Teza / krótkie omówienie
odszkodowanie
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
SyglL akt H C I 38,110 I_\la padst§wie gstawy z dnia 6.00.2001 r. 0 d05f$pi_e do mformaclr pubhczne; D2. U. H2 paz. H98 2 péin. zm. ' przekazano infnrmacjg pubiicznq w furmie dokumemu Iub w iormie przefwurzone} " ..... ............ I W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ We E “mm w"i°sk°da“°” ...... Dnia 19 Wrzeénia 2012 r “*5 ‘“"‘°*“°°a"“’ Sqd Okraggowy W Warszawie II Wydziai Cywilny W skladzie nastqpuj qcym: Przewodniczqcy: SSR (del.) Katarzyna Wasefiozuk ‘ Protokolant: Daria Szachnowska po rozpoznaniu w dniu 12 wrzeénia 2012 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powodztwa A. S. przeciwko Skarbowi Pafistwa Ministrowi Skarbu Pafistwa o zaplatq . I. oddala powodztwo, ll. ' nie obciqza powoda obowiqzkiem zwrotu kosztow postgpowania. Sygn. akt II C 138110 UZASADNIENIE " Pozwem z dnia 21 stycznia 2010 r. A. S.Wni('>sI 0 zasqdzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Ministra Skarbu Pafistwa kwoty 20 980 000 21 tytuiem Wynagtrodzenia szkody maj agtkowej powstaiej W wyniku zaniechania legislacyjnego W wydaniu, do dnia 1 Wrzeénia 2004 r., aktu normatywnego w postaci ustawy umozliwiaj qcej domaganie siq odszkodowania za szkody Wynikaj ape z niewydania decyzji administraoyjnej. W uzasadnieniu wskazal, iz poczqwszy od roku I991 toczq sic; postqpowania administracyjne, ktorych celem jest uzyskanie zgody na realizacjo inwestycji budowlanych, na stanowiqcych jego vflasnoéé, dzialkach gruntu zlokalizowanych W P., ktore do dnia dzisiej szego nie zostaly zakoficzone. Wskazal, 2e pozwem z 1 paidziemika 1998 r. wniésl 0 odszkoclowanie od gminy (...)za szkodqz powstalq W wyniku uniemozliwienia zabudowy opisanych nieruchomoéci na skutek niewydania decyzji adrninistracyjnych w zqdanym przez niego zakresie, jednak pozew zostaI odrzucony 2 uwagi na czasowq niedopuszczalnosié drogi sqdowej. Wskazal, 2e W styczniu 2003 roku wystqpil do Sqdu Okrqgowego W Piotrkowie Trybunalskim z Zqdaniem odszkodowanja za szkodg spowodowanqw Wyniku uniemozliwienia uzyskania odszkodowania od gminy (...)przed Sqdami apelacji (...)za szkodzg powstalqw wyniku uniemozliwienia zabudowy nieruchomoéci na skutek fiiewydania decyzji administraoyjnych mimo istnienia pravmego obowiqzku W tym zakresie, skierowanym przeciwko Skarbowi Pafistwa — Sqdowi Apelacyjnemu W Lodzi, Sqdowi Okreggowemu W Piotrkowie Trybunalskim oraz gminie (...). Stwierdzil, Ze Sqd Apelacyjny W Warszawie, rozstrzygajatc ostatecznie o bezzasadnoéci roszczenia powoda, argumentowal, i2 Zqdanie takie nie mogio byé przedmiotem oceny sqdow powszechnych az do dnia 1 Wrzeénia 2004 r., od ktérej to daty W obowiqzuj qcym systemic prawnym poj awila siq ustawa, w oparciu o ktorq istnieje prawo domagania sic5 odszkodowania za szkody wynikaj ape z niewydania decyzji administracyjnej. W tych okolicznoéciaoh, zdaniem powoda, Sqd Apelacyjny dokonai wiagqcej oceny
--- STRONA 2 ---
za.niecha.nia legislacyj nego'pozWa_nego Skarbu Pafistwa, ktory do dnia 1 wrzesnia 2004 r. nie wprowadzil do obow_iq'_zL1j qcego_poizqdku.praWmego aktu normatywnego W postaci ustawy umozliwiaj qcej domaganie siq odszkodowania za szkody Wynikaj qce z niewydania decyzji administracyj nej, zamykajqc tym saniym powodowi drogq procesu_ cywilnego dla wynagrodzenia szkody maj qtkowej doznanej na skutek niewydania decyzji admiiiistraoyjnych. Stwierdzil, Ze na kwotq Zqdanego odszkodowania sldada sio naleznosié, ktorq powod moglby uzyskaé na mocy orzeczenia sqdu powszechnego, W sytuacji gdy W stanie prawnym istniej qcym do dnia I Wrzesnia 2004 r. istniakaby ustawa Lunozliwiaj eica domaganie sic; wyp1acenia odszkodowania