Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział II Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Artur Żymełka Protokolant: Weronika Knesz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. w Rybniku sprawy z powództwa J. Ć. (Ć.) przeciwko M. K. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1) zobowiązuje pozwaną M. K. do zdemontowania na własny koszt monitoringu obejmującego swym zasięgiem części wspólne nieruchomości położonej w R. przy ul. PCK 2 – w terminie tygodnia od dnia uprawomocnienia się wyroku; 2) oddala powództwo w pozostałej części; 3) zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.100 zł (dwa tysiące sto złotych) z tytułu zwrotu części kosztów procesu. Sygn. akt II C 160/15 UZASADNIENIE Powód J. Ć. w pozwie wniesionym w dniu 20 kwietnia 2015 r. do Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. zgłosił żądanie zasądzenia na jego rzecz od pozwanej M. K. kwoty 20.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, zobowiązania pozwanej do zdemontowania na własny koszt monitoringu obejmującego swym zasięgiem części nieruchomości położonej przy ul. PCK 2 w R. przeznaczone do wyłącznego użytku powoda oraz jej części wspólne, w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, zobowiązania pozwanej do opublikowania na własny koszt w gazecie o zasięgu regionalnym ( Gazecie (...) lub Dzienniku Zachodnim) czcionką Times N. (...) w terminie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku oświadczenia o treści: „W imieniu własnym przepraszam Pana J. Ć. za naruszenie jego dóbr osobistych i bezzasadną ingerencję w jego prywatność” oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z kwotą 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa procesowego. W uzasadnieniu pozwu powód podał, że strony są współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. PCK 2 w R., a pozwana na początku 2014 r. bez jego wiedzy oraz zgody zainstalowała monitoring wizyjny składający się z kilku kamer. Powód stwierdził, że pozwana poprzez nielegalne nagrywanie i utrwalanie dopuściła się naruszenia jego dóbr osobistych, tj. jego wizerunku oraz prawa do prywatności. Powód oświadczył, że nie życzy sobie permanentnej kontroli swojej obecności na terenie wspólnej nieruchomości oraz tego, że pozwana posiada wiedzę kto go odwiedza,
--- STRONA 2 ---
o jakiej porze itp. Powód wskazał, że czynność dokonana przez pozwaną stanowi przekroczenie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, a pozwana nie uzyskała jego zgody na montaż monitoringu. Pozwana M. K. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana podała, że od 2011 r. przed Sądem Rejonowym w Rybniku toczy się z jej wniosku postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej przy ul. PCK 2 w R.. Podała, że w maju 2014 r. zainstalowała na nieruchomości stron monitoring wizyjny składający się z trzech kamer umieszczonych przed drzwiami wejściowymi, w garażu oraz na klatce schodowej. Pozwana stwierdziła, że nie są to kamery obrotowe i są one umieszczone w widocznym miejscu. Pozwana zarzuciła, że montaż kamer nie wymagał żadnego pozwolenia, projektu budowlanego, atestu, czy homologacji. Stwierdziła, że kamery rejestrują obraz tylko części wspólnych nieruchomości, nie rejestrują natomiast obrazu części nieruchomości, z której na zasadzie wyłączności korzysta powód i do której pozwana nie ma dostępu. Pozwana zarzuciła, że zdecydowała o zamontowaniu kamer w celu poprawy bezpieczeństwa swojego i nieruchomości, ponieważ już w 2011 r. powód celowo świadomie utrudniał korzystanie z części wspólnych nieruchomości. Zamknął wówczas garaż, w którym stał jej samochód i zastawił wyjazd oraz nie udostępniał jej klucza przez okres 3 miesięcy, co zostało zgłoszone organom ścigania, które jednakże stwierdziły, że formalnie czyn ten nie wyczerpał znamion przestępstwa. Pozwana podała również, że w dniu 4 maja 2014 r. powód dokonał umyślnego zniszczenia instalacji wodociągowej na jej szkodę, pozbawiając jej część nieruchomości wody na okres