Postanowienie II C 160/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 160/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa B. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (…)). o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami procesu. IIC 160/11/5 UZASADNIENIE Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 34 285 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem niezgodnego z prawem wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 30.10.2008r. w sprawie sygn. akt (…)). a ponadto o naliczenie „przewidzianych prawem odsetek” od kwoty 15 175 zł. W uzasadnieniu powód stwierdził, że wydanie powołanego orzeczenia wyrządziło mu szkodę przez to , że nie otrzymał należnego wynagrodzenia za pracę na stanowisku likwidatora (…)). , stanowiącej zaległe wynagrodzenie. Sprecyzował dalej , że na dochodzoną kwotę składają się należności wynikające z niewypłaconego wynagrodzenia uznanego przez sądy I i II instancji w wysokości 1.075 zł za sierpień 2004r. i po 4.700 zł za każdy miesiąc od września do listopada 2004r. - łącznie 15.175 zł , ponadto nie uznane przez sądy , a żądane przez powoda wynagrodzenie za za grudzień 2004r. w kwocie 4.700 zł (powód pracował do końca grudnia, ponieważ pismo wymawiające ze skutkiem na dzień 30.11.2004r. otrzymał w dniu 2.11.2004r., co było niezgodne z umową zlecenia w sprawie pełnienia funkcji likwidatora przedsiębiorstwa państwowego i tym samym wypowiedzenie było --- STRONA 2 --- skuteczne na dzień 31.12.2004r.) oraz w tej samej wysokości za styczeń 2005r. (kiedy powód przygotowywał sprawozdanie końcowe likwidacji), a także poniesione przez powoda koszty związane z procesami sądowymi w I i II instancji w łącznej wysokości 5.210 zł (w tym opłaty sądowe, koszty zastępstwa procesowe, koszty egzekucyjne) oraz koszty z tytułu dojazdów samochodem osobowym z Z. do K., koszty pism procesowych, opłat pocztowych w łącznej kwocie 4.500 zł. Powód argumentował, że przedmiotowe orzeczenie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30.10.2008r. w sprawie sygn. akt (…) było niezgodne ze stanem faktycznym, jak również z prawem. Okolicznością bezsporną było, że powód nie otrzymał wynagrodzenia za kilka miesięcy pracy na stanowisku likwidatora. Proces likwidacji przedsiębiorstwa został przerwany z braku środków finansowych, a formalnie przez wypowiedzenie powodowi zlecenia pełnienia funkcji likwidatora. W zakończonym postępowaniach nie wzięto pod uwagę argumentacji powoda, dotyczącej słuszności likwidacji przedsiębiorstwa, jak również faktu, że za wykonane zlecenie likwidacji zakładu należy się wynagrodzenie, którego został niesłusznie pozbawiony. Jako podstawę prawną żądania powód wskazał ustawę z dn. 22 lipca 2010 r. Dz.U. Nr 155, poz.037. W piśmie z dnia 21.11.2011 r. pełnomocnik powoda stwierdził, że niezgodność z prawem wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30.10.2008r. sygn. akt (…) polegała na sprzeczności z nieokreślonymi bliżej przepisami ustawy z dn. 25.9.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych , w oparciu o którą powód został wyznaczony likwidatorem (..) . Sąd nie uwzględnił w ogóle argumentów powoda o tym , że nie było warunków do otwarcia i prowadzenia likwidacji , że nie został spełniony warunek dofinansowania likwidacji , która obejmowała zabezpieczenie terenu przed szkodliwym oddziaływaniem azbestu . Sądy orzekające w sprawie nie brały pod uwagę , kto miał wpływ na stan faktyczny występujący w przedsiębiorstwie lub co było jego przyczyną pismo – k.95-98). Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 r. Sąd oznaczył statio fisci pozwanego Skarbu Państwa jako Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach ( k.129). Pozwany Skarb Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zakwestionowano roszczenie powoda tak co do zasady jak i wysokości. Pozwany zarzucił, że powód nie przedstawił prejudykatu , mianowicie orzeczenia stwierdzającego, że wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 30.10.2008r., sygn. akt (…), jest niezgodny z prawem, co czyni zgłoszone roszczenie bezzasadnym a limine. Pozwany stwierdził, że przepisy ustawy ustawę z dn. 