za zaniechanie Wydania decyzji administracyjnej (pozew k. 111, 82). W odpowiedzi na pozew z dnia 12 maja 2010 r. pozwany Skarb Pamistwa, reprezentowany przez Ministra Skarbu Pafistwa, wniosi 0 oddalenie powodztwa W ca1oéci, kwestionujqc je zarowno co do zasady jak i co do wysokoéci oraz 0 zasqdzenie od powoda zwrotu kosztow zastqpstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu wskazai, Ze wqtpliwoéci budzi przede wszystkim wskazany przez powoda sposob reprezentowania Skarbu Pafistwa w niniejszym postqpowaniu i podkreélil, Ze nie zawsze jak nie da sic; ustalié Wlaéciwego stationesfisci jest nim Minister Skarbu Pafistwa. Zarzucil takze powodowi brak sprecyzowania daty od jakiej mialby istnieé obowiqzek Skarbu Pafistwa wydania, wskazanej przez powoda, ustawy i brak wskazania kiedy doldadnie powod poniésl z tego tytuhi szkodq. Podkreslfl, Ze to uniemozliwia pelne odniesienie sio do roszczenia powoda i jego przeanalizowanie w konteksicie przepisow mogapych znaleié zastosowanie do jego oceny, a takze w kontekscie ewentualnego przedawnienia. Stwierdzil, Ze powod nie Wskazal z jakim dziaianiem lub zaniechaniem pozwanego wiage sio roszczenie. Podkreslil, 2e mimo braku tych informacji wskazaé nalezy, 2e o odpowiedzialnosci odszkodowawczej Skarbu Pafistwa mozna mowié w*y1qcznic w Wypadku wyrzqdzenia szkody przez niewydanie aktu normatywnego, ktorego obowiqzek Wydania przewidywal przepis prawa. Podkreslii, 2e art. 4171 k.p.c. zostal dodany do kodeksu cywilnego od 1 Wrzesnia 2004 r., a z twierdzefi powoda wynika, 2e domaga sic; odszkodowania za _ niewydanie akm normatywnego przed 1 wwzesnia 2004 r., co oznacza, Ze odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa nalezy oceniaé Wg tresci art. 417 k.o. Nadto Wskazal, i2 wbrew twierdzeniom powoda rowniez przed rokiem 2004 istnialy unormowania umozliwiajqce dochodzenie odszkodowania 2 tytuhl bezozynnosici organu administracj i, W postaci art. 417 k.c., a ponadto istniala mozliwosé zlozenia skargi na bezczynnosé organu admiiiistracji, m.in. w przypadku niewydania decyzji administracyjnej. Podkreslil, Ze W zwiqzku z istnieniem skargi na bezczynnosé organu Sqd nie mog1by_samodzielnie badaé tej kwestii W postopowaniu toczqcym sic; na podstawie art. 417 k.c. Z ostroznoéci pozwany podniosl zarzut przedawnienia roszczefi powoda (odpowiedi na pozew k. 8992). Na rozprawie W dniu 22 lipca 2010 r. powod wniési o dopozwanie Unii Europej skiej i zazqdal zasqdzenia solidamie od Skarbu Pafistwa i Unii Europej skiej odszkodowania z tytuhl utraconych korzyéci zWia‘zanych2 uniemozliwieniem prywatyzacji (...)W S., wykonania prywatyzacjii wydania tego przedsiqbiorstwa spolce z 0.0. W piémie 2 8 wrzeénia 2012 r. oraz na rozprawie 13 wrzesnia 2012 r. powod z1oZy1 wniosek o dopozwanie Skarbu Pafistwa Ministra Sprawiedliwoéci oraz Skarbu Paiistwa Prezesa Sqdu Okrogowego W Piotrkowie Trybunalskim, ktorzy uniemozliwili éciganie wimzych zbrodni W rozumieniu Kodeksu Kamego na prawach powoda W postaci nieruchom0s'ci W P.w zakresie mozliwoéci ioh zabudowy, zamykaj go w ten sposob powodowi prawo do domagariia sir; Wynagrodzenia szkody. Zqdania te zostaly Wylqczone do odrcgbnego postqpowania. I Sod ustalil nastqpujqcy stan faktyczny: W ozerwou i wrzesniu 1991 roku oraz 20 kwietnia 1993 1., poprzednik prawny powoda L. S.wystqpi1 do gminy (...) z Wnioskiem o WSZCZQC1€ postopowafi administracyjnych, ktorych przedmiotem by1o wyrazenie zgody na: ' ~ . zabudowo niemchomoéci przy ul. (.. .) obiektem produkcyjnoushigowym z przeznaczeniem produkcji piekamiczej, " ’ zabudowq nieruchomosoi przy ul. (...) (renowacjq) budynkiem produkcyj nomieszkalnym, zabudowo nieruchomosci przy ul. (...) budynkiem uslugowohandlowym.