kilku tygodni. Zdaniem pozwanej jej działanie było zgodne z prawem i stanowiło czynność zwykłego zarządu. Stwierdziła ona nadto, że kamery służą także bezpieczeństwu powoda, choć nie poniósł żadnych kosztów z nimi związanych. Pozwana zarzuciła również, że powód wyraził dorozumianą zgodę na zamontowanie kamer, a nadto, że z uwagi na cel montażu kamer jej działanie nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Strony od 13 stycznia 2004 r. są współwłaścicielami po ½ części nieruchomości o powierzchni 0.03.47 ha położonej przy ul. PCK 2 w R., dla której Sąd Rejonowy w Rybniku prowadzi księgę wieczystą KW Nr (...). Nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni całkowitej około 270 m 2 , przy czym w budynku znajduje się lokal użytkowy o powierzchni około 47 m 2 . W dacie nabycia nieruchomości strony pozostawały w nieformalnym związku i nabyły nieruchomość w celu zaspokojenia wspólnych potrzeb mieszkaniowych. Związek stron rozpadł się w 2010 r. Od tego czasu pozostają oni w konflikcie, także na podłożu rozliczeń z tytułu nabycia w/w nieruchomości. Od kilku lat nie rozmawiają ze sobą. Powód po rozstaniu z pozwaną wyprowadził się z nieruchomości. Nadal jednak użytkował jej część prowadząc, a następnie wynajmując, na prowadzenie działalności gospodarczej. Strony mają ustalony sposób korzystania z nieruchomości. W dniu 13 stycznia 2011 r. pozwana złożyła do Sądu Rejonowego w Rybniku wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości przez przyznanie nieruchomości na jej wyłączną własność ze spłatą na rzez J. Ć., płatną w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie. Postępowanie toczy się w sprawie o sygn. akt I Ns 57/11 i nie zostało jeszcze zakończone. W czerwcu 2014 r. powód ponownie wprowadził się do domu. W okresie od połowy czerwca 2014 r. do kwietnia 2015 r. nieruchomość zamieszkiwała także partnerka powoda W. K.. W miejscu zamieszkania stron trzykrotnie dochodziło do interwencji Policji. W dniu 18 kwietnia 2011 r. J. Ć. zgłosił, że E. K. przywłaszczyła powierzony jej samochód, w dniu 4 maja 2014 r. M. K. zgłosiła uszkodzenie instalacji wodnej przez współwłaściciela posesji, a w dniu 31 marca 2015 r. W. K. zgłosiła awanturę pod mieszkaniem. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 8 października 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III W 440/14, powód został uznany za winnego tego, że w dniu 4 maja 2014 r., w godzinach 14:00-17:00 w R.
--- STRONA 3 ---
na ul. PCK 2 dokonał umyślnie zniszczenia instalacji wodociągowej powodując straty w wysokości 160 zł na szkodę pozwanej, tj. czynu z art. 124 § 1 k.w. Sąd biorąc jednakże pod uwagę okoliczności sprawy odstąpił od wymierzenia powodowi kary. W maju 2014 r. pozwana bez zgody i wiedzy powoda zainstalowała na nieruchomości stron monitoring wizyjny składający się z trzech kamer umieszczonych przed drzwiami wejściowymi, na klatce schodowej i w piwnicy. Nie są to kamery obrotowe. Monitoring obejmuje części wspólne nieruchomości, nie obejmuje natomiast części przeznaczonych zgodnie z ustaleniami stron do wyłącznego użytku powoda. W czasie układania kabli monitoringu w piwnicy na terenie nieruchomości pojawił się powód. Nie orientował się jednakże, że zakładany jest monitoring oraz nie dopytywał o cel prowadzonych prac. Później powód zauważył zamontowane kamery. Nie podjął wówczas żadnych działań zmierzających do ich demontażu. Dopiero w czasie odwiedzi jego rodziny, jego dzieci zamieszkałe na co dzień za granicą wyrażały niezadowolenie z ich nagrywania i uzmysłowiły powodowi konsekwencje wynikające z monitoringu założonego przez pozwaną. Rejestrowany przez kamery obraz jest nagrywany i istnieje możliwość jego odtwarzania na laptopie pozwanej. Po pewnym czasie nagrania są kasowane poprzez nagrywanie bieżącej rejestracji. (dowód : wydruk księgi wieczystej KW Nr (...) k. 12-16, wniosek o zniesienie współwłasności wniesiony do Sądu Rejonowego w Rybniku w sprawie sygn. akt I Ns 57/11, wykaz interwencji Policji k. 64-67, wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 8 października 2014 r. wraz z uzasadnieniem, wydany w sprawie o sygn. akt III W 440/14 k. 41-44, zdjęcia nieruchomości k. 23, zeznanie na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. świadków W. K., A. L.