Postanowienie II C 1086/11 UZASADNIENIE Pismami z dnia 12 lipca 2010 r. oraz 14 lipca 2011 r.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 1086/11 UZASADNIENIE Pismami z dnia 12 lipca 2010 r. oraz 14 lipca 2011 r., potraktowanymi jako pozew, złożony w dniu 15 lipca 2011 r., skierowany przeciwko Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu w Ł., powód O. W. wniósł kolejno o : - zasądzenie kwoty 150.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z powodu zajmowania celi mieszkalnej dla palących, z nieprawidłową wentylacją i blendami, - zasądzenie kwot 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oraz 2000zł miesięcznie renty dożywotniej z powodu niewykonania zabiegu operacyjnego oka. Uzasadniając swoje roszczenie w wyżej wymienionych pismach powód podał, że przebywając w Areszcie Śledczym w Ł., będąc osobą niepalącą zajmował celę przeznaczoną dla osób palących do czasu przeniesienia go do jednostki penitencjarnej w K.. Dodatkowo cela posiadała wadliwą wentylację oraz blendy. Zdaniem powoda spowodowało to u niego objawy choroby wieńcowej oraz trudności z oddychaniem. Nadto, powód wskazał również na nieprawidłowe leczenie zerwanego ścięgna oraz oka. Podał, iż Służba Zdrowia Aresztu Śledczego w sposób nieuzasadniony odkładała termin rozpoczęcia leczenia, co wpłynęło na pogorszenie jego stanu zdrowia, spowodowało dolegliwe bóle głowy oraz oczodołu. (zarządzenie k. 1, notatki urzędowe k. 2,4 pisma k-3,5-6. koperta z datą nadania k. 16) W odpowiedzi na pozew strona pozwana nie uznała powództwa, wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa -Prokuratorii Generalnej Skarbu. Podniosła także zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres do dnia 22 lipca 2008 r. (odpowiedź na pozew k. 67-72, pismo k. 61-63) W piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r. powód sprecyzował, że wnosi o zasądzenie kwoty 150.000 zł z tytułu naruszenia dóbr osobistych . Oświadczył, że dochodzone przez niego roszczenia wiążą się z osadzeniem w celach przeludnionych, w złym stanie z powodu zawilgocenia, zagrzybienia, z brakiem wydzielonego kącika sanitarnego . Wskazał, iż złe warunki sanitarno-higieniczne przyczyniły się do zakażenia jego prawego oczodołu bakterią gronkowca złocistego. Poza tym podtrzymał zarzuty wskazane w pozwie. /pismo k. 222-226/ Pismem z dnia 14 maja 2013 r. powód dodatkowo podniósł również brak możliwości skorzystania z telefonu w dniu 9 maja 2013 r., ograniczający mu prawo do skontaktowania się z pełnomocnikiem oraz rodziną, brak kontaktu z wychowawcą i lekarzem, zły stan celi, w której go osadzono ( tj. brak oświetlenia, brak środków czystości, nie wydzielony sanitariat, nieszczelne okna), skutkujące naruszeniem jego godności, prawa do prywatności, narażeniem na stres, uszkodzenie ciała oraz utratę zdrowia. (pisma k. 496,498,500). Pismem z dnia 23 stycznia 2014 r. powód rozszerzył podstawę faktyczną swojego żądania o odmowę wezwania do niego przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Ł. karetki pogotowia w dniu 20 stycznia 2014 r. ( pismo k. 690) W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2014 r. powód wskazał, że dochodzi zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną brakiem właściwej opieki medycznej, umieszczeniem w celi mieszkalnej dla osób palących podczas, gdy deklarował, że jest osobą niepalącą przez co doznał uszczerbku na zdrowiu oraz psychicznego cierpienia w czasie osadzenia w Areszcie Śledczym w Ł. w okresie od września 2004 r. do chwili obecnej. --- STRONA 2 --- ( pismo k. 779-781) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód od wielu lat przebywa w jednostkach penitencjarnych. /okoliczność bezsporna/ W Areszcie Śledczym w Ł. był osadzony w okresach: - od dnia 7 października 2002r. do 8 stycznia 2003r., - od dnia 5 