Wyrok II C 1533/15 UZASADNIENIE P. A.

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 1533/15 UZASADNIENIE P. A., w pozwie z dnia 9 listopada 2015 r. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Ł. kwoty 120.000 zł. Powód motywował swoje żądanie złymi warunkami socjalno - bytowymi panującymi w jednostce penitencjarnej strony pozwanej w kolejnych okresach jego osadzenia począwszy od 20 marca 2012 r. (pozew k. 2- 3v.) W dniu 23 listopada 2015 r., powód poinformował o zmianie swego imienia i nazwiska na K. N.. (pismo k. 8) Następnie powód, w dniu 29 kwietnia 2016 r., zmodyfikował powództwo wnosząc o zasądzenie na swą rzecz także odsetek ustawowych od dochodzonej kwoty naliczanych od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Nadto uznał zarzut przedawnienia roszczeń w stosunku do zdarzeń sprzed 3 lat. Wskazał, że dochodzi zadośćuczynienia za złe warunki w czasie pobytów w pozwanej jednostce penitencjarnej w okresach: od 6 marca 2013 r. do 10 kwietnia 2013 r., od 23 października 2013 r. do 20 listopada 2013 r., od 20 maja 2015 r. do 27 maja 2015 r. oraz od 14 października 2015 r. do dnia 9 lutego 2016 r. W piśmie z 9 września 2016 r. wskazał, iż doznał uszczerbku na zdrowiu fizycznym i psychicznym. (pisma k. 45,46, 97- 99, 160) W dniu 9 grudnia 2016 r. powód ponownie zmodyfikował powództwo rozszerzając je o zarzuty wobec warunków osadzenia w celach w okresie po 14 września 2016 r. Z kolei w dniu 29 stycznia 2018 r. oświadczył, iż cofa powództwo w zakresie roszczeń za okres osadzenia od początku lutego 2017 r. (pisma k. 267- 267v., k. 418) W dalszym toku postępowania, powód zmodyfikował w dniu 3 kwietnia 2020 r. powództwo cofając je w zakresie kwoty 44.000 zł ze zrzeczeniem się roszczenia. (pismo k. 827- 830) W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W pierwszej kolejności podniosła zarzut przedawnienia roszczeń odnoszących się do zdarzeń sprzed ponad 3 lat przed złożeniem pozwu. Ponadto zakwestionowała powództwo w całości polemizując z poszczególnymi zarzutami i powołując się na dokumentację z przeprowadzonych kontroli jednostki. (odpowiedź na pozew k. 51- 59) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: K. N. ma status więźnia chronionego. W okresie objętym kognicją Sądu w niniejszym postępowaniu przebywał w Areszcie Śledczym w Ł.: • w okresie od dnia 6 marca 2013 r. do dnia 19 marca 2013 r. w pawilonie A, na oddziale IV, w celi nr 151; • w okresie od dnia 19 marca 2013 r. do dnia 26 marca 2013 r. w pawilonie B, na oddziale III, w celi nr 109; • w okresie od dnia 23 października 2013 r. do dnia 24 października 2013 r. w pawilonie C, na oddziale III, w celi nr 115; • w okresie od dnia 24 października 2013 r. do dnia 25 października 2013 r. w pawilonie C, na oddziale III, w celi nr 82; • w okresie od dnia 25 października 2013 r. do dnia 5 listopada 2013 r. w pawilonie B, na oddziale II, w celi nr 67; • w okresie od dnia 5 listopada 2013 r. do dnia 6 listopada 2013 r. w pawilonie C, na oddziale I, w celi nr 27; • w okresie od dnia 6 listopada 2013 r. do dnia 20 listopada 2013 r. w pawilonie C, na oddziale II, w celi nr 67; • w okresie od dnia 20 maja 2015 r. do dnia 21 maja 2015 r. w pawilonie B, na oddziale IV, w celi nr 118; • w okresie od dnia 21 maja 2015 r. do dnia 27 maja 2015 r. w pawilonie B, na oddziale III, w celi nr 85; --- STRONA 2 --- • w okresie od dnia 4 lutego 2016 r. do dnia 5 lutego 2016 r. w pawilonie C, na oddziale II, w celi nr 69; • w okresie od dnia 15 września 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. w pawilonie A, na oddziale IV, w celi nr 149; • w okresie od dnia 30 