Teza / krótkie omówienie
wszczęcia lub odmowy wszczęcia śledztwa, wobec zawiadomienia, zgłoszonego przez powoda w piśmie z dnia 5 września 2011r., o podejrzeniu popełnienia na jego szkodę trzech przestępstw, przez co uniemożliwiła powodowi wnies
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt II C 1446/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi II Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodnicząca: Sędzia S.O. Sylwia Łopaczewska Protokolant: sekr. sąd. Sylwia Lewy po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 roku w Ł. na rozprawie sprawy z powództwa J. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Prokuratorowi Apelacyjnemu w Ł., Prokuratorowi Rejonowemu (…) oraz (…) Prezesowi Sądu Najwyższego o zobowiązanie i zapłatę kwoty 500.000,00 zł. 1. postanawia odrzucić pozew w zakresie żądania zobowiązania Prokuratury Rejonowej (…) do wszczęcia śledztwa; 2. oddala powództwo w pozostałej części; 3. zasądza od J. S. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200 zł. (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt II C 1446/11 1
--- STRONA 2 ---
UZASADNIENIE W pozwie z dnia 3 października 2011 roku J. S. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Prokuratury Apelacyjnej w Ł., Prokuratury Rejonowej (…) i Sądu Najwyższego kwoty 500.000 złotych - tytułem zadośćuczynienia oraz ewentualnie o zobowiązanie Prokuratury Rejonowej (…) do wszczęcia śledztwa. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż zgłoszone żądanie wynika z krzywdy doznanej przez powoda na skutek nadużycia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego w osobie Prokuratora Prokuratury Rejonowej (…) Pani A. P. która, z naruszeniem przepisu art. 304 par.1 k.p.k. w zw. z art. 305 k.p.k., nie wydała postanowienia w przedmiocie wszczęcia lub odmowy wszczęcia śledztwa, wobec zawiadomienia, zgłoszonego przez powoda w piśmie z dnia 5 września 2011r., o podejrzeniu popełnienia na jego szkodę trzech przestępstw, przez co uniemożliwiła powodowi wniesienie zażalenia na ewentualną odmowę wszczęcia postępowania. Ponadto zarzucił również współdziałanie, na jego szkodę, funkcjonariuszy publicznych Prokuratury Rejonowej (…), Prokuratury Apelacyjnej w Ł. i Sądu Najwyższego, skutkujące „ukrywaniem” trzech przestępstw popełnionych na szkodę powoda (w sprawie Ds. 6465/2000), przez wydanie postanowienia z dnia 17 listopada 2010r. w sprawie II KO 69/10. [pozew k. 2-3v., pisma powoda zatytułowane „uzupełnienie braków”, „sprecyzowanie żądania”, k. 7-7v., 8-8v., 13- 13v.] Postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 roku Sąd Okręgowy zwolnił powoda od kosztów sądowych w sprawie w całości. [postanowienie k. 16] W odpowiedzi na pozew z dnia 9 stycznia 2012r. - pozwany Skarb Państwa – reprezentowany przez Prokuratora Apelacyjnego w Ł., Prokuratora Rejonowego (…) i (…) Prezesa Sądu Najwyższego, zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o jego oddalenie w zakresie żądania zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 500.000 zł. oraz o odrzucenie pozwu w zakresie żądania ewentualnego zobowiązania Prokuratury Rejonowej (…) do wszczęcia śledztwa, jako nie należącego do drogi sądowej w świetle art. 1 k.p.c. W uzasadnieniu strona pozwana podniosła, że powód nie wykazał żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, wywodzonej z przepisów deliktowych, w szczególności związku przyczynowego i bezprawności działania. W szczególności bowiem sam fakt nadania pismu przez zainteresowanego tytułu „zawiadomienie o przestępstwie” nie skutkuje automatycznie koniecznością jego procesowego rozpoznania, bowiem charakter pisma ocenia się nie wg jego tytułu, a zgodnie z zawartą w nim treścią, w myśl której, powód, w piśmie na które powołuje się w uzasadnieniu pozwu, skierował oskarżenie przeciwko osobie, która nie żyła od 3 listopada 2000r., na skutek przestępczego działania samego powoda, wskazując na okoliczności, które były już przedmiotem oceny w trakcie postępowania prokuratorskiego w sprawie Ds. 6465/00 Prokuratury Rejonowej (…), a następnie postępowań sądowych toczących przed Sądem Okręgowym w Ł., Sądem Apelacyjnym w Ł. i Sądem Najwyższym. Brak jest również podstaw, w ocenie pozwanego, do przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej w zakresie odnoszącym się do Sądu Najwyższego, który podejmował czynności w sprawie II KO 69/10, stwierdzając, postanowieniem z dnia 17 listopada 2010r., brak ustawowych podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02, działając w ramach sprawowanego przez Sąd Najwyższy wymiaru 2
--- STRONA 3 ---
