§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
zadośćuczynienie

Postanowienie II C 1527/13 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 7 listopada 2013 r.

zadośćuczynienie

Teza / krótkie omówienie

zadośćuczynienie

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 1527/13 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 7 listopada 2013 r., skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł., powód M. S. wniósł o zasądzenie kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (godności i dobrego imienia) na skutek udzielenia przez funkcjonariuszy strony pozwanej Prokuraturze Rejonowej Łódź – Bałuty, prowadzącej postępowania przygotowawcze z zawiadomień powoda w sprawach 2 Ds. 1761/11 i 2 Ds. 616/12, informacji o objęciu powoda wzmożonym oddziaływaniem penitencjarno – ochronnym z uwagi na stwierdzoną podczas wcześniejszych pobytów w jednostkach penitencjarnych autoagresję. W ocenie powoda, działanie pozwanego miało na celu wywołanie u organów ściągania wrażenia, że powód jest osobą niezrównoważoną psychicznie i niewiarygodną . (pozew. 2-7) . W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powoda oraz ich bezzasadność . (odpowiedź na pozew k. 38-42) . W piśmie z dnia 2 października 2014 r. strona pozwana wniosła o odrzucenie pozwu z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. /pismo k. 174-176/ Postanowieniem z dnia 6 października 2013 r. sąd odmówił odrzucenia pozwu w niniejszej sprawie. /postanowienie k. 227/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny : Powód był wielokrotnie karany i od połowy lat 90-tych przebywał w różnych jednostkach penitencjarnych na terenie kraju. Od dnia 26 lipca 2000 r. nieprzerwanie odbywa karę łączą 24 lat pozbawienia wolności. /okoliczności bezsporne ; orzeczenie k. 260-268 / W okresie od 5 listopada 2008 r. przebywał w Zakładzie Karnym w P., dokąd został skierowany na mocy decyzji Komisji Penitencjarnej Aresztu Śledczego W.celem odbywania kary w systemie terapeutycznym na oddziale dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi i umysłowo chorych . Powód został skierowany do tej jednostki na podstawie orzeczenia psychologiczno – penitencjarnego Ośrodka (...) Aresztu Śledczego w W.z dnia 21 października 2008 r. z uwagi na przewlekłe zaburzenia urojeniowe. W notatce sporządzonej przy przyjęciu powoda do Zakładu Karnego w P. odnotowano : „samoagresja tak-nie (słowo nie zostało przekreślone) ”, a na kolejnej stronie : „bez tendencji autoagresywnych”; „aktualnie neguje skłonności autoagresywne”. ( informacyjne wyjaśnienia powoda e – protokół k. 115 –adnotacje 00:07:06, k. 110 , potwierdzone zeznaniami - e- protokół k. 400, adnotacja 00:02:15 k. 398 odw ., projekt oceny okresowej k. 283-284, orzeczenie psychologiczno – penitencjarne k. 260-268, notatka z rozmowy po przetransportowaniu k. 63-64 , 309,projekt oceny k. 283-284 ) . --- STRONA 2 --- Funkcjonowanie powoda na w.w. oddziale oceniano negatywnie . Powód wielokrotnie był karany dyscyplinarnie, wykazywał agresję werbalną w stosunku do przełożonych . Wobec powoda podjęto wówczas działania profilaktyczne w celu zapewnienia mu bezpieczeństwa, jednakże stwierdzono następnie, że takiego zagrożenia nie było, a zachowanie powoda wynikało z paranoidalnego postrzegania otoczenia oraz zaostrzenia objawów urojeniowych i nasilonych zaburzeń w funkcjonowaniu interpersonalnym . Na mocy zarządzenia Sędziego Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 12 marca 2009 r. w związku z tym skierowano powoda do ośrodka diagnostycznego Aresztu Śledczego w Ł. w celu przeprowadzenia badań psychiatrycznych. /zarządzenie k. 55 -57 akt 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty, załączonych do akt niniejszej