Postanowienie II C 1201/12 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 25 lipca 2011 r. A. N.

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 1201/12 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 25 lipca 2011 r. A. N. (1) wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł., domagając się zasądzenia zadośćuczynienia w wysokości 80.000 zł, w tym 60.000 zł z przeznaczeniem na cel społeczny w postaci funduszu szkoleniowego dla funkcjonariuszy służby więziennej z zakresu etyki zawodowej. Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, iż w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Ł. zostały naruszone jego dobra osobiste przez nie wysyłanie jego korespondencji urzędowej. W szczególności dwa listy: z 14 listopada 2010r. i 20 grudnia 2010r. zaadresowane do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł., które nadał za pośrednictwem pozwanego nie dotarły do adresata (pozew k. 2 – 3, pismo procesowe k. 8). W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - Areszt Śledczy w Ł., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w W., nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu. Strona pozwana przyznała, iż powód przebywa na jej terenie, natomiast zakwestionowała wszystkie zarzuty pod swoim adresem dotyczące nieprawidłowego obchodzenia się z korespondencją powoda. Podniosła, że zapewnia powodowi kontakt ze światem zewnętrznym, umożliwiając mu przekazywanie korespondencji do różnych urzędów i instytucji. Wysyłka pism i listów odbywa się drogą pocztową, przy czym wszystkie te dokumenty są rejestrowane w dzienniku korespondencji. Listy powoda skierowane do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. z 14 listopada i 20 grudnia 2010r. zostały wysłane drogą pocztową przez Areszt odpowiednio 17 listopada 2010r. i 22 grudnia 2010r. Prokuratoria wskazała także, iż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda, bowiem Aresztowi Śledczemu nie można przypisać bezprawności działania, ponadto w niniejszej sprawie w ogóle nie doszło do zdarzeń w postaci zachowania funkcjonariuszy skutkujących naruszeniem konkretnych dóbr osobistych powoda (odpowiedź na pozew k. 31 – 33). Wyrokiem wydanym w dniu 14 grudnia 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt II C 1087/11 Sąd oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego (wyrok k. 62, uzasadnienie k. 63-64).). Sąd Apelacyjny w Łodzi po rozpoznaniu apelacji powoda wyrokiem wydanym w dniu 15 czerwca 2012 roku w sprawie I ACa 410/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi , pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego (wyrok k. 120). W uzasadnieniu sąd odwoławczy wskazał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy w następstwie przyjęcia błędnego poglądu, iż w procesie o ochronę dóbr osobistych bezwzględnym obowiązkiem powoda jest wskazanie dobra osobistego, które uległo naruszeniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego , istnieje dobro osobiste w postaci szeroko rozumianego prawa do komunikowania się oraz że dobro to przysługuje powodowi w granicach dopuszczonych w stosunku do osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. Okoliczności faktyczne sprawy wskazują też na to, że potencjalnie mogło dojść do naruszenia tak zdefiniowanego dobra w wyniku zachowania strony pozwanej. Sąd Apelacyjny w Łodzi nakazał, aby w toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił na podstawie zawnioskowanych przez strony dowodów, z jakich przyczyn przesyłki z dnia 14 listopada i 20 grudnia 2010 r. nie dotarły do adresata, tj. OISW w Ł.. Szczególnej ocenie, pod kątem mocy dowodowej i wiarygodności, Sąd podda dowód z dziennika korespondencji załączonego do akt sprawy, z uwzględnieniem indywidualnych cech tego dowodu. Sąd przeprowadzi analizę wpisów w tym dzienniku dla ustalenia, czy jest on prowadzony rzetelnie, z zachowaniem chronologii, bez poprawek, itp. Zabieg ten pozwoli na przesądzenie, czy zapisy w dzienniku korespondencji odzwierciedlają rzeczywisty obraz rzeczy i czy mogą być podstawą prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie. --- STRONA 2 --- W kontekście twierdzeń strony pozwanej, że listy urzędowe powoda zostały wysłane drogą pocztową, według ogólnych zasad listem zwykłym, Sąd ponownie przeanalizuje możliwość zgłoszenia przez powoda reklamacji dotyczącej zaginięcia przesyłki z uwzględnieniem przepisu art. 61 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188) i Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego Dz. U. Nr 183, poz.1795). Po rozpytaniu strony pozwanej i z wykorzystaniem dostępnych środków dowodowych Sąd wreszcie ustali, czy wszystkie listy urzędowe składane przez tymczasowo aresztowanych, są, jak to ustalił Sąd Okręgowy wyłącznie na postawie twierdzeń strony pozwanej, wysłane drogą pocztową, skoro Areszt Śledczy w Ł. i Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Ł., który był adresatem zaginionych przesyłek powoda, mają ten sam