Wyrok II C 139/10/6 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 139/10/6 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Głogowska Protokolant: Dorota Król po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 r. w Katowicach sprawy z powództwa PP przeciwko SP i innym o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5000,00 (pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 grudnia 2010r; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1000,00 (jeden tysiąc) z ustawowymi odsetkami od dnia 30 grudnia 2010; 3. oddala powództwo w pozostałej części; 4. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt II C 139/10/6 Uzasadnienie Powód PP wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanych kwoty 120 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 05.12.2007 r. tytułem zadośćuczynienia. Ponadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podał, że przebywa w zakładzie karnym od dnia 05.12.2007 r. Pozwany, na podstawie art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zobowiązany jest do zapobiegania torturom oraz nieludzkiemu traktowaniu i poniżaniu. Pozwany obowiązany jest również do przestrzegania przepisów --- STRONA 2 --- kodeksu karnego wykonawczego, które gwarantują osadzonym odpowiednie warunki i standardy odbywania kary pozbawienia wolności, m. in. zapewniają osadzonym minimum 3 m2 powierzchni. Pozwany naruszył ponadto uregulowania dotyczące warunków socjalno- bytowych: powód musiał korzystać z brudnych niedobranych koców będących siedliskiem bakterii, pozbawiony był ciepłej wody, w celach ściany były zagrzybiałe, brak było właściwej wentylacji, brak światła dziennego z powodu zbyt małych okien, łaźnia była oddalona od pawilonu od 250 m, co narażało powoda na częste choroby z powodu przeciągów. Na 180 osób przypadało 5 pisuarów i 4 kabiny WC, 13 umywalek i jedno lustro. Powód musiał przebywać w jednej celi z osobą chorą na gruźlicę. Powód wskazał, że doszło do złamania art. 108 k.k.w., który stanowi, że administracja ma obowiązek podjąć działania celem zapewnienia skazanemu bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary. Powód podał, że działania pozwanego stanowiły przejaw poniżającego i nieludzkiego traktowania i wyrządziły mu krzywdę (k. 2-3). Pozwany SP reprezentowany przez PGSP wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 08.07.2005 r. o PGSP. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, że roszczenie powoda jest bezzasadne. Podał, że do obowiązków państwa należy zapewnienie godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności regulują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności i z dnia 17.10.2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Analizując roszczenie powoda w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c., pomimo istnienia domniemania bezprawności naruszenia dobra osobistego, ciężar wykazania, że do naruszenia dobra osobistego w ogóle doszło, spoczywa zgodnie z art. 6 k.c. na powodzie. Powód nie uprawdopodobnił, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i jakie konkretnie dobro miałoby zostać naruszone. Pozwany podniósł, że warunki sanitarne i higieniczne w celach mieszkalnych, w których przebywał powód były zgodne z przepisami prawa. Cele były wyposażone w łóżka, odpowiednią do liczby skazanych ilość stołów, szafek i taboretów oraz środków do utrzymania czystości w celi. Powód miał dostęp do ciepłej wody, korzystał z kąpieli co najmniej raz w tygodniu. Cele były ogrzewane i wentylowane. Ponadto, pozwany podniósł, że powód sam nie wywiązywał się z ciążących na nim obowiązków określonych w art. 116 § 1 pkt. 2 zd. 2 k.k.w., a szczególną trudność sprawia mu wykonywanie obowiązkowych dyżurów gospodarczych. Był karany dyscyplinarnie za odmowę wykonania ciążących na nim obowiązków zachowania czystości w celi bądź ich niedbałego wykonywania (k. 31-33). W piśmie procesowym z dnia 26.11.2010 r. Skarb Państwa- i Skarb Państwa , reprezentowany przez PGSP wskazał, że powód odbywa karę pozbawienia wolności od dnia 06.12.2007 r. i większość czasu spędzał w celach, w których zachowana była norma 3m2. Ponadto dyrektorzy pozwanych jednostek każdorazowo informowali sędziego