września 2016 r. do dnia 7 listopada 2016 r. w pawilonie A, na oddziale IV, w celi nr 150; • w okresie od dnia 21 listopada 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. w pawilonie B, na oddziale IV, w celi nr 123; • w okresie od dnia 30 listopada 2016 r. do dnia 1 grudnia 2016 r. w pawilonie A, na oddziale II, w celi nr 46; • w okresie od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 8 grudnia 2016 r. w pawilonie B, na oddziale IV, w celi nr 126; • w okresie od dnia 8 grudnia 2016 r. do dnia 28 grudnia 2016 r. w pawilonie B, na oddziale II, w celi nr 71. (pismo k. 614) Nadto między 14 września 2016 r. a 2 grudnia 2016 r. K. N. był okresowo osadzony w pawilonie B, na oddziale I w celi nr 28. (pisma k. 188, 267) K. N. w trakcie pobytów w Areszcie Śledczym w Ł. konsultowany był wielokrotnie przez lekarzy specjalistów. (dokumentacja medyczna k. 344,373) W okresie osadzenia w Areszcie Śledczym powód nie leczył się okulistycznie. Występuje u niego wada wzroku pod postacią astygmatyzmu krótkowzrocznego obu oczu, która ujawniła się w dzieciństwie i nie ma związku z przebywaniem w pozwanej jednostce. W Areszcie Śledczym w Ł. stan narządu wzroku K. N. nie zmienił się. Opieka medyczna w zakresie okulistyki była pełniona prawidłowo. (opinia biegłej D. P.- P. k. 616- 618) Z punktu widzenia neurochirurgii opieka medyczna nad K. N. w okresie jego pobytów w Areszcie Śledczym w Ł. była prawidłowa. U powoda występują początki spondylozy lędźwiowej - zespołu zmian zwyrodnieniowych, które mogą dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa, których przyczyną jest naturalne- związane z wiekiem zużywanie się elementów narządu ruchu. (opinia biegłego J. C., k. 706- 710) U K. N. nie występują zaburzenia stanu psychicznego, które mogłyby być spowodowane pobytem w warunkach penitencjarnych. Nieprawidłowa osobowość dyssocjalna powoda ukształtowała się pod wpływem doświadczeń życiowych. K. N. ujawnia objawy zaburzeń adaptacyjnych, co wynika z naturalnej uciążliwości sytuacji przebywania w warunkach izolacji. (opinia biegłej A. T. k. 289- 298) K. N. zdradza cechy zaburzonej osobowości - osobowości dyssocjalnej. Zaburzenia te były rozpoznawane jeszcze przed pobytami w jednostkach penitencjarnych, na co wskazuje dotychczasowa linia życiowa wymienionego. Z psychiatrycznego punktu widzenia problemy adaptacyjne powoda wynikają z cech zaburzonej osobowości i izolacji w warunkach penitencjarnych. Przy czym warunki bytowe w Areszcie Śledczym w Ł. nie mają istotnego wpływu na stan psychiczny K. N.. (opinia biegłej I. T. k. 347- 354, k. 379 - 380) W Areszcie Śledczym w Ł. znajduje się około 400 cel mieszkalnych. Remont generalny był prowadzony w latach 2002-2007. Po tym okresie cele remontowane są na bieżąco, około 40-50 cel każdego roku, w 2014 roku wyremontowano 90 cel. Pomimo systematycznego corocznego remontowania części cel w ramach posiadanych niewielkich środków finansowych, są one mocno wyeksploatowane, w wielu celach ściany są brudne, okna są stare, nieszczelne i nie spełniają swojej roli w miesiącach zimowych. Niewielka część okien została wymieniona na plastikowe, głównie te, których nie dało się już naprawić. W większości cel są okna drewniane dwuskrzydłowe, które się otwierają. W około 30 celach są okna PCV. Okna drewniane są na bieżąco remontowane, zwykle każdego roku przed sezonem grzewczym. Są uszczelniane, wstawiane są brakujące szyby, uzupełniane są braki w okitowaniu. (sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k. 788- 826; zeznania świadka T. P. k. 773v.