Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
V S S O ‘l}‘w”uUsL£ufiéifq Sygn.akt: I ACa 730/10 ' ‘:\‘\."KL/1,‘ M. _ .,,, ¢a,;*as_",..~* '7"9i%'3s;x$"11.\"= ‘ ' "W1 '7 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITE] POLSKIE] Saccl Ap elacyjrly W Lodzi 1 Wydzial Cywilny W skladzie: Dnia 13 styc2ni2'1'2U11 1:. Przewodniczqcy: SSA Boiena Wiklak (spr.) ' Sgdziowic: SSA Lilla Mateuszczyk SSA Anna Cesarz Protokolantz stazysta Magda Udeh po rozpoznaniu W dniu 13 stycznia 2011 1:. W Lodzi 112. rozprawie sprawy 2 powédztwa T .» W _, przeciwko Skarbowi Pafistwa Axesztowi Qledczemu W 0 ochrong débr osobistych W na skutek apelacji obu stron od wyroku Sqdu Oktggowego W Lodzi z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II C 1593/O7 I. z apclacji strony pozwanej zmienia zaskariony wyrok w punkcie 1 W ten sposéb, ie oddala powédztwo; A II. oddala apelacjq strony pozwanej w pozostalcj czcgéci i apelacjq powoda W czvloéci; ' ' ' l 5. §’@/Z? 1 S S O f.Ĺ1'fL'¬~“'~1..sŁ¿2v.7§«`1Í=<«@" Sygn.-akt: I ACa 730/10 ' `-:\"_^"`fiL/zfñ M. _ „I <e.,;*-'ga-;,.‹* 'ý`f7Ĺ%'3¿.'¿$¿1_\¬ ` ' "wś '7 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE] Sad Ap elacyjrly W Łodzi 1 Wydział Cywilny W składzie: Dnia 13 stycznia 2011 1:. Przewodniczący: SSA Bożena Wiklak (spf.) " Sędziowie: SSA Lilla Mateuszczyk SSA Anna Cesarz Protokolant: stażysta Magda Udeh po rozpoznaniu W dniu 13 stycznia 2011 1:. W Łodzi na rozprawie sprawy 2. powództwa T .Y W _, przeciwko Skarbowi Państwa - Axesztowi Śledczemu W o ochronę dóbr osobistych V na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego W Łodzi z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt H C 1593/O7 I. z apelacji strony pozwanej zmienia zaskarźony wyrok W punkcie 1 W ten sposób, że oddala powództwo; Ą - II. oddala apelację strony pozwanej W- pozostałej części- i -apelację powoda W całości; ` ' ` I 5. ÜŚŠÊ
--- STRONA 2 ---
III. przyznaje adwokatowi Bartoszowi Kucharslciemu kwotq 3.321 (trzy tysiqce trzysta dwadzieécia jedeh) zlbtych obejmujs‘ca podatek od towaréw i us~lfu"g w stawce 23 % tytutem zwrotu kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzgdu w postegpowaniu apelacyjnym i kwottg ta; nakazuje wypfacié z funduszu Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrggowego W Lodzi; IV. nic obciqia powoda obowiqzkicm zwtotu kosztéw postcgpowania apelacyjziego na rzecz strony pozwancj. III. przyznaje adwokatowi Bartoszowi Kucharslciemu kwotę 3.321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych obejmująca podatek od towarów i usług w stawce 23 % tytułem -zwrotu kosztów nieopłaconcj pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu W postępowaniu apelacyjnym i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Łodzi; IV. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej.