penitencjarnego o utrzymującym się przeludnieniu, do dnia 06.12.2009 r. obowiązani byli do stosowania przepisu art. 248 k.k.w. Podniósł, że powód nie skarżył się wychowawcom ani władzom zakładów karnych na panujące warunki, nie wnosił o zmianę celi z tego powodu, co oznacza, że akceptował swoją sytuację. Powód wykonywał w ZK i w pracę zarobkową- większość dnia przebywał poza celą. ZK w jest jednostką typu półotwartego, cele mieszkalne pozostają otwarte całą dobę. W godzinach od 7.30 do 18.20 osadzeni mają możliwość swobodnego przemieszczania się po terenie zakładu. Powód miał do dyspozycji boiska i salę --- STRONA 3 --- do zajęć sportowych, bibliotekę, bogaty program kulturalno-oświatowy. Powód był kilkakrotnie karany dyscyplinarnie za nie utrzymywanie czystości. Powód miał zapewnione właściwe warunki sanitarne. Podniósł, że na gruncie obowiązujących przepisów jednostki penitencjarne nie mogą z powodu przeludnienia odmówić przyjmowania kolejnych skazanych, zwrócił uwagę na problem niedofinansowania więziennictwa, który jest efektem wieloletnich zaszłości determinowanych poprzednimi warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi nadal skutkami transformacji systemu społeczno-ekonomicznego (k. 75-80) Sąd ustalił: Powód przebywał w ZK w w okresie od 05.12.2007 r. do 09.01.2009 r. W 2007 roku pojemność jednostki wynosiła 716 osadzonych, w październiki zaadaptowano na cele inne pomieszczenia i liczba miejsc w jednostce wzrosła do 748. W 2008 roku pojemność wynosiła 812 osadzonych. W styczniu 2009 roku przeludnienie wynosiło 114,5%. W latach 2007-2009 jednostka była w znacznym stopniu przeludniona. Powód przebywał w tym okresie w różnych celach, w warunkach przeludnienia: w celi nr 411 od 06.12.2007 r. do 13.12.2007 r., gdzie przebywały trzy osoby, w celi nr 427 od 14.12.2007 r. do 03.01.2008 r., gdzie przebywały trzy lub dwie osoby, w celi nr 215 od 04.01.2008 r. do 29.01.2008 r., gdzie przebywało osiem osób, dziewięć osób, dziesięć, dwanaście, trzynaście lub czternaście osób, w celi nr 278 , w której przebywało dwóch lub trzech osadzonych, w celi Nr 22, w której przebywało od ośmiu do dwunastu osób, w celi nr 15, w której przebywało od dwóch do czterech osób, w celi nr 109, w której przebywało od siedmiu do dziesięciu osób , w celi nr 215, gdzie było osadzonych od 13 do 16 osób i w celi nr 434, w której przebywało od dwóch do trzech osób (dowód: notatka służbowa z ZK w z dnia 09.07.2010 r. – k. 48, notatka służbowa z dnia 30.06.2010 r. – k. 49). W styczniu 2009 r. przeludnienie wynosiło 116%, w grudniu 2008 r. – 115%, listopadzie 2008 r. – k. 118%, w październiku 2008 r. – k. 121%, w październiku 2008 r. -121%, we wrześniu 2008 r. – k. 124%, w marcu 2008 r. – 120%, w sierpniu 2008 r. – 124%, w lipcu 2008 r. – 121%, w kwietniu 2008 r. – 120%, w czerwcu 2008 r. – k. 120%, w maju 2008 r. – 120%, w lutym 2008 r. – k. 120%, w styczniu 2008 r. – 133%, w grudniu 2007 r. – 134%, o czym informowano sędziego penitencjarnego (dowód: pisma z ZK w do Wydziału VII – k. 112- 129). Łaźnia znajdowała się w tym samym budynku, w którym były cele mieszalne. Kąciki sanitarne znajdowały się poza celami (dowód: zeznania powoda – k. 66-67). Powód przebywa w ZK w od dnia 09.01.2009 r. Początkowo został zakwaterowany w pawilonie H w Sali nr 12 o powierzchni 22,3 m2 przeznaczonej dla siedmiu osób, natomiast faktycznie mogło w nie przebywać w szczególnych sytuacjach dziesięć osób. W dniu 08.10.2009 r. został przekwaterowany do sali nr 4 pawilonu H o powierzchni 14,5 m2, przeznaczonej dla czterech osób, w której przebywał do dnia 23.12.2009 r. Następnie został umieszczony w celi nr 3 o powierzchni 22,5 m2, przeznaczonej dla siedmiu osób, gdzie nie był spełniona norma 3 m2 powierzchni na jednego osadzonego. Od dnia 06.01.2010 r. powód przebywa w celi nr 12, w warunkach spełniających normę 3 m2 (dowód: informacja z ZK w z dnia 06.07.2010 r. – k. 45). Budynki należące do zakładu karnego położone są na terenie występowania szkód górniczych. Podlegają bieżącej konserwacji wykonywanej przez służbę remontową jednostki. Pomieszczenia mieszkalne posiadają wentylację grawitacyjną. Może dochodzić w nich do powstawania wilgoci lub pleśni kondensacyjnej