m 2 na osobę. Cele są wymierzone, ustalona ich pojemność. Pomiar nie obejmuje kącika sanitarnego. Niektóre cele są bardzo wąskie, co utrudnia przemieszczanie się. --- STRONA 5 --- ( zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 367 v. adnotacja 00:15:08, zeznania świadka A. S. – e-protokół k. 419 v., adnotacja 00:41:42 ) Pomimo systematycznego corocznego remontowania części cel w ramach posiadanych niewielkich środków finansowych są one już mocno wyeksploatowane, w wielu celach ściany są brudne, okna są stare, nieszczelne, i nie będą spełniać swojej roli w miesiącach zimowych. W Areszcie Śledczym w Ł. trwają prace hydrauliczne mające na celu podłączenie ciepłej wody do wszystkich cel. (sprawozdanie k. 76 v., zeznania świadka J. H. (2) – e-protokół, k. 367 v. adnotacja 00:15:08 ) W dniu 3 marca 2014 r. sporządzony został raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji z wizytacji w Areszcie Śledczym w Ł.. W rozdziale 4 raportu, zatytułowanym warunki bytowe, kontrola wykazała m.in., że „w przeważającej większości zwizytowanych cel panowały złe albo bardzo złe warunki bytowe. Ściany cel mieszkalnych, uszkodzone, z ubytkami farby, pokryte były także licznymi rysunkami i starymi zabrudzeniami dokonanymi przez osadzonych, świadczą o bardzo małej częstotliwości remontów. Bardzo dużym problemem w jednostce jest również zawilgocenie i zagrzybienie cel mieszkalnych”, „Kolejnym problemem jest bardzo zużyta i przez to nieszczelna stolarka okienna”, „korzystanie z otwartego kącika sanitarnego w sytuacji, gdy w celi przebywa więcej niż jeden osadzony, należy uznać za poniżające traktowanie”. „Większość wizytowanych cel wyposażono w łóżka piętrowe nie posiadające zabezpieczeń przed wypadnięciem oraz drabinek umożliwiających wejście na górny poziom”. „Wydawane osadzonym do użytkowania materace i poduszki w wielu przypadkach były bardzo brudne, porwane i zużyte. W licznych celach mieszkalnych szafki nie miały drzwiczek, w niektórych łóżkach brak było podkładów, przez co materac zapadał się w miejscach ubytków”, „W wielu celach mieszkalnych uszkodzone były głośniki radiowęzła i oświetlenie”, „konieczne jest pilne przeprowadzenie kompleksowego remontu cel mieszkalnych”. (raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji z wizytacji a Areszcie Śledczym w Ł., k. 319-322) J. S. w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. nie składał próśb o zamianę zwykłej celi na celę przystosowaną dla osoby niepełnosprawnej. Nie zgłaszał także potrzeby dostosowania jego celi do potrzeb osoby ograniczonej ruchowo. Jego skarga z dnia 27 października 2015 r. na działania służby zdrowia, które uniemożliwiły mu odbycie konsultacji neurochirurgicznej, została rozpatrzona pozytywnie. (notatki służbowe k. 90-95) Na ścianach jednej z cel, w której przebywał J. S., były ślady zalania i grzyba. Materac, na którym spał nosiły ślady zagrzybienia. Ten fakt zgłoszono do Oddziału Kwatermistrzowskiego. Osadzony skarżył się na wilgoć również i innym współosadzonym m.in. E. W.. W zagrzybionej celi przebywał około ośmiu miesięcy. (zeznania świadka A. S. – e-protokół k. 419 v., adnotacja 00:41:42, zeznania powoda k. 531, zeznania świadka E. W. – protokół, k. 183 ) Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o złożone dokumenty związane z osadzeniem powoda w Areszcie Śledczym w Ł. oraz opinie biegłych z zakresu inżynierii (II C 499/13) i medycyny sądowej (IV K 82/16 k. 389-390, IV K 186/16) sporządzonych na potrzeby odrębnych postępowań. Nadto ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się częściowo na zeznaniach powoda oraz powołanych w sprawie świadków. Nie znalazły potwierdzenia zarzuty powoda celowego odstawienia określonego rodzaju leków. Z analizy dokumentacji medycznej bezsprzecznie wynika, że osadzony wykazywał cechy uzależnienia od leku przeciwbólowego Tramal, co spowodowało zmianę medykamentu. Zatem procesowi leczenia farmakologicznego