--- STRONA 3 ---
UZASADNIENIE POW6d T W domagai sie; zasqdzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Pazistwa — Aresztu §1edczeg0 W . . kwoty 150. 000 21 z tyiulu naruszenia jego débr osobistych podczas osadzenia W Areszcie §1edczym W , W uzasadnieniu” Zqdania Wskazal na nic‘szapewnienie naleiytych Warunkéw bytowych, niedoregczanie korespondencji, zaniedbania w zakresie opieki zdrowotnej,’ kradziez rzeozy podczas przeszukiwania. Podniési takze, Ze zostal obrazohy przez jednq z Wychowawczyfi. Zaskarzonym wyrokiern 2, dnia 10 czerwca 2010 r. Sqd Okrqgowy W Lodzi uwzglqdnfl powédztwo W zakresie kwoty 3000 Z1, oddalii Zqdanie powfoda W pozostaiej 02¢;éci i orzekl 0 kosztach procesu W ten sposéb, Ze in. nie obciqzyl powoda obowiqzkiem zwrotu tychze kosztéw na rzeoz strony pozwanej. ' . Powyzszy Wyrok zapadl na podstawie ustalefi, ktére Sqd Apelacyjny podzielil i przyjaj za Wlasne z jednym zastrzezeniem, 0 ktérym begdzie mowa przy ocenie apelacji strony pozwanej. W ich éwietle Sqd Okrqgowy uznal powédztwo za czqéciowo zasadne. Doszedl bowiem do przekonania, Ze przebywaniepowoda W okresie od marca do Wrzeénia 2007 r. W celi 0 powierzchni 12, 99 ml Wraz z piqcioma osaclzonymi naruszyio dobro osobiste powoda, jakim jest prawo do godnego odbywania. kary pozbawienia wolnoéci. Naruszenie to mialo charakter dzialania bezprawnego. Pozwany nie Wykazai bowiem istnienia. okolicznoéci, ktére usprawiedliwiaiy W éwietle art. 248 § 1 k. Ik. W. naruszenie normy powierzchniowej 3 mg na jednego osadzonego, wynikajapej z art. 110 § 2 k. k. W. W ocenie Sqdu pierwszej instancji zadoééuczynienie W kwocie 3000 21 zrekompensuje doznanq przez powoda Z tego tymlu krzyWdQ. Pozostale podnoszone przez powoda zarzuty Satd Okrqgovvy uzna} za nie udowodnione. Powyzszy wyrok zostai zaskariony apelacjami obu stron. Powéd zaskarzyi Wyrok W czqéoi oddalajapej powédztwo i zarzucilz 1) naruszenie przepiséw postqpowania, tj: a) art. 233 § 1 k. p. 0. W zwiqzku z art. 316 § 1 oraz art. 328 § 2 k. p. 0. Wskutek oparcia. r0zStrzygniQcia na odpisach protokoiéw Wizytaoji oraz zeznaniach éwiadka R N ' A ‘ przy jednoczesnym uznania za. niewiarygodne zeznafi éwiadkéw N z P , K1 _ _ W __ _ i J » S . Q 0, 00 doprowadzilo do nieprawidiowych ustalefi polegajapych na przyjqciu, Ze spoéréd zarzutéw Wysuwanych przéz powoda pod adresem pozwanego jedynie zasadny okazai sig zarzut przeludnienia. eel, 1 UZASADNIENIE Powód T W domagał się zasądzenía na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa ¬ Aresztu Śledczego w __ -_ kwoty 150. 000 zł z tytulu naruszenia jego dóbr osobistych podczas osadzenia W Areszcie Śledczym W . W uzasadnieniu' żądania wskazał na niezapewnienie należytych warunków bytowych, niedoręczaníe korespondencji, zaniedbania w zakresie opieki zdrowotnej, kradzież rzeczy podczas przeszukiwania. Podniósł także, że został obrażony przez jedną z wychowawczyń. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy W Łodzi uwzględnił powództwo W zakresie kwoty 3000 zł, oddalił żądanie powoda w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu W ten sposób, ze in. nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu tychże kosztów na rzecz strony pozwanej. I _ Powyższy 'wyrok zapadł na podstawie ustaleń, które Sąd Apelacyjny' podzielił i przyjął za własne z jednym zastrzeżeniem, o którym będzie mowa przy ocenie apelacji strony pozwanej. W ich świetle Sąd Okręgowy uznał powództwo za częściowo zasadne. Doszedł bowiem do przekonania, ze przebywaniepowoda W okresie od marca do września 2007 r. W celi o powierzchni 12, 99 mz wraz z pięcioma osadzonymi naruszyło dobro osobiste powoda, jakim jest prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności. Naruszenie to miało charakter działania bezprawnego. Pozwany nie wykazał bowiem istnienia okoliczności, które usprawiedliwiały W świetle art. 248 § 1 k. nk. w. naruszenie normy powierzchniowej 3 mz na jednego osadzonego, wynikającej z art. 110 § 2 k. k. w. W ocenie Sądu pierwszej instancji zadośćuczynienie W kwocie 3000 zł żrekompensuje doznaną przez