na ścianach, ponieważ osadzeni nie wietrzą --- STRONA 4 --- cel oraz dokonują prania i suszenia odzieży w celach. Na bieżąco uzupełniane są braki sprzętu kwaterunkowego. Osadzeni otrzymują środki czystości i sprzęt do utrzymania czystości w pomieszczeniach. Osadzeni mają tzw. dyżury gospodarcze, które polegają na sprzątaniu cel, łazienki, ubikacji, itp. Łaźnia znajduje się w budynku oddzielonym od budynku mieszkalnego. Wejście do szatni w łaźni poprzedza wiatrołap, jego drzwi zewnętrzne i wewnętrzne są zamykane podczas trwania kąpieli i suszenia oraz zmiany odzieży przez osadzonych (dowód: notatka służbowa – k. 81). Co do powoda składane były przez wychowawców wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej.(dowód: wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej – k. 82-85) Dyrektor pozwanej jednostki wydawał zarządzenia (co miesiąc, od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r.) w sprawie umieszczania osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2, o czym informowano sędziego penitencjarnego (dowód: zarządzenia 25/2008, 2/2009, 7/2009. 9/2009, 12/2009, 15/2009, 21/2009, 25/2009, 30/2009, 34/2009,41/2009, 45/2009 – k. 87-98). W ZK w kąciki sanitarne były wewnątrz celi, oddzielone od reszty parawanem z płyty. W obu jednostkach w związku z przeludnieniem pomiędzy osadzonymi w jednej celi dochodziło do konfliktów, bo np. w celi siedmioosobowej przebywało 12 osób i nie było miejsca, żeby zjeść obiad. Powód często się denerwował, ponieważ nie mógł się wysypiać, a do pracy musiał wstawać o godzinie piątej rano. W JS powód przebywał w jednej celi z osobą chorą na gruźlicę, o czym administracja go nie poinformowała. Zdarzało się, że w celach były robaki, ściany były zagrzybiałe, były problemy z wentylacją. Budynek łaźni znajduje się około 25 metrów od budynku z celami mieszkalnymi (dowód: zeznania powoda – k. 66-67). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następujące dowody: notatka służbowa z ZK w z dnia 09.07.2010 r. – k. 48, notatka służbowa z dnia 30.06.2010 r. – k. 49, pisma z ZK w do Wydziału VII – k. 112-129, zarządzenia nr 25/2008, 2/2009, 7/2009. 9/2009, 12/2009, 15/2009, 21/2009, 25/2009, 30/2009, 34/2009,41/2009, 45/2009 – k. 87-98, informacja z ZK w z dnia 06.07.2010 r. – k. 45, notatka służbowa – k. 81, zeznania powoda – k. 66-67. Sąd dał w całości wiarę zeznaniom powoda, co do warunków przeludnienia w jakich przebywał w pozwanych jednostkach. Są one spójne i obiektywne. Znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym w postaci wskazanych wyżej dokumentów, nie wynikają więc z subiektywnych odczuć samego powoda. Sąd zważył: Roszczenie powoda, który domagał się zadośćuczynienia z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych, oparte jest na art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. W myśl art. 24 k.c. ten, którego ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej --- STRONA 5 --- sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłanką możliwości zastosowania środków ochrony przewidzianych w art. 24 k.c. jest zarówno naruszenie określonego dobra osobistego, jak i bezprawne działanie prowadzące do tego naruszenia. Zgodnie z zasadami rozkładu ciężaru dowodu, na powodzie spoczywa obowiązek wykazania, że określone dobro osobiste powoda zostało naruszone oraz że naruszenia dopuścił się pozwany, na pozwanym natomiast – w myśl art. 24 par. 1 k.c. – ciężar udowodnienia, że określone działanie nie było bezprawne. Przy wyjaśnianiu naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryterium obiektywnym. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności osobistej, rozumianej w orzecznictwie sądowym jako sfera osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowanej jest przez okoliczności zewnętrzne ( tak wyrok SN z dnia 25.04.1989 r. sygn. I CR 143/89 ). Do naruszenia dobra osobistego powoda miało dojść w związku z przebywaniem w pozwanych jednostkach w warunkach przeludnienia. Pozwany przyznał, że w ZK w , w okresie od grudnia 2007 r. do stycznia 2009 r., a więc w czasie, kiedy przebywał tam powód, występowało ciągłe przeludnienie wynoszące od 115% do 134%. Powód przez okres dwóch lat umieszczany był w przeludnionych celach, w tym również w takich, w których przebywało łącznie nawet szesnaście osób. Ta sama sytuacja dotyczy pobytu powoda w ZK w . Wprawdzie, jak wynika z materiału dowodowego, od dnia 06.01.2010 r. został on przekwaterowany do pawilonu, w którym przebywa w celi w warunkach spełniających normę 3 m2 na jednego osadzonego, jednak przez rok -od 09.01.2009 r. do 06.01.2010 r.