--- STRONA 3 ---
W dniu 7 kwietnia 1993 r. organ Gminy Wyda1 decyzje nakazuj qca; L. S. rozbiorke Wzniesionej przez niego samowolnie budowli na nieruchomosci przy ul. (...). Po smierci poprzednika prawnego Wspolvwtascicielami tych nieruchomosci stai sie powod i pozostali spadkobiercy L. S.. Powod WS1Zf;l,p11 W miej sce L. S. do toczqcych sie postepowafi administracyjnych. Powod nie sktadal nigdy skarg na przewlekloéé postepowafi adrninistracyjnych (zeznania powoda k. 180 182) W roku 1998 A. S.Wysts,pi1z pozwem przeciwko gminie (...), Zqdajqc zasqdzenia na jego rzecz odszkodowania tytifiem naprawienia szkody Wyniktej z uniemozliwienia przez pozwanego zakoficzenia rozbudowy budynku trzykondygnacyjnego polozonego W P., co do ktorej — decyzjqz 7 kwietnia 1993 r. Wydany zostal nakaz rozbiorki. Postanowieniem z dnia 26 paidziemika 2000 r. Sqd Okregowy W Piotrkowie Trybunalskime przedmiotowy pozew odrzucil, uznaj do i2 powod doehodzi odszkodowania z tytulu szkody spowodowanej Wydaniem decyzji administracyjnej, a W takim Wypadku, Wniesienie powodztwa do sqdu powszechnego Winno bye poprzedzone postepowaniem administracyjnym W trybie art. 160 k.p.a. Postepowanie takie natomiast W sprawie tej sienie toczylo, co przesqdza o przedwczesnosici i tym samym niedopuszczalnoéci powodztwa (uzasadnienie Wyroku 2 4 sierpnia 2006 1:, k. 7, postanowienie k. 16, akt I C 841/'03). Pozwem z dnia 8 stycznia 2003 1'. A. S.Wystqpi1 przeciwko gminie (...), Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Ministra Sprawiedliwosci, Prezesa Sqdu Apelacyjnego W Lodzi, Prezesa Sqdu Okregowego W Piotrkowie Trybunalskim i (...)z zqdaniem zap1aty odszkodowania za szkode spowodowanq W Wyniku uniemozliwienia uzyskania odszkodowania od gminy P.przed Sqdarni apelacji (...), a takze " niesprawowaniem Wymiaru sprawiedliwosci przez sqdy apelaoji (...). Powod WS1(&Z€:11'[flkZB, Ze roszczenie przeciwko gminie uzasadnione jest faktem jej bezczynnosci W toczqcych sic; postepowaniach ' admillistracyjnyoh i zmowq z pozostaiymi pozwanymi W celu ubezskutecznienia dzialafi przed sqdem. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. Sqd Okregowy W Warszawie (...)odda1i1 powodztwo W caloéoi (Wyrok k. 205, akt I C 841/03). W uzasadnieniu Wskazal, Ze W dzialaniu Sqdu Okregowego W Piotrkowie . Trybunalskim i Sqdu Apelacyjnego W Lodzi brak bylo bezprawnoéoi dzialania, a zarzuty o odmowie sprawowania przez te Sqdy Wymiaru sprawiedliwoéci sq nieuzasadnione. Sqd Okregowy podkreslil rowniez, Ze Wydane orzeczenia nie zamkneiy powodowi drogi do dochodzenia odszkodowania, gdyz Wskazywaly jedynie czasowq niedopuszczalnoéé drogi sqdowej. . ' Said Apelacyjny W Warszawie, na skutek Wniesionej przez powoda apelacj i, oddalil jq Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu Sqd Apelacyjny stwierdzii, Ze W sprawie nie zachodzq przeslanki odpowiedzialnoéci Wspolne dla art. 417 i 418 k.c., tj. bezprawnoéé dziaiania, szkoda i zwiqzek przyczynowy miedzy dzialaniem a szkodq. Z uwagi na to, Ze W apelacji powod zarzucil pominiecie przez Said Okregowy, ze domagal sie odszkodowania nie za Wydanie tylko za niewydanie deoyzji administracyjnej, Sqd Apelaoyjny odnoszqc sie do tego zarzutu stwierdzfl, Ze W§W16f16 art. 160 § 4 i 5 k.p.a. Sag! powszechny nie mogt rozpatrywaé sprawy o odszkodowanie przed zakoficzeniem procedtuy administracyjnej, a przed 1 Wrzesnia 2004 r. nie bylo mozliwoéci dochodzenia przed sqdem powszechnym oclszkodowania z powodu niewydania takiej decyzji, a jedynq drogq zwalczania bezczynnosci organu administracyjnego byly sirodki przewidziane W kodeksie postepowania administracyjnego oraz skarga na bezczynnoéé W indywidualnych sprawach administracyjnych. Said Apelacyjny wskazzd takze, 2e od 1 wrzesnia 2004 r. istnieje podstawa do domagania sie odszkodovyania za szkody wynikaj ape z nievvydapia decyzji administracyjnej (art. 4171 § 3 k.c.), przy czymniezbedny jest prejudykat W postaci stwierdzenia We wlaéciwyrn postepowaniu niezgodnosci z prawem niewydania decyzji (wyrok k. 6, uzasadnienie k. 6v.1 1). Powyzszy stan faktyczny Sqd ustalil na podstawie p'owo1anych dokumentow, znajduj qcych sie W aktach sprawy, aktach I C 841/03 Sqdu Okregowego W Warszawie oraz czesciowo W oparciu o zeznania powoda A. S., ktore W" istotnych dla rozstrzygniecia tej sprawy kwestiach byly spojne Z pozostalym zebranym W sprawie materialem dowodowym, a przez to Wiaiygodne.