- 775 adnotacje: 00:13:13 – 00:48:43, okoliczności znane Sądowi z urzędu ) Podstawowe wyposażenie cel stanowią piętrowe łóżka, stoły i taborety oraz wiszące szafki, gdzie skazani przechowują między innymi artykuły spożywcze oraz naczynia. Stan tych sprzętów jest zaledwie dostateczny, podobnie jak stan materaców, koców, pościeli oraz ręczników i ścierek. Widać na nich ślady częściowego zużycia i napraw, co związane jest z dużą rotacją osadzonych z racji --- STRONA 3 --- przeznaczenia pozwanej jednostki penitencjarnej. Ilość sprzętu dostosowana jest do ilości osadzonych. Sprzęt, który jest wydawany nadaje się do użytkowania, jeśli chodzi o szafki i stoły to jest to sprzęt nowy, łóżka są na bieżąco naprawiane i po remontach wstawiane do cel mieszkalnych. Naprawy sprzętu trwają zazwyczaj po zgłoszeniu usterek. Usterki osadzeni zgłaszają oddziałowemu lub wychowawcy, skąd informacja jest przekazywana dalej, np. do warsztatu naprawczego. Czas usuwania usterki zależy od jej wagi, względnie od kolejności zgłoszeń przy usterkach drobniejszych. (sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego k.788-826; zeznania świadków: T. P. k. 773v.- 775 adnotacje: 00:13:13 – 00:48:43, M. Z. k. 183 adnotacje 00:37:20,00:40:41, O. W. k. 183v adnotacje 00:54:59, 00:57:01, M. K. k. 235 – 237 adnotacja 00:02:34, G. J. k. 262 – 265, A. W. k. 481- 481v adnotacje 00:51:02, J. W. k. 481v adnotacja 01:06:08) W Areszcie Śledczym w Ł. w okresie między 2013 a 2015 r. prowadzone były prace celem zabudowy kącików sanitarnych. W latach 2013 - 2016 do wszystkich cel była doprowadzona zimna woda. W 2016 r. jednostka otrzymała fundusze na doprowadzenie ciepłej wody. Prace w tym celu wykonano w 2017 r. W 2018 r. rozpoczęto dystrybuowanie ciepłej wody użytkowej w celach. (zeznania świadka T. P. k. 773v.- 775 adnotacje: 00:13:13 – 00:48:43) W Areszcie Śledczym w Ł. przeprowadza się kontrolę pobieżną oraz osobistą. Kontrola pobieżna jest przeprowadzana każdorazowo w związku z opuszczeniem celi przez osadzonego. Polega na sprawdzeniu odzieży, obuwia i przedmiotów, zweryfikowaniu, czy kontrolowany nie chowa czegoś pod ubraniem. Przeprowadza się ją przez dotyk oraz z wykorzystaniem ręcznych wykrywaczy. Z kolei kontrola osobista przeprowadzana jest w specjalnych pomieszczeniach przez funkcjonariuszy tej samej płci, co osadzony. Kontrola obejmuje odzież i przedmioty oraz oględziny ciała. Kontrolujący nie dotyka wówczas osadzonego. Kontrolowany, w toku czynności wykonuje polecenia funkcjonariusza. Pomieszczenie, w którym przeprowadzana jest kontrola objęte jest monitoringiem. Na nagraniu są zakryte intymne części ciała kontrolowanego osadzonego. (zeznania S. C. k. 182v. adnotacja 00:25:56 do 00:29:51) W Areszcie Śledczym w Ł. w przypadku nadania przez osadzonego korespondencji o charakterze urzędowym nadawcom wydawane jest potwierdzenie nadania. Wydanie potwierdzenia nadania nie jest odnotowywane. (zeznania M. P. k.182 adnotacja 00:21:48 do 00:25:00, k. 182 i 182- verte) W toku osadzenia objętego niniejszym postępowaniem K. N. zgłaszał liczne skargi w związku z warunkami pobytu w Areszcie Śledczym w Ł.. W okresie od 21 grudnia 2015 r. do 14 stycznia 2016 r. złożył, co najmniej 13 skarg. (skargi k. 100- 106) W dniu 3 marca 2014 r. sporządzony został raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji z wizytacji w Areszcie Śledczym w Ł.. W rozdziale 4 raportu, zatytułowanym warunki bytowe, kontrola wykazała m.in., że „w przeważającej większości zwizytowanych cel panowały złe albo bardzo złe warunki bytowe. Ściany cel mieszkalnych, uszkodzone, z ubytkami farby, pokryte były także licznymi rysunkami i starymi zabrudzeniami dokonanymi przez