powoda z tego tytułu krzywdę. Pozostałe podnoszone przez powoda zarzuty Sąd Okręgowy uznał za nie udowodnione. Powyższy wyrok został zaskarżony apelacjami obu stron. Powód zaskarżył Wyrok W części oddalającej powództwo í zarzucił: I) naruszenie przepisów postępowania, tj: a) art. 233 § 1 k. p. c. w związku z art. 316 § 1 oraz art. 328 § 2 k. p. c. wskutek oparcia rozstrzygnięcia na odpisach protokołów wizytacji oraz zeznaniach świadka R N ` . A ' przy jednoczesnym uznania za niewiarygodne zeznań świadków N z P - -, Kf _ _ W „.. _ i J › S „ _' Í, co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń polegających na przyjęciu, że spośród zarzutów wysuwanych przez powoda pod adresem pozwanego jedynie zasadny okazał się zarzut przeludnienia cel, 1
--- STRONA 4 ---
b) obrazq art. 235, 244 i 245 k. p. c. W zwigzku z art. 328 § 2 k. p. o. poprzez przyznanie protokoiom Wizytacji Waloru dowodowego podobnego do Waloru dokumentu urzegdowegog o) naruszenie art. 285 i 286 k. p. o. Wskutek oparcia 1’OZS'[I'Z}"gI1iQCi8. na. lakonioznyoh i pozbawionyoh Wyozerpujagzego uzasadnienia opiniaoh bieglyoh; . . 2) naruszenie prawa materialnego, a mianowiciet a) a.rt.23 i 24 k. c. poprzez pominiooie, 2e koniecznoéé korzystania z kapikéw ’ sanitamych Wydzielonych niepelnymi écianami z piyt albp jedynie zaslonq naruszaio godnoéé osobistagpowoda, i " b) art. 448 k. _c. przez zasatdzenie zadoééuozynienia W kwooie symbolicznej, pozlbawionej odozuwalnej Wartoéoi ekonomioznej oraz nieu\»vzg1Qd11ia_§aLcej stopnia doznanej przez powoda krzywdy. _ Wskazujato na te zarzuty, apelujqcy Wniosi 0 zmiane; Wyroku przez uwzglodnienie powodztwa W caioéci, ewentualnie 0 uohylenie Wyroku i przekazanie sprawy Sqdowi pierwszej instanoji do ponownego rozpoznania. . Strona pozwand zaskarzyla wyrok W ozegéoi uwzglodniajagoj powodztwo oraz nieoboiqzajacej powoda obowizizkiem zwrotu na rzeoz strony pozwanej kosztow prooesu i zarzuoiiat .1) _r1a.ruszenie przepiséw prawa procesowego : _ a.) a.rt.233 k. p. 0. skutkujqce ustaleniem, Ze powod miedzy maroem i Wrzeéniem 2007 rprzebywal W celi nr 129 i W_tym ozasie W celi tej przobywaio 6 osob oraz, Ze osadzenie powoda W Wanmkach przeludnienia nie miaio Wyjagkowego oharakteru, a_1:a.k2e uzna.nie111, Ze strona pozwana nie Wykazaia istnionia okolioznoéci zwalniajapyoh jac od odpowiedzialnoéci W zakresie przeludnienia; b) art. 217 2 k. p. 0. poprzez niezasadne oddalenie Wniosku o dopuszozenie dowodu Z zeznafl éwiadka S 4 D‘ na okoiioznoéé, dziaiafi podejmowanych przez Ateszt Sledczy W ' N celu likwidacji zjawiska pirzoludnienia oraz przyozyn przeludnienia, co uniemozliwiio pozwanemu Wykazanie, Ze osadzenie powoda W przedmiotowej oeli . miaio charakter Wyjqtkowyg ' 2) obrazq przepisow prawa materialnego tj. art. 24 k. c. W zwiqzku z art. 448 k. c. oraz art. 110 i 248 k. k. W. przez przyjqcie, Ze podczas pobytu powoda W Areszcie $1edozym W Lodzi doszio do naruszenia jego dobr osobistych W postaci prawa do godnego odbywania kary pozbawienia Woinoéoi, a W konsekwencji uznanie, Ze zostaiy speinione przesianki odpowiedzialnoéoi strony pozwanej. . W konkluzji apeiujapy Wnioslr o zmianq Zaskarzonego Wyroku i oddalenie powodztwa W zakresie zasqdzonoj kwoty, ewentualnie o uchylenie Wyroku i przekazanie sprawy Satdowi pierwszej instanoji do ponownego rozpoznania. Nadto skarzgoy Wniosi o dopuszozenie dowodu z zoznafi éwiadka S D' oraz zasqdzenie na. jego rzecz kosztow prooesu za obie instanoje. 2 b) obrazę art. 235, 244 i 245 k. p. c. W zwiazku z art. 328 § 2 k. p. c. poprzez przyznanie protokołorn Wizytacji waloru dowodowego podobnego do Waloru dokumentu urzędowego; c) naruszenie art. 285 i 286 k. p. c. Wskutek oparcia rozstrzygnięcia na lakonicznych i pozbawionych wyczerpującego uzasadnienia opiniach biegłych; V . 