--- STRONA 4 ---
Sad zwazyl, co nastepuje: Powodztwo 1116 bylo zasadne i podlegalo oddaleniu. Powod A. S. zadal zasadzenia najego rzecz odszkodowania z tytuhl szkody, jakiej mial doznaé na skutek zaiiiechania legislacyjnego pozwanego Skarbu Pafistwa. Wskazywanym przez powoda zdarzeniem sprawczym byio niewydanie przed dniem 1 Wrzeénia 2004 r. przez organ Wiadzy ustawodawczej aktu normatywnego 0 charakterze generalnym (abstrakcyjnym), statuujacego odpowiedziainosé Skarbu Pafistwa za niewydanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Odnoszac sis; do powyzszego Sad zWa2y1, iz W obowiazujacym stanie prawnym odpowiedzialnoéé W1adzy publicznej za zaniechanie legislacyjne reguluje art. 417‘ § 4 k.c., wprowadzony W zycie na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektérych imiych ustaw ( Dz.U. Nr 162, poz. 1692). Istotne dla okolicznoéci tej sprawy skutki czasowe tego aktu zostaly wyraénie okreélone W art. 5 ustawy, Wskazuj acym na prospektywny (na przyszlosié) i nieretroaktywny charakter przepisu art. 4171 § 4 k.c. Powyzsze oznacza, iz wspomniany art. 4171 § 4 k.c. znaj duje zastosowanie tylko do zdarzefi, ktore zaszly po jego Wejéciu W zycie, tj. po dniu 1 wrzesnia 2004 r., natomiast odnoslnie do zdarzefi, ktore mialy miej sce Wczesniej, stosuje sit; przepisy dotychczasowe, tj. art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 1 art. 421 Kodeksu cywilnego. . W rozpoznawanej sprawie powod jednoznacznie wskazywai, i2 zrodlem jego szkody jest zaniechanie pozwanego maj ace miej sce przed dniem 1 Wrzesnia 2004 r., a Wiec przed dniem Wej écia W zycie cytowanego art. 4171 § 4 k.c. Oczywistym pozostaje zatern, i2 dla oceny roszczenia powoda, powyzszy przepis nie znaj duje zastosowania, a ewentualne rozpatiywanie odpowiedzialnosci pozwanego moze _ nastapié Wylacznie na gruncie Przepisow obowiazujacych do tej daty przepisow dotychczasowych, tj. art. 417, art. 419, art. 420, art. 420 , art. 4202 i art. 421 Kodeksu cywilnego. W sprawie tej powod nie Wyj aslnil ostatecznie, od kiedy datuje sie zarzucane przez niego zaniechanie normatywne. Powod poérednio WSk3.Z}"Wfl'1"E}"11(0 na date Wszczecia pierwszego z postepowafi admiiiistracyjnych tj. na rok 1991, jako na moment, od ktorego, W zwiazku z opieszaloécia organéw administracji publicznej, nalezaloby ustaiaé powstanie po jego stronie szkody oraz na rok 1998, kiedy to Wytoezyl powodztwo o odszkodowanie W zwiazku 2 uszczerbkiem, jakiego doznal Wskutek przewlekle prowadzonych postepowafi administracyjnyeh. W ocenie Sada zatem, do tych dat nalezaioby odnosié roszczenie powoda, uznaj ac, iz istotny dla jego sytuacji faktyoznej stan zaniechania normatywnego rozpoczal sir; W roku 1991, Wzglednie W roku 1998. Problem odpowiedzialnoéoi za szkode Wyrzadzona obywatelowi przez Wtadze publicznaw zwiazku z zaniechaniem nonnatywnym przed Wej seiem W zycie obowiazuj acej Konstytucji, tj. przed dniem 17 pazdziernika_1997 r. by1 juz W judykaturze przedmiotem szeregu rozwazafi. W kwestii tej zdaje sie prezentowaé niezmiennie jednolitq linie orzecznicza rowniez i Sad Najwyzszy. Miedzy innymi W uchwale z d11ia 24 listopada 2005 r. (HI CZP 82/05, Biul. SN 2005, nr I 1') Sad Najwyzszy Wyrazil poglad, ktory W pe1ni podziela takze Sad W sldadzie rozpoznajacym przedmiotowa sprawe, iz ,,W okresie pI'Z€C1 Wejsciem W zycie Konstytucji z 1997 r. paxistwo nie odpowiadako na zasadach prawa cywilnego za nastepstwa bezczynnosci prawotworczej. Bra1o sie to z ugruntowanego przekonania 0 suwerennoéci Wiadzy, emanujacej stanowieniem prawa i naturze jej sprawowania, wymagajqcej panowania, a nie tlumaczacej siq z dzialania lub zaniechania”. Stanowisko takie Wypiywalo zarowno z tresci Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 