czerwca 2003r. do 11 czerwca 2003r., - od dnia 20 sierpnia 2003r. do 20 stycznia 2004r., - od dnia 1 września 2004 do 10 marca 2005r., - od dnia 21 kwietnia 2005r. do 30 listopada 2005r., - od dnia14 grudnia 2005 do 24 stycznia 2007r., - od dnia 7 stycznia 2009 do 16 czerwca 2010r. (zaświadczenie k. 73,227) Następnie przebywał w ZOZ Zakładu Karnego w K. z tym, że w okresie od 24 lipca 2010 r. do dnia 26 lipca 2010 r. przebywał na Oddziale Kardiologii (...) zaś od dnia 26 lipca 2010 r. do dnia 13 sierpnia 2010 r. był leczony w ZOZ Szpitalu Zakładu Karnego Nr (...) we W.. Od dnia 14 kwietnia 2011 r. był umieszczony w Zespolonym ZOZ Zakładu Karnego w C., skąd przewieziono go w dniu 22 czerwca 2011 r. do Aresztu Śledczego w K.. Od 1 lipca 2011 r. powód ponownie przebywał w ZOZ Zakładu Karnego w K. . W Areszcie Śledczym w Ł. powód został osadzony kolejny raz od dnia 9 maja 2013 r. do dnia 3 kwietnia 2014 r., kiedy to został przetransportowany do Zakładu Karnego w C.. Do Aresztu Śledczego w Ł. powrócił następnie w dniu 27 listopada 2014 r. /dokumentacja lekarska powoda, załączona do akt niniejszej sprawy; karta informacyjna k. 39-41, 42-43 / Areszt Śledczy w Ł. jest jednostką pierwszej kategorii zabezpieczenia ochronnego, przeznaczoną dla tymczasowo aresztowanych mężczyzn, w tym skazanych, wobec których toczą się dalsze procesy. (okoliczność znana urzędowo) W latach 2002 – 2007 w Areszcie Śledczym w Ł. przeprowadzono generalny remont, który doprowadził do oddzielenia kącików sanitarnych od reszty celi. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych osłonięte zostały wówczas konstrukcją stalową pokrytą płytą HDF do wysokości 210 centymetrów. Początkowo, w większości cel zabudowa ta była jedynie częściowa, a wejście do kącika sanitarnego zasłaniała kotara z materiału, później montowano drewnianą przesłonę umocowaną na zawiasach do wysokości około półtora metra. Zabudowa zakończyła się w 2007 roku. Od początku 2013 roku realizowane jest podwyższanie zabudowy. W ok. 150 celach już podwyższono zabudowę kącików od podłogi do sufitu i zamontowano pełnowymiarowe drzwi. Wszystkie cele w Areszcie Śledczym w Ł. są skanalizowane i mają doprowadzoną zimną wodę. (okoliczności znane Sądowi urzędowo; raport k. 1099-1102) W oknach Aresztu Śledczego w Ł. zamontowane są przesłony okienne (tzw. blendy ). Montaż przesłon wynikał z przepisów specjalnych dla zakładów karnych i aresztów śledczych. Przesłony posiadały wymagane przepisami aprobaty i certyfikaty i zostały wykonane z materiałów dopuszczonych do obrotu w budownictwie . --- STRONA 3 --- Cele w Areszcie Śledczym w Ł. posiadają wentylację grawitacyjną wywiewną poprzez kanały wentylacyjne kominowe i jest to rozwiązanie zgodne z wymogami dla tego typu pomieszczeń. Istniejące przewody wentylacyjne służą do wentylacji kącika sanitarnego. Przewody wentylacyjne podlegają okresowym kontrolom przez osoby uprawnione i są poddawane naprawom bieżącym i według wskazań osoby uprawnionej. Same przekroje poprzeczne przewodów pionowych pozostają przez cały czas bez zmian. Natomiast często występują przypadki przesłaniania kratek wentylacyjnych przez osadzonych. (okoliczności znane sądowi notoryjnie, poznane w związku z rozpoznawaniem licznych, analogicznych spraw ( np. II C 95/14 tut. Wydziału), w których wydane zostały opinie biegłych ds. budownictwa (np. S. S., K. Ś., W. P., K. H.; sprawozdanie k. 75-80 ). Od grudnia 2009 r. w Areszcie Śledczym w Ł. nie występowało zjawisko „przeludnienia”. Również wizytacja przeprowadzona w marcu 2014 r. przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji nie ujawniła nieprawidłowości związanych z rozmieszczeniem osadzonych w Areszcie. (sprawozdanie z wizytacji k. 75-81, raport KMP k. 1099-1102 ) Przy przyjęciu do Aresztu Śledczego w Ł. w dniu 8 stycznia 2009 