2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: a) a1't.23 i 24 k. c. poprzez pominięcie, ze konieczność korzystania z kącików Ÿ sanitarnych wydzielonych niepełnymi ścianami z płyt albo jedynie zasłoną naruszało godność osobistąpowoda, Ą " b) art. 448 k. _c. przez zasądzenie zadośćuczynienia W kwocie symbolicznej, pozbawionej odczuwalnej wartości ekonomicznej oraz nieuwzględniaj ącej stopnia doznanej przez powoda krzywdy. _ - Wskazując na te zarzuty, apelujący wniósł 0 zmianę wyroku przez uwzględnienie powództwa W całości, ewentualnie 0 uchylenie wyroku í przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. _ Strona pozwana zaskarżyła wyrok W części uwzględniajacej powództwo oraz nieobciązajacej powoda obowiazkiern zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów procesu i zarzuciła: 1) _naruszenie przepisów prawa procesowego : _ a) art.233 k. p. c. skutknjące ustaleniem, ze powód miedzy marcem i Wrześniem 2007 r- przebywał W celi nr 129 i wtym czasie W celi tej przebywało 6 osób oraz, ze osadzenie powoda W Warunkach przeludnienia nie miało wyjątkowego charakteru, atakze uznaniem, ze strona pozwana nie wykazała istnienia okoliczności zwalniajacych ją od odpowiedzialności W zakresie przeludnienia; b) art. 217 2 k. p. c. poprzez niezasadne oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka S « D* na okoliczność, działań podejmowanych przez Areszt Śledczy W ` N celu likwidacji zjawiska przeludnienia oraz przyczyn przeludnienia, co uniemozliwiło pozwanemu Wykazanie, że osadzenie powoda W przedmiotowej celi _ miało charakter wyjątkowy; i . 2) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 24 k. c. W związku z art. 448 k. c. oraz art. 110 i 248 k. k. W. przez przyjęcie, ze podczas pobytu powoda W Areszcie Śledczym W Łodzi doszło do naruszenia jego dóbr osobistych W postaci prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności, a W konsekwencji uznanie, że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej. . W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarzonego wyroku i .oddalenie powództwa W zakresie zasadzonej kwoty, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka S D' oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje. 2
--- STRONA 5 ---
Sacd Apelacyjny uwzglqdnil Wniosek strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu 2, Z6ZI1Elfl éwiadka S D i Woparoiu o ten do'Wod poozyni1nastopuja5>e dodatkowe ustaleniaz Na przeiomie 2005 i 2006 1' W Areszcie 81odczym W W}/‘S1Z8,p1i najwiokszy Wzrost przeludnienia, ktore zaozoio Wystqpowaé od 2001r. Od 2005 r. systematyoznie Wzrastala Iiozba osadzonyoh za popsdnienie ozynow o charakterze ohuligafiskim oraz za prowadzenie pojazdow W stanie nietrzeiwoéoi. Przed 2005 r takich oséb bylo ok. 30 ‘— 40, a od 2005 r — okolo 100 ~ 110, a W 2007' r — okoio 470. W zw'iqzku z likwidacjq W 2006 r Zakladig Karnego W _ _ _ W Areszcie 8ledozym W ’ zostai utworzony oddzzial dla 110 recydywistow, ktory przejaj osadzonych ze zlikwidowanego zakiadu karnogo. A Areszt 81*:adozy podjqi dzialania majape na celu zmniejszenie zjéiwiska przeludnionia. Na loele mieszkedne zaadaptowano éwiotliceg, kantyno oraz pomieszczonia gospodaroze. Podjoto dzia1ania zmierzajape do Iikwidaoji oddziaiu dla reoydywistow oraz Wprowadzono monitoring postopowafi toczqcyoh sie; z udziaiom osadzonych, aby dostosowaé ozas pobytu W Areszoie do potrzeb prooesowych. ' _ Od 2002 W Areszoie Sledczym W pI‘Z6p1"OWa(1ZO1'1O remont. Nie zaohodziia. mozliwoéé przetransportowania osadzonych, Wobeo ktoryoh toozyiy sic; postopowania, do innych jednostek na czas remontu (zezn. §Wiadka S. D ' — k. 274 odwr. — 275). Sqd Apelacyjny zWaZy1, co nastopujez ' Z obu apelaoji zasadna okazala sie; apeiacja strony pozwanej, aozkolwiek nie Wszystkie podniesiono W niej zarzuty okazaly sir; trafne. Skarzapy niesiusznie bowiem zarzuoa Sqdowi pierwszej instanoji biodne ustalenie okresu, W jakim powod przebywal W oeli nr 129. \VbreW stanowisku apelujapego prawidiowoéoi ustalefi Sagdu OkrQgoWego nie podwaza treéc’: notatki sluzbowej pozwanego Z 27. 01. 