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny , Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz.037) nie znajdują zastosowania w sprawie niniejszej , gdyż należy je stosować od chwili wejścia w życie , czyli od 25 września 2010 r. . Dodatkowo pozwany podniósł , że ocena zasadności postawienia Przedsiębiorstwa (…) w stan likwidacji i odmowy dofinansowania procesu likwidacyjnego pozostawały poza zakresem oceny Sądu Okręgowego w sprawie (…). Zarzut, że w składzie sądu odwoławczego orzekał Prezes Sądu Rejonowego Katowice-Wschód, który był jednocześnie sędzią sprawozdawcą, pozostaje bez związku, ponieważ możliwość delegowania sędziego sądu rejonowego do sądu okręgowego dopuszczały przepisy obowiązujące w dacie wydania przedmiotowego wyroku. Podniesiono, że powód nie wykazał szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowo- skutkowym z wydaniem przedmiotowego wyroku, jak również wysokości szkody, w szczególności nie przedłożył na okoliczność poniesionych wydatków żadnych dokumentów. Ponadto, poniesione lub nieuzyskane koszty procesu nie stanowią szkody w rozumieniu art. 417 1 § 2 k.c. --- STRONA 3 --- Zakwestionowano również żądanie w zakresie zasądzenia odsetek ( k. 154-158 ). W odpowiedzi pełnomocnik powoda stwierdził, że nie budzi najmniejszych wątpliwości , że z mocy ustawy z dn. 22 lipca 2010 r. powód ma prawo dochodzić odszkodowania bezpośrednio w sadzie II instancji bez udowadniania niezgodności prawem prawomocnego wyroku. Wystarczy bowiem wystąpić o odszkodowanie z tego tytułu w miejsce kasacji ( pismo z 16.11.2012 r. – k.162- 163 ). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przed Sądem Rejonowym Katowice-Wschód w Katowicach toczyła się sprawa, sygn. akt (…), z powództwa B. W. przeciwko Skarbowi Państwa – (…)o zapłatę kwoty 15.175 zł z ustawowymi odsetkami. Dochodzona należność stanowiła równoważność niewypłaconego wynagrodzenia za okres od sierpnia do listopada 2004r. z tytułu pełnienia funkcji likwidatora na podstawie zawartej umowy zlecenia z W. Ś., działającym jako organ założycielski przedsiębiorstwa państwowego – Przedsiębiorstwa (…) w likwidacji. W dniu 16 stycznia 2008r. w powyższej sprawie zapadł wyrok oddalający powództwo. Sąd Rejonowy ustalił, że zarządzeniem z dnia 11.06.2003r. nr 141/03, wydanym w trybie przepisów ustawy z dnia 25.09.1981r. o przedsiębiorstwach państwowych W. Ś. postawił w stan likwidacji Przedsiębiorstwo (…)w O.. Na likwidatora wyznaczono W. Ś., który – działając jako organ założycielski przedsiębiorstwa - zawarł w dniu 16.06.2003r. umowę zlecenia, której przedmiotem było pełnienie przez z B. W. funkcji likwidatora przedmiotowego przedsiębiorstwa. Ustalono wynagrodzenie w wysokości 4.700 zł brutto miesięcznie - płatne ze środków własnych przedsiębiorstwa. W dniu 28.10.2008r. organ założycielski wypowiedział umowę zlecenia ze skutkiem na dzień 30.11.2004r. Powód otrzymał tylko część wynagrodzenia (1.075 zł) należnego za miesiąc sierpień i nie otrzymał żadnego wynagrodzenia za miesiące wrzesień, październik i listopad 2004r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że brak jest podstaw do przypisania Skarbowi Państwa – W. Ś. odpowiedzialności za niewykonanie zawartej umowy zlecenia, bowiem podmiot ten nie działał w imieniu własnym, lecz jako organ założycielski likwidowanego przedsiębiorstwa ze skutkiem i na rzecz tego ostatniego. W rezultacie B. W. zawarł umowę zlecenia z Przedsiębiorstwem (…)” w O., a nie ze Skarbem Państwa – W. Ś.. Powołano się na regulację art. 21 ust 1 i 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, w myśl której, z chwilą postawienia przedsiębiorstwa państwowego w stan likwidacji dochodzi do odwołania jego organów. W konsekwencji jedynie organ założycielski upoważniony jest do dokonywania czynności prawnych z osobami trzecimi, jakim jest powołanie likwidatora, a ukształtowany w ten sposób stosunek prawny (umowa o pracę czy umowa cywilnoprawna) powstaje zawsze między likwidowanym przedsiębiorstwem a likwidatorem, nigdy między likwidatorem a organem założycielskim. Odwołano się do normy zawartej w art. 40 § 1 k.c., zgodnie z którą Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Wobec powyższego wszelkie roszczenia powoda wynikające z niewykonania umowy winny być kierowane przeciw przedsiębiorstwu, którego likwidatorem był powód. Sąd Rejonowy podkreślił , że koszty likwidacji przedsiębiorstwa obciążają jedynie to przedsiębiorstwo , czego powód był świadom , podpisując umowę gdzie wyraźnie wskazano , iż jego wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji likwidatora będzie płatne ze środków przedsiębiorstwa . Wynagrodzenie , które powód faktycznie otrzymał , wypłacony mu zostało przez przedsiębiorstwo i z jego środków . (dowód: akta sprawy (…) – wyrok - k. 289, uzasadnienie wyroku –k. 294-298). Powód złożył apelację od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie art. 65 § 2 k.c. przez nadmierną analizę treści umowy łączącej strony, art. 19 ust 1 i 2, 21 ustawy o