sprawy/ Do ośrodka diagnostycznego powód został przetransportowany w dniu 23 kwietnia 2009 r. W opinii psychiatrycznej z dnia 29 kwietnia 2009 r. stwierdzono u powoda przewlekłe zaburzenia urojeniowe. /zarządzenie k. 55 -57 akt 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty, załączonych do akt niniejszej sprawy ; notatka k. 285-286 / Zarządzeniem Sędziego Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 18 lutego 2010 r. powód został skierowany do odbycia badań psychiatrycznych w warunkach oddziału psychiatrycznego szpitala zakładu karnego bez zgody osadzonego . /zarządzenie k. 55 -57 , postanowienie k. 58-60 akt 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty, załączonych do akt niniejszej sprawy/ Na mocy w.w. zarządzenia, w okresie od 14 lipca do 12 sierpnia 2010 roku powód przebywał w Oddziale (...) Szpitala ZOZ Zakładu Karnego Nr (...) w Ł.. Nie stwierdzono wówczas u niego objawów choroby psychiatrycznej czy upośledzenia umysłowego ani potrzeby leczenia w warunkach szpitala psychiatrycznego. Rozpoznano natomiast zaburzenia osobowości . Podczas obserwacji powód nie przejawiał tendencji do autoagresji. Lekarze psychiatrzy stwierdzili, że nie jest on niebezpieczny dla zdrowia i życia swojego, a jeżeli chodzi o innych osadzonych, to jego zachowanie nie wynika z choroby i jest on świadomy swojego zachowania i potencjalnych konsekwencji . Z dokumentacji i wypowiedzi powoda lekarze wywnioskowali, że jest on zorientowany na prowadzenie walki z administracją służby więziennej w celu udowodnienia swoich zastrzeżeń co do postępowania wobec niego funkcjonariuszy tej służby. W związku z tym, wymaga konsekwentnego egzekwowania obowiązków wynikających z regulaminu odbywania kary pozbawienia wolności . (kserokopia sprawozdania z badania psychiatrycznego M. S. przez lekarzy psychiatrów z Zakładu Karnego nr(...)w Ł. T. N. i J. M. k. 11, k. 307, karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 281 ) Po powrocie do Zakładu Karnego w P. powód odbywał regularne rozmowy z psychologiem, negował w nich skłonności do autoagresji. W sporządzanych opiniach psychologicznych nie odnotowano u powoda tego rodzaju skłonności ani aktów autoagresji. ( notatki psycholog iczne k. 65, 66, 67, 68,70, 313, opinie psychologiczne k.71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78 ) Psycholog z Aresztu Śledczego W., w którym powód przebywał w listopadzie 2010 r. z uwagi na zdiagnozowane przewlekłe zaburzenia urojeniowe, uznał że istnieje realne ryzyko wystąpienia trudnych do przewidzenia reakcji i zachowań . Z tego względu powód został zaliczony do grupy wzmożonego nadzoru penitencjarno-ochronnego z zaleceniami częstszej kontroli w porze nocnej, nie rzadziej niż raz na godzinę, nie pozostawiania go samego oraz obserwacji zachowania osadzonego i jego relacji w celi ze współosadzonymi ( pismo k. 200, wydruk z systemu (...)dot. rozmowy psychologicznej z 19.11.2010 r. k. 46, k. 203). Przed Sądem Okręgowym w Łodzi II Wydziałem Cywilnym toczyła się sprawa II C 998/10, obejmująca kilka powództw wytoczonych przez powoda, połączonych do wspólnego rozpoznania, w tym między innymi z pozwu złożonego w dniu --- STRONA 3 --- 8 lipca 2010 roku, w którym powód domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa-Aresztu Śledczego w Ł. kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za naruszenie szeregu jego dóbr osobistych przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł. oraz lekarza psychiatrę, zatrudnionego w tej jednostce podczas pobytu powoda w niej w okresie od 23 kwietnia do 7 maja 2009 r. w celu wykonywania badania psychologiczno-psychiatrycznego w Ośrodku (...) Aresztu Śledczego w Ł.. W sprawie tej powód podnosił, że funkcjonariusze w.w. jednostki