-K., Z. R. oraz przesłuchanie stron ) W piśmie z dnia 22 stycznia 2015 r. powód wezwał pozwaną do zaprzestania naruszania jego dóbr osobistych, demontażu monitoringu do 5 lutego 2015 r. lub ewentualnie uzgodnienia sposobu jego funkcjonowania, a także zapłaty kwoty 20.000 zł z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w terminie do dnia 10 lutego 2015 r. Pozwana w piśmie z dnia 2 lutego 2015 r. odmówiła spełnienia żądań powoda. (dowód : wezwanie z dnia 22 stycznia 2015 r. wraz z dowodem wysłania k.17-19 oraz pismo pozwanej z dnia 2 lutego 2015 r. k. 21-22 ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Wskazywany w art. 23 k.c. katalog dóbr osobistych ma charakter otwarty, przepis ten wymienia bowiem dobra osobiste człowieka pozostające pod ochroną prawa cywilnego w sposób przykładowy, uwzględniając te dobra, które w praktyce mogą być najczęściej przedmiotem naruszeń. Do podlegających ochronie w świetle wyżej przytoczonego przepisu zaliczyć zatem również należy niewymienione w nim wszelkie dobra osobiste ujmowane w kategoriach obiektywnych jako wartości o charakterze niemajątkowym, ściśle związane z człowiekiem, decydujące o jego bycie, pozycji w społeczeństwie, będące wyrazem odrębności fizycznej i psychicznej oraz możliwości twórczych, powszechnie uznanych w społeczeństwie i akceptowane przez system prawny. Nierozerwalne związanie tych wartości, jako zespołu cech właściwych człowiekowi, stanowiących o jego walorach, z jednostką ludzką wskazuje na ich bezwzględny charakter, towarzyszący mu przez całe życie, niezależnie od sytuacji w jakiej znajduje się w danej chwili. W judykaturze uznano, że do katalogu dóbr osobistych niewymienionych wprost w art. 23 k.c. należy m.in. prywatność życia, będąca tak istotnym prawem, że prawo do ochrony życia prywatnego gwarantuje w art. 47 Konstytucja Rzeczypospolitej, a w art. 8 Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wskazać należy, że ochrona dóbr osobistych nie jest absolutna, jednakże z uwagi na ich wagę ustawodawca przyjął szerokie ujęcie bezprawności zachowań
--- STRONA 4 ---
naruszających te dobra oraz specyficzne rozłożenie ciężaru dowodzenia w sprawach o ochronę dóbr osobistych. Ustawodawca w zakresie ochrony dóbr osobistych wprowadził domniemanie bezprawności ich naruszenia, przy czym bezprawność rozumiana jest jako zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. W ramach postępowania o naruszenie dóbr osobistych pokrzywdzony zobowiązany jest jedynie do wykazania, że sprawca naruszył jego dobra osobiste, natomiast to sprawca naruszenia zobowiązany jest udowodnić, że jego działanie nie było bezprawne. W myśl art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W tym zakresie art. 24 § 1 k.c. odsyła do art. 448 k.c., zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przenosząc te ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle zebranych dowodów nie może budzić wątpliwości, że pozwana poprzez zainstalowanie monitoringu umożliwiającego nagrywanie powoda oraz jego rodziny na części nieruchomości zgodnie z ustaleniami stron służącej do ich wspólnego użytku, dopuściła się naruszenia dobra osobistego powoda w postaci prawa do prywatności. Naruszyła również dobro osobiste powoda w postaci wizerunku. Naruszenie prawa do wizerunku stanowi często również naruszenie prawa do prywatności i tak było również w rozpoznawanej sprawie. Według najbardziej znanej definicji, prawo do prywatności to "prawo do bycia pozostawionym w spokoju" (K. M., Prawo do prywatności, s. 147). Sfera prywatności obejmuje sfery życia osobistego i rodzinnego. Podkreślić należy, że zainstalowany monitoring nie tylko umożliwiał pozwanej bieżące kontrolowanie zachowania powoda i odwiedzających go osób, w tym członków rodziny, o