r. powód zadeklarował się jako osoba paląca . /rozmowa po przetransportowaniu k. 82 / Został wówczas umieszczony w celi dla palących . /okoliczność bezsporna; zeznania świadków L. J. k. 342, S. W. k. 391, M. C. k. 427/ Gdyby powód zgłosił, że jest osobą niepalącą zostałby przeniesiony do celi dla niepalących . /zeznania świadka K. M. k. 239/ W dniu 26 lutego 1995 r. powód został pobity przez współosadzonego, doznając urazu oka, które zakwalifikowano do usunięcia. /orzeczenie Komisji Lekarskiej z dnia 24 stycznia 1996 r. – szara koperta wśród dokumentacji lekarskiej, załączonej do niniejszej sprawy) Z tej przyczyny był kilkakrotnie operowany. W 1996 r. usunięto mu gałkę oczną prawą, w 1998 r. zrekonstruowano oczodół, w 2000 r. i 2001r. dokonano plastyki oczodołu. (świadectwo lekarskie k. 97) W 2002 roku powód został zakwalifikowany do zabiegu wyłuszczenia oczodołu prawego w Oddziale Chirurgii Plastycznej Kliniki (...) we W.. Czas oczekiwania określono na 8 lat. W lutym 2004 r. powód przebywał na przerwie w odbywaniu kary pozbawienia wolności, którą uzyskał w celu poddania się leczeniu operacyjnemu w Klinice (...) w Ł., jednak zabieg nie odbył się . Kolejny termin był wyznaczony na dzień 1 lutego 2005 r., ale zabieg również nie odbył się z uwagi na potwierdzone samouszkodzenie, polegające na wbiciu kawałka drutu miedzianego do oczodołu prawego . W styczniu 2005 r. powód został przewieziony do Aresztu Śledczego w B. celem usunięcia ciała obcego, ale okazało się to niemożliwe ze względu na jego umiejscowienie. Stwierdzono wówczas, że zabieg powinien odbyć się w ramach oddziału neurochirurgii. W okresie od 10 marca 2005 r. do dnia 20 kwietnia 2005 r. powód przebywał w Oddziale Neurologicznym Szpitala Aresztu Śledczego w G.. W dniu 1 kwietnia 2005 r. w Klinice (...) w G. został poddany operacyjnemu usunięciu ciała obcego . --- STRONA 4 --- W późniejszym okresie powód wielokrotnie konsultowany był okulistycznie w specjalistycznych klinikach w celu wykonania rekonstrukcji oczodołu. Z konsultacji, jakim był poddawany wynikało, że zabieg taki nie jest zabiegiem zdrowotnym a estetycznym i może odbyć się w trybie planowym. W dniu l7 stycznia 2006 r. powód był konsultowany w Szpitalu (...) w Klinice (...) w W., gdzie badający go specjalista chirurgii plastycznej wskazał, że ewentualny zabieg, do którego istnieją wskazania tylko natury estetycznej może być wykonany po ustąpieniu procesu zapalnego w oczodole i nie ma wskazań do pilnej rekonstrukcji samych załamków spojówkowych. W dniach 22 lipca do 24 września 2007r. powód był hospitalizowany w Oddziale Chorób Wewnętrznych Zakładu Karnego Nr (...)Ł. z rozpoznaniem przewlekłego procesu zapalnego oczodołu prawego wywołanego gronkowcem złocistym z objawami ogólnoustrojowymi. W 2009r. powód był kilkakrotnie konsultowany okulistycznie z powodu stanu zapalnego oczodołu prawego, między innymi w Oddziale Okulistycznym Aresztu Śledczego w Ł. . Pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. strona pozwana wystąpiła do Oddziału (...)w P., gdzie ustalono, iż dnia 2 grudnia 2002 r. powód został wpisany na listę pacjentów oczekujących na zabieg, a czas oczekiwania określono na 8 lat. W dniu 25 listopada 2009r. powód był konsultowany w Klinice (...) w Ł., gdzie ustalono datę zabiegu na kwiecień 20l0r. Jednakże z uwagi na pismo powoda z dnia 17 marca 2010 r., wystosowane przez powoda do Ordynatora Kliniki (...) im . (...)w Ł., dyrektor ds. medycznych szpitala nie wyraził zgody na wykonanie zabiegu u powoda w w/w szpitalu. ( karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 39, 120-121, 126, 153, notatki służbowe k. 83,117, 160-177, 641,kserokopia książki zdrowia osadzonego k. 85-96, 105-108, 111-112, 114, 127-130, 132, 147-149, 151, 156, 455, świadectwa lekarskie k. 97-103, 116, 122, 133, 