podejmowali wobec niego bezprawne działania w związku ze stosowaniem nadzoru szczególnego ze strony Policji i ABW, grozili mu konsekwencjami za brak współpracy z organami ścigania i umieszczali w jego otoczeniu informatorów. Do naruszenia dóbr osobistych miało dojść również poprzez zawarcie w opinii psychiatrycznej, dotyczącej powoda stwierdzenia o jego przewlekłych zaburzeniach urojeniowych (podczas gdy w czasie pobytu w Areszcie powód nie zgłaszał takich zaburzeń), a także poprzez poświadczenie nieprawdy o jego cechach i zachowaniach w opinii psychologicznej. (uzasadnienie wyroku w sprawie II C 998/10 tutejszego Sądu k. 179-183 , pozew k. 184-199 ) . Wyrokiem z dnia 9 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie II C 998/10 w.w. żądania powoda zostały oddalone . (wyroki w sprawie II C 998/10 tutejszego Sądu k. 177,178). W dniu 6 lipca 2011 roku powód, przebywając w Areszcie Śledczym w Ł., złożył do Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł. poprzez objęcie go szczególnym nadzorem . Sprawa została przekazana do Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty, gdzie była prowadzona pod sygnaturą akt 2 Ds. 1761/11. (zawiadomienie k. 2 załączonych akt sprawy 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty). W dniu 18 lipca 2011 roku powód odbył rozmowę z psychologiem A. P., który ocenił, że powód nie wymaga wzmożonej opieki penitencjarno – ochronnej, a jedynie obserwacji w kontaktach wychowawczych pod kątem funkcjonowania w oddziale mieszkalnym ( wydruk rozmowy psychologicznej z systemu (...)z 18.07.2011 r. k. 45). W toku czynności w w.w. sprawie 2 Ds. 1761/11 funkcjonariusz V Komisariatu Policji w Ł. A. G. (1) przeprowadził rozmowę z wychowawcą Aresztu Śledczego w Ł. M. K., z której sporządził notatkę urzędową z dnia 4 sierpnia 2011 roku. W jej treści zostało wskazane, że „podczas przebywania w Areszcie Śledczym w Ł.” powód „jest objęty wzmocnionym oddziaływaniem penitencjarnym. We wcześniejszych (P.) tak z uwagi na stwierdzoną autoagresję” . (notatka urzędowa asp . A. G. z 4.08.2011 r. k. 8, oryginał – k. 11 załączonych akt sprawy 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty , zeznania świadka A. G. (1) e – protokół k.115 adnotacje – 00:29:38 - 00:33:56 k.111 v.- 112 ). Wychowawca M. K. udzielił informacji o powodzie na podstawie akt zastępczych tzw. teczki osobopoznawczej osadzonego, niekompletnej, ponieważ oryginał (w tym część B) znajdował się wówczas w Sądzie. Informacja, że powód jest objęty wzmocnionym oddziaływaniem penitencjarno-ochronnym nie miała wpływu na jego funkcjonowanie w Areszcie Śledczym w Ł.. Osadzony objęty takim oddziaływaniem jest traktowany jak każdy inny osadzony: ma takie same uprawnienia. Celem nałożenia wzmocnionego odziaływania jest bezpieczeństwo osadzonego, zapobieżenie zachowaniom autoagresywnym . Oddziałowi wychowawcy zwracają szczególną uwagę na osadzonego objętego tego rodzaju oddziaływaniem, obserwują czy się dobrze adaptuje do warunków . (zeznania świadka M. K. e – protokół k.115, adnotacje 00:33:57 - 00:38:08, 00:38:14 - 00:42:27 , 00:45:17 k. 112-113 v. ). --- STRONA 4 --- W 2011 roku system (...), umożliwiający dostęp do danych osadzonych w formie elektronicznej w Areszcie Śledczym w Ł. był na etapie wdrażania. (zeznania M. K. – e – protokół k.115, adnotacje 00:38:14 k. 112-112 v. ) . W dniu 12 sierpnia 2011 r. Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. S. R. na żądanie Prokuratury Rejonowej Łódź Bałuty, nadzorującej postępowanie w sprawie 2 Ds. 1761/11 udzielił informacji, w której wskazał, że powód : - przebywa w Areszcie Śledczym w Ł. od 8 czerwca 2011 r., dokąd został przetransportowany na polecenie Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie o sygn. akt II C 998/10, - nie jest objęty szczególnym nadzorem, natomiast był objęty wzmocnionymi oddziaływaniami penitencjarno – ochronnymi z uwagi na możliwość wystąpienia autoagresji, - nie był kierowany na konsultację psychiatryczną ani nie był badany przez psychiatrów zatrudnionych w areszcie, - nie składał żadnych skarg, które byłyby przedmiotem postepowań wyjaśniających prowadzonych w jednostce Aresztu Śledczego w Ł., - w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. został ukarany dyscyplinarnie naganą w dniu 10 czerwca 2011 roku za używanie słów wulgarnych, zaś wniosek o wymierzenie kary dyscyplinarnej wpłynął z Zakładu Karnego w P. . (pismo z 12.08.2011 r. k. 9, oryginał k. 62 załączonych akt sprawy 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty ) Powyższe pismo zostało sporządzone przez M. Z., a informacje w nim zawarte pochodziły z akt osobowych osadzonego, dokumentacji medycznej i skargowej . (notatka urzędowa z 11.04.2012 r. k. 10, zeznania świadka M. M. – protokół rozprawy z 12.05.2014 r. – 00:24:05 ) Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. w sprawie 2 Ds. 1761/11 Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia w okresie od 19 marca 2011 r. do 26 maja 2011 r. uprawnień i niedopełniania obowiązków przez funkcjonariuszy Służby Więziennej Aresztu Śledczego w Ł., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (postanowienie k. 63-64 załączonych akt 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty ) Powyższe orzeczenie, zaskarżone zażaleniem przez powoda zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 13 października 2011 roku w sprawie V Kp 795/11 (postanowienie k. 72-73 załączonych akt sprawy 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty ). W dniu 2 lutego 2012 roku powód złożył do Ministerstwa Sprawiedliwości skargę w której przedstawił stan faktyczny będący podstawą powództwa w niniejszej sprawie . Pismo zostało przesłane do Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty, gdzie wpłynęło w dniu 19 marca 2012 r. Zostało ono potraktowane jako zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa poświadczenia nieprawdy w dokumentach sporządzonych przez pracowników Aresztu Śledczego w Ł. i zarejestrowane pod sygnaturą akt 2 Ds. 616/12 (pismo z 26.01.2012 r. k. 1-4). Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie poświadczania w dniach 4 sierpnia 2011 r. i 12 sierpnia 2011 r. nieprawdy przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł. w notatce urzędowej oraz w piśmie Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł., sporządzonych na potrzeby sprawy 2 Ds. 1761/11, tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. --- STRONA 5 --- Zażalenie powoda na ww. postanowienie zostało pozostawione bez rozpoznania na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 19 czerwca 2012 roku w sprawie V Kp 417/12 (postanowienie Prokuratora k. 102-103, postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi k. 109 załączonych akt 2 Ds. 616/12 Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty ). Powód składał wielokrotnie skargi dotyczące uchybień w funkcjonowaniu Aresztu Śledczego w Ł., prokuratorów, funkcjonariuszy Służby Więziennej . W szczególności Prokuratura Rejonowa Łódź-Górna prowadziła postępowanie w sprawie 2 Ds. 767/11, dotyczące przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego poprzez wystawienie w dniu 2 sierpnia 2010 r. w Ł. dokumentu w postaci notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę co do miejsca pobytu powoda, a nadto poprzez wystawienie w dniu 26 sierpnia 2010 r. dokumentu w postaci notatki urzędowej odnośnie stwierdzenia, że powód był pacjentem Oddziału (...) Zakładu Karnego Nr (...) w Ł., tj. o czyny z art. 231 § 1 k.k. i art. 271 1 k.k. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, a nadto odmówił wszczęcia śledztwa co do podnoszonego przez powoda zarzutu złożenia nieprawdziwych oświadczeń wobec funkcjonariusza Policji i asystenta prokuratora, że powód przebywa na oddziale chirurgii Zakładu Karnego Nr (...) w Ł. w związku z połykaniem przedmiotów, tj. o czyn art. 233 § 6 k.k. – wobec niepopełnienia czynu. W sprawie 1 Ds. 1400/10 Prokuratura Rejonowa Łódź-Górna prowadziła postępowanie w sprawie znęcania się psychicznego i fizycznego nad powodem przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w zakładach karnych i aresztach śledczych. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa – wobec niepopełnienia czynu. (pismo do powoda z Prokuratury Okręgowej w Łodzi z 27.10.2011 r. k. 88-90 załączonych akt 2 Ds. 1761/11 Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty) Przed Sądem Okręgowym w Warszawie toczy się sprawa o sygn. akt II C 884/11, w której powód domaga się od Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego W.kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznał w wyniku przedłużenia decyzją z dnia 12 października 2011 r. jego pobytu w oddziale terapeutycznym dla osadzonych chorych psychicznie i upośledzonych umysłowo o 6 miesięcy w sytuacji, gdy badający go przez 4 tygodnie zespół biegłych psychiatrów Zakładu Karnego nr (...)w Ł. nie stwierdził objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. (kserokopia pozwu k. 248-256). Powód wystąpił również z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu W.w związku z zakwalifikowaniem go do odbywania kary pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym w październiku 2008 roku przez Kierownika Ośrodka (...) tej jednostki, która nie jest biegłym sądowym. Sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygnaturą akt II C 512/09. (pismo powoda z 14.07.2014 r. k. 153-154 , doręczenie k. 155) . W toku sprawy II C 512/09 Sąd dopuścił dowód z opinii sądowo – psychiatrycznej, w której biegły sądowy orzekł, że powód nie zdradza objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. Strona pozwana do opinii tej złożyła zastrzeżenia. (kserokopia opinii s ądowo psychiatrycznej z 24.02.2014 r. k. 156-158 , 222-223, pismo k. 205- 208 oraz załącznik do niego k. 209-214 ). Według stanu na dzień 18 kwietnia 2012 roku, zastępcze akta osobowe powoda nie zawierały informacji na temat czynów autoagresywnych, dokonywanych na terenie Aresztu Śledczego w Ł.. ( pismo dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. D. L. do Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty z 18.04.2012 r. k. 239 oraz k. 100 akt 2 Ds. 616/12 Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty w Ł., załączonych do akt niniejszej sprawy). --- STRONA 6 --- Powód podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. miał często zmieniane cele z uwagi na konfliktowy charakter. Był karany dyscyplinarnie za wulgarne i aroganckie odnoszenie się do funkcjonariuszy. (zeznania M.K. – protokół rozprawy z 12.05.2014 r. od 00:51:20 do 00:54:549, od 00:55:32 do 00:58:17 , k. 113-113 odw .) . Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd oparł się na powołanych dowodach z dokumentów, oraz zeznaniach świadków M. K., A. G. (1) i M. M.. Sąd oddalił wniosek powoda zawarty w punktach 3 a-c pisma z dnia 4 czerwca 2014 r. z uwagi na zasadę bezpośredniości dowodów. Na uwzględnienie nie zasługiwały również wnioski powoda o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków A. P., D. L. oraz opinii biegłych psychologa i psychiatry, które w ocenie sądu były zbędne do oceny żądań powoda w tej sprawie i zmierzały do przewlekania postępowania. Odnośnie do tych dowodów