każdej porze dnia i nocy, ale również nagrywanie, a zatem utrwalanie zachowania tych osób i możliwość swobodnego odtwarzania tych nagrań przez pozwaną do czasu ich automatycznego skasowania po kilkunastu dniach. Nie można zatem w tej sytuacji zrównywać powyższych czynności z możliwością bezpośredniej obserwacji przez pozwaną powoda i bliskich mu osób na częściach nieruchomości, z której strony korzystały wspólnie. Z uwagi na dokonanie ustaleń co do istnienia monitoringu w oparciu o dowody przedstawione w sprawie, w tym zdjęcia kamer monitoringu, Sąd oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z oględzin nieruchomości jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania (art. 217 § 3 k.p.c.). Pozwana wbrew powinności wynikającej z art. 6 k.c. nie udowodniła, aby w rozpoznawanej sprawie zachodziły okoliczności wyłączające bezprawność jej ingerencji w prywatność powoda. Zgoda powoda na montaż monitoringu wyłączałaby bezprawność zachowania pozwanej, ale nawet pozwana ostatecznie przyznała, że nie uzyskała zgody powoda na montaż monitoringu, a nawet nie poinformowała go o swoich zamiarach co do jego zainstalowania. Fakt, że powód nie protestował kiedy monitoring był montowany nie mógł wyłączać bezprawności zachowania pozwanej, ponieważ powód nie wiedział wówczas, że monitoring jest instalowany. Również fakt, że powód nie domagał się demontażu monitoringu kiedy zauważył już zainstalowane kamery nie mógł uzasadniać oddalenia w całości powództwa wniesionego w niniejszej sprawie. Okoliczność, że powód do czasu wezwania pozwanej do demontażu monitoringu znosił nagrywanie go przez pozwaną miała znaczenia dla oceny intensywności naruszenia jego dóbr osobistych, a tym samym wyboru rodzaju środków koniecznych do usunięcia skutków naruszenia, natomiast nie powodowała, że powód utracił prawo do żądania zaprzestania zaniechania naruszania jego dóbr osobistych polegających w istocie na inwigilacji jego życia osobistego i rodzinnego na terenie nieruchomości stanowiącej jego współwłasność. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej nie uchylały bezprawności zachowania pozwanej jej twierdzenia o konieczności zapewnienia bezpieczeństwa nieruchomości również w interesie samego powoda, czy też bezpieczeństwa pozwanej, a tym bardziej zasady współżycia społecznego. Biorąc pod uwagę fakt, że strony zakupiły nieruchomość w 2004 r., a monitoring został założony przez pozwaną w 2014 r. dopiero w okresie zaostrzenia konfliktu z powodem, że do tego czasu nie zaistniały żadne zdarzenia spowodowane przez osoby trzecie, dające uzasadnione i usprawiedliwione podstawy do zabezpieczenia nieruchomości przed takimi osobami, trudno nie traktować twierdzeń pozwanej, jako bezskutecznej linii obrony mającej uchylać bezprawność jej zachowania. Przeczy temu również fakt, że
--- STRONA 5 ---
dwie z trzech kamer zamontowane zostały wewnątrz budynku, do którego nie miały dostępu osoby postronne. Również fakt dopuszczenia się przez powoda wykroczenia w postaci zniszczenia instalacji wodociągowej nie uzasadniał tak daleko idącej ingerencji w sferę prywatności powoda. Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, że wykroczenie powoda było incydentalne, nie miało charakteru chuligańskiego, a wynikało z faktu sporu na tle korzystania z instalacji wodnej. Powód odciął bowiem instalację zamontowaną przez pozwaną podejrzewając, że pobiera ona wodę niezgodnie z ustaleniami stron. Nie negując dopuszczenia się przez powoda wykroczenia wskazać jednakże należy, że nawet Sąd Rejonowy w Rybniku uznając powoda za winnego umyślnego zniszczenia instalacji wodociągowej dopatrzył się szczególnych okoliczności sprawy, które skłoniły ten Sąd do odstąpienia od wymierzenia powodowi kary. Tym bardziej nie uzasadniało montażu monitoringu bez zgody powoda opisywane przez pozwaną zdarzenie z 2011 r. związane z korzystaniem z garażu i to nie tylko dlatego, że organy ścigania – jak podała sama pozwana – nie dopatrzyły się formalnie przestępstwa w zachowaniu powoda. Właściwym