sprawiedliwości, a zatem stanowiły one wykonywanie władzy publicznej, zaś działanie w ramach porządku prawnego tj. dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, stanowi okoliczność wyłączającą bezprawność. [odpowiedź na pozew k. 22-24] Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 kwietnia 2002r., w sprawie IV K 114/01, powód, J. S., został skazany na karę łączną 25 lat pozbawienia wolności za następujące czyny: 1. z art.190 par.1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za to, że w okresie od marca 2000r. do 3 listopada 2000r. w Ł., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru zagroził A. M. pozbawieniem życia jej, jej męża D. M., członkom jej rodziny, a także popełnieniem innych przestępstw na szkodę A. M. i jej męża D., wzbudzając u niej uzasadnioną obawę, że groźby te będą spełnione; 2. z art. 266 par.2 k.k. w zw. z art. 51 ust.2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), za to, że w dniu 15 września 2000r. w Ł. znieważył A. M. słowami obelżywymi podczas pełnienia przez nią obowiązków służbowych w charakterze pracownika socjalnego; 3. z art. 263 par.2 k.k., za to, że od stycznia 2000r. do 3 listopada 2000r., posiadał, bez wymaganego zezwolenia, broń palną w postaci przerobionego rewolweru gazowo (alarmowo) – startowego S. kal.6 mm wraz z amunicją do tej broni w postaci naboju kal. 5,6 mm long rifle; 4. z art. 148 par. 2 pkt 4 k.k., za to, że w dniu 3 listopada 2000r. w Ł., działając w bezpośrednim zamiarze pozbawienia życia D.M., posługując się bronią palną w postaci przerobionego rewolweru gazowo (alarmowo) – startowego oddał strzał nabojem kal. 5,6 mm long rifle w czołową część głowy D. M., powodując u niego drążącą do mózgu ranę postrzałową okolicy czołowej po prawej stronie głowy i rozległe uszkodzenia mózgu, a następnie śmierć D.M. w dniu 8 grudnia 2000r. [wyrok Sądu Okręgowego w Ł. w sprawie IV K 114/01 z załączonych akt spraw karnej IV K 114/01] Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02, na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego J.S. i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 kwietnia 2002r., w sprawie IV K 114/01, zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy. [wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02 wraz z uzasadnieniem k. 64-76] Wniesiona przez obrońcę skazanego J. S. kasacja od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02, została oddalona, jako oczywiście bezzasadna, postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2003r. w sprawie II KK 127/03. [postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2003r. k.1160 załączonych akt spraw karnej IV K 114/01] Jednym z podstawowych kierunków obrony oskarżonego J. S. w toku całego przedmiotowego postępowania karnego były okoliczności odwołujące się do instytucji obrony koniecznej. [załączone akta sprawy IV K 114/01] Powoływał się on na zeznania świadka D. M., która przesłuchana w toku śledztwa w sprawie Ds. 6465/00, w dniu 4 listopada 2000r., zeznała, że w dniu 3 listopada 2000r., siedząc 3
--- STRONA 4 ---
w samochodzie, obserwowała dwóch mężczyzn, z których idący jako pierwszy, w wieku około 45-50 lat, ubrany był w jasne spodnie i trochę ciemniejszą kurtkę, trzymał ręce w kieszeniach, a idący z nim, był wysoki, wzrostu około 185 cm, dobrze zbudowany, ubrany w ciemną kurtkę z kapturem założonym na głowę i ciemne spodnie. W pewnej chwili zauważyła, w ręku mężczyzny idącego jako drugi, metalowy błyszczący przedmiot, podobny do noża- bagnetu, długości około 30 cm. Usłyszała słowa „co koleś, co koleś”, ale nie wie kto je wypowiedział. Następnie, manewrując samochodem w kierunku wyjazdu, kątem oka zauważyła nad głową mężczyzny ubranego na ciemno, chmurę dymu, którą skojarzyła z gazem obezwładniającym. W tym momencie obaj mężczyźni byli już blisko siebie, po czym mężczyzna w jasnej kurtce trochę się oddalił od mężczyzny z kapturem na głowie, lecz po chwili tamten ponowienie się do niego zbliżył. Świadek spostrzegła, jak gdyby drugą chmurę dymu i upadającego mężczyznę, którym był mężczyzna w ciemnej kurtce z kapturem. Przewrócił się on na prawy bok. Mężczyzna w jasnej kurtce przez chwilę poruszał się tyłem, po czym odwrócił się i przyśpieszonym krokiem poszedł w kierunku torów kolejowych. Świadek nie widziała w ręku tego mężczyzny żadnych przedmiotów, gdyż, kiedy ją mijał wcześniej, trzymał w ręce w kieszeniach, a później ten drugi mężczyzna swoim ciałem zasłaniał jej widoczność. Ponadto później większą uwagę zwracała na mężczyznę, który trzymał w ręku błyszczący przedmiot. W czasie całego zdarzenia świadek zeznała, że nie słyszała żadnego wystrzału. Nie widziała twarzy mężczyzny ubranego na jasno. [protokół zeznań świadka D. D. k. 15-16 załączonych akt sprawy IV K 114/01, złożonych w sprawie Ds. 6465/00] Jak wynika z uzasadnienia Sądu Okręgowego w Ł. do wyroku z dnia 24 kwietnia 2002r., zeznania świadka D. M., w tym powołane zeznania złożone bezpośrednio po samym zdarzeniu, jak również złożone w toku śledztwa i na rozprawie, stanowiły podstawę ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd w sprawie IV Km 114/01, jako nie budzące wątpliwości, co do ich wiarygodności oraz znajdujące potwierdzenie i uzupełnienie w pozostałym materiale dowodowym. Za przekonujące Sąd Okręgowy uznał również wyjaśnienia świadka, złożone w toku śledztwa i na rozprawie, dlaczego jej pierwsze zeznania nie odtwarzają wiernie przebiegu zdarzenia, w myśl których, D. M., w czasie kiedy usiłowała odjechać z miejsca zdarzenia swoim samochodem, nie obserwowała obu mężczyzn, niemniej jednak potem ponownie zwróciła na nich swoją uwagę i zaobserwowała ten moment, który bezpośrednio poprzedził upadek pokrzywdzonego, a który, z punktu widzenia prawno karnej oceny zajścia, miał szczególne znaczenie. Sąd Okręgowy uznał, iż nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, w tym w świetle zeznań świadka D. M., twierdzenie oskarżonego, iż bezpośrednio przed oddaniem strzału, doszło do ataku ze strony D. M., i ustalił, że nie miał miejsca zamach na jakiekolwiek dobro oskarżonego, nie występowało realne niebezpieczeństwo dla jego życia, bądź zdrowia. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd Okręgowy przyjął, że, D. M., jeśli istotnie wyszedł ze swojego mieszkania na widok oskarżonego podglądającego żonę przez lornetkę i chciał go stamtąd przepędzić, to działał w obronie koniecznej, a zatem zachowanie oskarżonego, w takiej sytuacji, m.in. w dniu 3 listopada 2000r., z pewnością nie korzystało z ochrony przewidzianej w art. 25 par.1 k.k., bo nie ma obrony koniecznej przed działaniami podjętymi w ramach niej samej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że powoływanie się oskarżonego na obronę konieczną stanowiło jedynie przyjętą przez niego linię obrony. [uzasadnienie Sądu Okręgowego w Ł. wyroku z dnia 24 kwietnia 2002r. w sprawie II K 114/01 k. 856-857, 868-870 załączonych akt sprawy IV K 114/01] Odnosząc się do zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego J. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 kwietnia 2002r. w sprawie IV K 114/01, Sąd Apelacyjny w Ł., w uzasadnieniu do wyroku z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02, wskazał, że analiza zachowania pokrzywdzonego, ustalonego na podstawie relacji świadka D.M., od 4
--- STRONA 5 ---
momentu gdy ujrzała obu mężczyzn, do chwili gdy pokrzywdzony upadł na ziemię, nie upoważnia do twierdzenia, że miał miejsce zamach w rozumieniu przepisu art. 25 par.1 k.k. Nie jest bowiem zamachem w rozumieniu powołanego przepisu prawa zachowanie podjęte przez pokrzywdzonego, w którym wyrażał słowną dezaprobatę („co koleś, co koleś”) dla bezprawnych zachowań oskarżonego przejawiających się w natrętnej adoracji osoby najbliższej, wypowiadaniu gróźb kierowanych pod adresem rodziny, czy innym naruszaniem intymności życia rodzinnego. Oceny tej nie zmienia, zdaniem Sądu Apelacyjnego w Ł., fakt, że jednocześnie z tą wypowiedzią pokrzywdzony usiłował odstraszyć oskarżonego ogólnodostępnym gazem drażniącym śluzówki. Zachowanie pokrzywdzonego nie zapowiadało z jego strony jakiegoś agresywnego zachowania, stąd użycie przez oskarżonego broni palnej zupełnie nie przystawało do powstałej sytuacji, toteż jego poczynań nie można uznać za motywowane obroną, a raczej, jako reakcję na samą tylko obecność pokrzywdzonego. Takie zachowanie nie może pozostawać pod ochroną instytucji obrony konieczne, która motywowana być musi obiektywną koniecznością obrony, a nie chęcią rewanżu. [uzasadnienie do wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. w sprawie II AKa 202/02 k.65- 76] W dniu 3 grudnia 2003r. skazany J. S. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawach o sygn. akt IV K 114/01 i II AKa 202/02 oraz w sprawie wywołanej kasacją o sygn. akt II KK 127/03, powołując się na art. 542 par.1 k.p.k. w zw. z art. 542 par.3 k.p.k., motywując wniosek naruszeniem w toku postępowania sądowego jego prawa do obrony, zarzucając sądom obu instancji „przeoczenie” środków dowodowych świadczących na jego korzyść, w tym zeznań świadka D. M., złożonych w dniu 9 listopada 2001r., na które powoływał się w pismach procesowych składanych w sprawie IV K 114/01. [wniosek k.3-5v. k.1215v., k.18-25v.załączonych akt postępowania w sprawie II Ko 82/03] W piśmie z dnia 20 lutego 2004r. obrońca skazanego J. S., w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 84 par.3 k.p.k., poinformował, że nie stwierdził podstaw do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, wywodząc, w uzasadnieniu, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 540 k.p.k., zaś okoliczności, na które powołuje się skazany, były przedmiotem wnikliwej analizy sądów obu instancji. [pismo obrońcy k.34-35 załączonych akt postępowania w sprawie II Ko 82/03] Zarządzeniem z dnia 25 marca 2004r. w sprawie II Ko 82/03 odmówiono przyjęcia wniosku skazanego J. S. o wznowienie postępowania w sprawie IK K 114/01 Sądu Okręgowego w Ł. zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. II AKa 202/02, z uwagi na to, że skazany nie uzupełnił braku formalnego wniosku w wyznaczonym terminie, podczas, gdy zgodnie z art. 545 par.2 k.p.k., wniosek powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata. [zarządzenie k. 56 załączonych akt postępowania w sprawie II Ko 82/03] Zarządzeniem z dnia 17 czerwca 2004r. w sprawie II KO 82/03 odmówiono przyjęcia zażalenia J. S. na w.w zarządzenie. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2004r. w sprawie II KO 82/03. [zarządzenie k. 93, postanowienie k. 121-122 załączonych akt postępowania w sprawie II Ko 82/03] W piśmie z dnia 8 lutego 2010r. J. S. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej Łódź – Śródmieście z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02. Wniosek ten został przekazany, wg właściwości do Prokuratury Rejonowej (…) W odpowiedzi z dnia 16 marca 2010r. zastępca Prokuratora Rejonowego (…) A. P., poinformowała powoda, że nie znalazła podstaw do złożenia wniosku o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowego w sprawie IV K 114/01, bowiem nie 5
--- STRONA 6 ---