przedsiębiorstwach --- STRONA 4 --- państwowych poprzez bezpodstawne zarządzenie likwidacji przedmiotowego przedsiębiorstwa, art. 64 ww. ustawy poprzez brak uznania, że stanowi on wyjątek od zasady opisanej w art. 40 § 1 k.c. w zakresie braku odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania państwowych osób prawnych, art. 233 § 1 k.p.c. i 316 § 1 k.p.c. poprzez nieobjęcie rozważaniami sądu całokształtu materiału dowodowego, art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak podania przyczyn, dla których sąd odmówił wiarygodności mocy dowodowej argumentom powoda, art. 210 § 1 k.p.c. poprzez brak zaznaczenia w protokole stanowisk stron, jak również pominięcie skutków bezprawnych decyzji organu założycielskiego, skutkujących tym, że przedmiotowa likwidacja do dnia dzisiejszego nie została zakończona - wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. Wyrokiem z dnia 30.10.2008r., sygn. akt (…)Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił apelację B.W.. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że pozwany Skarb Państwa – W. Ś. nie był zobowiązany do zapłaty dochodzonego wynagrodzenia wynikającego z umowy zlecenia. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego podając, że w wyniku zarządzenia likwidacji przedmiotowego przedsiębiorstwa, następuje odwołanie jego organów i wyznaczenie likwidatora (art. 21 pkt 1 ustawy z 25.09.1981r. o przedsiębiorstwach państwowych, Dz. U. nr 112,poz. 981 z późn. zm.) i nie ma znaczenia czy likwidacja poprzedzona jest postępowaniem naprawczym, czy tez następuje w związku z zaistnieniem innych podstaw opisanych w art. 19 ust 1 ww. ustawy. Organ założycielski ma obowiązek nawiązać określony stosunek prawny z likwidatorem (umowę zlecenia, umowę o pracę), lecz stosunek ten nawiązuje się pomiędzy likwidatorem a przedsiębiorstwem podlegającym likwidacji. Kwestia ta została przesądzona przez Sąd Najwyższy w wyroku z 25.02.2004r. II CK 25/03, wydanym na gruncie analogicznego stanu faktycznego. Wobec powyższego to likwidowane przedsiębiorstwo, a nie organ założycielski jest biernie legitymowane w procesie o zapłatę części wynagrodzenia wynikającego z zawartej w dniu 13.06.2003r.umowy zlecenia. W kwestii odpowiedzialności Skarbu Państwa z zobowiązania likwidowanej państwowej osoby prawnej ustalono, że na gruncie obowiązującego stanu prawnego istnieje zasada wyłączenia odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązani państwowych osób prawnych, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 40 § 1 k.c.). Stwierdzono, iż błędny był zarzut skarżącego, jakoby przepisem szczególnym – znajdującym tu zastosowanie – był art. 64 ust 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, który daje możliwość dochodzenia przez przedsiębiorstwo odszkodowania w sytuacji zaistnienia po jego stronie szkody wskutek wykonania decyzji przez organ założycielski. Z powyższego wynika, że roszczenie odszkodowawcze przysługuje przedsiębiorstwu a nie likwidatorowi, a ponadto chodzi o szkodę zaistniałą w majątku przedsiębiorstwa, a nie w majątku osobistym likwidatora. Wskazano, że w takiej sytuacji należy wykazać inne przesłanki odszkodowawcze dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym zakresie powołano się na wyrok Sądu Najwyższego z 12.02.2003r. ICKN 1448/00. Sąd II instancji uznał za bezpodstawne zarzuty skarżącego dotyczące braku rozważenia przez Sąd Rejonowy wszystkich istotnych i pozostających w związku ze sprawą kwestii podniesionych przez B. W. w toku procesu. W przypadku ustalenia braku legitymacji biernej pozwanego, zakres badania sądu ograniczony jest do dostatecznego umotywowania tego stanowiska, co też Sąd Rejonowy uczynił. Sąd Okręgowy stwierdził nadto, że wbrew zarzutom skarżącego, przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych nie przewidują szczególnego trybu likwidacji zarezerwowanego dla przedmiotowego przedsiębiorstwa. Dopóki likwidowany podmiot istnieje w sensie prawnym i figuruje w odpowiednim rejestrze, dopóty proces likwidacji jest aktualny i nie ma znaczenia, czy faktycznie prowadzi on działalność gospodarczą i czy stanowi jakąkolwiek wartość. Uznano, że przedmiotowa umowa zlecenia została prawidłowo oceniona pod kątem złożonych w niej oświadczeń (dowód: akta sprawy (…) – apelacja - k. 302-307, wyrok SO – k. 366, uzasadnienie wyroku SO –k. 373-377). --- STRONA 5 --- Sąd zważył : Kwestia zasadniczą w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie , czy powodowi przysługuje przeciwko Skarbowi Państwa roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez wydanie prawomocnego orzeczenia - bez wcześniejszego uzyskania we właściwym postępowaniu stwierdzenia niezgodności tego orzeczenia z prawem . Konieczność uzyskania takiego prejudykatu jest regułą , a sytuacje , gdy nie jest to konieczne , stanowią wyjątek (art. 417.1 § 2 kc stanowi : „ Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej”). Strona powodowa wywodziła, że jej uprawnienie do bezpośredniego wystąpienia o odszkodowanie , bez uzyskania stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem wynika w sposób oczywisty z uregulowania ustawy z dn. 