adres: ul. (...). Dopiero przeprowadzenie tych wszystkich czynności pozwoli na ustalenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego powoda rozumianego jako ingerencja w sferę przeżyć psychicznych człowieka związanych z wolnością komunikowania się, przy czym istotne dla takiej oceny będzie także to, jaka była zawartość przesyłek z dnia 14 listopada i 20 grudnia 2010 r. kierowanych do OISW w Ł.. Pozytywne przesądzenie tych kontrowersji otworzy drogę do badania okoliczności przedstawionych przez stronę pozwaną dla podważenia domniemania bezprawności swego działania, a w dalszej kolejności przesłanek zastosowania środków ochrony dóbr osobistych o charakterze majątkowym (uzasadnienie wyroku w sprawie I ACa 410/12 k. 121-124). W toku ponownego rozpoznania sprawy, powód pismem z 13 maja 2014 r. , uzupełnionym w piśmie z 23 maja 2014 r. dokonał rozszerzenia podstawy faktycznej powództwa bez zmiany dochodzonej kwoty przez wskazanie, że jego dobra osobiste zostały naruszone poprzez niedoręczenie przez stronę pozwaną pisma z dnia 10 czerwca 2013 roku adresowanego do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. (pismo procesowe zatytułowane „rozszerzenie powództwa” - k. 499-500, pismo z dnia 23.05.2014 r. – k. 511) . Sąd ustalił następujący stan faktyczny : A. N. (1) przebywa na terenie Aresztu Śledczego w Ł., odbywając karę pozbawienia wolności (okoliczność bezsporna) . W Areszcie Śledczym w Ł. obieg korespondencji pochodzącej od osadzonych odbywa się zgodnie z zarządzeniem Dyrektora jednostki, które na przestrzeni czasu ulegało zmianom. Od 29 listopada 2010 do 7 grudnia 2010 roku obowiązywała Instrukcja nr 1/2010 z dnia 25 listopada 2010 r. w sprawie prowadzenia nadzoru i cenzury nad korespondencją osadzonych przez administrację aresztu śledczego oraz organizacji przyjmowania i wydawania korespondencji osadzonych. Zgodnie z regulacją zawartą z punkcie II.1 ww. aktu, wychodząca z jednostki korespondencja urzędowa wysłana przez osadzonych przyjmowana jest przez oddziałowych codziennie w godzinach 8.00-9.00. Osadzeni przekazują korespondencję urzędową wraz z wypełnionym potwierdzeniem odbioru . Oddziałowy przekazuje korespondencję urzędową osadzonych wychowawcom, którzy sprawują nad nią nadzór. Wyznaczony funkcjonariusz działu ewidencji odbiera od wychowawców korespondencję , odnotowuje na kopercie datę jej odbioru, sprawdza poprawność wypełnienia potwierdzenia odbioru korespondencji, podpisuje je i przekazuje właściwemu oddziałowemu. Podpisane potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej oddziałowi wydają osadzonym podczas apelu wieczornego . Wyznaczony funkcjonariusz działu ewidencji dzieli korespondencję zgodnie ze statusem prawnym osadzonych na skazanych i tymczasowo aresztowanych i przekazuje je do sekretariatu. Wysłanie korespondencji z jednostki powinno nastąpić nie później niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania przez skazanego (instrukcja k. 496). W dniu 8 grudnia 2010 r. weszła w życie Instrukcja nr 3/2010 z 8 grudnia 2010 r. w sprawie prowadzenia nadzoru i cenzury nad korespondencją osadzonych przez administrację aresztu śledczego oraz organizacji przyjmowania i wydawania korespondencji osadzonych. --- STRONA 3 --- Zgodnie z regulacją zawartą z punkcie II .1 ww. aktu, wychodząca z jednostki korespondencja urzędowa wysłana przez osadzonych przyjmowana jest przez oddziałowych codziennie w godzinach 8.00-9.00. Osadzeni przekazują korespondencję urzędową wraz z wypełnionym potwierdzeniem odbioru . Oddziałowy przekazuje korespondencję urzędową osadzonych wychowawcom, którzy sprawują nad nią nadzór. Wyznaczony funkcjonariusz działu ewidencji odbiera od wychowawców korespondencję , odnotowuje na kopercie datę jej odbioru, sprawdza poprawność wypełnienia potwierdzenia odbioru korespondencji, podpisuje je i przekazuje właściwemu oddziałowemu (pkt 5). W dni wolne od pracy, czynności funkcjonariusza oddziału ewidencji określone w punkcie 5 wykonywane są przez oddziałowych. Podpisane potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej oddziałowi wydają osadzonym podczas apelu wieczornego . Wyznaczony funkcjonariusz działu ewidencji dzieli korespondencję zgodnie ze statusem prawnym osadzonych na skazanych i tymczasowo aresztowanych i przekazuje je do sekretariatu. Wysłanie korespondencji z jednostki powinno nastąpić nie później niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania przez skazanego (instrukcja k. 497-498). Przed wejściem życie przytoczonych regulacji, korespondencje urzędową od osadzonych odbierał tylko oddziałowy , a wychowawca dzielił ją na prywatną i urzędową , po czym przesyłki urzędowe były oddawane oddziałowemu w celu wystawienia potwierdzeń o przyjęciu (jeżeli zażądał tego osadzony), zwracane wychowawcy i dalej przekazywane do działu ewidencji, gdzie były sortowane w zależności od statusu nadawcy i rodzaju przesyłki , po czym przekazywane do sekretariatu Aresztu Śledczego w Ł., gdzie przesyłki urzędowe były rejestrowane w dzienniku korespondencyjnym. Od 8 grudnia 2010 r. w obieg korespondencji zaangażowanych jest dwóch funkcjonariuszy Działu Ewidencji (zeznania I. B. (1) k. 238-238 odw., zeznania P. G. (1) k. 238 odw., zeznania T. R. zeznania S. K. (1) k. 239 odw.240, zeznania D. B. (1) k. 344 odw.