1952 r., ktora Wyrozniala Sejm jako najwyzszy organ Wiadzy pa1'1stWoWej, potwierdzaj ac W ten sposob Wylaczenie tzw. legislatywy spod dzialania innych Wladz, jak i na tle praktyki orzeczniczej Wynikajacej z przepisow ustawy 2 dnia 15 listopada 1956 r. 0 odpowiedzialnosci Pafistwa za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszy pafistwowych, ktora wyiaczala odpowiedzialnoéé paristwa za tak zwane akty generalne — ustawodawcze i zblizoiae do nich (Dz.U. Nr 54, poz. 243). Rowniez pod rzadem Kodeksu Cywilnego z 1964 r. zaréwno W doktrynie, jak i W orzecznictwie przyjmowano, ze pafistwo nie ponosi odpowiedzialnosici za zaniechania normatywne (por. uchwala skfadu siedmiu sgdzidw SN z dnia 20 kwiemia 19 70 r. HI CZP 4/70, OSNCP J9 70, nr 9, poz. 146 i uchwala peinego skfadu Izby Cywilnej Sqdu Ncgiwyzszego z dnia J5 Zutego I971 r., HI CZP 33/70, OSNCP 1971, nr 4, poz. 59). Analogiczne stanowisko
--- STRONA 5 ---
znalazlo odzwierciedlenie takze W najnowszej uchwale Sadu Najwyzszego z dnia 19 maja 2009 1'. (sygn. akr III CZP 139/08, Biul. SN 2009_/5/78). Uznaé zatem nalezy, iz ustawodawca nie dopuéoil odpowiedzialnoéci Skarbu Paristwa za tak zwane bezprawie legislacyj ne, rozpoczete przed dniem 17 pazdziernika 1997 r., co W sprawie tej ma istotne znaezenie z punktu Widzenia roszczefi powoda, o czym ponizej. Przelomem W podej sciu do zagadnienia odpowiedzialnoéci pafistwa za bezprawie normatywne bylo uchwalenie Ustawy Konstytucyjnej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i podniesienie W niej do rangi konstytucyj nej zasady obowiazku naprawienia szkody Wynik1ej z bezprawnego dziatania W1adzy publicznej (art. 77 ust. 1 Konstytucj i). Powolany przepis art. 77 ust. 1 Konstytucji Wprowadzil zasade, ze kazdy ma prawo do Wynagrodzenia szkody, jaka zostala mu Wyrzadzona przcz niezgodaie Z prawem dziaianie organu Wladzy publicznej, a znaczenie tej zasady Wyj aénii T1'ybuna1K0nstytucyjn}/przede Wszystkim W Wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, W ktorym stwierdzii, ze W rozumieniu art. '77 ust. 1 Konstytucji poj ecie Wladzy ‘9\\\t>\'\s.1:<.\€§ o‘o€3m\\I3%.\*.ts1.$s‘$K\tmt\‘2&.1%W s~sx\s'\=a\i.o\\s\$\\\a\§3m\\\\\\s\a\>to0aWv.1<a,,W$\\v>t\‘a\>m<a,\ sadownicza) i uznat, iz konstytucyjnie niezdefiniowane pojecie dziaiania organu wiadzy publicznej obej muje zarowno zachowanie czynne, jak i bierne tego organu. Konsekwencjapowolanego wyroku bylo dopuszczenie mozliwoéci rozpatrywania odpowiedzialnosci ustawodawcy, ktory wbrew obowiazkowi prawnemu, nie stworzyt wymaganych regulacj i, z tym, ze jej podstawa nie stai sie stosowany bezposrednio art. 77 ust. 1 Konstytucji, a obowiazujace W tym czasie przepisy ogolne, dotyczace odpowiedzialnosci za szkode Wyrzadzona przy Wykonywaniu Wiadzy publicznej, a W szczegélnoéci art. 417 § 1 k.c. interpretowany Wiasinie W éwietle powolanej notmy konstytucyjnej. Zgodnie z Wytycznymi Trybunatu Konstytucyjnego powolany przepis art. 417 § 1 k.c., zaWiera1f0rmu1e dostatecznie pojenma, aby tlumaczony W zgodzie z art. 77 ust. I Konstytucji mogi byé uznany za podstawe odpowiedzialnosci za zaniechanie legislacyj ne. Analogiezne stanowisko zajagr Sad Najwyzszy W orzeczeniach z dnia 24 Wrzesnia 2003 r. (I CK 143/03, OSNC 2004, nr 11, poz. I 79) i z dnia 6 lipca 2006 r. (HI CZP 37/06, OSNC 200 7, nr 4, poz. 56). Stwierdzié nalezy zatem, iz W okresie od dnia Wej scia W zycie Konstytucji do dnia 1 Wrzesnia 2004 r. podstawa odpowiedzialnosci odszkodowawczej Skarbu Paiistwa za niewydanie aktu normatywnego odnosnie zaniechafi normatywnych, ktore rozpoczely sic; po dniu Wej scia W zycie Konstytucji i wyrzadzily szkodq, stanowi art. 417 k.c., interpretowany W zwiazku