- przebywał w warunkach przeludnienia. Dodatkowo umieszczony został w celi z osobą chorą na gruźlicę, o czym go nie poinformowano. Niedogodności związane z przeludnieniem zwiększał fakt, że zdarzało się, że w celach były robaki, ściany były zagrzybiałe, były problemy z wentylacją. W ZK w powód przebywał w celach, w których kącik sanitarny był oddzielony od reszty pomieszczenia jedynie parawanem z płyty, co przy tak dużej ilości osadzonych stanowiło dodatkowe utrudnienia i narażało powoda na niedogodności i skrępowanie. Problemem było spożywanie posiłków, np. zjedzenie obiadu przy stole często było niemożliwe z powodu ograniczonej ilości miejsca i sprzętu. Pomiędzy osadzonymi dochodziło do konfliktów, kłótni i podobnych zachowań, które komplikowały funkcjonowanie powoda, zwłaszcza, że w takich warunkach się nie wysypiał, a musiał wstawać do pracy o 5 rano. W tej sytuacji doszło do obiektywnego naruszenia godności osobistej powoda, nie decydują o tym wyłącznie jego subiektywne odczucia, osobista skala wrażliwości. Oczywiste jest, że problem przeludnienia jest zjawiskiem niepożądanym, które może prowadzić do naruszenia standardów postępowania z osobami pozbawionymi wolności. Ponadto przeludnienie patologizuje społeczność więzienną, w zatłoczonym zakładzie karnym skazany jest pozbawiony wszelkich elementów intymności (por. uzasadnienie wyroku TK z 26.05.2008 r. sygn. SK 25/07). Pozwany nie obalił domniemania bezprawności działania. Osoba osadzona w zakładzie karnym lub areszcie musi liczyć się z pewnymi ograniczeniami lub niedogodnościami związanymi z umieszczeniem w takich placówkach. Dolegliwości takie nie powinny być większe niż wynika to z faktu izolacji w warunkach określonych prawem. Opisanych warunków, z jakimi zetknął się powód, nie można jednak uznać za uzasadniony i --- STRONA 6 --- normalny element kary pozbawienia wolności. Pozwany powoływał się co prawda na treść art. 248 § 1 k.k.w., który był normą obowiązującą aż do jego uchylenia z dniem 06.12.2009 r. (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26.05.2008 r., SK 25/07, Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A rok 2008, Nr 4 poz. 6) , nie zmienia to jednak faktu naruszenia dobra osobistego powoda. Przepis ten zezwalał na odstąpienie od normy 3 m2 jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych i przy zastosowaniu szczególnego trybu, jednak tylko na czas określony i nie nadmiernie długi. W przypadku powoda sytuacja, która miała być wyjątkiem, stała się normą, przebywanie w przeludnionych celach obejmowało cały okres jego pobytu w jednostce w i połowę pobytu w jednostce w , nie stanowiło wyjątku od reguły. Pozwani co prawda słusznie podnosili, że nie mają możliwości odmowy przyjęcia skazanego, nie można w związku z powyższym stawiać im zarzutu bezprawności zachowania z powodu przyjmowania kolejnych osób w warunkach przeludnienia. Problem przeludnienia nie dotyczy jedynie pozwanych, to problem systemowy, którego pozwani, przy ograniczonych środkach finansowych, jakie przekazywane są im do dyspozycji, nie są w stanie samodzielnie rozwiązać. Nie sposób nie podzielić argumentów pozwanego, jednak z drugiej strony nierozwiązane problemy systemowe i trudności finansowe państwa nie mogą usprawiedliwiać obiektywnego naruszania dóbr osobistych. Logiczne jest, że działania podejmowane przez pozwanego w odniesieniu do warunków bytowych nie były indywidualnie skierowaną przeciwko powodowi represją. Fakt umieszczenia powoda w przeludnionych celach nie był działaniem celowym administracji, skierowanym na szczególne pognębienie powoda i poniżenie go. Jednak brak środków finansowych w budżecie państwa nie może co do zasady usprawiedliwiać złych warunków więziennych, których natężenie występowania oznacza poniżające traktowanie. Nawet jeżeli służba więzienna konkretnej jednostki penitencjarnej nie jest bezpośrednio odpowiedzialna za przeludnienie wynikające z obiektywnych trudności, nie wyklucza to naruszenia art. 3 ratyfikowanej przez państwo Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zob. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 04.11.1950 r. zmieniona Protokołami nr 3, 5 i 8, uzupełniona Protokołem nr 2, Dz.U.93.61.284). Państwo powinno zapewnić, aby osoba była pozbawiona wolności w warunkach zgodnych z poszanowaniem ludzkiej godności, by sposób i metoda stosowania środka w postaci pozbawienia wolności nie poddawały jej cierpieniu lub niedogodnościom o natężeniu przekraczającym nieunikniony poziom cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności oraz by biorąc pod uwagę praktyczne wymogi pozbawienia wolności, stan jej zdrowia i samopoczucie były odpowiednio zabezpieczone . Już sama wyjątkowo mała powierzchnia pozostająca do dyspozycji pojedynczego więźnia w przeludnionej celi, zwłaszcza, jeżeli więzień przebywa w takich warunkach przez dłuższy czas, rodzi problem na tle zakazu wyrażonego w art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu). Cierpienie i upokorzenie musi przekroczyć nieuchronny element cierpienia i upokorzenia związany z jakąkolwiek formą legalnego traktowania lub karania (tak wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29.04.2003 r. sygn. 50390/99, z dnia 24.07.2001 r. sygn. 44558/98, orzeczenia z dnia 19.04.2003 r. skarga nr 28524/95, z dnia 06.12.2007 r. skarga nr 25664/05). Przebywanie przez tak długi okres czasu, nieprzerwanie w warunkach przeludnienia i związane z tym różne formy niedogodności przekroczyły nieuchronny element cierpienia związany z samym faktem pozbawienia wolności w ramach orzeczonej kary. --- STRONA 7 --- Przepis art. 448 k.c., na którym powód opiera żądanie majątkowe, stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Powód domagał się zasadzenia kwoty 120 000 zł, w ocenie Sądu zadośćuczynienie w takiej wysokości byłoby stanowczo wygórowane. Sąd zasądzając odpowiednią sumę pieniężną musi wziąć pod uwagę, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny a nie represyjny. Jego funkcja polega na złagodzeniu skutków negatywnych doznań wynikających z naruszenia dóbr osobistych (tak wyrok SN z dnia 27.09.2005 r. I CK 256/05, wyrok z dnia 12.12.2002 r. V CKN 1581/00). Zadośćuczynienie ma na celu jedynie naprawienie tej części krzywdy, która związana jest z niezgodnym z prawem zwiększeniem uciążliwości odbywania kary pozbawienia wolności. Kwota dochodzona przez powoda wskazywałaby natomiast nie tyle na chęć uzyskania rekompensaty za krzywdę, lecz na dążenie do wzbogacenia się (por. wyrok S.A. w Katowicach z dnia 07.05.2009 r. I ACa 247/09). Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy oraz stopień naruszenia dóbr osobistych powoda, Sąd uznał, że kwotą adekwatną do rozmiaru naruszeń będzie 5 000 zł za naruszenia dóbr osobistych związane z pobytem w ZK w i kwota 1 000 zł za naruszenia dóbr związane z pobytem w ZK w . Wysokość zadośćuczynienia należało zróżnicować za względu na okres przebywania w tych jednostkach w warunkach przeludnienia – w ZK w okres ten był dwukrotnie dłuższy i uciążliwości się z tym wiążące trwały dłużej. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481 § k.c. i art. 455 k.c., zasądzając je od daty wyrokowania. Zobowiązane do zapłaty zadośćuczynienia ma charakter zobowiązania bezterminowego, przekształcenie go w zobowiązanie terminowe może nastąpić w wyniku wezwania wierzyciela (pokrzywdzonego) skierowanego wobec dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.) Roszczenie o zadośćuczynienie zależy od indywidualnej oceny okoliczności sprawy, S ąd ustala wysokość zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Orzeczenie kształtuje - w takiej sytuacji - wysokość zobowiązania, dopiero od tej daty roszczenie staje się wymagalne i dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem tego świadczenia. Dlatego też odsetki zasądzono od dnia 30.12.2010 r., w pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 102 k.p.c. oraz na podstawie § 2 ust. 3, 6, 15 i 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 02.163.1349).