osadzonych, świadczą o bardzo małej częstotliwości remontów. Bardzo dużym problemem w jednostce jest również zawilgocenie i zagrzybienie cel mieszkalnych”, „Kolejnym problemem jest bardzo zużyta i przez to nieszczelna stolarka okienna”, „korzystanie z otwartego kącika sanitarnego w sytuacji, gdy w celi przebywa więcej niż jeden osadzony, należy uznać za poniżające traktowanie”. „Większość wizytowanych cel wyposażono w łóżka piętrowe nieposiadające zabezpieczeń przed wypadnięciem oraz drabinek umożliwiających wejście na górny poziom”. „Wydawane osadzonym do użytkowania materace i poduszki w wielu przypadkach były bardzo brudne, porwane i zużyte. W licznych celach mieszkalnych szafki nie miały drzwiczek, w niektórych łóżkach brak było podkładów, przez co materac zapadał się w miejscach ubytków”, „W wielu celach mieszkalnych uszkodzone były głośniki radiowęzła i oświetlenie”, „konieczne jest pilne przeprowadzenie kompleksowego remontu cel mieszkalnych”. (raport k.758 - 772) W dniach od 8 do 24 września 2014 roku Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Łodzi przeprowadził kompleksową kontrolę Aresztu Śledczego w Ł.. W sprawozdaniu z wizytacji nie ujawniono wprawdzie zaniedbań i uchybień, które dawałyby podstawę do skierowania zaleceń powizytacyjnych, lecz wskazano mocne wyeksploatowanie wielu cel; zabrudzenie ścian, nieszczelność okien, które nie będą spełniać swojej roli w miesiącach zimowych oraz w niewielkim zakresie zostały wymienione na plastikowe, częściowe wyeksploatowane umywalki i sedesy, brak zastrzeżeń do temperatury i cyrkulacji powietrza poza miesiącami zimowymi, stan zaledwie dostateczny wyposażenia cel w postaci piętrowych łóżek, stołów, taboretów, wiszących szafek oraz naczyń, ślady zużycia na materacach, kocach, pościeli, ręcznikach oraz ścierkach. (sprawozdanie k. 788- 826) Areszt Śledczy w Ł. jest pod stałą kontrolą sanepidu, nadto przeprowadzane są kontrole wewnętrzne oraz przeglądy stanu technicznego sprzętu kwaterunkowego. W protokole kontroli z dnia 1 marca 2016 r. Państwowego Powiatowego Inspektora --- STRONA 4 --- Sanitarnego w Ł. wskazano m.in., że: - cela nr 69 w pawilonie C jest celą 3 osobową, w której znajduje się 3 osadzonych; - kącik sanitarny jest zabudowany całkowicie; - w kąciku sanitarnym na suficie zaciek; - stolarka okienna ze śladami napraw i uszczelnień; - ściany dostatecznie czyste – nad oknem i po bokach bardzo liczne wykwity pleśniowe; - szafki żywnościowe bez przednich osłon. Dodatkowo stwierdzono m.in. liczne zawilgocenia w pomieszczeniu depozytowym na odzież osadzonych wraz z licznymi i rozległymi zawilgoceniami i miejscowo odpadającą farbą na ścianach i suficie. Wskazano na konieczność dokładniejszego sprzątania i dezynfekcji poczekalni dla osadzonych w pawilonie A. Były one bowiem utrzymane brudno; w jednym z pomieszczeń w następstwie demontażu muszli sedesowej osadzeni oddawali mocz na posadzkę. We wnioskach zalecono m.in. doprowadzenie do właściwego stanu sanitarno-technicznego celi nr 69. W protokole z 15 grudnia 2016 r. odnotowano, że w celi nr 46 w pawilonie A oddział II ściany i sufit mają ubytki, odpadającą farbę i tynk, na suficie widoczny jest zaciek. W protokole z 8 kwietnia 2014 r. odnotowano, że cela nr 151 w pawilonie A ma rozległe smugi wilgoci na suficie i ścianie przy oknie, stolarkę okienną ze śladami napraw i uszczelnień. W wyniku kontroli przeprowadzonej w Areszcie Śledczym w Ł. w dniu 31 sierpnia 2016 r. przez Powiatową Stację Sanitarno- Epidemiologiczną w Ł. ustalono m.in., iż w celi nr 149, na oddziale IV w pawilonie A na suficie widoczne są 4 równoległe ciemne smugi. Z kolei