z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Odnoszac poczynione rozwazania do okolicznosci rozpoznawanej sprawy, nalezalo W pierwszej kolejnosci podkreslié, iz roznie zatem ksztaitowata sit; odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa za bezprawie normatywne W kazdym z powolanyoh przez powoda okresow. W przypadku, gdyby zarzuoaiie przez powoda zaniechanie Iegislacyjne rozpoczelo sit; W roku 1991, tj. z chwila Wszczecia pierwszego z postepowafi administracyjnych, brak by1oby W ogole podstawy prawnej dla dochodzenia przez powoda jego roszczefr. Skutki Wej seia W zycie art. 77 ust. 1 Konstytucji nie obejmuja bowiem okresu przed dniem 17 pazdziernika 1997 1'. iprzepis ten nie moze byé podstawa odpowiedzialnoéci za zaniechania nonnatywne rozpoczqte przed ta data. Nie ma przy tym znaczenia, czy stan zaniechania normatywnego trwal rowniez po tym dniu, stanowiac nadal zrodio szkody, kiedy powstala lub ujawnila sie szkoda oraz czy ma ona eharakter narastaj acy W czasie. Z punktu Widzenia prawa miedzyczasowego, gdy akt prawny nie zawiera przepisow rozwiazuj acych okreélony problem intertemporalny, istotna pozostaje chWi1a powstania okreslonego stanu prawnego, a Witgc W tym przypadku chwila rozpoczecia zaniechania normatywnego, a ta — W tym Wypadku — miataby miejsce W roku 1991. Miarodajny dla oceny okreslonego zdarzenia jest bowiem stan prawny obowiazujacy W chwili jego zaistnienia (tempus regit actum). Podobne Wypowiedziai sie Sad Najwyzszy W cytowanej juz uehwale z dnia 19 maja 2009 r. W przypadku zatern, gdyby powod wiazai swoje roszczenia z data Wszczecia postepowafi administracyjnych, co do ktorych organy wladzy publicznej dopuscily sic; zaniechafi Wwydaniu decyzj i, Skarb Paflstwa nie odpowiadalby W ogéle za bezprawie legislacyjne, bowiem przed 17 pazdziemika 1997 r. nie bylo podstaw prawnych do przypisania Skarbowi Pafistwa odpowiedzialnosci odszkodowawczej za zaniechanie prawodawcy. Oparte zatem na takiej podstawie ' powédztwo podlegalo oddaleniu Wprost. Nieeo odmiennie ksztahowaia sie natomiast sytdaeja, gdyby badaé stan zaniechania legislacyjnego pozwanego W dacie Wszczecia przez powoda pie1'Wszego powodztwa o odszkodowanie, tj. W roku 1998, ku ktorej to koncepcji zdaje sir; przychylaé powod, Wywodzac, iz W dacie tej powinny istnieé regulacje prawne umozliwiaj ace mu uzyskanie stosownego odszkodowania. W powyzszym okresie Skarb Paiistwa odpowiadal juz bowiem na zasadzie art. 417 § 1 k.c. za szkode Wyrzadzona przy Wykonywaiiiu wladzy
--- STRONA 6 ---
publicznej, a WIQC rowniez za szkodo spowodowana zaniechaniem Iegislacyj nym. Powyzszy przepis, interpretowany W zgodzie z art. 77 ust. 1 Konstytucji, jako przesianki takiej odpowiedzialnosci Wymieniaiz 1) . ' Wystapienie szkody; Z) bezprawne zachowanie organu Wladzy publicznej; 31 normalny zwiazek przyczyrrowy pomiedzy takim zachowaniem a wystapieniem szkody. Dla skutecznosci zadania odszkodowania na gruncie powoiarrego przepisu, powéd musiaiby zatem udowodnié, iz W okresie pomiedzy Wej sciem W zycie Konstytucji, a drriem 1 Wrzesnia 2004 r. pozwany dopuscil sit; zaniechania legislacyjnego W postaci niewydania ustawy umozliwiajacej dochodzenie roszczefi odszkodowawczych z tytuiu niewydania decyzji administracyj nej, iz takie zachowanie pozwanego byio bezprawne, a nadto, iz powod doznal Wskutek powyzszego zachowania pozwanego szkody. W ocenie Sadu, powod, na ktorym stosownie do tresoi przepisu art. 6 k.c. spoczywai ciazar dowodu, nie udowodnii Wystqpowania zadnej z powyzszych przeslanek. Przede Wszystkim Sad nie podzie1i1tWierdzefi powoda, iz po Wej sciu W zyeie Konstytucji a przed 1 wrzesnia 2004 r. nie istniala podstawa prawna do dochodzenia odszkodowania z tytutu niewydania przez organ administracji