2010 1". ( k. 207). Jak Wyjaénii bowiem pehiomoonik pozwanego na rozprawie W dniu 18 mama 2010 r. ( k. 208) z1o2':ona na tej rozprawie notatka dotyozy jedynie okresu, co do ktorego zaohowaiy sio dokumenty archiwalne. Natorniast V slusznie skamzapy podnosi, Ze treéé tej notatki Wykluczaia ustalenie, Ze ‘przez caly okres pobytu powoda W oeli nr 129 9 tj. od maroa do Wrzeénia 2007 r. W celi tej iaaoznie z powodem przebywaio 6 osob. Od 10 sierpnia 2007 r W céli nr 129‘przebyWa1o bowiem piociu osadzonyoh, a W dniu 18 Wrzeénia 2007 r — ozterech. Nalezaio takze przyznaé’ apelujapemu racjo, Ze W éwietle poozynionych W sprawie L1S1l&16f1, skorygowanyoh We VVS1(8.Z8.1’1y111 W3/Zej zakresie, nie rnozna byio uznao, Ze przebywanie powoda W przeludnionej oeli doprowadziio do naruszenia jego dob: osobistych. Do naruszenia dobr osobistyoh skazanego odbywajapego karq pozbawienia. Wolnoéoi W przeludnionej oeli mote bowiem dojéé dopiero Wowozas, gdy zachodzq dodatkowe okolioznoéoi éwiadozape o niezapownieniu elementamychi Warunkow egzystenoji, stWarz.ajapyoh 3 Sąd Apelacyjny uwzględnił Wniosek strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka S D' i W-oparciu o ten dowód poczynił następujące- dodatkowe ustalenia: Na przełomie 2005 i 2006 r W Areszcie Sledczym w Wystąpił najwiekszy Wzrost przeludnienia, które zaczęło występować od 2001r. Od 2005 r. systematycznie Wzrastała liczba osadzonych za popełnienie czynów o - charakterze chuligańskim oraz za prowadzenie pojazdów W stanie nietrzeźwości. Przed 2005 r takich osób było ok. 30 '- 40, a od 2005 r - około 100 ~ 110, a w 2007r - około 470. W związku z likwidacją W 2006 r Zakładu Karnego W _ _ g W Areszcie Śledczym w ” został utworzony oddział dla ll0 recydywistów, który przejął osadzonych ze zlikwidowanego zakładu karnego. 4 Areszt Śledczy podjął działania mające na celu zmniejszenie zjawiska przeludnienia. Na 'cele mieszkalne zaadaptowano świetlice, kantynę oraz pomieszczenia gospodarcze. Podjęto działania zmierzające do likwidacji oddziału dla recydywistów oraz wprowadzono monitoring postępowań toczących się z udziałem osadzonych, aby dostosować czas pobytu W Areszcíe do potrzeb procesowych. ` _ - Od 2002 W Areszcie Śledczym W przeprowadzono remont. Nie zachodziła możliwość przetransportowania osadzonych, Wobec których toczyły się postepowania, do innych jednostek na czas remontu (zezn. Swiadka S. D ` ~ k. 274 odwr. - 275). - - Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: i Z obu apelacji zasadna okazała się apelacja strony pozwanej, aczkolwiek nie wszystkie podniesione W niej zarzuty okazały się trafne. Skarżący niesłusznie bowiem zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędne ustalenie okresu, W jakim powód przebywał W celi nr 129. \Vbrew stanowisku apelującego prawidłowości ustaleń Sądu Okręgowego nie podważa treść notatki służbowej pozwanego z 27. 01. 2010 r. ( k. 207). Jak wyjaśnił bowiem pełnomocnik pozwanego na rozprawie W dniu 18 marca 2010 r. ( k. 208) złożona na tej rozprawie notatka dotyczy jedynie okresu, co do którego zachowały sie dokumenty archiwalne. Natomiast V słusznie skarżący podnosi, że treść tej notatki wykluczała ustalenie, że przez cały okres pobytu powoda W celi nr 129 9 tj. od marca do września 2007 r. W celi tej łącznie z powodem przebywało 6 osób. Od 10 sierpnia 2007 r W celi nr 129iprzebywało bowiem pięciu osadzonych, a W dniu 18 Września 2007 r - czterech. Należało takze przyznać apelującemu rację, że W świetle poczynionych .W sprawie ustaleń, skorygowanych we wskazanym wyżej zakresie, nie można było uznać, że przebywanie powoda w przeludnionej celi doprowadziło do naruszenia jego dóbr osobistych. Do naruszenia dóbr osobistych skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności W przeludnionej celi może bowiem dojść dopiero Wówczas, gdy zachodzą dodatkowe okoliczności świadczące o niezapewnieniu elementarnychi warunków egzystencji, stwarzających 3
--- STRONA 6 ---