środkiem do uregulowania wszelkich sporów na tle korzystania z nieruchomości wspólnej było bowiem prawo żądania sądowego określenia sposoby korzystania z tej nieruchomości a nie dopuszczanie się naruszania dóbr osobistych powoda poprzez jego ciągłe nagrywanie, które zresztą nie mogło i nie rozwiązywało sporów na tle korzystania z nieruchomości wspólnej, a nadto było zbędne skoro od początku wiadomym było kto dopuszczał się zarzucanych przez pozwaną powodowi zachowań, z którymi nie krył się on przed pozwaną. Sąd oddalił złożone na terminie rozprawy dokumenty dotyczące w/w zdarzenia z dnia 2011 r. jako spóźnione (art. 207 § 6 k.p.c.). Z wyżej wskazanych przyczyn nie miały one zresztą znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu montaż monitoringu stanowi czynność przekraczającą czynność zwykłego zarządu nieruchomością wspólną – skoro tak dalece ingeruje w prawa współwłaściciela – i wymaga w związku z tym zgody wszystkich współwłaścicieli, jednakże okoliczność ta i tak nie miała istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ nawet czynności nieprzekraczającego zwykłego zarządu nie mogą naruszać dóbr osobistych innych osób. Pod pojęciem wizerunku rozumieć należy obraz fizyczny jednostki ludzkiej. Wizerunek obejmuje tylko cechy zewnętrzne osoby fizycznej, cechy psychologiczne związane są bowiem z innym dobrem osobistym (czcią). Naruszenie wizerunku polega na przedstawieniu całości lub części sylwetki osoby, w sposób pozwalający na jej identyfikację. Wizerunek utrwalony i naruszony może być m.in. za pomocą kamery (por. Kodeks cywilny. Komentarz pod redakcją dr. Konrad Osajda, Wydawnictwo C.H.Beck, rok wydania 2013, wydanie 6). Wizerunek człowieka jest zgodnie z art. 23 k.c. wprost zaliczany do jego dóbr osobistych podlegających ochronie niezależnie od tego, czy wskutek posłużenia się nim w sposób bezprawny, a więc bez zgody zainteresowanego, przez osobę trzecią doszło do naruszenia innych dóbr osobistych powoda, jak cześć czy godność. W rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania art. 81 ustawy o prawie autorskim i o prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. ( Dz.U. z 2006 r. nr 90 poz. 631 z późn. zm.), ponieważ dokonane ustalenia nie dały podstaw do przyjęcia, że pozwana dopuszczała się rozpowszechniania nagranego wizerunku powoda. Nie oznacza to jednakże, że pozwana mogła swobodnie dokonywać ciągłego nagrywania powoda w czasie jego pobytu na częściach wspólnych nieruchomości. Niezależnie od tego, że takie zachowanie naruszało art. 23 k.c., to wskazać można, że nagrywanie, a zatem utrwalanie i nawet czasowe przechowywanie wizerunku powoda jest przetwarzaniem tych danych w rozumieniu art. 6 i art. 7 pkt 2 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1182 t.j.), regulującej zasady przetwarzania danych osobowych i dopuszcza zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy przetwarzanie także takich danych tylko za zgodą osoby, której dane dotyczą, a której to zgody pozwana nie miała. Na marginesie wskazać należy, że nawet gdyby przyjąć, że samo nagrywanie na kamerze bez zgody osoby nagrywanej nie stanowi jeszcze naruszenia jej dobra osobistego w postaci wizerunku, to z pewnością w sytuacji konfliktu istniejącego pomiędzy stronami, fakt nawet czasowego przechowywania dokonanych nagrań powoda stanowił co najmniej stworzenie zagrożenie – w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. – dla dobra osobistego jakim jest prawo wizerunku powoda w związku z możliwością wykorzystywania przez pozwaną dokonywanych nagrań, a tym samym dawał podstawy do udzielenia ochrony powodowi w sposób orzeczony w wyroku wydanym w niniejszej sprawie. Bez znaczenia dla sprawy były zeznania świadków oraz pozwanej co do tego czy i jaką dolegliwość stanowiło dla nich nagrywanie części wspólnych przez powódkę, ponieważ subiektywne odczucia tych osób nie mogły zmieniać oceny, że z obiektywnego punktu widzenia nagrywanie powoda i bliskich mu osób stanowiło ingerencję w jego dobra osobiste.