w jednostce niczego nie zarzucono. --- STRONA 6 --- W dużej mierze nie zostały potwierdzone zarzuty powoda dotyczące funkcjonowania służby zdrowia w Areszcie Śledczym w Ł.. W czasie swojego pobytu powód wielokrotnie korzystał z wizyt lekarskich, był konsultowany przez specjalistów, miał wykonywane badania specjalistyczne, a oczekiwanie na wizytę u lekarza nie odbiegało od tego w warunkach wolnościowych. W odniesieniu do zarzutu nie umieszczenia powoda w celi przeznaczonej dla osób niepełnosprawnych oraz braku zaopatrzenia go w sprzęt pomocniczy to również nie został on wykazany, gdyż pomimo, że powód udokumentował, iż jego leczenie trwa nieprzerwanie od 1996 r. to jednak nie posiada on statusu osoby niepełnosprawnej, a jedynie przedstawił orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy orzeczonej terminowo od 30 maja 2005 r. do maja 2007 r. – w związku z tym nie wymagał przystosowania celi do potrzeb osób niepełnosprawnych. Wobec braku wskazań lekarzy specjalistów, powód nie wymagał także sprzętu pomocniczego. Obciążający jest jednak fakt, że mimo poruszania się o kulach umieszczona powoda na IV i II piętrze. Mimo braku podstaw do jakichkolwiek szczególnych działań (braku stwierdzonej niepełnosprawności), taka okoliczność winna zostać uwzględniona. W świetle dokumentacji (pismo Centralnego Zarządu Służby Więziennej) oraz zeznań lekarzy – L. S. i K. M., sprawujących opiekę nad powodem, Sąd zwrócił również uwagę, iż wbrew twierdzeniom pozwanego, doszło do nieprawidłowości w zakresie przeniesienia powoda do innej jednostki penitencjarnej przed wyznaczonym terminem konsultacji lekarskiej. Stanowiło to naruszenie, gdyż ostatecznie konsultacja odbyła się później, ale jednocześnie brak jest jakichkolwiek dowodów, aby wpłynęło to w jakikolwiek sposób na stan zdrowia powoda. Część zarzutów osadzonego dotyczyła jego stanu zdrowia – powód wywodził, że 8-miesięczny pobyt w jednostce wpłynął na jego stan zdrowia. Jednak z dokumentacji medycznej wynika, że stan ten był bardzo zły na wiele lat wcześniej. Problemy z kręgosłupem datowane są od roku 1996 roku, co wprost wynika z dokumentacji medycznej złożonej przez samego powoda. Sąd wynikiem choroby samoistnej, zwyrodnień w odcinku kręgosłupa powodowanych osteoporozą. Przed trafieniem do aresztu powód przebył dwie operacje, okresowo był niezdolny do pracy. Natomiast w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. był na bieżąco konsultowany, odbywał wizyty, kontynuowano leczenie. Znacząca jest w tym zakresie opinie, która powstała na potrzeby sprawy karnej, ale którą powód przedłożył do niniejszej sprawy. Wynika z niej, że jednostka penitencjarna zapewnia J. S. stałą opiekę medyczną, zaplecze żywnościowe i gospodarcze a w warunkach wolnościowych oskarżony będzie w gorszej sytuacji niż przebywając w warunkach izolacyjnych, gdyż będzie wymagał pomocy osób trzecich nadto w zakładzie karnym nie musi wykonywać żadnych czynności fizycznych narażających go na pogorszenie stanu zdrowia. To w tej opinii lekarz zauważył, że stan obecny jest wynikiem wieloletnich niedoborów skutkujących osteoporozą i potwierdził, że zapewniona jest powodowi obecnie należyta opieka medyczna. Zeznająca w sprawie lekarz J. H. (1), która konsultowała powoda, wskazała natomiast, że jej zeznania niekoniecznie muszą być dla powoda korzystne. Co więcej, zapisy w dokumentacji złożonej przez powoda, dotyczącej leczenia w warunkach wolnościowych wskazują, że brak było wskazań do dalszego leczenia, w szczególności operacyjnego. Zalecano jedynie kontynuację ćwiczeń w domu (k. 355) i leczenie przeciwbólowe. Potwierdza to również opinia ustna złożona w sprawie w karnej. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek dowodów na nieprawidłowości w leczeniu powoda w pozwanej jednostce. W ocenie Sądu nie zasługiwały na wiarę zeznania powoda dotyczące uniemożliwienia mu przeprowadzenia kolejnego zabiegu operacyjnego oraz uniknięcia zmian osteoporozowych. Sąd uznał w tym zakresie dowód z opinii biegłej w sprawie karnej oraz zapisy z dokumentacji leczenia przed pobytem w areszcie, która wskazują na brak zaleceń do jakiegokolwiek kolejnego zabieg powoda. W odniesieniu do stanu zdrowia powoda i jego związku przyczynowego z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł., w sprawie nie zostały przeprowadzone opinie biegłych. Niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pominął dowód z opinii wskazanych biegłych, z racji nie uiszczenia przez powoda zaliczki we wskazanym przez Sąd terminie na poczet wynagrodzenia tychże biegłych. Powód, postanowieniem Sądu z dnia 19 stycznia 2016 r., otrzymał zwolnienie od kosztów sądowych ponad 100 zł każdorazowej należności. Stosownie do postanowienia, opłata od pozwu została uiszczona. Będąc inicjatorem kolejnej czynności związanej z wydatkami, powód obowiązany był – zgodnie z art. 130 4 § 1 k.p.c. – do pokrycia związanych z tym kosztów w zakresie, w jakim nie został zwolniony od kosztów sądowych. Brak uiszczenia zaliczki skutkował pominięciem dowodów, zgodnie z art. 130 4 § 5 k.p.c. Wniosek pełnomocnika powoda o pominięcie zaliczki i rozliczenie kosztów wynagrodzeń biegłych w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie był zasadny, ale tylko wobec --- STRONA 7 --- tej części kosztów sądowych, które były objęte zwolnieniem od kosztów. Natomiast część, z której powód nie był zwolniony, podlegała regulacji art. 130 4 k.p.c. i w tym zakresie wniosek nie mógł odnieść skutku. Na marginesie należy wskazać, że powód, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, w żaden sposób nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa uległa zmianie, czy też wystąpiły nowe okoliczności uzasadniające ponowną weryfikację stanu majątkowego i ewentualne, dalsze zwolnienie od kosztów. Sąd pominął częściowo zeznania świadka G. P. oraz E. W. – współosadzonych Aresztu Śledczego w Ł. albowiem świadkowie Ci nie byli osadzeni w jednej celi z powodem, ich zeznania nie miały większego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Warunki bytowe w Areszcie Śledczym w Ł. zostały ustalone i zobiektywizowane w oparciu o cały materiał dowodowy. Zeznania współosadzonych, jak również powoda, noszą znamiona subiektywnych ocen, formułowanych przez pryzmat osobistego stosunku do opisywanych okoliczności, wyznaczonego przez niezadowolenie z warunków bytowych panujących w miejscu, w którym osoby te przebywały wbrew swojej woli, a przez co, z natury rzeczy, odbiegających od oczekiwanych. Dlatego konieczne było ich skonfrontowanie z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności zeznaniami świadków, którzy opisywali zasady funkcjonowania aresztu w odniesieniu do przepisów (np. J. H. (2)), a także dokumentami w postaci dokumentacji medycznej, czy opinii biegłych (obrazujących realną powierzchnię cel, liczbę osadzonych, zachowania powoda, wszczęte wobec niego procedury). Zarzuty dotyczące trudnych warunków, zniszczenia sprzętów, nieszczelności okiem, zagrzybienia zostały potwierdzone. Materiał dowodowy przedstawiony przez pozwanego miał charakter ogólny, dotyczył całego aresztu. Tymczasem, zeznania świadka – pracownika pozwanego, zastępcy kierownika Działu Kwatermistrzowskiego – J. H. (2), potwierdziły, że zacieki na ścianach występują wskutek zalań po pękniętych rurach czy przecieków z dachu. Świadek A. S. potwierdził zeznania powoda, w tym zakresie. Stan cel potwierdziły także dokumenty w postaci sprawozdania złożonego przez powoda oraz raportu przedłożonego przez pozwanego. Taki materiał dowodowy potwierdza, że stan tej celi był niewłaściwy, a powód przebywał przez około 8 miesięcy w zagrzybionym pomieszczeniu, niespełniającym wymogów i wymagającym remontu. W odniesieniu do pozostałych zeznań współosadzonych, Sąd pominął je w części, w jakiej świadkowie skarżyli się ogólnie na złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł., nie wskazując żadnych konkretnych okoliczności odnoszących się do osoby samego powoda, a mogących naruszyć jego dobra osobiste. Świadkowie ci często odnosili się w swoich zeznaniach do okoliczności dotyczących bezpośrednio ich samych, albo nie mających żadnego znaczenia dla sprawy, a opisywane przez nich złe warunki panujące w Areszcie wielokrotnie nie znalazły potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Znaczącym jest, że świadkowie mieli bardzo niewielką wiedzę o samym powodzie, nie potrafili podać szczegółów, ich wiedza była bardzo ogólna. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Powództwo zostało w części uwzględnione. W niniejszej sprawie powód wystąpił o zadośćuczynienie za naruszenie jego dóbr osobistych. Roszczenie to znajduje oparcie w przepisach art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Treść art. 23 k.c. wskazuje na to, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego i to niezależnie od ochrony przewidzianej przez inne przepisy. W przepisie tym podano otwarty katalog chronionych dóbr osobistych, do których niewątpliwie należą również zdrowie, godność i prawo do humanitarnego traktowania. Przy czym ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w z dnia 28 sierpnia 1996, sygn. akt I ACr 341/96). Ważny jest, więc społeczny odbiór danego zachowania, oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Ocena czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone lub naruszone wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym. Nie ma bowiem znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego, lecz istotny jest odbiór danego zachowania przez osoby trzecie i reakcja opinii publicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., sygn. akt V CKN 195/01). --- STRONA 8 --- Nie każde naruszenie dobra osobistego daje jednak prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl bowiem art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Omawiany przepis wprowadził ponadto domniemanie bezprawności naruszenia dobra; każde naruszenie kwalifikowane jest jako bezprawne. Skutkuje to przerzuceniem ciężaru wykazania przyczyn, dla których nastąpiło naruszenie, na sprawcę i to jego obciąża ryzyko niewyjaśnienia wszystkich okoliczności. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznościami kontratypowymi wyłączającymi bezprawność są np.: zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrony koniecznej, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. W przedmiotowej sprawie dobrem osobistym zagrożonym działaniem administracji Aresztu Śledczego było prawo do zdrowia, godności i humanitarnego traktowania. Zgodnie z treścią art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Doniosłe znaczenie dla ochrony dóbr osobistych ma także konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zawierająca katalog praw i wolności przysługujących każdemu człowiekowi. Natomiast w myśl postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przyjętej w Nicei, godność ludzka jest nienaruszalna. Musi być szanowana i chroniona. Każdy ma prawo do poszanowania swej integralności fizycznej i psychicznej. Na gruncie prawa polskiego sytuacja prawna osób pozbawionych wolności uregulowana jest w sposób ogólny w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. „Kodeks karny wykonawczy” (Dz.U. Nr 90 z 1997 r., poz. 557 z późn. zm.