w celi nr 151 uszkodzenia obejmowały kącik sanitarny: jego drzwi wejściowe były zniszczone, a zlew poobijany; kratka wentylacyjna była zakurzona. Sufit celi był zawilgocony przy oknie, zaś ściany zniszczone z ubytkami farby. Natomiast w celi nr 67 na oddziale II w pawilonie C stwierdzono na suficie widoczne ubytki oraz zaciek, zniszczenia w drewnianej stolarce okiennej obejmujące obszary wcześniejszych napraw. Parkiet celi nr 151, poza wykładziną był nierówny. Zarazem w poczekalni pawilonu A stwierdzono zawilgocenie i zabrudzenie ścian oraz ubytki tynku. Stwierdzono przy tym, iż pomieszczenie z szarymi lamperiami jest brudne, zachlapane z miejscowymi ubytkami, pokruszoną otuliną rur. Pomieszczenie wc uznano za bardzo brudne z zapajęczonymi ścianami. Z kolei w pomieszczeniu z zielono- szarą lamperią stwierdzono ubytki tynku przy drzwiach oraz zniszczenie siedziska ławki. W związku z tym zalecono m.in. doprowadzenie do właściwego stanu sanitarno- technicznego poczekalni pawilonu A oraz wzmożenie nadzoru nad tym stanem a także sprawdzenie i usunięcie przyczyny występowania smug na suficie w w/w. celi 149. (protokoły kontroli k. 507 – 551) Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o złożone dokumenty związane z osadzeniem powoda w Areszcie Śledczym w Ł. oraz opinie biegłych lekarzy (neurochirurga, psychiatry, okulisty). Nadto ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się częściowo na zeznaniach powołanych w sprawie świadków. Nie znalazły potwierdzenia zarzuty powoda dotyczące niewłaściwej opieki medycznej w Areszcie Śledczym w Ł.. W zakresie stanu zdrowia powoda i jego związku przyczynowego z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł., decydujące znaczenie miały opinie biegłych lekarzy. Nie potwierdziły one, aby pobyt w pozwanej jednostce penitencjarnej w jakikolwiek negatywny sposób wpłynął na stan zdrowia K. N.. Sąd pominął zeznania świadka N. P. z uwagi na to, że świadek ten nie pamiętał żadnych okoliczności dotyczących powoda. Ustalenia warunków bytowych w Areszcie Śledczym w Ł. Sąd dokonał w oparciu o cały materiał dowodowy. Zeznania współosadzonych noszą znamiona subiektywnych ocen, formułowanych przez pryzmat osobistego stosunku do opisywanych okoliczności, wyznaczonego przez niezadowolenie z warunków bytowych panujących w miejscu, w którym osoby te przebywały wbrew swojej woli, a przez co, z natury rzeczy, odbiegających od oczekiwanych. Dlatego konieczne było ich skonfrontowanie z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności zeznaniami świadków, którzy opisywali zasady funkcjonowania Aresztu w odniesieniu do przepisów (M. P., S. C. T. P.), a także dokumentami w postaci raportów, protokołów kontroli. Opis złych warunków bytowych przedstawiany przez współosadzonych znalazł potwierdzenie zarówno w raporcie sędziego penitencjarnego, jak również w raporcie przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji. Przy czym raport ten, został sporządzony w czasie objętym pozwem. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W niniejszej sprawie powód wystąpił o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych. Roszczenie to znajduje oparcie w przepisach art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Treść art. 23 k.c. wskazuje na to, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego i to niezależnie od ochrony przewidzianej przez inne przepisy. W przepisie tym podano otwarty katalog chronionych dóbr osobistych, do których niewątpliwie należą również godność i prawo do humanitarnego traktowania. Przy czym ocena, czy nastąpiło --- STRONA 5 --- naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta określonym traktowaniem, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w z dnia 28 sierpnia 1996, sygn. akt I ACr 341/96). Ocena czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone lub naruszone wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym. Nie ma, bowiem znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego, lecz istotny jest odbiór danego zachowania przez osoby trzecie i reakcja opinii publicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., sygn. akt V CKN 195/01). Nie każde naruszenie dobra osobistego daje jednak prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl, bowiem art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Omawiany przepis wprowadził ponadto domniemanie bezprawności naruszenia dobra; każde naruszenie kwalifikowane jest jako bezprawne. Skutkuje to przerzuceniem ciężaru wykazania przyczyn, dla których nastąpiło naruszenie, na sprawcę i to jego obciąża ryzyko niewyjaśnienia wszystkich okoliczności. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznościami kontra typowymi wyłączającymi bezprawność są np.: zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrony koniecznej, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. W przedmiotowej sprawie dobrem osobistym zagrożonym działaniem administracji Aresztu Śledczego było prawo do godności i humanitarnego traktowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że realizacja spoczywających na administracji Aresztu Śledczego w Ł. obowiązków w zakresie organizowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. A zatem ocena, czy obowiązki te zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.), a także z uwzględnieniem treści przepisów wykonawczych, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od 14 sierpnia 2014r.). Ustawodawca, wśród naczelnych zasad kodeksu karnego wykonawczego wymienił w art. 4, zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. W myśl art. 5 k.k.w. skazany jest podmiotem określonych w kodeksie praw i obowiązków. Przykładowo zostały one wskazane w art. 102 k.k.w., gdzie w pkt 1 mowa jest o tym, że skazany ma prawo do odpowiedniego traktowania, ze względu na zachowanie zdrowia, wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Udzielenie powodowi cywilnoprawnej ochrony wymagało, zatem ustalenia, że zachowania administracji pozwanego Aresztu Śledczego w Ł. godziły w jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Z mocy art. 6 k.c., na powodzie ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie warunków bytowych wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, naruszających sferę jego dóbr osobistych. Pozwanego obciążał zaś obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda (art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c.). Roszczenia powoda odnoszą się do szeroko rozumianych warunków bytowych panujących w pozwanej jednostce penitencjarnej. W toku postępowania dowodowego K. N. wykazał, że w celach, w których był osadzony panowały złe warunki – wymagały remontu – nie tylko odmalowania, ale także usunięcia zagrzybienia i pleśni, wymiany okien, wyrównania podłóg, pełnego zabudowania kącika sanitarnego, a sprzęt kwaterunkowy w postaci kocy, materacy, ręczników, ścierek był wyeksploatowany ponad miarę. Pośrednio o stanie cel świadczy również raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 roku, w sprawie o sygn. akt I ACa 357/16 wywiódł, iż z cytowanych fragmentów przedmiotowego --- STRONA 6 --- raportu, bezspornie wynika, że warunki bytowe w pozwanym Areszcie Śledczym w Ł. naruszały dobra osobiste osób tam