136,138,140,pisma k. 109,110,113,115,118, 119, 123-125, 131,135, 144-146,154,155, 158,178,181-183, 711-712informacja k. 143, konsultacja k. 157; oryginały dokumentacji medycznej załączone do akt niniejszej sprawy, zeznania świadków K. M. k. 239-240, J. S. k. 240-241/ Na dzień 26 czerwca 2013 r. powód miał wyznaczony termin zabiegu operacyjnego wypatroszenia oczodołu prawego w P.. Od zabiegu odstąpiono, a kolejny termin wyznaczono na dzień 27 listopada 2013 r. Ostateczny termin zabiegu operacyjnego wypatroszenia oczodołu prawego ustalono na 11 lutego 2015 r. (pismo k.748) W styczniu 2010 r. powód był konsultowany przez lekarza ortopedę ze względu na uraz stawu łokciowego. Wykonano szereg badań specjalistycznych . (notatka służbowa k. 84) Zlecono także konsultację neurologiczną, która odbyła się w Areszcie Śledczym 2 sierpnia 2005 r., ponieważ powód cierpi na padaczkę. (pismo k.99) Powód odbył też wizyty u specjalisty z zakresu psychiatrii ze względu na zaburzenia osobowości. (świadectwo lekarskie k. 99, historia choroby k. 721-722) Powód wielokrotnie składał skargi na leczenie go w jednostkach penitencjarnych do różnych organów . /pismo k. 316,317, 318, 374, 375, 649, 707,708,1104,oryginały dokumentacji medycznej, załączonej do akt sprawy, postanowienie k. 319, kserokopie książki zdrowia powoda k. 705-706, postanowienie k. 1105-1106, zeznania świadka J. K. k. 1145 v. / --- STRONA 5 --- Składał także doniesienia do Prokuratury dotyczące zaniechań funkcjonariuszy strony pozwanej w procesie jego leczenia okulistycznego . Postępowanie takie prowadziła Prokuratura Rejonowa Łódź – Bałuty w Łodzi w sprawie 2 Ds. 177/10. Sprawa została prawomocnie umorzona. /postanowienia k. 759-764/ W kwestii zaniedbań w procesie leczenia, na skutek skargi powoda, wypowiadał się także Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w Ł.. W dniu 16 września 2015 r. odmówiono wszczęcia postępowania wyjaśniającego. /akta OROZ, załączone do niniejszej sprawy / Z punktu widzenia okulistycznego u powoda występuje stan po usunięciu gałki ocznej prawej. Powód cierpi na zarośnięcie prawego worka spojówkowego z owrzodzeniem i przewlekłym stanem ropnym w obrębie oczodołu. W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. powód przechodził liczne stany zapalne oczodołu prawego, które nie pozostawiły trwałych blizn. Od 2002 r. oczekuje na zabieg wypatroszenia oczodołu prawego, celem założenia w nim protezy gałki ocznej. Powód wielokrotnie był konsultowany okulistycznie w medycznej jednostce więziennej, jak również poza nią. Pacjent był kierowany przez okulistę do zabiegu plastyki oczodołu, nie był to zabieg konieczny, leczący, a jedynie estetyczny. Nie jest to stan nagły, wymagający natychmiastowego działania z tym, że jego nie wykonanie powoduje dolegliwości ze strony oczodołu, dyskomfort, stany bólowe, gromadzenie się wydzieliny. Proces zapalny był także skutkiem samouszkodzeń powoda, także i w trakcie leczenia. Rekonstrukcja oczodołu miała zapewnić korzystanie z protezy ocznej. Jest to aspekt jedynie estetyczny i z tego powodu nie ma wskazań co do przeprowadzenia zabiegu w trybie pilnym. Istotne jest jednak usunięcie wszelkich ognisk infekcji, które mogą być powodem nawracających zapaleń oczodołu. Nie można stwierdzić, gdzie powód zaraził się gronkowcem złocistym. (pisemna opinia biegłego okulisty k.593- 595,pisemna opinia uzupełniająca k. 643-644, opinia ustna uzupełniająca k. 744 v.