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że realizacja spoczywających na administracji Aresztu Śledczego w Ł. obowiązków w zakresie organizowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. A zatem ocena, czy obowiązki te zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.), a także z uwzględnieniem treści przepisów wykonawczych, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od 14 sierpnia 2014r.). Ustawodawca, wśród naczelnych zasad kodeksu karnego wykonawczego wymienił w art. 4, zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. W myśl art. 5 k.k.w. skazany jest podmiotem określonych w kodeksie praw i obowiązków. Przykładowo zostały one wskazane w art. 102 k.k.w., gdzie w pkt 1 mowa jest o tym, że skazany ma prawo do odpowiedniego, ze względu na zachowanie zdrowia, wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Udzielenie powodowi cywilnoprawnej ochrony wymagało zatem ustalenia, że zachowania administracji pozwanego Aresztu Śledczego w Ł. godziły w jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Z mocy art. 6 k.c., na powodzie ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień --- STRONA 9 --- w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie warunków bytowych wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, naruszających sferę jego dóbr osobistych. Pozwanego obciążał zaś obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda (art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że roszczenia powoda odnoszą się do szeroko rozumianych warunków bytowych panujących w jednostce penitencjarnej, w której powód przebywał oraz nie zapewnienia mu należytej opieki medycznej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w toku postępowania dowodowego J. S. wykazał, że w co najmniej jednej celi, w której przebywał był grzyb oraz zagrzybione materace, na których osadzenie spali. Niemniej, powód przebywał w tych warunkach kilka miesięcy. Nadto, powód przez dłuższy okres przebywał w celi umieszczonej na 4 piętrze, choć poruszał się przy pomocy kul. Stan cel potwierdza wyciąg z raportu przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji oraz sprawozdanie z wizytacji sędziego penitencjarnego. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 roku, w sprawie o sygn. akt I ACa 357/16 wywiódł, iż z cytowanych fragmentów przedmiotowego raportu, bezspornie wynika, że warunki bytowe w pozwanym Areszcie Śledczym w Ł. naruszały dobra osobiste osób tam osadzonych, w postaci godności i intymności oraz prawa do humanitarnego traktowania. Raport opisuje wyniki wizytacji, która odbyła się w pozwanym Areszcie Śledczym w marcu 2014 r., w okresie wcześniejszym. Niemniej jednak, skoro w ostatnich latach, jak twierdzi strona pozwana, budynki Aresztu podlegały stałemu remontowi, to przed rokiem 2014 stan budynków i cel był gorszy, a przy tak szerokim zakresie prac remontowych, nie da się odremontować i to gruntowanie, wszystkich cel i pomieszczeń w kompleksie Aresztu Śledczego w Ł. w kilku następujących po sobie latach. Co więcej – z ustaleniami opisanego raportu korespondują zeznania świadka – pracownika działu kwatermistrzowskiego, który potwierdził zalanie celi spowodowane pękającymi rurami i przeciekającym dachem. Złe warunki w areszcie potwierdzili także współosadzeni. W szczególności warunki celi, w której przy pozalewanych ścianach i zagrzybiałych materacach do spania przebywał powód, który na własną rękę osuszał pożyczonym grzejnikiem celę. Stanowisko to zostało powielone w innych orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Łodzi: w sprawach o sygn. akt I ACa 1097/16, I ACa 1440/16. Zważywszy zatem, że warunki bytowe w Areszcie Śledczym w Ł. nie spełniały wymagania humanitarnego traktowania powoda, były niegodziwe (przebywanie w warunkach wilgoci, zagrzybienia, nieszczelnych okine) i przez to naruszały jego dobro osobiste w postaci godności, przyjąć należało, że roszczenie powoda o zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną przebywaniem w takich warunkach, jest uzasadnione treścią art. 448 w zw. z art. 24 kc. Strona pozwana, poprzestając na powołaniu się na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określającego warunki bytowe osób osadzonych, a także zeznaniach zgłoszonych świadków nie uwolniła się od ustanowionego w art. 24 kc domniemania bezprawności zachowania polegającego na nie zapewnieniu w Areszcie Śledczym w Ł. warunków odpowiadających podstawowym standardom w zakresie