--- STRONA 6 ---
Z wyżej wskazanych przyczyn Sąd Okręgowy zobowiązał pozwaną na podstawie wyżej powołanych przepisów do zdemontowania na własnych koszt monitoringu obejmującego swym zasięgiem części wspólne nieruchomości położonej w R. przy ul. PCK 2, w terminie tygodnia od dnia uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby pozwana nagrywała części przeznaczone do wyłącznego użytku powoda, w związku z czym powództwo w tym zakresie nie mogło zostać uwzględnione. Nie zasługiwały na uwzględnienie również pozostałe żądania powoda. Mogący stanowić podstawę zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych art. 448 k.c. przewiduje jedynie możliwość, a nie obligatoryjność zasądzenia zadośćuczynienia z tego tytułu i to uzależnioną od okoliczności konkretnej sprawy. Tymczasem okoliczności rozpoznawanej sprawy dały podstawy do stwierdzenia, że żądanie zadośćuczynienia pieniężnego nie było uzasadnione z uwagi na nieznaczny rozmiar krzywdy powoda w wyniku naruszenia jego dóbr osobistych, która to okoliczność może być przesłanką nieuwzględnienia żądania zadośćuczynienia pieniężnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15 listopada 2012 r., I ACa 511/12, LEX nr 1267374, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15 lipca 2015 r., I ACa 202/15, LEX nr 1770654; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 lipca 2008 r., I ACa 278/08, LEX nr 531750). Przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sądu jest rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego, bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Fakt wystąpienia i rozmiaru doznanej krzywdy, stosownie do art. 6 k.c., zobowiązany jest udowodnić powód. Tymczasem z przesłuchania samego powoda wynikało, że nie doznał on krzywdy w stopniu uzasadniającym jej naprawienie poprzez zasądzenie jakiejkolwiek kwoty pieniężnej. Zwrócić należy uwagę na fakt, że pomimo tego, że powód zorientował się, że pozwana nagrywa części nieruchomości, z których strony wspólnie korzystały nie zażądał od razu demontażu monitoringu. Co więcej, nie podjął w związku z tym żadnych działań przez wiele miesięcy. Z przesłuchania samego powoda wynika, że zażądał usunięcia monitoringu dopiero kiedy z powodu jego funkcjonowania niezadowolenie wyraziła odwiedzająca go rodzina i w zasadzie pod jej wpływem. Niewątpliwie gdyby powód czuł się skrzywdzony nagrywaniem przez pozwaną od razu zażądałby demontażu monitoringu. Co więcej, z treści przedsądowego wezwania wynika, że powód również wówczas nie żądał kategorycznie demontażu monitoringu, ponieważ dopuszczał możliwość „uzgodnienia sposobu jego funkcjonowania”, na co jednakże pozwana nie wyraziła zgody. O ile zatem brak porozumienia w tym zakresie pomiędzy stronami uzasadniał nakazanie demontażu monitoringu jako naruszającego dobra osobiste powoda, to strona powodowa nie udowodniła, aby stopień tego naruszenia uzasadniał zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nakazanie demontażu monitoringu stanowiło więc wystarczający środek usuwający stan naruszania dóbr osobistych powoda. Wbrew żądaniu powoda nie było także podstaw do zobowiązywania pozwanej do przepraszania powoda i to w formie ogłoszenia prasowego. Niezależnie od tego, że powód nie udowodnił, aby poniósł krzywdę uzasadniającą przeproszenie wskazać należy, że ugruntowanym w doktrynie i w orzecznictwie sądowym jest stanowisko, że żądanie przeproszenia w formie ogłoszenia prasowego jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy samo naruszenie dokonane zostało w taki sposób, że dotarło do nieograniczonego kręgu osób, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a przynajmniej strona powodowa nie udowodniła, aby tak było. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. stosunkowo je rozdzielając. Zwrócić należy uwagę na fakt, że powód w związku z zarzucanym naruszeniem jego dóbr osobistych dochodził zarówno roszczeń majątkowych, jak i niemajątkowych. Są to tymczasem roszczenia do tego stopnia niezależne, że zarówno ustawa o kosztach sądowych, jak również przepisy regulujące wysokość wynagrodzenia pełnomocników zawierają odrębne przepisy regulujące wysokość kosztów procesu. W sprawie o ochronę dóbr osobistych strona dochodząca zarówno roszczeń niemajątkowych jak i majątkowych, obowiązana jest uiścić zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1025) opłatę stałą od roszczeń niemajątkowych oraz opłatę stosunkową od roszczeń majątkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 marca 2007 r., III CZ 12/07; postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2007 r., V CZ 59/07; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia
--- STRONA 7 ---
2008 r., I CZ 107/08, postanowienie Sądu Najwyższego z 3 września 2009 r., I CZ 44/09). W rozpoznawanej sprawie stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy opłata sądowa od roszczeń niemajątkowych wyniosła 600 zł, a od roszczeń majątkowych 1.000 zł zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy. Wynagrodzenie profesjonalnych pełnomocników w zakresie roszczeń niemajątkowych wyniosło po 360 zł, a w zakresie żądania zapłaty kwoty 20.000 zł wynagrodzenie to wyniosło 2.400 zł (§ 6 pkt 5 i § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U.2013.490 j.t. – oraz § 6 pkt 5 i § 11 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu -Dz.U.2013.461). W zakresie dochodzonych przez powoda roszczeń niemajątkowych koszty procesu wyniosły 1.354 zł (opłata sądowa od pozwu w wysokości 600 zł + 360 zł wynagrodzenia pełnomocnika powoda + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa + 360 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa). Połowa tej sumy przypadająca na każdą ze stron wyniosła 677 zł, a ponieważ pozwana poniosła w tym zakresie kwotę 377 zł (360 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), to zobowiązana była zwrócić powodowi różnicę w wysokości 300 zł. Jednakże wobec oddalenia w całości żądania roszczenia majątkowego (zapłaty kwoty 20.000 zł) powód w tym zakresie był stroną przegrywającą proces, a w tej sytuacji zobowiązany był do zwrotu pozwanej kwoty 2.400 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Z uwagi na zasadę koncentracji kosztów procesu Sąd ostatecznie zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.100 zł (jako różnicę pomiędzy w/w kwotą 2.400 zł a w/w kwotą 300 zł) z tytułu zwrotu części kosztów procesu. ZARZĄDZENIE 1) odnotować; 2) odpis wyroku doręczyć: • pełn. powoda, • pełn. pozwanej; 3) akta przedłożyć z wpływem lub za miesiąc. R., 6 listopada 2015 r.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział#II C 160/15 UZASADNIENIE Powód J. Ć. w pozwie wniesionym w dniu 20 kwietnia 2015 r. do Sądu Okręgoweg#art. 124 § 1 k.w.#art. 23 k.c.#art. 47 Konstytucja#art. 8 Konwencja#art. 24 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 217 § 3 k.p.c.#art. 6 k.c.#art. 207 § 6 k.p.c.#art. 81 ustawy#art. 7 pkt 2 ustawa#art. 23 ust. 1 tej#art. 100 k.p.c.#art. 26 ust. 1 pkt#art. 13 ust. 1 tej