ujawniły się przesłanki skutkujące wszczęciem takiej procedury, określone w art. 542 par.1 i 2 k.p.k. oraz pouczyła skazanego, że do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 542 par.1 k.p.k., uprawniona jest strona postępowania, przy czym, zgodnie z art. 545 par.2 k.p.k., wniosek w imieniu skazanego, winien być sporządzony przez adwokata. [wniosek powoda k.43-44v.; pismo k.46] W dniu 8 września 2010r. do Sądu Najwyższego zostało przekazane przez Sąd Okręgowy w Ł. pismo skazanego J. S. zawierającego wniosek o wznowienie z urzędu „na podstawie art. 439 par.1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 17 par.1 pkt 11 k.p.k.” postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02. W uzasadnieniu J. S. wywodził, że w toku postępowania karnego ujawniła się ujemna przesłanka procesowa wyłączająca ściganie, wiążąc ją z tego rodzaju okolicznościami jak : złożenie przez pokrzywdzoną A.M. zawiadomienia o popełnieniu przestępstw na jej szkodę, a następnie zeznań w charakterze świadka, w stanie wyłączonej poczytalności oraz podjęcie przez siebie (skazanego) działań skierowanych tempore criminis przeciwko D. M., których skutkiem była śmierć pokrzywdzonego, w warunkach obrony koniecznej. [wniosek k.2 -4, k.6-9, k.13-13v. załączonych akt sprawy II KO 69/10] Postanowieniem z dnia 17 listopada 2010r., w sprawie II KO 69/10, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie istnieją ustawowe podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02. [postanowienie k.16-19 załączonych akt sprawy II Ko 69/10] Pismem z dnia 5 września 2011r., zatytułowanym „zawiadomienie o przestępstwie” J. S. złożył w Prokuraturze Rejonowej (…) wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie trzech przestępstw jakie popełnił na jego szkodę D. M., który w dniu 3 listopada 2000r. dopuścił się „napadu zbrojnego” na powoda, która to okoliczność nie była przedmiotem rozpoznania w sprawie Ds. 6465/2000, podczas, gdy świadczy ona, że J. S. postrzelił D. M. nieumyślnie, odpierając bezprawny zamach zbrojny w warunkach bezpośredniego zagrożenia własnego życia i zdrowia. [kopia pisma powoda k. 45-45v.] Odpowiedzi pisemnej na przedmiotowe pismo udzieliła zastępca Prokuratora Rejonowego (…) A. P., informując powoda, w piśmie z dnia 21 września 2011r., że jego żądania wszczęcia postępowania przygotowawczego nie zostały uwzględnione, gdyż podnoszone, po raz kolejny, okoliczności, dotyczą zdarzenia będącego przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową (…) za numerem Ds. 6465/00, a następnie przed Sądem Okręgowym w Ł. i Sądem Apelacyjnym w Ł., zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym, który został poddany również kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego. W tym stanie rzeczy przedmiotowe pismo należało potraktować jedynie, jako kolejną próbę wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia, do czego podstaw nie znaleziono. [kopia pisma k. 47] Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd oparł się przede wszystkim na dowodach z dokumentów zgromadzonych w aktach załączonych postępowań przed Sądem Okręgowym w Ł. w sprawie IV K 114/01 oraz przed Sądem Najwyższym w sprawach II KO 82/03 i II KO 69/10. Okoliczności faktyczne nie były w istocie między stronami sporne. Spór dotyczył raczej ich interpretacji w świetle zasadności lub bezzasadności roszczeń powoda. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z protokołu zeznań świadka A. M. złożonych w sprawie Ds. 6465/00, na okoliczność składania zeznań przez 6
--- STRONA 7 ---
świadka w stanie niepoczytalności, uznając, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podnoszonych zarzutów, jego przeprowadzenie było niecelowe, zważywszy w szczególności, że ocena wiarygodności zeznań świadka złożonych w innym postępowaniu i ich przydatności, jako materiału dowodowego, nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Sąd oddalił również wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z dziedziny prawa karnego, bowiem prawo jest Sądowi znane. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 500.000 zł., jako bezzasadne, podlegało oddaleniu. Dochodzone w niniejszym postępowaniu roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia powód wywodzi z bezczynności Prokuratury Rejonowej (…), wobec jego pisma z dnia 5 września 2011r., zatytułowanego „zawiadomienie o przestępstwie” w treści którego, jak utrzymywał, złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie trzech przestępstw popełnionych, na jego szkodę, przez D. M., który w dniu 3 listopada 2000r. dopuścił się „napadu zbrojnego” na powoda, a która to okoliczność nie była przedmiotem rozpoznania w sprawie Ds. 6465/2000, podczas, gdy świadczy ona, o tym, że J. S. postrzelił D. M. nieumyślnie, odpierając bezprawny zamach zbrojny w warunkach bezpośredniego zagrożenia własnego życia i zdrowia. Zdaniem powoda, nie wydanie przez funkcjonariusza publicznego w osobie Prokuratora Prokuratury Rejonowej (…) Pani A. P., postanowienia w przedmiocie wszczęcia lub odmowy wszczęcia śledztwa, na skutek zawiadomienia zgłoszonego przez J. S., skutkowało naruszeniem przepisu art. 304 par.1 k.p.k. w zw. z art. 305 k.p.k. i, jako takie, stanowiło nadużycie uprawnień i niedopełnienie obowiązków. Ponadto zarzucił również współdziałanie, na jego szkodę, funkcjonariuszy publicznych Prokuratury Rejonowej (…), Prokuratury Apelacyjnej w Ł. i Sądu Najwyższego, skutkujące „ukrywaniem” trzech przestępstw popełnionych na szkodę powoda (w sprawie Ds. 6465/2000), przez wydanie postanowienia