-345). Korespondencja urzędowa kierowana osadzonych z Aresztu Śledczego w Ł. do Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w Ł. , mimo tego, że jego siedziba znajduje się w budynku obok, , przekazywana jest adresatowi za pośrednictwem urzędu pocztowego. Wyznaczony pracownik Aresztu Śledczego w Ł. odbiera przesyłki z sekretariatu i zawozi do urzędu pocztowego . Odbiór listów ekonomicznych nie jest na poczcie kwitowany. (zeznania A. O. (1) k. 597 odw . – 598, zeznania M. A. k. 674 odw .) W listopadzie i grudniu 2010 r. przesyłki z urzędu pocztowego odbierali i dostarczali do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. pełnomocnicy Aresztu Śledczego w Ł. (pismo z Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. z 26.03.2014 r. k. 470, zeznania M. A. k. 674 odw.) Przesyłki rejestrowane , w tym listy polecone, są przyjmowane i doręczane na podstawie dokumentów , w których wymieniona jest każda przesyłka indywidualnie, natomiast przesyłki zwykłe są przyjmowane i doręczane sumarycznie. Pracownik Poczty Polskiej S.A. nie ma uprawnień do przekazywania korespondencji z Aresztu Śledczego w Ł. do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. (pismo z Poczty Polskiej SA z 15.07.2013 r. k. 455). Powód w listopadzie i grudniu 2010 roku sporządził dwa listy skierowane do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł.. Zgodnie z procedurą powód wręczył oba listy pracownikom Aresztu Śledczego w Ł., co otrzymał pokwitowania: w dniu 14 listopada 2010 r. – przez oddziałowego S. K. (1) , w dniu 20 grudnia 2010 r. – przez innego funkcjonariusza oddziałowego (pokwitowania k. 25, zeznania S. K. (1) k. 239 odw.). Na potwierdzeniach odbioru korespondencji urzędowej nr 35 i nr 42 wypełnionych przez powoda widnieje imię i nazwisko nadawcy i miejsce osadzenia („ A. N. , A.Ś. w Ł.” oraz adresat „Okręgowy Inspektorat S.W. w Ł.” i „Do --- STRONA 4 --- Dyrektora Okręgowego S.W. w Ł. (...)” ), informacja:: „wpłynęło dnia 14.11.2010 R.” , „wpłynęło dnia 20 GRU 2010 R.Areszt Śledczy w Ł.” „Wpłynęło dnia 2013-06-10 Areszt Śledczy w Ł.” oraz pieczątki „Oddziałowy C-1” i parafki osób potwierdzających wpłyniecie korespondencji”, a w przypadku pisma z 10.06.2013 r. - pieczątka Dział Ewidencji Aresztu Śledczego w ł. i parafka funkcjonariusza (dowody nadania k. 25, k. 501). Korespondencja powoda została odnotowana w dzienniku korespondencyjnym z datami 16 listopada 2010 r. i 21 grudnia 2010 r. , a następnie wysłana przez AŚ drogą pocztową odpowiednio w dniach 17 listopada i 22 grudnia 2010 r.(dziennik korespondencyjny – załącznik do akt). W dzienniku korespondencyjnym odnotowuje się datę wpłynięcia korespondencji do sekretariatu, , a w kolejnej rubryce „Załatwienie” - datę i adresata (dziennik korespondencyjny – załącznik do akt). Data wskazana w dzienniku jest datą nadania pisma w urzędzie pocztowym (zeznania A. O. (1) k. 598 , zeznania M. B. (1) k. 513 odw.-514). Wobec braku odpowiedzi ze strony Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł., powód dnia 6 czerwca 2011 r. złożył skargę do Centralnego Zarządu Służby Więziennej w W., zarzucając, iż podległe jednostki i inspektoraty służby więziennej lekceważą pisma osadzonych, czego wyrazem jest brak jakiekolwiek reakcji. Przedmiotowa skarga zgodnie z podziałem kompetencji została przekazana do OISW w Ł.. W udzielonej odpowiedzi z dnia 4 lipca 2011 r. OISW w Ł. poinformował, że po przeanalizowaniu urządzeń kancelaryjnych nie odnotowano wpływu korespondencji pochodzącej od powoda ( pismo o przekazaniu skargi k. 24; odpowiedź OISW k. 25, zeznania J. K. (1) k. 388-389). Od dnia 4 czerwca 2013 r. w Areszcie Śledczym w Ł. obowiązywała Instrukcja Nr 1/2013 Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. w sprawie prowadzenia nadzoru i cenzury nad korespondencją osadzonych przez administrację aresztu śledczego oraz organizacji przyjmowania i wydawania korespondencji osadzonych. Zgodnie z brzmieniem § 2 pkt 1-12 tej instrukcji, korespondencja urzędowa wysłana przez osadzonych przyjmowana jest przez oddziałowych codziennie w godzinach 8.00-9.00. osadzeni przekazują korespondencję urzędową oddziałowym . Oddziałowy przekazuje korespondencję urzędową osadzonych wychowawcom, którzy sprawują nad nią nadzór. Wyznaczony funkcjonariusz działu ewidencji odbiera od wychowawców korespondencję , odnotowuje na kopercie datę jej odbioru, dokonuje czynności, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, oraz tymczasowego aresztowania (pkt 5) . W dniu odbioru korespondencji funkcjonariusz działu ewidencji przekazuje ją funkcjonariuszowi wyznaczonemu przez kierownika działu celem sprawdzenia według statusu