wypada jedynie dodać, iż zmierzały one jedynie do potwierdzenia tych okoliczności, które zostały już w sprawie ustalone na podstawie dokumentów, załączonych do akt sprawy przez powoda. Pominięciu natomiast podlegały zeznania świadka N. W. albowiem nie zawierały okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, podobnie jak zeznania świadka J. S., który oświadczył, że w ogóle nie kojarzy powoda . Sąd nie dał wiary twierdzeniom powoda, że jego zakwalifikowanie do odbywania kary w systemie terapeutycznym w Zakładzie Karnym w P. było wyłącznie wynikiem niewłaściwego określenia użytego przez powoda podczas rozmowy z psychologiem. Wydanie orzeczenia psychologiczno - penitencjarnego Ośrodka (...) Aresztu Śledczego W.z dnia 21 października 2008 r., wskazującego na potrzebę odbywania przez powoda kary w systemie terapeutycznym w Zakładzie Karnym w P. poprzedzone zostało bowiem wydaniem opinii przez psychologa na podstawie analizy akt osobopoznawczych powoda, obserwacji zachowań powoda, wywiadu psychologicznego, opinii wychowawcy i pracowników ochrony, opinii psychiatrycznej oraz analizy testów psychologicznych (k. 267-268) . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako bezzasadne podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie powód wystąpił o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych (godności i dobrego imienia) na skutek udzielenia przez funkcjonariuszy strony pozwanej Prokuraturze Rejonowej Łódź – Bałuty, prowadzącej postępowania przygotowawcze z doniesień powoda w sprawach 2 Ds. 1761/11 i 2 Ds. 616/12, informacji o objęciu go wzmożonym oddziaływaniem penitencjarno – ochronnym z uwagi na stwierdzoną podczas wcześniejszych pobytów w jednostkach penitencjarnych autoagresję. W ocenie powoda, działanie pozwanego miało na celu wywołanie u organów ściągania wrażenia, że powód jest osobą niezrównoważoną psychicznie, a więc niewiarygodną . W tej sytuacji należało uznać, że roszczenia powoda znajdują swoją podstawę w przepisach art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Treść art. 23 k.c. wskazuje na to, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego i to niezależnie od ochrony przewidzianej przez inne przepisy. Przy czym ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych, odwołujących się do przyjętych w społeczeństwie ocen. Oznacza to, że każdorazowo należy mieć na uwadze nie tylko subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony, ale także obiektywną reakcję w opinii społecznej. Naruszenie czci może nastąpić przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym, ujemną ocenę postępowania lub właściwości danej osoby, ale tylko wtedy, gdy mogą wywołać --- STRONA 7 --- określoną, ujemną reakcję opinii społecznej, przy czym chodzi tu o reakcję tych grup społecznych, do których należy osoba żądająca ochrony . Nadto, nie każde naruszenie dobra osobistego daje prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl bowiem art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest natomiast zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Omawiany przepis wprowadził ponadto domniemanie bezprawności naruszenia dobra. Każde więc naruszenie kwalifikowane jest jako bezprawne. Skutkuje to przerzuceniem ciężaru wykazania przyczyn, dla których nastąpiło naruszenie na sprawcę i to jego obciąża ryzyko nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznościami kontratypowymi wyłączającymi bezprawność są np: zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrony koniecznej, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. W rozpoznawanej sprawie powód nie wykazał, że doszło do naruszenia na skutek działań strony pozwanej czci, czy dobrego imienia powoda . Zgodnie z treścią