z dnia 17 listopada 2010r. w sprawie II Ko 69/10. Podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa, jako szczególnej państwowej osoby prawnej stanowi art. 417 k.c. Powołany przepis przyjmuje, że przesłanką odpowiedzialności jest wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem, co oznacza, że wykonującemu władzę publiczną - bez względu na sposób i formę działania - można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Odpowiedzialność na podstawie art. 417 k.c. odnosi się wyłącznie do szkód wyrządzonych niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej przez Skarb Państwa. Chodzi zatem o wszelkie czynności związane z wykonywaniem imperium, a więc zarówno czynności faktyczne, jak i indywidualne rozstrzygnięcia podjęte przy zachowaniu określonej procedury. Podstawową przesłanką odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu zadań z zakresu władzy publicznej jest ich bezprawność ujęta zarówno w art. 77 ust. 1 Konstytucji, jak i w art. 417 k.c. w formule „niezgodne z prawem” . Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 grudnia 2001 r., SK 18/2000, wyjaśniając pojęcie „niezgodne z prawem” użyte w art. 77 ust. 1 Konstytucji, skłania się ku ścisłemu ujmowaniu tego pojęcia, rozumiejąc je jako „zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej” . 7
--- STRONA 8 ---
Chodzi tu zatem o niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami, a po 1 maja 2004 roku walor prawa stosowanego w Polsce ma dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej i prawa stanowione przez Unię Europejską. Normy te mają pierwszeństwo w razie kolizji z normami zawartymi w ustawach RP, rozporządzeniach, czy aktach prawa miejscowego. Wśród przesłanek konstytuujących obowiązek odszkodowawczy nie występuje wina. [tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2002 roku I CKN 581/99, OSNC 2002 nr 10 poz. 128] . Jest to więc odpowiedzialność na zasadzie ryzyka ( Z. Radwański: Odpowiedzialność odszkodowawcza , s. 14). Dla przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. nie ma znaczenia formalny status osoby będącej sprawcą szkody, lecz charakter i rodzaj podejmowanych przez nią czynności, jako związanych z wykonywaniem władzy publicznej mieszczącej się w obszarze kompetencji danej instytucji. Nie ma więc potrzeby ustalania osoby bezpośredniego sprawcy szkody, lecz wystarczy ustalenie istnienia związku między wykonywaniem władzy publicznej, czyli funkcjonowaniem danej instytucji i szkodą. Jeżeli szkoda wynikła jedynie przy okazji (sposobności) wykonywania władzy publicznej, to związek funkcjonalny z reguły nie istnieje. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono Pojęcie szkody powinno być rozumiane w sposób przyjęty na gruncie prawa cywilnego jako tej gałęzi prawa, w której usytuowane są przepisy konkretyzujące mechanizm funkcjonowania odpowiedzialności odszkodowawczej. Należy w konsekwencji przyjąć, że chodzi tu o każdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach danego podmiotu, zarówno o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Nie można zatem wykluczyć odpowiedzialności władzy publicznej z tytułu naruszenia dóbr osobistych obywatela, w tym także możliwości podniesienia przez pokrzywdzonego roszczeń z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę niemajątkową. Przez szkodę rozumie się nie tylko szkodę majątkową, ale także i szkodę niematerialną (uszczerbek niematerialny), jednakże Sąd podkreśla, że obowiązek wynagrodzenia (zadośćuczynienia) krzywdy powstaje tylko wtedy, kiedy przewiduje to wyraźnie przepis szczególny. Poszkodowany może zatem żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Roszczenia o zadośćuczynienie w niniejszej sprawie rozpatrywać można jedynie w oparciu o art. 448 k.c. Powód nie wskazywał bowiem na żadne zdarzenia, które mogłyby mieć znaczenie w świetle unormowania z art. 445 k.c.. Przepis art. 448 k.c. stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zadośćuczynienie, w przeciwieństwie do odszkodowania, dotyczy szkody niemajątkowej, a więc nieprzeliczalnej wprost na określoną kwotę pieniężną. Stanowi zatem formę rekompensaty pieniężnej z tytułu szkody niemajątkowej. Podstawą roszczenia z art. 448 k.c. jest doznana krzywda w postaci ujemnych przeżyć związanych z cierpieniami psychicznymi i fizycznymi pokrzywdzonego. Treść art. 448 k.c. wiązać należy z art. 24 k.c., w którym zawarto podstawową konstrukcję cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. na zasadach przewidzianych w kodeksie pokrzywdzony może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub 8
--- STRONA 9 ---
zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny. Te zasady reguluje właśnie art. 448 k.c. Jeżeli zatem podstawową przesłanką cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych jest ustalenie, że doszło do naruszenia chronionego dobra osobistego działaniem bezprawnym, to konsekwentnie uznano, iż jedynie ta przesłanka warunkuje zarówno roszczenia zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, jak i roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia albo stosownej sumy pieniężnej na cel społeczny. Jak wskazywano wyżej odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się jednak nie na bezprawności, a węziej pojmowanym działaniu lub zaniechaniu sprzecznym z obowiązującym prawem. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, aby spełnione zostały przytoczone powyżej przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa. Działania funkcjonariuszy państwowych w osobie zastępcy Prokuratura Prokuratury Rejonowej (…) oraz sędziów Sądu Najwyższego, którzy podejmowali czynności procesowe obejmujące wydanie orzeczeń w przedmiocie wniosków powoda o wznowienie postępowania w sprawie IV K 114/01, jak również czynności faktyczne podjęte w odpowiedzi na pismo powoda z dnia 5 września 2011r., nie były niezgodne z prawem. Funkcjonariusze ci wykonywali bowiem uprawnienia przysługujące im na podstawie obowiązujących przepisów prawa, tj. art. 305 k.p.k., a także art. 540 k.p.k., art. 545 par.2 k.p.k., art. 439 par.1 k.p.k. W przedmiotowej sprawie, w toku czynności procesowych podjętych na skutek wniosku J. S., zapadło prawomocne postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2010r., w sprawie II KO 69/10, zgodnie z którym stwierdzono, że nie istnieją ustawowe podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie II AKa 202/02, o których mowa w art. 439 par.1 k.p.k. (art. 542 par.3 k.p.k. w zw. z art. 544 par.2 k.p.k.). Z kolei, zarządzeniem z dnia 25 marca 2004r. w sprawie II KO 82/03, odmówiono przyjęcia wcześniejszego wniosku skazanego o wznowienie postępowania w sprawie IVK 114/01 Sądu Okręgowego w Ł. zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. II AKa 202/02, zgłoszonego w trybie art. 542 par.1 k.p.k. w zw. z art. 540 k.p.k., z uwagi na to, że skazany nie uzupełnił braku formalnego wniosku w wyznaczonym terminie, podczas, gdy zgodnie z art. 545 par.2 k.p.k., wniosek powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata. Wydanie zarządzenia poprzedziła informacja obrońcy skazanego J. S., złożona w trybie art. 84 par.3 k.p.k., w myśl której, nie stwierdził on podstaw do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, wobec braku przesłanek wymienionych w art. 540 k.p.k., zaś okoliczności, na które powołuje się skazany, były przedmiotem wnikliwej analizy sądów obu instancji. Zarządzeniem z dnia 17 czerwca 2004r. w sprawie II KO 82/03 odmówiono przyjęcia zażalenia J. S. na w.w zarządzenie. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2004r. w sprawie II KO 82/03. W tym stanie rzeczy należało uznać, że orzeczenia, które zapadły w powołanych postępowaniach, wywołanych wnioskami skazanego o wznowienie postępowania, a motywowanymi tymi samymi okolicznościami na które powołuje się w uzasadnieniu niniejszego powództwa, były uzasadnione wynikami prowadzonego postępowania i poczynionych w jego toku ustaleń faktycznych i prawnych. Prowadzenie zaś przez organy władzy publicznej postępowania w ramach określonej przez ustawodawcę procedury nie stanowi działania bezprawnego. Mając powyższe na uwadze, w rozpoznawanej sprawie, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy, w oparciu o powołane przepisy i zgromadzony materiał dowodowy, dokonał uprawnionej i mieszczącej się w granicach 9
--- STRONA 10 ---
swobodnej oceny dowodów oraz uznania sędziowskiego, analizy przesłanek uzasadniających wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania z urzędu, stwierdzając brak uzasadnionych ku temu podstaw, zważywszy na okoliczność, iż analiza akt sprawy, nie wykazała, aby w toku postępowania karnego, prowadzonego w spawie Sądu Okręgowego w Ł. o sygn. akt IV K 114/01, doszło do jakichkolwiek uchybień wymienionych w art. 439 par.1 k.p.k., w szczególności bowiem, podnoszone przez skazanego okoliczności odwołujące się do instytucji obrony koniecznej (która była posuwowym kierunkiem obrony oskarżonego w toku całego postępowania), nie mają nic wspólnego z ujemną przesłanką procesową określoną w powoływanym przez J. S. art. 17 par.1 pkt 11 k.p.k., który to przepis dotyczy zupełnie odmiennych sytuacji wyłączających ściganie. Z kolei czynności faktyczne podjęte w odpowiedzi na pismo powoda z dnia 5 września 2011r., nie były niezgodne z prawem, w szczególności nie stanowiły naruszenia art. 305 k.p.k., w myśl którego, niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie organ powołany do prowadzenia postępowania przygotowawczego obowiązany jest wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia śledztwa. Stosownie natomiast do dyspozycji art. 303 k.p.k., jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację prawną. Powołany przepis nawiązuje do zasady legalizmu (art. 10 § 1) i stanowi, że organy ścigania zobowiązane są do wszczęcia postępowania, jednak wyłącznie w razie ustalenia prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu. Ustawodawca podkreśla "uzasadnione podejrzenie", które warunkuje ten obowiązek. Zachodzi ono wtedy, gdy informacja o jakimś zdarzeniu, w subiektywnym przekonaniu organu ścigania, wskazuje na możliwość popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa. Nie musi to być pewność, gdyż zadaniem postępowania przygotowawczego jest m.in. także ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo (art. 297 § 1 pkt 1). Usunięciu wątpliwości może służyć instytucja czynności sprawdzających (art. 307). Bezczynność organu procesowego jest niedopuszczalna, jednak tylko przy istnieniu uzasadnionego podejrzenia, że popełniono przestępstwo. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zważywszy, że podnoszone przez powoda okoliczności dotyczące podjęcia przez niego działań skierowanych tempore criminis przeciwko D. M., których skutkiem była śmierć pokrzywdzonego, w warunkach obrony koniecznej, były jednym z podstawowych kierunków obrony oskarżonego J. S. w toku całego przedmiotowego postępowania karnego i, co za tym idzie, przedmiotem rozpoznania sądów obu instancji w sprawie IV K 114/01 oraz w sprawie II AKa 202/02, jak również Sądu Najwyższego na skutek kasacji wniesionej przez obrońcę J. S. od wyroku Sąd Apelacyjnego w Ł., a także w sprawie II KO 69/10, w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 17 grudnia 2002r. (sygn. akt II AKa 202/02), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 kwietnia 2002r. (sygn. akt IV K 114/01), należało uznać za uprawnioną ocenę o nieistnieniu uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania karnego rozstrzyga z kolei w przedmiocie materialnej przesłanki określonej w art. 303 k.p.k. oraz wartości i znaczenia przesłanek procesowych, stanowiących zespół elementów ograniczających dopuszczalność wszczęcia postępowania karnego nawet wówczas, gdy istnieje przesłanka materialna. Brak jest natomiast podstaw do wydania takiego orzeczenia w sytuacji, gdy żadne przesłanki o charakterze materialnym, warunkujące podjęcie stosownej decyzji o której mowa w art. 305 10
--- STRONA 11 ---
par.1 k.p.k., nie zostają wskazane w treści zawiadomienia. Jak bowiem trafnie wywodzi strona pozwana, sam fakt nadania pismu przez zainteresowanego tytułu „zawiadomienie o przestępstwie” nie skutkuje automatycznie koniecznością jego procesowego rozpoznania, bowiem charakter pisma ocenia się nie wg jego tytułu, a zgodnie z zawartą w nim treścią, w myśl której, powód, w piśmie na które powołuje się w uzasadnieniu pozwu, skierował oskarżenie przeciwko osobie zmarłej, na skutek przestępczego działania samego powoda, wskazując na okoliczności, które były już przedmiotem oceny w trakcie postępowania prokuratorskiego w sprawie Ds. 6465/00 Prokuratury Rejonowej (..), a następnie postępowań sądowych toczących przed Sądem Okręgowym w Ł., Sądem Apelacyjnym w Ł. i Sądem Najwyższym. Należało zatem uznać, że sporne pismo powoda nie stanowiło w istocie zawiadomienia o przestępstwie o którym mowa w art. 305 par.1 k.p.k. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ta zasada materialno - prawna znajduje odzwierciedlenie w przepisie procesowym art. 232 k.p.c., który z kolei stanowi, iż strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Są to naczelne zasady postępowania dowodowego, które zawsze w postępowaniu sądowym obciążają stronę, która z danego faktu wywodzi dla siebie określone skutki prawne. W przepisie art. 6 k.c. chodzi o fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc fakty prawotwórcze, czyli wykazujące istnienie prawa oraz fakty niweczące lub tamujące prawo. O tym co każda ze stron stosunku cywilnoprawnego ma udowodnić w sporze toczącym się przed sądem decydują przede wszystkim przedmiot sporu, prawo materialne regulujące określone stosunki prawne oraz prawo procesowe normujące zasady postępowania dowodowego. Uwzględniając treść art. 6 k.c. stwierdzić należy, iż do osoby występującej z pozwem należy udowodnienie faktów pozytywnych, które stanowią podstawę powództwa, gdyż z faktów tych wywodzi ona swoje prawo. Do przeciwnika natomiast należy wykazanie okoliczności niweczących to prawo lub uniemożliwiających jego powstanie W sprawie o odszkodowanie (zadośćuczynienie) ciężar dowodu i rozkład ciężaru zależą od tego co było przyczyną powstania szkody, czyli jaka jest podstawa materialnej odpowiedzialności pozwanego. W szczególności, jeżeli szkoda powstała poza stosunkiem zobowiązaniowym łączącym strony, a więc pozwany ponosi odpowiedzialność na podstawie przepisów k.c. o czynach niedozwolonych, na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż powód, na którym, w myśl art. 6 k.c., spoczywa ciężar udowodnienia faktu z którego wywodzi skutki prawne, nie wykazał, istnienia adekwatnego związku przyczynowego między krzywdą, a zachowaniem się funkcjonariuszy państwowych, ani bezprawności działania tychże funkcjonariuszy. Nie zostało zatem dowiedzione wystąpienie wszystkich przesłanek odpowiedzialności deliktowej z art.417 k.c. Ponadto wskazać również należy, iż powód na żadnym etapie postępowania nie wskazał, iż domaga się ochrony swoich dóbr osobistych. Nie wskazuje on, czy którekolwiek ze zdarzeń i stanów faktycznych spowodowało naruszenie jego dóbr osobistych, a przede wszystkim jakich. Niemniej jednak Sąd rozważył, czy mając na uwadze przedstawione przez powoda okoliczności faktyczne, uznać można, iż naruszone zostały jego dobra osobiste zważając, iż rozpoznanie roszczenia o ochronę dóbr osobistych wymaga przede wszystkim ustalenia i dokonania oceny, czy i jakie dobro osobiste żądającego ochrony zostało naruszone, a w dalszej kolejności stwierdzenia bezprawności działania sprawcy, bądź też wystąpienia okoliczności bezprawność tę wyłączającą. 11
--- STRONA 12 ---