pranego osadzonych. Korespondencja odebrana z oddziałów mieszkalnych przed godziną 16.00 powinna zostać dostarczona do wyznaczonego funkcjonariusza działu ewidencji najpóźniej do godz. 10.00 dnia następnego. W dni wolne od pracy, czynności funkcjonariusza działu ewidencji określone w punkcie 5, wykonywane są przez oddziałowych . Podpisane potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej oddziałowi wydają osadzonych podczas apelu wieczornego. Wyznaczony funkcjonariusz działu ewidencji dzieli korespondencję zgodnie z e statusem prawnym osadzonych na skazanych i tymczasowo aresztowanych po czym tego samego dnia przekazuje do sekretariatu. Wysłanie korespondencji z jednostki powinno nastąpić nie później niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania przez skazanego lub tymczasowo aresztowanego (instrukcja k. 547-549. W dniu 10 czerwca 2013 r. przyjęcie listu kierowanego do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. pochodzący do A. N. (1) , zostało pokwitowane przez pracownika działu Ewidencji Aresztu Śledczego w Ł. S. M. (pokwitowanie k. 501, zeznania S. M. k. 562 odw. – 563) Dział Ewidencji Aresztu Śledczego w Ł. nie prowadzi rejestru korespondencji wysyłanej przez osadzonych. --- STRONA 5 --- Przesyłka (list zwykły) została dostarczona do sekretariatu Aresztu Śledczego w Ł. i w dniu 11 czerwca 2013 zarejestrowana w dzienniku korespondencyjnym (w tej dacie odnotowano cztery przesyłki od powoda) . W dniu 10 czerwca 2013 r. zarejestrowano żadnej przesyłki pochodzącej od A. N. (1) . W dniu 12 czerwca 2013 r. została przekazana do urzędu pocztowego przez pracownika Aresztu Śledczego w Ł. (kserokopia dziennika korespondencyjnego za okresie od 5.04.2013 do 18.07.2013 r. k. 544-546, pismo z Aresztu Śledczego w Ł. z 16.06.2014 r. k. 531, zeznania M. A. – protokół rozprawy z 21.01.2015 r. – od 00:02:37 do 00:10:01, k. 674 odw.). W dniu 2 grudnia 2013 r. powód złożył skargę do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. w związku z nieotrzymaniem odpowiedzi na swój list. W odpowiedzi na skargę z dnia 17 grudnia 2013 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. podniósł, że analiza urządzeń kancelaryjnych systemu Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności wskazuje, że pismo oznaczone w skardze w ogóle nie wpłynęło do siedziby Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. (pismo z 17.12.2013 r. k. 501). Powód zwrócił się o wyjaśnienie do Poczty Polskiej S.A. W odpowiedzi wyjaśniono, że z uwagi na charakter usługi, Poczta Polska nie ma możliwości jej weryfikacji. Zwykłe przesyłki listowne w przeciwieństwie do poleconych przesyłek listowych, nie podlegają obowiązkowi ewidencjonowania na żadnym etapie świadczenia usługi, tj. nadawca nie uzyskuje od operatora potwierdzenia nadania listu, natomiast Poczta Polska S.A. potwierdzenia doręczenia przesyłki adresatowi. Jak ustalono , wszelka korespondencja przekazywana przez pełnomocnika Aresztu Śledczego do Urzędu Pocztowego (...), jest na bieżąco opracowywana i przekazywana do przewozu lub wydzielana do doręczenia, jeżeli adres adresata jest w obszarze doręczeń ww. placówki pocztowej (pismo z Poczty Polskiej S.A. k. 502) Podczas odbywania kary pozbawienia wolności A. N. (1) pozostaje na wyłącznym utrzymaniu jednostki penitencjarnej. Powód w warunkach izolacyjnych nie jest zatrudniony, wobec czego nie uzyskuje dochodów. Nie dysponuje żadnym majątkiem i oszczędnościami. Na aresztanckim koncie depozytowym powoda na dzień 27.08.2014 r. zgromadzona była kwota 3895,31 zł (wypłacana w chwili zwolnienia) oraz kwota 0,36 zł, będąca do jego dyspozycji. (oświadczenie majątkowe k. 9; zaświadczenie o stanie konta k. 614). W dniu 9 września 2011 r. A. N. (1) złożył w Prokuraturze Apelacyjnej w Łodzi zawiadomienie o popełnieniu przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł. przestępstwa polegającego na zaniechaniu wysłania korespondencji urzędowej skazanego powoda nadanej w dniach 14.11. 2010 r. i 20.12.2010 r. . Postępowanie zawisło w Prokuraturze Rejonowej Łódź – Bałuty pod sygnaturą akt 2 Ds. 2288/11. Postanowieniem z dnia 27 października 2011 r. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy Służby Więziennej Aresztu Śledczego w Ł. poprzez utrzymywanie i nienadawanie dalszego biegu pismom i wnioskom przebywającego tam A. N. (1) złożonym w dniach 14.11.2010 i 20.12.2010 adresowanych do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł., tj. przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. – wobec tego, ze czynu nie popełniono (postanowienie k. 13-14 załączonych akt sprawy 2 Ds. 439/12 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty). Powyższe postanowienie zostało uchylone do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z dnia 1 marca 2012 roku wydanym w sprawie V Kp 1113/11 (postanowienie k. 32-33 załączonych akt sprawy 2 Ds. 439/12 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, zarejestrowanej pod sygnaturą akt 2 Ds. 493/13, Prokurator postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 roku umorzył śledztwo wobec braku danych dostatecznie uzgadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa (postanowienie k. 79-80 załączonych akt sprawy 2 Ds. 439/12 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty). --- STRONA 6 --- Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi po rozpoznaniu zażalenia A. N. (1), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie postanowieniem wydanym w dniu 25 lipca 2012 r. w sprawie V Kp 519/12 (postanowienie k. 100 załączonych akt sprawy 2 Ds. 439/12 Prokuratury Rejonowej Łódź – Bałuty). Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd oparł się na powołanych dowodach. W szczególności dowód z dziennika korespondencji załączonego do akt sprawy oraz kserokopii jego fragmentu w zakresie interesującym Sąd (dotyczącym czerwca 2013 r.) w połączeniu z zeznaniami świadka A. O. (1) i M. B. (1) , pozwolił na poczynienie ustalenia, że korespondencja powoda Dziennik nie stanowi dokumentu urzędowego. Nie jest to też dowód z dokumentu prywatnego (art. 245 k.p.c.), jako że brak jest podpisu pod oświadczeniami o wpływie i załatwieniu korespondencji (są wskazane tylko imiona i nazwiska nadawców oraz nazwy adresatów). Analiza zapisów załączonego do akt sprawy dziennika prowadzi do wniosku, że był on prowadzony rzetelnie, z zachowaniem chronologii. Wobec tego, Sad uznał, że zapisy w dzienniku korespondencji odzwierciedlają rzeczywisty obraz rzeczy i mogą być podstawą prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie. Na taka ocenę dowodowej przydatności dziennika nie ma wpływu okoliczność, że daty zapisy dat zawierają poprawki (z 16/11. na 17/11 i z 21/12 na 22/12) . Dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej istotne znaczenie ma jednak nie data nadania, lecz sam fakt, że korespondencja opuściła sekretariat Aresztu Śledczego w Ł.. Procedurę obiegu korespondencji od osadzonych Sąd odtworzył na podstawie dokumentów – Instrukcji sporządzonych przez Dyrektora pozwanej jednostki oraz – w zakresie, w jakim nie była ona uregulowana przed dniem 29.11.2010 r. – na podstawie zeznań świadków I. B., P. G., S. K., D. B. , M. B. , A. O. , T. R. . Odnośnie istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności sposobu doręczania pism pochodzących w od osadzonych w Areszcie Śledczym w Ł. do Okręgowego inspektoratu Służby Więziennej w Ł. , mieszczących się pod tym samym adresem , przesłuchani w toku procesu świadkowie zeznawali w sposób rozbieżny . W szczególności S. D. oraz J. K. oraz przesłuchany w charakterze strony M. P. (1) wskazywali, że listy tego rodzaju są doręczane przez funkcjonariuszy aresztu z pominięciem poczty. Należy jednak wziąć pod uwagę , że twierdzenia te pozostają a w sprzeczności z zeznaniami A. O. (1) która zajmuje się w sekretariacie Aresztu korespondencją osadzonych nieprzerwanie do 2008 roku , podczas gdy do obowiązków S. D. nie należał nadzór nad sekretariatem , a J. K. był funkcjonariusze Okręgowego Inspektoratu SW w Ł. . M. P. (1) zaś odnosił się do teraźniejszości , podnosząc że wszystko wskazuje że taka praktyka miała miejsce w 2010 roku, co jednak nie jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy . W ej sytuacji, Sąd ustalił stan faktyczny w omawianym zakresie , na podstawie zeznań A. O. (1) , posiadającej wiedzę o obiegu korespondencji pochodzącą bezpośrednio z własnego doświadczenia , i to zarówno co do roku 2010 jak i 2013 . wsparciem dla zgodności z rzeczywistością zeznań A. o. co do procedur wysłania listów osadzonych w roku 2013 , są zeznania M. B. (1) , pracującej w pozwanej jednostce od roku 2011 . Sąd pominął dowód z zeznań J. H. jako nieprzydatny , ponieważ świadek był funkcjonariuszem Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w okresie od wiosny 2012 r. do 15 grudnia 2013 r. , nie mógł zatem wypowiadać się na okoliczność trybu doręczania przesyłek miedzy tą jednostką a Aresztem Śledczym w Ł. w listopadzie i grudniu 2010 roku , a tego okresu dotyczyła odpowiedź J. K. (1) na skargę powoda , sformułowana w piśmie z dnia 4.07.2011 r. Nie mogły stać się miarodajną podstawą ustaleń faktycznych zeznania M. P. (2) i J. B., ponieważ stanowią one jedynie powtórzenie informacji uzyskanych od powoda , zainteresowanego bezpośrednio wynikiem procesu. Okoliczność, że A. N. (1) skarżył się współwięźniom na kłopoty z korespondencją nie może stanowić dowodu na poparcie roszczeń powoda , jako że nie zostało wykazane jakimkolwiek obiektywnym dowodem, że funkcjonariusze pozwanej jednostki ponoszą odpowiedzialność za zagubienie jego korespondencji. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r.(k. 479 odw.) wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka R. T. zgłoszonego na okoliczność treści pisma sporządzonego w imieniu Poczty Polskiej z dnia 15.07.2013 r. (k. 455, wniosek k. 454). Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że po upływie trzech lat, zeznania tego --- STRONA 7 --- świadka ograniczyłyby się do potwierdzenia faktu podpisania pisma. Trudno bowiem oczekiwać, że świadek po takim czasie zachował pamięć co do szczegółów sporządzenia pisma. Ponadto, kwestia, kto odbierał przesyłki z Aresztu do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. została wyjaśniona zeznaniami M. A.. W dniu 2 kwietnia 2014 r . Sąd oddalił również wniosek powoda (k. 457) o dopuszczenie dowodu z zeznań A. S. – pełniącej obowiązki psychologa w Areszcie Śledczym w Ł. w 2010 roku (k. 479 odw.) na okoliczność stanu zdrowia psychicznego powoda, jego wrażliwości i specyfiki osobowości . Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2016 r. (k. 733), Sąd oddalił wnioski powoda o o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychiatry i psychologa na okoliczność oceny skutku pomiędzy stanem zdrowia powoda a opisanymi zaniechaniami i zaniedbaniami pozwanego (wniosek k. 214) , ponowny wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka A. S. (wniosek k. 637 odw.), o załączenie książki zdrowia (k. 214) ponowne przesłuchanie świadka I. B. (1) i J. B., jak również oddalił wniosek o przesłuchanie wychowawcy K. K. (k. 733 odw.). Przeprowadzenie wszystkich wnioskowanych przez powoda dowodów jest w świetle całokształtu zgromadzonego materiału, zbędne, żaden z proponowanych środków dowodowych nie może bowiem doprowadzić do ustalenia treści pism wysłanych przez powoda do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. , jak również etapu, na jakim nastąpiło ich zaginięcie, w szczególności – nie da się za ich pomocą wykluczyć , że miało to miejsce po nadaniu przez pracownika Aresztu w urzędzie pocztowym . Skoro tak, to nie można określić czy w ogóle doszło do działania pozwanego, z którym powód wiąże naruszenie swojego dobra osobistego, a więc dowód na okoliczność związku między stanem zdrowia powoda a tymi działaniami nie powinien być przeprowadzany. Sąd zważył, co następuje : Powództwo podlegało oddaleniu. Roszczenie powoda należy analizować w świetle przesłanek wynikających z art. 23 k.c. i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. W myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności m.in. zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Powołany przepis nie zawiera jednak definicji dóbr osobistych, jak również nie stanowi wyczerpującego katalogu tych dóbr. Konstrukcja przepisu wyraźnie wskazuje, że mamy do czynienia z wielością dóbr osobistych, z których każde zasługuje na ochronę. Poza tym sfera dóbr osobistych ulega cały czas rozwojowi oraz przekształceniom. Z istoty zmienności katalogu dóbr osobistych wynika, bowiem, że wraz ze zmianami stosunków społecznych mogą pojawiać się i znikać pewne dobra osobiste podlegające ochronie. Określone wartości mają jednak tak duże znaczenie, że tradycyjnie zalicza się je do kategorii dóbr osobistych. Niekwestionowaną cechą dóbr osobistych jest ich niemajątkowy charakter. Dobra osobiste spełniają również funkcje indywidualizujące podmiot, gdyż ich ścisły związek z podmiotem wyraża się tym, że powstają one razem z podmiotem i razem z nim wygasają oraz że nie mogą przechodzić na inne osoby lub być na nie przenoszone (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku 18 lipca 2001 r., I A Ca 242/01, opubl: OSA 9/02 poz. 50). Przepisy prawa materialnego nie zawierają jednej uniwersalnej definicji dóbr osobistych. Za przeważającą w doktrynie i w orzecznictwie należy uznać koncepcję obiektywną, według której dobra osobiste są wartościami o charakterze niemajątkowym, wiążącymi się z osobowością człowieka, uznanymi powszechnie w społeczeństwie. Dobra osobiste są zatem pojęciem z zakresu prawa, a nie faktów. W przepisie art. 24 § 1 k.c., będącym podstawą prawną roszczenia o ochronę dóbr osobistych, ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego (art. 23 k.c.). Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (art. 6 k.c.), nie zwalnia go to jednak od obowiązku wykazania, że do naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego faktycznie doszło. Ciężar przytoczenia faktów --- STRONA 8 --- w tym zakresie spoczywa więc na powodzie, który powinien wywiązać się z niego w zakresie umożliwiającym sądowi sprawdzenie zasadności żądania. Poza przepisem art. 23 k.c., który określa takie dobra osobiste jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, także Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483) w kilku przepisach reguluje problematykę dóbr osobistych. Taki charakter ma norma art. 49 Konstytucji, która gwarantuje wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony. W wyroku z dnia 24 września 2010 r. w sprawie IV CSK 87/10 (LEX nr 622216), Sąd Najwyższy stwierdził, że wolność komunikowania się jest jedną z konsekwencji szeroko rozumianej wolności obywatelskiej i osobistej, obejmującej wszystkie formy porozumiewania się między ludźmi, natomiast tajemnica korespondencji jest pojęciem znacznie węższym, związanym