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz.037). Konkretny przepis ustawy na jaki powoływał się powód nie został wskazany . W art. 1 oraz art. 2 pkt. 4,5 powołanej wyżej ustawy znowelizowana została treść art. 417 1 § 2 Kodeksu cywilnego , który otrzymał brzmienie przytoczone wyżej oraz treść Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie art. 424. 1. kpc , który otrzymał brzmienie : " Art. 424 1 . § 1. Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Art. 424 1b . W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych."; Zgodnie z art. 4. 1 i 3 ustawy z dn. . 22 lipca 2010 r. , przepis art. 417 1 § 2 Kodeksu cywilnego w brzmieniu nadanym tą ustawą ma zastosowanie do orzeczeń, które uprawomocniły się od dnia 17 października 1997 r. Od orzeczeń, które uprawomocniły się w okresie od dnia 17 października 1997 r. do dnia 1 września 2004 r., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może być wniesiona w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Warunki z tego przepisu zostały w niniejszym przypadku zachowane . Stwierdzić jednak należało, że powództwo B. W. o zasądzenie odszkodowania bez wcześniejszego stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem przedmiotowego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach w sprawie (…), było bezpodstawne i jako takie podlegało oddaleniu . Jak wskazano już wyżej , z mocy art. 424 1b kpc można domagać się odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi tylko w przypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje . --- STRONA 6 --- Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dn. 30.10.2008r., sygn. akt (…)nie odpowiada przesłankom z tego przepisu . Skoro zatem przysługuje od niego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku , to nie zachodzi podstawa do domagania się odszkodowania z pominięciem etapu wcześniejszego uzyskania stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem . „Celem nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. stało się z jednej strony ograniczenie zakresu dopuszczalności skargi co do zasady do prawomocnych orzeczeń co do istoty sprawy, z drugiej zaś strony umożliwienie skutecznego dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem, co do którego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie przysługuje. Cel ten osiągnięto przez wprowadzenie dwóch odrębnych trybów dochodzenia roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia sądowego. Dochodzenie odszkodowania za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem, w stosunku do którego przysługuje skarga, możliwe jest po wcześniejszym uzyskaniu orzeczenia stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem. Natomiast dochodzenie odszkodowania za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem, od którego skarga nie przysługuje, możliwe jest bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi. W tym przypadku niezgodność orzeczenia z prawem może być stwierdzona w ramach postępowania toczącego się w sprawie o odszkodowanie. Prawomocne orzeczenia, od których skarga nie przysługuje, to w szczególności orzeczenia wydane w sprawach egzekucyjnych (art. 767 4 § 3) i w postępowaniu upadłościowym (art. 33 ust. 3 p.u.n. i art. 223 ust. 2 p.u.n.), orzeczenia niemerytoryczne (m.in. postanowienia wydawane w procesie) zarówno kończące, jak i niekończące postępowania w sprawie (cały katalog postanowień rozstrzygających kwestie wpadkowe). Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 424 1b wyłącza dochodzenie odszkodowania w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Jest to warunek tożsamy z zawartym w art. 424 1 § 1 in fine zastrzeżeniem, że zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przez środki prawne można rozumieć zwyczajne środki odwoławcze, inne środki zaskarżenia (w rozumieniu art. 363 § 1), nadzwyczajne środki zaskarżenia, ale także instytucje niebędące środkami zaskarżenia, umożliwiające ponowne orzekanie w sprawie prawomocnie osądzonej. Do kategorii środków prawnych zalicza się w pewnych sytuacjach również wniosek o przywrócenie terminu (gdy dotyczy terminu do wniesienia środka zaskarżenia). Jeżeli strona nie skorzystała z któregokolwiek z przysługujących jej tak rozumianych środków prawnych, nie może dochodzić odszkodowania za szkodę wyrządzoną prawomocnym orzeczeniem. Oznacza to w szczególności, że nie jest dopuszczalne dochodzenie odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej prawomocnym postanowieniem, w stosunku do którego stronie przysługiwało zażalenie. 