art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. W niniejszej sprawie bezsporne było, że funkcjonariusze strony pozwanej, w dniach 4 i 12 sierpnia 2011 r., udzielili informacji na temat powoda jako osadzonego w jednostce penitencjarnej na żądanie organów prowadzących postępowania z zawiadomień powoda o popełnieniu przestępstw. Nie ulega również wątpliwości, że w pierwszym przypadku przekazana została informacja, że podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. powód jest objęty wzmocnionym oddziaływaniem penitencjarnym z uwagi na stwierdzoną autoagresję . W drugim natomiast zostało wskazane, że powód nie jest objęty szczególnym nadzorem, był objęty jedynie wzmocnionymi oddziaływaniami penitencjarno –ochronnymi, ale również z uwagi na możliwość wystąpienia autoagresji . Informacje o powodzie zostały udzielone na podstawie akt zastępczych tzw. teczki osobopoznawczej osadzonego, niekompletnej, ponieważ oryginał (w tym część B) znajdował się wówczas w Sądzie, dołączony do jednej ze spraw toczących się z inicjatywy powoda. Istotnie należy stwierdzić, że powód wielokrotnie poddawany była badaniom psychiatrycznym, testom psychologicznym. Na temat stanu jego zdrowia psychicznego wydanych zostało wiele opinii. W żadnej z tych, które zostały załączone do niniejszej sprawy nie ma informacji o jego autoagresji . Także sam powód w rozmowach i wywiadach prowadzonych z nim przez psychologów czy psychiatrów w toku odbywania kary konsekwentnie takim skłonnościom zaprzeczał. Nadto, jak wynika z pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł., według stanu na dzień 18 kwietnia 2012 roku, zastępcze akta osobowe powoda nie zawierały informacji na temat czynów autoagresywnych, dokonywanych na terenie pozwanej jednostki. Nie oznacza to jednak, że wskazanie przez funkcjonariuszy tej okoliczności prowadzącym postępowania w sprawach 2 Ds. 1761/11 czy 2 Ds. 616/12 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty w Ł. nie znajduje żadnych podstaw. Przede wszystkim należy zauważyć, że informacja taka znalazła się w notatce sporządzonej przy przyjęciu powoda do Zakładu Karnego w P. z dnia 5 listopada 2008 r., po jego przetransportowaniu z Aresztu Śledczego W., niewątpliwie nie pochodzącej od funkcjonariuszy strony pozwanej, gdzie w wywiadzie przeprowadzonym z powodem przy pytaniu --- STRONA 8 --- o samoagresję znalazła się odpowiedź twierdząca. Sam powód wskazał, że informacja taka pojawiła się na skutek niewłaściwego określenia użytego przez samego powoda podczas rozmowy z psychologiem. Zakwalifikowanie natomiast powoda do odbywania kary w systemie terapeutycznym poprzedzone było zdiagnozowaniem przez jednego z psychologów przewlekłych zaburzeń urojeniowych i uznaniem, że w związku z tym istnieje realne ryzyko wystąpienia u powoda trudnych do przewidzenia reakcji i zachowań. Z tego właśnie względu powód został zaliczony do grupy wzmożonego nadzoru penitencjarno-ochronnego z zaleceniami częstszej kontroli oraz obserwacji zachowań ( k. 203) . W tej zatem sytuacji nie można uznać, że podane przez funkcjonariuszy informacje będące przedmiotem niniejszego postępowania były nieprawdziwe, bądź, że nie znajdowały podstaw, jak również, że ich podanie miało na celu wywołanie u organów ściągania wrażenia, że powód jest osobą niezrównoważoną psychicznie, a co za tym idzie, że zachowanie strony pozwanej może być zakwalifikowane jako bezprawne. Niezależnie od tego nie zostały spełnione także pozostałe przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej w oparciu o powołane na wstępie przepisy. Przede wszystkim należy zwrócić bowiem uwagę na to, że informacja o objęciu powoda wzmocnionym oddziaływaniem penitencjarno-ochronnym nie miała wpływu na jego funkcjonowanie