przede wszystkim z prawem każdego człowieka do poszanowania jego życia prywatnego, jego prawa do zachowania w tajemnicy treści przekazu kierowanego do innych osób lub instytucji. Przepis art. 49 Konstytucji zapewnia prawo i wolność komunikowania się oraz ochronę tajemnicy korespondencji, a więc dotyczy w istocie dwóch praw i wolności ściśle ze sobą powiązanych i objętych często w literaturze jednym terminem „prawo komunikowania się”. Podkreślić jednak należy, że wolność komunikowania się jest jedną z konsekwencji szeroko rozumianej wolności obywatelskiej i osobistej, obejmującej wszystkie formy porozumiewania się między ludźmi, natomiast tajemnica korespondencji jest pojęciem znacznie węższym, związanym przede wszystkim z prawem każdego człowieka do poszanowania jego życia prywatnego, jego prawa do zachowania w tajemnicy treści przekazu kierowanego do innych osób lub instytucji. Odzwierciedla to treść art. 8 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka i Obywatela, łączącego prawo do poszanowania korespondencji z prawem do poszanowania życia prywatnego, rodzinnego oraz mieszkania. W kontekście wskazanych wyżej przepisów Konstytucji i Europejskiej Karty Praw Człowieka i Obywatela należy rozumieć użyte w art. 23 k.c. pojęcia odnoszące się do dóbr osobistych: wolności i tajemnicy korespondencji. Dobrem osobistym wynikającym z prawa do wolności osobistej i obywatelskiej jest szeroko rozumiane prawo do porozumiewania się (komunikowania) z innymi przy użyciu różnych form komunikacji, także listownej. Prawo to może być ograniczone w drodze ustawy, co dotyczy między innymi osób pozbawionych wolności. Jednak w granicach, w jakich zostało im przyznane, nikt nie może go naruszać, w szczególności przez uniemożliwienie dotarcia korespondencji do adresata, w tym niszczenie korespondencji, przywłaszczenie jej czy stworzenie lub tolerowanie przez administrację zakładu karnego warunków sprzyjających ginięciu korespondencji i nie zapewnienie odpowiednich procedur kontrolujących wysłanie jej z zakładu karnego do adresata, co jest obowiązkiem administracji sprawującej pieczę nad korespondencją osób osadzonych w zakładzie karnym, od chwili przekazania przez nie przesyłki funkcjonariuszowi zakładu, do chwili wysłania jej poza zakład. Jeżeli doszło do zaniedbań w tym zakresie i uniemożliwienia dotarcia korespondencji do adresata, może to oznaczać w konkretnych okolicznościach faktycznych naruszenie dobra osobistego, w rozumieniu art. 23 i art. 24 k.c. Wszystkie te argumenty pozwalają na wyprowadzenie wniosku, że istnieje dobro osobiste w postaci szeroko rozumianego prawa do komunikowania się oraz że dobro to przysługuje powodowi w granicach dopuszczonych w stosunku do osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. Ochrona dóbr osobistych może być realizowana za pomocą różnych środków i mieć zarówno charakter niemajątkowy, jak i majątkowy. Ochrona taka przysługuje przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego, rozumianym jako zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Zarazem art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego, Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia . Powołane przepisy wymieniają tym samym, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby doszło do udzielenia ochrony prawnej dóbr osobistych. Przesłanki te są następujące: a) --- STRONA 9 --- istnienie dobra chronionego prawem, b) naruszenie lub przynajmniej zagrożenie naruszeniem danego dobra, c) bezprawność działań naruszających-brak kontratypu naruszenia. Istnienie pierwszej przesłanki, zostało omówione powyżej. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Wskazany przepis wprowadził domniemanie bezprawności działania. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Działanie nie jest bezprawne zwłaszcza wówczas, gdy jest oparte na przepisie obowiązującego prawa. Przeprowadzone w toku ponownego rozpoznania sprawy postępowanie dowodowe nie dostarczyło jednoznacznej odpowiedzi na pytanie , z jakich przyczyn przesyłki z dnia 14 listopada i 20 grudnia 2010 r. nie dotarły do adresata, tj. Okręgowego Inspektoratu Służy Więziennej w Ł., a jeśli doszło do ich zagubienia, to na jakim etapie to nastąpiło , a przede wszystkim – czy odpowiedzialność za to ponoszą funkcjonariusze Aresztu Śledczego w Ł.. Brak jest zatem podstaw do uznania, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda na skutek bezprawnego działania strony pozwanej . Kwestię prawa skazanych do prowadzenia korespondencji regulują przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90 z 1997 r., poz. 557 z późn. zm.) (zwanej dalej : k.k.w.) i wydanego na jego podstawie rozporządzenia wykonawczego . Stosownie do art. 102 pkt 11 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2011 r. , skazany ma prawo do prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, samorządowymi oraz Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Od 1 stycznia 2012 roku skazanym