2. Postępowanie, do którego drogę otwiera komentowany przepis, dotyczy zatem wszystkich prawomocnych orzeczeń, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje. W literaturze i orzecznictwie tworzono katalog otwarty i jedynie przykładowy, wskazujący na to, o jakiego rodzaju orzeczenia tu chodzi. Przede wszystkim droga sądowa obejmuje orzeczenia o charakterze wpadkowym, incydentalnym, które przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) nie mogły być przedmiotem postępowania o odszkodowanie, wszczętego na skutek wydania orzeczenia wskutek wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. W Opinii BAS wskazano przykładowo na następujące orzeczenia, mogące być weryfikowalnymi pod kątem zgodności z prawem w postępowaniu przed sądem: – „rozstrzygające o kosztach procesu; – w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jak też zwolnienia od kosztów czynności notarialnej; – w przedmiocie wyłączenia sędziego; --- STRONA 7 --- – w przedmiocie zabezpieczenia; – dotyczące zastosowania kary porządkowej na podstawie art. 49 u.s.p.; – w przedmiocie wykładni wyroku; – w przedmiocie sprostowania wyroku; – dotyczące niedopuszczenia interwenienta ubocznego do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia opozycji; – rozstrzygające zagadnienia powstałe po prawomocnym zakończeniu tzw. postępowania międzyinstancyjnego; – w sprawie wpisu do księgi wieczystej ostrzeżenia o toczącym się procesie na podstawie postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa albo na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; – dotyczące ujawnienia w księdze wieczystej roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; – w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego lub środka zaskarżenia; – w przedmiocie odtworzenia zaginionych lub zniszczonych akt; – dotyczące odmowy odrzucenia pozwu na podstawie art. 222 k.p.c.; – w przedmiocie właściwości rzeczowej, miejscowej lub funkcjonalnej; – w przedmiocie uznania i stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim; – dotyczące nadania, uchylenia lub zawieszenia rygoru natychmiastowej wykonalności” (wskazane za Opinia ...., s. 9). Dodając wyjaśnienia do powyższego, wskazać należy, że już na gruncie nowego stanu prawnego Sąd Najwyższy uzupełnił ten katalog o postanowienia co do nadania klauzuli wykonalności. Odnosząc się bowiem do treści art. 767 4 § 3 k.p.c., wskazał, że „wprawdzie postępowanie klauzulowe jest postępowaniem specyficznym w tym sensie, że stanowi swego rodzaju pomost między postępowaniem rozpoznawczym i egzekucyjnym, to jednak należy przyjąć, że jest objęte normą zawartą w art. 767 4 § 3 k.p.c. -postanowienia SN z dnia 10 grudnia 2010 r., II CNP 76/10, LEX nr 707862” ( Magdalena Olczyk : Komentarz do uregulowania ustawy z dn. 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny , Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze LEX/el , 2011 ). W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 21 października 2005 r., III BZP 1/05, Sąd ten podkreślił złożony charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Z jednej strony bowiem jest to środek prawny służący kwestionowaniu orzeczenia (jego zgodności z prawem) i w tym jest ona podobna do środków zaskarżenia. W istocie skarga ta służy jednak, co Sąd Najwyższy mocno zaakcentował, wyłącznie przesądzeniu jednej z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa . Podnieść należy , że w odrębnym postępowaniu mocą postanowienia z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt (…)Sąd Okręgowy w Katowicach udzielił powodowi zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał mu pełnomocnika urzędu – do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku . Powód nie skorzystał jednak z tej możliwości prawnej . Wobec powyższego , orzeczono jak w sentencji , na mocy powołanych przepisów. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 102 kpc , z uwagi na sytuacje finansową powoda , która legła u podstaw udzielenia mu zwolnienia od kosztów sądowych również w sprawie niniejszej .