przebywania w celi zagrzybionej. W okolicznościach niniejszej sprawy uznać należało, że izolacja powoda odbywała się w warunkach naruszających jego dobra osobiste w postaci godności oraz prawa do humanitarnego traktowania. Podnieść jednak należy, że próg dolegliwości, na który zostaje narażona osoba osadzona, wykracza poza granice wyznaczane w życiu codziennym dla osób przebywających na wolności. Przyjęty standard musi uwzględniać warunki izolacji, a osoby osadzone muszą liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami wynikającymi z wykonywania kary pozbawienia wolności. Państwo jednak, wykonując zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości, ma obowiązek zapewnienia minimalnego standardu socjalno–bytowego tak, aby samemu pozbawieniu wolności nie towarzyszyły dodatkowe uciążliwości. Nieudowodnione zostały natomiast pozostałe zarzuty powoda dotyczące kwestii małego metrażu cel oraz niedostosowania jej do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Materiał wykazał, że warunki bytowe były zgodne z art. 110 k.k.w.: powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, w żadnym okresie nie wyniosła mniej niż 3 m 2 . Cele wyposażano się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i --- STRONA 10 --- odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy, zgodnie z § 2 powołanego przepisu. Cela mieszkalna, którą zajmował powód nie była celą z przeznaczeniem dla osoby niepełnosprawnej, przy czym zgodnie z zaleceniami lekarza, powód z racji ograniczonej możliwości poruszania się otrzymał dolne łóżko. Powód formalnie nie posiadał statusu osoby niepełnosprawnej, co uniemożliwiało osadzenie go w celach specjalnego przeznaczenia. Jeżeli chodzi o zarzuty związane z niewłaściwym traktowaniem powoda przez personel medyczny jednostki, brak było takiego materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutów pozwu związanych z utrzymaniem higieny, wskazać należy, iż wszystkim osadzonym zapewnia się możliwość dbania o higienę osobistą. Zgodnie z wytycznymi ogólnobudowlanymi wszystkie cele mieszkalne wyposażone są w węzły sanitarne. Kwestia minimalnego standardu utrzymania higieny przez mężczyzn przebywających w zakładach karnych została uregulowana w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie Regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1494) oraz Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie Regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Z przepisów tych wynika, że skazany/tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej raz w tygodniu z kąpieli. Częstsze kąpiele przysługują osadzonym mężczyznom zatrudnionym przy pracach brudzących oraz chorym według wskazań lekarza. Możliwe jest także w indywidualnych uzasadnionych wypadkach uzyskanie zgody Dyrektora na dodatkową kąpiel. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, osadzeni w Areszcie Śledczym w Ł. korzystają z kąpieli jeden raz w tygodniu. Jednocześnie pracownik działu kwatermistrzowskiego w trakcie zeznań wskazał, że od maja 2016 r. praktyką w pozwanej jednostce stają się dwie kąpiele tygodniowo. Jeśli chodzi o schorzenia, na jakie cierpi powód, to nie uzasadniały one częstszych łaźni niż przewidziana w przepisach. Według ustaleń wyposażenie cel mieszkalnych dla osadzonych w sprzęt kwaterunkowy jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od dnia 14 sierpnia 2014r.). Ilość sprzętu zawsze jest dostosowana do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Osadzeni mogą zgłaszać oddziałowym potrzebę wstawienia dodatkowych sprzętów kwatermistrzowskich. Wszelkie usterki sprzętu kwatermistrzowskiego zgłoszone przez osadzonych są usuwane na bieżąco. Odnosząc się do zarzutu nieprzystosowania celi powoda do potrzeb osób niepełnosprawnych wykazano, jak powyżej, iż w związku z brakiem statusu osoby niepełnosprawnej oraz szczególnych zaleceń lekarzy specjalistów powód został zakwaterowany w celi