przysługuje również uprawnienie do prowadzenia korespondencji z Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru w zakładzie karnym wysyłanej przez niego korespondencji urzędowej. Na kopercie umieszcza się odcisk stempla z nazwą jednostki penitencjarnej oraz odnotowuje się datę jej odbioru (art. 105 § 7 k.k.w.). Zgodnie z § 20 ust.2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) przyjmujący w zakładzie karnym korespondencję urzędową wysyłaną przez skazanego wydaje nadawcy pisemne potwierdzenie jej odbioru oraz odnotowuje na kopercie datę odbioru. Potwierdzenie sporządza się w jednym egzemplarzu; duplikatu potwierdzenia nie wydaje się. Skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20 g, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach może otrzymać także na dalszą korespondencję (§18 cytowanego rozporządzenia). informacje o jednostce orzeczenia sądów --- STRONA 10 --- Koszty przesłania wniosków, skarg i próśb ponosi skazany, a jeżeli nie posiada pieniędzy, otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty i znaczki pocztowe poza limitem określonym w § 18 (§ 22 cytowanego rozporządzenia) . Analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje asumpt do wniosku , że pozwany Areszt Śledczy umożliwiał powodowi korzystanie z tego prawa. Świadczą o tym liczne adnotacje w dzienniku korespondencyjnym o przekazywaniu poczcie pism powoda skierowanych do różnych urzędów i instytucji. A. N. (1) sam zresztą przyznał, że miał problemy z korespondencją kierowaną jedynie do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. , inne listy docierały do adresatów bez żadnych przeszkód. Zgromadzone dowody nie pozwoliły na ustalenie, że przesyłki z dnia 14 listopada , 20 grudnia 2010r. i 10 czerwca 2013 r. zostały celowo przetrzymane, czy zagubione. W aktach znajdują się również potwierdzenia nadania i odbioru przedmiotowych pism wydawane zgodnie z art. 105 § 7 k.k.w. i § 20 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Oceny sytuacji nie zmienia to, że listy nie zostały odnotowane przy wpływie korespondencji do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. . Ta okoliczność nie jest jeszcze równoznaczna z tym, że przesyłki nie dotarły do adresata. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim okoliczność, że powód zdecydował się na wysłanie korespondencji tzw. listem zwykłym, co do którego nie istnieje obowiązek ewidencjonowania nadania w urzędzie pocztowym ani potwierdzenia przez adresata odbioru listu, jak również udział w procesie przekazywania korespondencji urzędowej osadzonych podmiotu trzeciego tj. Poczty Polskiej S.A. Nie można zatem wykluczyć, że to operator pocztowy ponosi odpowiedzialność za niedoręczenie listów powoda. Nie ulega wątpliwości – również z uwagi na rodzaj przesyłek - że powód nie mógł zgłosić reklamacji co do doręczenia przesyłek , które w jego przekonaniu nie zostały doręczone do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł.. Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego (Dz. U. Nr 183, poz.1795), które obowiązywało od 12 listopada 2003 r. do 21 grudnia 2013 r. prawo wniesienia reklamacji przysługiwało jedynie w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 23 prawa pocztowego, przesyłka rejestrowana w rozumieniu ustawy to przesyłka przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie weryfikacji twierdzeń powoda odnośnie treści pism , które miały zawierać zaginione przesyłki, albowiem na potwierdzeniach nadania korespondencji urzędowej do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. , pokwitowanych przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł., a wypełnionych przez powoda, nie zostały umieszczone żadne informacje identyfikujące temat pism. W rezultacie, nie można z całą pewnością stwierdzić, że listy ,których wysłanie za pośrednictwem poczty odnotowano w dzienniku korespondencyjnym prowadzonym przez pracownika sekretariatu jednostki były tymi samymi, których wpływu nie odnotowano w urządzeniach ewidencyjnych Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł.. Innymi słowy , okoliczność, że Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Ł. nie odnotował wpływu określonych przesyłek od powoda nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem , że te właśnie listy zostały przez powoda nadane w Areszcie Śledczym w Ł. i zagubione w drodze do adresata. Reasumując, Sąd uznał, iż brak jest podstaw do przypisania pozwanemu Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w Ł. naruszenia dóbr osobistych powoda i oddalił powództwo. Na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążono powoda kosztami procesu, uznając, że z uwagi na jego sytuację materialną i życiową (długoletnie przebywanie w jednostce penitencjarnej , gdzie nie jest odpłatnie zatrudniony, brak regularnych --- STRONA 11 --- wpływów na rachunek depozytowy, symboliczna kwota pozostająca do dyspozycji powoda – k. 614) , przemawiają za tym względy słuszności.