publicznej ostatecznej decyzji administracyjnej. Wbrew twierdzcniom powoda rowniez nie brak odpowiednich przepisow byl podstawa odrzucenia pozwu ziozonego W 1998 roku. Wskazaé iialezy, ze pozew zlozony przez powoda zostal odrzueony co podkreslat rowniez Sad Apelacyjny rozpoznaj acy apelacje W sprawie I C 841/03 — z powodu niewyczerpania przez powoda drogi postepowania" administracyjnego Wskazanej W art. 160 § 4 i 5 k.p.a. Poza ocena W niniej szyrn postepowaniu pozostaje, czy W postepowaniu tamtym powod domagai sio odszkodowania za Wydanie, czy tez za niewydanie decyzji administracyjnej — niewatpliwie orzeczenie to dotyczylo sytuacji, W ktorej decyzja zostala Wydana i dotyczylo zapewne deeyzji nakazuj acej powodowi rozbiorke budynku. Niezaleznie od tego co bylo przedmiotem pozwu powoda W tamtej sprawie, stwierdzié nalezy, ze gdyby roszczenia powoda dotyczyiy odszkodowania za niewydanie decyzji administracyjnej to rowniez istniaia W tym czasie podstawa prawna do dochodzenia takiego roszczenia. W ocenie Sadu W stosunku do organow adrninistracji pafistwowej podstawa taka by1 kilkakrotnie juz przywoiywany art. 417 k.c., natomiast W stosunkow do organéw jednostek samorzadu terytorialnego art. 4201 k.c., ktory stan0Wi1, iz jezeli szkoda zostaia Wyrzqdzona przez funkcj onariusza jednostki samorzadu terytorialnego przy Wykonywaniu powierzonej mu czynnosci, odpowiedzialnosié za szkodq ponosi ta jednostka samorzadu terytorialnego, W ktorej imieniu czynnosé byia Wykonywana. Przepisy powyzsze (art. 417 i 4201 k.c.) obejmowaly kazdy przejaw zachowania sia, jakie W ramach obowdazujacego porzadku prawnego byiy przypisywane Wladzy publicznej, z Wyj3JI1(16II1 jedynie tych sytuaeji, W ktérych odlnowiedzialnoéé tych podrniotow zostala ' uregulowana odrqbnie W przepisach szczegolnych. Art. 420 k.c. odnosii sie zatem rowniez do skutkéw niewydania decyzji administracyjnej (0 ile takie zaniechanie organu wiadzy publicznej mogio byé uznane za bezprawne i powoduj ace szkode pozostaj aca W normalnym (adekwatnym) zwiaczku przyczynowyni z tyrnze zaniechaniem) nie istnial bowiem zaden przepis szczegolny, ktory traktowaiby 0 odpowiedzialnosci jednostki samorzadu terytorialnego za zaniechanie Wydania decyzji. W szczegélnoéci zastosowania W tym przypadku nie znaj dowai art. 160 i 161 k.p.a., ktore obejmowaly sytuacj:g Wydania decyzji Wfldliwfij, a nie niewydania decyzji W ogole. Nie mozna rowniez zapominaé 0 tym, ze od 23 marca 1980 r. istnial W kodeksie postqpowania administracyjnego przepis umozliwiajacy zlozenie skargi na przewlekle zaiatwianie spraw, a od 30 sierpnia
--- STRONA 7 ---
2002 r. bezczynnoéé ta zostaia poddana kontroli sadowcj (art. 3 ustawy prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi). Ponadto, zgodnie z art. 154 powolanej ustawy, od 30 sierpnia 2002 r.,'W przypadku niewykonania WYTOKU uwzgledniajacego skarge na bezczynnoéc lub dalszej bezczyrmoslci organu, osobie, ktora poniosla szkode Wskutek niewykonania orzeczenia sadu, sluzylo roszczenie 0 odszkodowanie na zasadach okreslonych W Kodeksie cywilnym. Skladaj ac zeznania W niniej szej sprawie powéd przyznal, ze skargi takiej nie skladai. W éwictlc powyzszego, nie moze zatem byé mowy o zaniechaniu pozwanego W uchwaleniu przepisow, ktore umozliwialyby powodowi dochodzenie szkody za niewydartie decyzji administracyjnej, skoro takie uregulowania W obowiazuj acym stanie prawnym funkcjonowaly i na ich podstawie powod mogl mobilizowaé otgany administracji do podjecia dziaiania i dochodzié odszkodowania. Niewatpliwie, uksztaltowany W art. 77 ust. 1 Konstytucji model odpowiedzialnosci Wtadzy publicznej Wnosii nowe tresci W obowiazuj acy porzadek prawny i ostatecznie determinowal rozwiazania prawnc