osadzonych, w postaci godności i intymności oraz prawa do humanitarnego traktowania. Podobne stanowisko wyraził również Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 23 lutego 2017 r. w sprawie I ACa 1097/16 oraz z 24 października 2018 r. w sprawie I ACa1606/17. Raport opisuje wyniki wizytacji, która odbyła się w pozwanym Areszcie Śledczym w styczniu 2014 r. Niemniej jednak, skoro w ostatnich latach, jak twierdzi strona pozwana, budynki Aresztu podlegały stałemu remontowi, a największy remont przeprowadzono do 2007 r., to w okresie marzec 2013 r. – styczeń 2017 r. stan budynków i cel nie mógł być dobry. Rocznie pozwany remontuje niewielką liczbę cel mieszkalnych. Potwierdza to również raport Sędziego Penitencjarnego z kontroli przeprowadzonej w dniach od 8 do 24 września 2014 r. Nadto zalecenia pokontrolne PPIS w Ł. jednoznacznie wskazują, że cele, w których przebywał powód należało doprowadzić do właściwego stanu sanitarno-technicznego. Złe warunki w Areszcie potwierdzili także współosadzeni. Zważywszy, zatem, że warunki bytowe w Areszcie Śledczym w Ł. nie spełniały wymagania humanitarnego traktowania powoda, były niegodziwe (przebywanie w warunkach wilgoci, czasami zimna, przy braku dostatecznej intymności w załatwianiu potrzeb fizjologicznych) i przez to naruszały jego dobro osobiste w postaci godności i prawa do humanitarnego traktowania, przyjąć należało, że roszczenie powoda o zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną przebywaniem w takich warunkach, jest uzasadnione treścią art. 448 w zw. z art. 24 k.c. Strona pozwana, poprzestając na powołaniu się na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określającego warunki bytowe osób osadzonych, a także na zeznania zgłoszonych świadków nie uwolniła się od ustanowionego w art. 24 k.c. domniemania bezprawności zachowania polegającego na nie zapewnieniu w Areszcie Śledczym w Ł. warunków odpowiadających podstawowym standardom w zakresie przebywania w celi. Podnieść jednak należy, że próg dolegliwości, na który zostaje narażona osoba osadzona, wykracza poza granice wyznaczane w życiu codziennym dla osób przebywających na wolności. Przyjęty standard musi uwzględniać warunki izolacji, a osoby osadzone muszą liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami wynikającymi z wykonywania kary pozbawienia wolności. Państwo jednak, wykonując zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości, ma obowiązek zapewnienia minimalnego standardu socjalno–bytowego tak, aby samemu pozbawieniu wolności nie towarzyszyły dodatkowe uciążliwości. Cele wyposażano w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Według ustaleń wyposażenie cel mieszkalnych w sprzęt kwaterunkowy, w których przebywał powód było zgodne z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od dnia 14 sierpnia 2014r.). Ilość sprzętu zawsze jest dostosowana do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Powód mógł zgłaszać oddziałowym potrzebę wstawienia dodatkowych sprzętów kwatermistrzowskich. Usterki sprzętu kwatermistrzowskiego zgłoszone przez powoda były usuwane na bieżąco. Jedynie w zakresie materacy, kocy, ręczników i ścierek Sąd uznał, że Areszt Śledczy nie zapewnił odpowiedniego sprzętu. Dopuszczono do użytkowania całkowicie zniszczony sprzęt kwaterunkowy. Stan techniczny urządzeń, wyposażenia i pomieszczeń pozwanej jednostki penitencjarnej jest pod ciągłą kontrolą, ale nie jest utrzymywany na poziomie gwarantującym funkcjonalność. Odnosząc się do zarzutu złych warunków bytowych wskazać także należy, iż pozwany na bieżąco remontuje oraz naprawia cele mieszkalne w celu utrzymania właściwych warunków bytowych. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, iż wszelkie zabrudzenia są efektem przede wszystkim działań samych osadzonych, którzy niszczą substancję mieszkalną. Osadzeni, którzy z racji specyfiki jednostki przebywają tutaj tylko czasowo, nie dbają o wyposażenie i stan techniczny cel, w których zostają umieszczeni, a wręcz je dewastują. Podkreślenia wymaga, że pozwany rocznie odświeża i remontuje kilkadziesiąt cel. Od 2013 roku rozpoczęto należytą zabudowę kącików sanitarnych. Za nieudowodniony Sąd uznał zarzut K. N. dotyczący sprawowanej nad nim opieki medycznej. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód był konsultowany przez lekarzy specjalistów. Stan zdrowia powoda w żadnym zakresie nie uległ pogorszeniu w związku z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł. – co zostało jednoznacznie zweryfikowane opiniami biegłych lekarzy. Biegli nie potwierdzili, aby w zakresie świadczonych usług medycznych doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości. --- STRONA 7 --- Zważywszy na powyższe - zakres zasadnych zarzutów oraz brak podstaw do uwzględnienia pozostałych, Sąd określił wysokość zadośćuczynienia należnego powodowi na kwotę 10.000 zł. Ustalając wysokość tej kwoty Sąd wziął pod uwagę to, iż powód przebywał w pozwanej jednostce wielokrotnie od marca 2013 r. do lutego 2017 r. przez dłuższe okresy czasu oraz uwzględnił uwagi judykatury dotyczące poziomu zasądzanych kwot i standard sprawiedliwości nakazujący, aby podobne przypadki rozstrzygać w miarę możliwości podobnie (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03). Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie podlegało umorzeniu na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zakresie dotyczącym roszczenia powoda o zapłatę przez pozwanego kwoty 44000 zł, z uwagi na skuteczne cofnięcie pozwu w tej częśći (art. 203 § 1 k.p.c.) (pkt 2 wyroku). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c., biorąc pod uwagę to, iż powód przegrał proces w 91,67 %. Pozwany był reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczpospolitej Polskiej, przegrał proces w 8,33%, przysługuje mu więc zwrot odpowiednio kwoty 220 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (240 zł x 91,67%), wobec czego Sąd zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii w/w kwotę. W toku procesu, w związku ze zwolnieniem powoda od kosztów sądowych, powstały nieuiszczone koszty sądowe, obejmujące opłatę sądową od pozwu w kwocie 6000 zł, wynagrodzenie biegłych sądowych w łącznej kwocie 3304,07 zł, koszty konwoju powoda i świadków do Sądu w łącznej kwocie 220 zł – razem 9524,07 zł. Obowiązkiem ich poniesienia, stosownie do dyspozycji art. 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 j.t. z późn. zm.), należało obciążyć strony, proporcjonalnie do tego, w jakiej części każda z nich wygrała i odpowiednio – przegrała proces. Odpowiada to kwocie 793,36 zł obciążającej stronę pozwaną i kwocie 8730,71 zł należnej od powoda. Dlatego też Sąd nakazał ściągnąć wskazaną kwotę z zasądzonego w punkcie 1 wyroku, na rzecz K. N., zadośćuczynienia. Powód był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, którego wynagrodzenie – według oświadczenia – nie zostało opłacone w całości ani w części. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd orzekł w oparciu o § 19, § 20 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t.), uznając, iż długość toczącego się postępowania, jego złożoność i związany z tym nakład pracy obu pełnomocników uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w podwójnej wysokości.