mieszkalnej bez specjalnego przeznaczenia. Niewystarczające jest powoływanie się powoda na terminowe orzeczenie o niezdolności do pracy wydane ponad 10 lat wcześniej na okres 2 lat. Zatem należy wskazać, iż wyposażenie celi powoda jest zgodne z ww. rozporządzeniami w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach innych i aresztach śledczych. Natomiast zbędną uciążliwością było umieszczenia powoda na wyższych kondygnacjach budynku w sytuacji, gdy poruszał się o kulach. Stanowi to nadmierne i zbędne uciążliwości dla powoda. Pomimo, że powód nie posiada orzeczenia o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności, to kierując się zasadami doświadczenia życiowego i empatii ogólnospołecznej, należało uznać, że stanowiło to dodatkową barierę w poruszaniu się. Odnosząc się do zarzutu złych warunków bytowych wskazać należy, iż jak wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, pozwany na bieżąco remontuje oraz naprawia cele mieszkalne, w celu utrzymania właściwych warunków bytowych. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, iż wszelkie uszkodzenia czy zabrudzenia są --- STRONA 11 --- efektem przede wszystkim działań samych osadzonych, którzy niszczą substancję mieszkalną. Osadzeni, którzy z racji specyfiki jednostki przebywają tutaj tylko czasowo, nie dbają o wyposażenie i stan techniczny cel, w których zostają umieszczeni, a wręcz je dewastują. Widać ewidentną różnicę na korzyść w stanie technicznym i wyglądzie cel, w których przebywają skazani pracujący, odbywający od początku do końca orzeczoną wobec nich karę pozbawienia wolności na terenie Aresztu Śledczego. Nadto, przeprowadzane są stałe konserwacje i naprawy doraźne, polegające na wymianie potłuczonych szyb, uzupełnianiu okitowania, wymianie okuć ślusarskich oraz montażu zamknięć. Ponadto rzeczą oczywistą jest, że przy tak dużej ilości osadzonych sprzęt kwaterunkowy pozostający w dyspozycji osadzonych ulega zużyciu, a warunki panujące w zakładach karnych i aresztach śledczych odbiegają od oczekiwań osadzonych i nie są komfortowe, jednak stanowi to dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności i nie przekracza nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2009 roku, I ACa 433/09). Podkreślenia wymaga, że pozwany rocznie odświeża i remontuje kilkadziesiąt cel. Od 2013 roku rozpoczęto należytą zabudowę kącików sanitarnych. Drewniana stolarka okienna w sposób dostateczny spełnia swoją funkcję. Stan techniczny stolarki okiennej nie jest wprawdzie idealny, ale jest to wynikiem m.in. dewastacji przez samych osadzonych. Przeprowadzane są stałe konserwacje i naprawy doraźne. Zgodnie z art. 115 § 1 i 1a k.k.w. skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w stosunku do tymczasowo aresztowanych (art. 209 k.k.w.). Natomiast na podstawie § 6 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1985) w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności, zgłoszenia osób pozbawionych wolności do lekarza więziennego przyjmuje się codziennie. Lekarz więzienny przyjmuje osoby pozbawione wolności poza ustalonym w porządku wewnętrznym czasem i miejscem przyjęć w razie nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia tych osób. Świadczenia ambulatoryjne z zakresu specjalistycznej opieki zdrowotnej udzielane są na podstawie skierowania lekarza, także innego niż lekarz więzienny. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód był konsultowany przez m.in. neurologa i ortopedę, ze względu na schorzenie kręgosłupa, na które powód leczy się od 1996 r. Stan zaś zdrowia powoda wymagał przeprowadzenia konsultacji neurochirurgicznej. Nie sposób nie zgodzić się z twierdzeniami powoda, iż podjęcie decyzji o jego przeniesieniu do odległej jednostki penitencjarnej w K. tuż przed wyznaczonym terminem konsultacji neurochirurgicznej, ograniczyło jego prawo do ochrony zdrowia – w rezultacie konsultację przeprowadzono później. Choć nie wpłynęło to na stan zdrowia powoda, to jednak działanie pozwanej jednostki w tym zakresie było nieprawidłowe. W niniejszym postępowaniu jednak powód nie wykazał, aby obecny zły stan zdrowia, miał jakikolwiek związek z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł.. jest on wynikiem samoistnej choroby, istniejącej od lat ’90, leczonej operacyjnie i istniejącej obecnie przy braku wskazań do dalszych zabiegów, za wyjątkiem ćwiczeń i rehabilitacji. Z opinii złożonej przez samego powoda, sporządzonej na potrzeby innego postępowania, wprost wynika, iż badający go lekarz wskazał, iż jednostka penitencjarna zapewnia J. S. stałą opiekę medyczną, zaplecze żywnościowe i gospodarcze a w warunkach wolnościowych oskarżony będzie w gorszej sytuacji niż przebywając w warunkach izolacyjnych, gdyż będzie wymagał pomocy osób trzecich, nadto w zakładzie karnym nie musi wykonywać żadnych czynności fizycznych narażających go na pogorszenie stanu zdrowia. Zważywszy na powyższe, zakres zasadnych zarzutów oraz brak podstaw do uwzględnienia pozostałych, Sąd określił wysokość zadośćuczynienia na poziomie 6.000 zł. Należało przy tym uwzględnić uwagi judykatury dotyczące wysokości zasądzanych kwot oraz standardu sprawiedliwości nakazującemu, aby podobne przypadki rozstrzygać w miarę możliwości podobnie (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03). Na poziomie 4.000 zł zostało określone roszczenie zasądzone w sprawach związanych z samymi warunkami pobytu w powołanych już powyżej wyrokach Sądu Apelacyjnego --- STRONA 12 --- w Łodzi z dnia 8 grudnia 2016 roku, o sygn. akt I ACa 357/16, z dnia 23 lutego 2017 roku, sygn. akt I ACa 1097/16, czy o sygn. akt I ACa 1440/16. Podstawę orzeczenia o odsetkach stanowił art. 481 k.p.c. zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zasadą prawa cywilnego jest, że dłużnik popada w opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Zgodnie z art. 455 kc, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Niespełnienie świadczenia w terminie powoduje po stronie dłużnika konsekwencje przewidziane w art. 481 § 1 kc, zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe lub – obecnie od dnia 1 stycznia 2016 roku – odsetki ustawowe za opóźnienie (§ 2 art. 481 kc w poprzednim i obecnym brzmieniu). W tym zakresie Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu – zasądzając je od dnia wyrokowania. W tym wypadku jako wezwanie do zapłaty i określenie żądania należy potraktować sam pozew. Mając na uwadze wynik postępowania, powód – zgodnie z art. 100 k.p.c. – winien zostać obciążony obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów procesu, gdyż ostał się z nieznaczną częścią swego żądania (1,5 %). Jednak zgodnie z art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania powodami kosztami niniejszego postępowania. Sąd miał przede wszystkim na uwadze trudną sytuację życiową i zdrowotną powoda; fakt pozbawienia wolności oraz pogłębiające się ograniczenia ruchowe, które w niniejszym postępowaniu spowodowały zmianę decyzji w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Pogorszenie stanu zdrowia, niemożność normalnego transportu spowodowały, że Sąd ustanowił pełnomocnika z urzędu. Powód był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, którego wynagrodzenie – według oświadczenia – nie zostało opłacone w całości ani w części. Sąd, uwzględniając zasadę rozstrzygnięcia o kosztach, nakazał wypłacić przyznane wynagrodzenie ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi. Jego wysokość została określona na podstawie § 11 ust 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie bowiem z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (§ 22). Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 28 grudnia 2015 roku – w dacie uprzednio obowiązującego rozporządzenia. Wynagrodzenie pełnomocnika zostało powiększone o wartość podatku VAT. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. stron.