przyj ete W ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektorych innych ustaw. Fakt jednakze sainodzielnego, szczegolnego uregulowania po dniu 1 Wrzcénia 2004 r. niektorych przejawow Wykonywania Wladzy publicznej nie przesadza automatycznie 0 braku odnoénych regul przed ta data, bowiem jeszcze (Hugo przed Wej éciem W zycie noweli Z 2004 r. Trybunal Konstytucyjny usta1i1 W Wyroku Z dnia 4 grudnia 2001 1'. taki kierunek interpretacji art. 417 k.c. i 4201 k.c., ktory dostosoWyWa1 stan prawny do Wymagari art. 77 ust. 1 Konstytucji. Podkreslenia jednoczesnie Wyrnaga, ze obowiazuj acy obecnie art. art. 4171 § 4 k.c. przewiduje odpowiedzialnoéé Skarbu Pafistwa za niewydanie aktu normatywnego Wyiacznie W sytuacji gdy obowiazek jego wydania przewiduje przepis prawa. Powyzsze ustalenia czynia zbednym badanie Wystepowania dalszych przes1anek odpowiedzialnosci pozwanego, tj. istnienia szkody i adekwatnego zwiazku przyczynowego pomiqdzy ta szkoda a zachowaniem pozwanego i uzasadnia oddalenie Wnioskow dowodowych powoda, zmierzajacych do Wykazania tych . okolicznosci, a ostatecznie oddalenie powodztwa W caiosci jako bezzasadnego. W slwietle powyzszych rozwazari zbadne by1o rowniez szczegotowe ustalanie W przedmiotowej sprawie stanu faktycznego, a W szczegolnosci przebiegu i losow postapowafi adrninistracyjnych, gdyz niezaleznie od Wyniku tych ustalefi, nie mialyby one Wp1yWu na treéé rozstrzygniecia. Reasumuj ac, niezaleznie od faktu, czy powod Wiazal powstanie stanu zanicchania Iegislacyjnego pozwanego z momentcm zasz1ym przed czy po wejéciu W zycie Konstytucji, powodztwo i tak podlegato oddaleniu. W picrwszym przypadku, brak by1o W ogole podstaw prawnych dla Wywiedzenia takiej odpowiedzialnoéci, natomiast W drugim powod nie wykazal, aby doszlo do powolywanego przez niego 1 zaniechania legislacyjnego, bowiem W ocenie Sadu, mozliwe by1o dochodzenie odszkodowania za zaniechanie organu administraoji samorzadowej W Wydaniu ostatecznej decyzji na podstawie art. 4201 k.c. W tym miej scu podkreélenia Wymaga, ze Sad Apelacyjny W Warszawie nie analizowal szczegotowo W uzasadnieniu swojego Wyroku mozliwoéci dziaiania W przypadku bezczynnoéci organu administracji publicznej i zwrocil jedynie uwagc na mozliwosié Wniesienia skargi na bezczymiosé organu przewidziana W kodeksie postqpowania administracyjnego. Nie przesadza to W zaden sposob — wbrew twierdzeniom powoda — o istnicniu zaniechania legislacyjnego ze strony Skarbu Pafistwa, co wyj aéniono powyzej. W tych okolicznoéciach Sad’ zadanie powoda oddalil, orzekaj ac jak W punkcie 1 sentencji Wyroku. Wskazaé nalezy jednoczeénie, ze Wobec oczywistej bczzasadnoéci powodztwa Sad uznai, ze bezcelowe jest poszukiwanie Wiaéciwego static fisci Skarbu Pafistwa, szczegolnie W0b6C problemow z jego ustaleniem z uwagi na skape informacje o stanic faktycznym sprawy i fakt reprezentowania Skarbu Pafistwa przez _ Prokuratorie Generalna. ' Sad odstapil od obciazania powoda obowiazkiem zwrotu kosztow procesu na rzecz strony przeciwnej, maj ac na uwadze trudna sytuacja materialnai osobista powoda, co umoZ1iWia1o zastosowanie art. 102 k.p.c. W odniesieniu do A. S.. ' ~
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Apelacyjny W Warszawie nie analizowal szczegotowo W uzasadnieniu swojego Wyroku mozliwoéci dziaiania W przypadku bezczynnoéci organu a#II C 138110 UZASADNIENIE#art. 4171 k.p.c.#art. 417 k.o.#art. 417 k.c.#art. 160 k.p.a.#art. 4171 § 3 k.c.#art. 5 ustawy#art. 4171 § 4 k.c.#art. 421 Kodeksu#art. 77 ust. 1 Konstytucj#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 417 § 1 k.c.#art. 77 ust.#art. 77 ust. 1 Konstytucji.#art. 6 k.c.#art. 4201 k.c.#Art. 420 k.c.#art. 3 ustawy#art. 154 powolanej#art. 102 k.p.c.