zwiekszone dolegliwoéoi ozy oierpienia ponad te, ktore sq zwiagane z odbywaniem kary W Wamnkaoh izolacji przy zapewnieniu standardow, ktore sq zgodne z przepisami dotyozapymi odbywania kauy pozbawienia Wolnoéci ( tak Said Najwyzszy W Wyroku z 2. 10. 2007 .r., II CSK 269/07, Lex 440384, Sagl Apelacyjny W Lodzi W Wyroku Z 13. 05. 2009 r. I ACa 234.409, OSA W Lodzi , N1" 4/2009). Zebrany W sprawie material doWodoWy nie dostarozyt podstaw do przyjecia, Ze pozwany nie zapewnil powodowi podozas jego pobytu W Areszoie 81edczym W Lodzi podstawowych Wamnkdw odbywania kary, v»3rmaganyc_h przepisami prawa. 2 i Jak stusznie podnosi apelujqcy, W sprawie nie zostaio Wykazane, ze W z.Wiagku_ z samym faktem przeludnienia u powoda KR/'§,’S’[8(p1i}" oierpienia uzasadniajape przyznanie mu oohrony na podstawie art. 24 k. c. _ .' Ubooznienalezy podnieéé, Ze W éwietle ustaleri poozynionyoh przez S351 Apelaoyjny na podstawie zeznafi éwiadka S. D‘ ., C10tyCZ8¢Cf/Ch przyozyn przeludnienia i starafl strony pozwanej o zn1inima1izoWa.11ie zjawiska przeludnienia i zwiaganych Z nim uoiagliwoéci oraz niekwestionowanej okolioznoéoi powiadomienia sedziego penitenojzirnego na podstawie art. 248 § 1 k. k. W. o fakeie przebywania osadzonyoh W Warunkaoh , W ktorych na jednego osadzonego przypadato mniej niz 3 mg , usprawiedliwiona jest teza, ze strona pozwana Wykazata, Ze jej dziaianie miaio oharakter Wyjagtkowy, usuwajatoy bezprawnoéé. _ ' _ Przeohodzqo do rozwazafi nad apelaojq powoda za nieskuteozny nalezato uznaé podniesiony W niej zarzut naruszenia a1“£.233 § 1 kl. p. o. Skuteczne postawienie tego zarzutu uzaleisnione jest od Wykazania, Ze przy ooenie dowodow doszio do sprzeniewierzenia sie za.sadom logioznego rozumowania i doéwiadozenia 2yciowego. _ Nie mozna zaé uznaé za sprzeozny z tymi zasadami 'WyproW;1dzony przez Sqd Okregowy Wniosek dotyczapy zarzlitu niedostarozenia powodowi korespondencji. Skoro nadawcy tej korespondenoji ( éwiadkowie K. W ._ 1 J. S 1 )vnie podjeli proby reklamaoji na poozoie, Sqd pierwszej instancji siusznie uznai, Ze zarzuoanie pozwanemu, Ze do niedoreozenia korespondencji doszio z jego Winy, jest pozbawione podstaw. Podobnie nalezaio ocenié zarzuty apelacji odnoszape sie do zarzutu zniewazenia powoda przez jednq z wychowawozyii. Zwazywszy na Wage tego zarzutu nie 11102118. byio, Wbrew odmiennemu zapatiywaniu skariatoego, poprzestaé W tym zakresie jedynie na pozbawionych precyzji i rozniqcyoh sie co do przebiegu zdarzenia, zeznaniach powoda i éwiadka N. P. Ciezar W}/kazania, Ze doszlo do zniewazenia, spoczywat na powodzie. ZaoferoWa.11e przez powoda dowody zostaiy slusznie ocenione jako niewystarozajqoe do poczynienia ustaleii zgodnyoh z twierdzeniami poWoda. Nie sposob takze podwazyé prawidiowoéé ustalefi co do'oéWiet1enia oe1 oraz panujapej W nioh temperatury. Skoro powod ani inni osadzeni nie zgiaszali 4 zwiększone dolegliwości czy cierpienia ponad te, które są związane z odbywaniem kary w Warunkach izolacji przy zapewnieniu standardów, które są zgodne z przepisami dotyczącymi odbywania kary pozbawienia wolności ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z 2. 10. 2007 _r., II CSK 269/O7, Lex 440384, Sąd Apelacyjny W Łodzi W wyroku z 13. 05. 2009 r. I ACa 234.-"09, OSA w Łodzi , Nr 4/2009). Zebrany W sprawie materiał dowodowy nie dostarczył podstaw do przyjęcia, że pozwany nie zapewnił powodowi podczas jego pobytu w Areszcíe Śledczym w Łodzi podstawowych warunków' odbywania kary, viymaganych przepisami prawa. , 3 - Jak słusznie podnosi apelujący, W sprawie nie zostało wykazane, ze W związku z samym faktem przeludnienia u powoda wystąpiły cierpienia uzasadniające przyznanie mu ochrony na podstawie art. 24 k. c. _ Ĺ Uboczniennależy podnieść, że w świetle ustaleń poczynionych przez Sąd Apelacyjny na podstawie zeznań świadka S. D¬ ., dotyczących przyczyn przeludnienia i starań strony pozwanej o zminimalizowanie- zjawiska przeludnienia i związanych z nim uciążliwości oraz niekwestionowanej okoliczności powiadomienia sędziego penitencjarnego na podstawie art. 248 § l k. k. w. o fakcie przebywania osadzonych w warunkach , w których na jednego osadzonego przypadało mniej niż 3 mz , usprawiedliwiona jest teza, ze strona pozwana wykazała, ze jej działanie miało charakter wyjątkowy, usuwający bezprawność. _ " _ Przechodząc do rozważań nad apelacją powoda za nieskuteczny należało uznać podniesiony W niej zarzut naruszenia a1“t.233 § l k. p. c. Skuteczne