w Areszcie Śledczym w Ł.. Osadzony objęty takim oddziaływaniem jest traktowany jak każdy inny osadzony oraz ma takie same uprawnienia. Celem nałożenia wzmocnionego odziaływania jest bezpieczeństwo samego osadzonego. Dodatkowo przedmiotowe informacje zostały udzielone wyłącznie organom prowadzącym postępowanie w ramach porządku prawnego, a zatem nie mogły wywołać ujemnej reakcji środowiska w jakim znajdował się powód . Brak jest również dowodów na okoliczność, że przedmiotowe informacje o powodzie, przekazane przez stronę pozwaną Prokuraturze Rejonowej Łódź-Bałuty, w jakikolwiek sposób wpłynęły na treść decyzji, wydanych w sprawach 2 Ds. 1761/11 czy 2 Ds. 616/12. Tymczasem jak to zostało już zaznaczone powyżej ocena czy dobro osobiste w postaci czci człowieka zostało zagrożone lub naruszone wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym . Nie ma tu natomiast znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego (por. SN w wyroku z 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Za nieuzasadniony sąd uznał zarzut strony pozwanej upływu 3-letniego terminu przedawnienia z art. 442 1 par. 1 k.p.c. zgłoszony w odpowiedzi na pozew. Pozew w niniejszej sprawie dotyczy bowiem zdarzeń z dnia 4 i 12 sierpnia 2011 r., natomiast został złożony w dniu 7 listopada 2013 roku . Oddaleniu podlegał również zarzut powagi rzeczy osądzonej zgłoszony przez stronę pozwaną w piśmie procesowym z dnia 29 września 2014 r. (k. 174-176) . Analiza wyroku i uzasadnienia Sadu Okręgowego w Łodzi w sprawie II C 998/10 nie pozwalają na uznanie, że roszczenia powoda objęte sprawą niniejszą były przedmiotem postępowania w sprawie II C 998/10 tutejszego Sądu. W sprawie II C 998/10 powód domagał się zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł. w okresie od 23 kwietnia do 7 maja 2009 roku . W sprawie niniejszej powód dochodził rekompensaty za działania funkcjonariuszy pozwanej jednostki podejmowane w sierpniu 2011 roku. Na podstawie art. 99 k.p.c. w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1150 ze zm. ) oraz art. 102 k.p.c. zasądzono od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1.000 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu ponad kwotę 1.000 zł kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez Prokuratorię Generalną --- STRONA 9 --- Skarbu Państwa z uwagi na jego sytuację życiową i majątkową, wywołaną wielokrotnymi i długotrwałymi okresami pobytu w warunkach izolacji penitencjarnej, w czasie których nie uzyskiwał żadnych dochodów, brakiem majątku i oszczędności. Sąd nie zdecydował się na całkowite odstąpienie od obciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej, albowiem prawo do sądu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie wszelkich możliwych roszczeń i dowolne określanie ich wysokości. Powód powinien mieć świadomość konsekwencji tak sformułowanych roszczeń, także w zakresie kosztów postępowania (por. wyrok SN z 26 listopada 2003 r., II PK 585/02). Na podstawie § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) sąd przyznał na rzecz adwokata K. R. z Indywidualnej Kancelarii Adwokackiej w Ł. kwotę 4884,34 brutto tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu oraz koszty związane z dwukrotnym dojazdem do Zakładu Karnego w P., oddalonego o 110 km (4 x 110 k. x 0,8358) oraz do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim – 88,59 zł .

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie#II C 1527/13 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 7 listopada 2013 r.#art. 231 § 1 k.k.#art. 12 k.k.#art. 271 § 1 k.k.#art. 233 § 6 k.k.#art. 23 k.c.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c.#art. 30 Konstytucji#art. 99 k.p.c.#art. 11 ust. 3 ustawy#art. 102 k.p.c.