Oceniając, czy doszło do naruszenia dobra prawnie chronionego, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności konkretnej sprawy. Różnorodność występowania w życiu społecznym dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej, a także ochronie przewidzianej w innych przepisach polskiego systemu prawnego, przesądza o niemożliwości systematycznego i syntetycznego ujęcia przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym, czy konkretne zdarzenie lub wypowiedź stanowią naruszenie któregoś z nich. Ocena musi być, i jest w praktyce orzeczniczej, dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego. Sąd w świetle konkretnego stanu faktycznego ocenia - stosując kryteria obiektywne - czy doszło do naruszenia dobra osobistego (dóbr osobistych) i czy zachodzą przesłanki do zastosowania któregoś ze środków ochrony przewidzianych w art. 24 k.c., bądź też w innych przepisach. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, na skutek czynności faktycznych Prokuratury Rejonowej (…) oraz czynności procesowych podejmowanych przez funkcjonariuszy państwowych, nie doszło do naruszenia żadnych dóbr osobistych powoda. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że orzekanie sądów – zwłaszcza w postępowaniu karnym ma na celu wymierzanie sprawiedliwości ( art. 175 ust.1 i art. 77 Konstytucji RP ). [ por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 1992r., sygn. akt II AKz 62/02; KZS 2002, z.3, poz.22] Z tych wszystkich względów brak jest podstaw do przyjęcia, że roszczenie powoda o zadośćuczynienie jest usprawiedliwione i zasadne na tle art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. i art. 23 k.c. Wobec braku podstawy do przypisania pozwanemu obowiązku zapłaty żądanego zadośćuczynienia powództwo o zapłatę kwoty 500.000 zł. zostało w całości oddalone. Natomiast zgłoszone przez powoda żądanie ewentualne zobowiązania Prokuratury Rejonowej (…) do wszczęcia śledztwa nie ma charakteru sprawy cywilnej w znaczeniu, jakie temu terminowi nadaje art. 1 k.p.c. i jako takie podlegało odrzuceniu w trybie art. par.1 pkt 1) k.p.c. Zgodnie z art. 1 k.p.c., sprawa ma charakter sprawy cywilnej, jeżeli, ujmując w uproszczeniu, treść łączących strony stosunków rodzi ich wzajemne prawa i obowiązki albo tworzy stan prawny wprowadzając potrzebę ochrony interesów podmiotów w nim uczestniczących. Sprawa cywilna wymaga zatem pozostawania dwóch lub więcej podmiotów w stosunku prawnym regulowanym przepisami kodeksu cywilnego i innymi ustawami, którego podmioty - na wypadek sporu - występują jako równouprawnieni partnerzy. Jeżeli choćby jeden z nich uzyskuje pozycję organu działającego z mocy swej władzy zwierzchniej, to stosunek taki nie jest stosunkiem cywilnoprawnym. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż złożenie organowi procesowemu zawiadomienia o przestępstwie nie rodzi stosunku podmiotowego o obligacyjnym charakterze. Organ powołany do prowadzenia postępowania przygotowawczego, w myśl cytowanych wyżej przepisów art. 305 k.p.k. w zw. z art. 303 k.p.k., decyduje, czy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, zaś rozstrzygając w przedmiocie braku materialnej przesłanki określonej w art. 303 k.p.k., wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania karnego, ale nie jest „dłużnikiem” osób uprawnionych do złożenia stosownego zawiadomienia, lecz występuje wobec nich jako decydent; jego rozstrzygnięcia tworzą podstawę prawną do prowadzenia lub nie śledztwa lub dochodzenia. Tego rodzaju sytuacja nie występuje w stosunkach cywilnoprawnych. Z kolei ustawa w sposób wyraźny stanowi o możliwości wniesienia zażalenia na bezczynność organu powołanego do prowadzenia śledztwa, w zakresie rozpoznania wniesionego zawiadomienia o przestępstwie. Jeżeli podmiot zawiadamiający nie zostanie w 12
--- STRONA 13 ---
ciągu 6 tygodni poinformowany o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, ma prawo wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego (jeżeli wniesiono doniesienie do prokuratora) albo do prokuratora sprawującego nadzór nad organem, do którego wniesiono doniesienie (art. 306 par.3 k.p.k.) Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. postanowił jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.98 § 1 k.p.c. Strona pozwana poniosła koszty prowadzenia sporu, na które złożyły się wyłącznie koszty zastępstwa procesowego w kwocie 7.200 zł. Wymienione kwoty wynagrodzenia ustalono w wysokości stawek minimalnych określonych w § 6 ust 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2002.163.1348). Podkreślić w tym miejscu należy, iż prawo do sądu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie wszelkich możliwych roszczeń i woluntarystyczne określenia ich wysokości, gdyż strona winna mieć świadomość wpływu tak formułowanych roszczeń również w zakresie kosztów postępowania, w szczególności poniesionych przez przeciwnika procesowego. (tak samo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2003r. w sprawie II PK 58/02) 13
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Łodzi#II C 1446/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi II#art. 304 par.#art. 305 k.p.k.#art. 1 k.p.c.#art.190 par.#art. 12 k.k.#art. 266 par.#art. 51 ust.2 ustawy#art. 263 par.#art. 148 par.#art. 25 par.#art. 542 par.#art. 84 par.#art. 540 k.p.k.#art. 545 par.#art. 439 par.#art. 17 par.#art. 417 k.c.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 361 § 2 k.c.#art. 448 k.c.#art. 445 k.c..#art. 24 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 544 par.#art. 303 k.p.k.#art. 297 § 1 pkt