postawienie tego zarzutu uzależnione jest od wykazania, ze przy ocenie dowodów doszło do sprzeniewierzenia się zasadom- logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. _ Nie można zaś uznać za sprzeczny z tymi zasadami wyprowadzony przez Sąd Okręgowy wniosek dotyczący zarzutu niedostarczenia powodowi korespondencji. Skoro nadawcy tej korespondencji ( świadkowie K. W __ i J. S L )vnie podjęli próby reklamacji na poczcie, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że zarzucanie pozwanemu, ze do niedoręczenia korespondencji doszło z jego winy, jest pozbawione podstaw. Podobnie należało ocenić zarzuty apelacji odnoszące się do zarzutu znieważenia powoda przez jedną z wychowawczyń. Zwazywszy na wagę tego zarzutu nie można było, Wbrew odrniennemu zapatiywaniu skarżącego, poprzestać W tym zakresie jedynie na pozbawionych precyzji i różniących się co do przebiegu zdarzenia, zeznaniach powoda i świadka N. P. Ciężar wykazania, że doszło do znieważenia, spoczywał na powodzie. Zaoferowane przez powoda dowody zostały słusznie ocenione jako niewystarczające do poczynienia ustaleń zgodnych z twierdzeniarni powoda. Nie sposób także podważyć prawidłowość ustaleń co do' oświetlenia cel oraz panującej W nich temperatury. Skoro powód ani inni osadzeni nie zgłaszali 4
--- STRONA 7 ---
zastrzezefi W tym zakresie podozas Wizytaoji, nasuwa sie uwaga, Ze zastrzezenia to zostaty sformuiowane na uzytek zainiojowanego przez powoda prooesu. Nie mozna takze zgodzié sie Z apelujaoym co do tego, 2e protokoly Wizytaoji sa pozbawione mooy dowodowej. Protokoly te zostaiy sporzadzone przez sedziego penitencjarnego W ramaoh powierzonych mu kompetencji i s1<a.rZacoy nie ma raoji, przyznaj ac tym dokumentom Walor jedynie dokumentow prywatnych. Apelujacy niesiusznie zarzuca, Ze zlozone W sprawie opinie biegtych lekarzy nie spetniaja Wymaganych prawem standardow. Biegli udzielili odpowiedzi na postanowione im pytania. Powod zresztat nie Wnosil ani o uzupeinienie opinii, ani o dopuszczenie dowodu Z opinii innych biegiych. Z twierdzefi powoda, W tym 2 twierdzefi apelacji, nie W'}’1111<& przy tym, jakie byiy oczekiwania powoda co do jego leczenia. Zabieg operacyjny zosta1 u powoda przeprowadzony przed osadzeniem go W Areszoie §1edczym W ' W trakoie pobytu W Areszoie 8Iedczym powod wielokrotnie korzystat z porad lekarskioh, Wykonano u powoda badanie diagnostyozne ( Tomografia Komputerowa), powod korzystai takze z rehabilitaoj i. Leozenie powoda zostaio przez biegiych ooenione jako prawidtowe. Biegli Wykluozyli takze zwiazek miedzy Wystepujaca u powoda rwa kulszowa a jego pobytem W Areszoie 81¢adozym ( opinia ustna k. 197 odWr.). Odnosnie do zarzutow dotyczaoyoh braku petnej zabudowy kaoikdw" sanitamyoh, nalezy podkreslié, Ze jest to uzasadnione Wzgledami architektonioznymi oraz Wzgledami bezpieozefistwa. Kaoiki sanitame W Areszcie 81edozym W Lodzi sa bowiem usytuowane przy przewodzie Wentylaoyjnym. Petna zabudowa pomieszozenia sanitamego uniemozliwiatoby Wieo Wentylaoje celi , zas Wysokie drzwi zastonilyby Wizjer W drzwiaoh Wejsciowyeh do oeli ( zezn. 8Wiad1<a R. W k. 140 odWr. ). Biorao to Wszystko pod uwage, nie mozna uznao, Ze W sprawie Wystapiiy okolioznosoi przemawiajaoe za‘ przyznaniem powodowi zadoééuozynienia. Dlatego Sad Apelaoyjny na podstawie art. 386 § 1 k. p." o. zmienit zaskarzony Wyrok i oddalii powédztwo W oatosci oraz oddalit apelaoje pozwanego W pozostaiym, odnoszaoym sie do kosztow prooesu zakresie, oraz apeiaoje powoda W oaioéci (art. 385 k. p. 0.). Pozwany, rnirno Ze zaskarzyi Wyrok takze co do kosztow procesu, nie podniosl zarzutu obrazy zastosowanego przez Sad pierwszej instancji zarzutu obrazy art. 102 k. p. o. W ooenie Sadu Apelaoyjnego isthiaty podstawy do nieobciazania powoda obowiazkiem zwrotu stronie pozwanéj kosztéw proeesu ' zarowno za postepowanie przed Sadem Okregowym, jak i za postepowanie apelaoyjne. Przemawiat za tym Wzglad na sytuaoje maj atkowapowoda, ktora zadeoydowala 0 przyznaniu mu zwolnienia od kosztow sadowyoh, jak i na jego obeona sytuaoje Zyoiowa. _ 5 zastrzeżeń w tym zakresie podczas wizytacji, nasuwa się uwaga, że zastrzeżenia te zostały sformułowane na użytek zainicjowanego przez powoda procesu. Nie można także zgodzić się z apelującym co do tego, że protokoły wizytacji są pozbawione mocy dowodowej. Protokoły te zostały sporządzone przez sędziego penitencjarnego w ramach powierzonych mu kompetencji i skarżący nie ma racji, przyznając tym dokumentem walor jedynie dokumentów prywatnych. Apelujący niesłusznie zarzuca, że złożone w sprawie opinie biegłych lekarzy nie spełniają wymaganych prawem standardów. Biegli udzielili odpowiedzi na postanowione im pytania. Powód zresztą nie Wnosił ani o uzupełnienie opinii, ani o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych. Z twierdzeń powoda, w tym z twierdzeń apelacji, nie wynika przy tym, jakie były oczekiwania powoda co do jego leczenia. Zabieg operacyjny -został u powoda przeprowadzony przed osadzeniem go w Areszcie Śledczym w ' W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym powód wielokrotnie korzystał z porad lekarskich, wykonano u powoda badanie diagnostyczne ( Tomografia Komputerowa), powód korzystał także z rehabilitacji. Leczenie powoda zostało przez biegłych ocenione jako prawidłowe. Biegli wykluczyli także związek między występującą u powoda rwą kulszową a jego pobytem w Areszcie Śledczym ( opinia ustna k. 197 odwr.). Odnośnie do zarzutów dotyczących braku pełnej zabudowy kącików sanitarnych, nalezy podkreślić, że jest to uzasadnione względami architektonicznyrni oraz względami bezpieczeństwa. Kąciki sanitarne w Areszcie Śledczym w Łodzi są bowiem usytuowane przy przewodzie wentylacyjnym. Pełna zabudowa pomieszczenia Sanitarnego uniernożliwiałoby więc wentylację celi , zaś wysokie drzwi zasłoniłyby wizjer w drzwiach wejściowych do celi ( zezn. Świadka R. W - k. 140 odwr. ). Biorąc to wszystko pod uwagę, nie można uznać, że w sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające za' przyznaniem powodowi zadośćuczynienia. Dlatego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § l k. p.` c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo w całości oraz oddalił apelację pozwanego w pozostałym, odnoszącym się do kosztów procesu zakresie, oraz apeiację powoda w całości (art. 385 k. p. 0.). Pozwany, mimo ze zaskarzył wyrok także co do kosztów procesu, nie podniósł zarzutu obrazy zastosowanego przez Sąd pierwszej instancji zarzutu obrazy art. 102 k. p. c. W ocenie Sądu Apelacyjnego istniały podstawy do nieobciązania powoda obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej kosztów procesu " zarówno za postępowanie przed Sądem Okręgowym, jak i za postępowanie apelacyjne. Przernawiał za tym wzgląd na sytuację majątkową powoda, która zadecydowała o przyznaniu mu zwolnienia od kosztów sądowych, jak i na jego obecną sytuację życiową. _ 5
--- STRONA 8 ---
O kosztaoh pomooy prawnej udzielonej poWodoWi z urzedu W postepowaniu apelaoyjnym orzeozono na podstawie § 6 pkt. 6 W zwiazku z § 13 ust. 1 pkt. 1 i § 19 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z 28. 0.9. 2002 r. W sprawie optat za ozynnoéoi adwokaokie... ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zrn.). ““ * .:\.':'I‘e 2,, \4< ‘ M1 ,. 1 , , . . v .7.» :...‘.11,.'_ 2? .“~.1,. . ._ ,.. I ..1.'.~.4.n.'>/~r ...=.'\."r 6 O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnyrn orzeczono na podstawie § 6 pkt. 6 w związku z § 13 ust. l pkt. l i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28. 09. 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.... ( Dz. U. Nr l63, poz. 1348 ze zrn.). *'“ - „:i"."1"¬' :,.„_ Ń» ` ,.‹_,. ,_ 1 , „ _ .‹ v .‹.'‹ :...‹.1'«.."_ zž ."'.1,. . ._ _... l ..1.'.~.t.A'.'›/»f .~~...'=-..'.."›' 6
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny W Łodzi W wyroku z 13. 05. 2009 r.#II C 1593/O7 I. z apclacji strony pozwanej zmienia zaskariony wyrok w punkcie 1 W ten spos#art. 248 § 1 k.#art. 110 § 2 k.#art. 233 § 1 k.#art. 316 § 1 oraz#art. 328 § 2 k.#art. 448 k.#art. 24 k.#art.233 k.#art. 386 § 1 k.#art. 385 k.#art. 102 k.