- 745, zeznania świadka J. S. k. 240, protokół k.745, opinia biegłego okulisty k.1004) W związku z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł. powód nie doznał uszczerbku na zdrowiu z punktu widzenia internistycznego. Jednostki chorobowe, na które cierpi powód, są przewlekłe, samoistne i nie są wynikiem przebywania w Areszcie Śledczym. Podobne choroby, często nawet w większym nasileniu występują u osób, które nie przebywają w warunkach zakładu karnego. Stanowcze określenie czy i w jakim stopniu palenie mogło się przyczynić do rozwoju choroby niedokrwiennej serca u powoda, nie jest możliwe. ( pisemna opinia biegłego internisty k. 531-536, opinie pisemne uzupełniające k.561-565, 633-635, opinia ustna uzupełniająca k. 745-746) W związku z pobytem w Areszcie Śledczym powód nie doznał także uszczerbku na zdrowiu z punktu widzenia psychiatrycznego. U powoda występują zaburzenia osobowości. Stanowi on osobowość dyssocjalną, która odbiega od ogólnie przyjętych norm w zachowaniu oraz działaniu, co jest przejawem osobowości nieprawidłowej. Zaburzenia takie występowały u powoda przed jego umieszczeniem w jednostce penitencjarnej. (pisemna opinia biegłej psychiatry k. 556, opinia pisemna uzupełniająca k. 619, opinia ustna uzupełniająca k. 674v.-675v.,745 v. – 746, pisemna opinia k. 697-704) W związku ze schorzeniami zarówno natury okulistycznej, internistycznej, jak i psychicznej, z tytułu przebywania w Areszcie Śledczym w Ł. powód nie doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu. Ponadto ani ilość przebywających osób w celi, ani palenie papierosów przez współwięźniów nie miało wpływu na aktualny stan zdrowia powoda. W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. nie popełniono błędu w sztuce medycznej a powód miał zapewnioną należytą opiekę lekarską w zakresie okulistyki. Także warunki bytowe nie miały wpływu na powstanie nowego lub powiększenie już istniejącego uszczerbku na zdrowiu powoda. --- STRONA 6 --- (pismo k.99, opinia biegłego okulisty k.595, zeznania J. S. k. 240, protokół k.745, opinia biegłego okulisty k.1004, opinia ustna biegłej psychiatry k.674-675, opinia biegłego internisty k. 535 ) W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. z punktu widzenia internisty powód miał zapewnioną odpowiednią opiekę medyczną z dostępem do wszystkich specjalistów koniecznych w danym momencie. Miał także możliwość hospitalizacji i wykonania potrzebnych badań diagnostycznych i zabiegów operacyjnych . Z punktu widzenia internisty rokowania co do stanu zdrowia powoda na przyszłość są pomyślne. /pisemna opinia biegłego internisty k. 1085, opinia pisemna uzupełniająca k. 1159/ Powód korzystał z telefonu w Areszcie Śledczym w Ł. w dniach 9,11,17,19,23,25, maja 2013 r. Ponadto zwracał się z pisemnymi prośbami, dotyczącymi możliwości wykonania dodatkowego telefonu do pełnomocnika i taką zgodę uzyskał w dniach 14 i 21 maja 2013 r. / okoliczność bezsporna/ Po przyjęciu do Aresztu Śledczego w dniu 9 maja 2013 r. lekarz zalecił powodowi kontynuację dotychczasowego leczenia farmakologicznego oraz dietę lekkostrawną. Ponadto powód był przyjmowany przez lekarzy w ambulatorium co kilka dni oraz był konsultowany okulistycznie. /oryginały dokumentacji medycznej powoda, załączonej do akt sprawy / Decyzją z dnia 29 lipca 2016 r. zmienione zostało imię powoda z E. na O. E. . /decyzja k. 1182/ Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie sąd oparł się na powołanych dowodach z dokumentów, zeznań świadków oraz opiniach biegłych lekarzy. Opinie te sąd uznał za rzetelne, jasne i wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Biegli dokładnie opisali stan zdrowia powoda oraz jego przyczyny, a treść ich opinii odpowiadała zakreślonym tezom dowodowym. Opinie te nie zostały przez powoda skutecznie podważone. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodów z opinii kolejnych biegłych z zakresu okulistyki, psychiatrii, kardiologii, chirurgii oraz świadka Prof. B. A. uznając, że wszystkie te wnioski zmierzały do przewlekania i tak już bardzo długotrwałego i obszernego postępowania dowodowego. W szczególności, za uwzględnieniem tych wniosków, w ocenie sądu, nie mogły przemawiać niekorzystne dla powoda, dotychczas wydane opinie zwłaszcza, że wszystkie one były jednoznaczne i zbieżne w swej wymowie. Pominięciu natomiast podlegał wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków P. R. z uwagi na niewskazanie przez powoda adresu świadka, pod który możliwe byłoby doręczenie mu wezwania oraz świadka J. M., który wprawdzie złożył zeznania w sprawie- ale nie były one przydatne dla rozstrzygnięcia z uwagi na niepamięć świadka oraz ogólny ich charakter. Jako nieuzasadniony sąd potraktował również wniosek powoda o zobowiązanie strony pozwanej do wskazania aktualnego adresu świadka J. S. . Przede wszystkim, zdaniem sądu, niedopuszczalne było przerzucenie ciężaru wskazania adresu świadka na stronę przeciwną, a po drugie świadek był już wcześniej przesłuchiwany w sprawie i nie było przeszkód, aby powód zdał świadkowi wszystkie pytania niezbędne jego zdaniem do udowodnienia dochodzonych roszczeń. Sąd odmówił wiary twierdzeniom świadków L. J., M. C., S. W. i powoda co do tego, że powód został osadzony w Areszcie Śledczym w Ł. w celi dla palących, będąc osobą niepalącą. Przede wszystkim twierdzeniom tym przeczy protokół z rozmowy po przetransportowaniu powoda do Aresztu Śledczego w Ł. w dniu 8 stycznia 2009 r., kiedy to powód sam zadeklarował się jako osoba paląca. Nadto, w aktach sprawy znajduje się, złożona z inicjatywy powoda, opinia sądowa psychiatryczna, wydana do sprawy II C 538/06 Sądu Okręgowego w Łodzi, sporządzona w sierpniu 2008 r., gdzie wyraźnie zostało przez biegłą odnotowane z wywiadu przeprowadzonego z powodem, że jest on osobą palącą. Z adnotacji tej jednoznacznie wynika, że zaledwie cztery miesiące wcześniej, przed przyjęciem do pozwanej jednostki, powód wskazywał, że wypala 10 papierosów dziennie ( k. 703), a zatem niewiarygodne były twierdzenia, że nie palił on wówczas już od co najmniej roku lub kliku lat. Nadto, świadek L. J. wskazywał, że powód narzekał --- STRONA 7 --- na pobyt w celi dla palących i nie palił ponieważ przebył zawał w czasie pobytu w ZK w K. podczas, gdy zarzuty powoda dotyczącą okresu 2009 i 2010 r., zaś zawał powód przebył w lipcu 2010 r., już po wytransportowaniu z Aresztu Śledczego w Ł.. Za nieprawdziwe sąd uznał również twierdzenia powoda co do jego pobytu w zagrzybionych i zawilgoconych celach. Na tę okoliczność powód powołał świadków oraz załączył do akt sprawy raport z wizytacji przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji. Oceniając te dowody należy zwrócić uwagę, że powołani przez powoda świadkowie sami dochodzą lub dochodzili roszczeń przeciwko stronie pozwanej, a zatem do ich twierdzeń należy podejść z dużą ostrożnością, zaś raport, na który powołał się powód pochodzi ze stycznia 2014 r., a zatem z okresu, który w zakresie warunków bytowych nie został objęty pozwem w niniejszej sprawie. Powód bowiem wskazywał na nieprawidłowości w tym zakresie w latach 2009, 2010 i na tę okoliczność zgłoszeni zostali świadkowie, którzy wówczas przebywali z powodem w celach. W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2014 r. wskazał, wprawdzie, że dochodzi zadośćuczynienia za krzywdę w okresie od września 2004 r. do chwili obecnej, ale odnosił ją do niewłaściwej opieki medycznej i umieszczenia w celi mieszkalnej dla osób palących, przy czym co do ostatniego zarzutu bezsporne było, że przy kolejnych pobytach powoda w pozwanej jednostce od maja 2013 r. nie miało to już miejsca . Odnośnie oceny warunków bytowych we wcześniejszym okresie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w Ł. za aktualne natomiast uznać należy sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego w Ł., przeprowadzonej we wrześniu 2010 r., które potwierdziło konieczność przeprowadzenia remontu tej jednostki z uwagi na wyeksploatowanie i zniszczenia dokonane przez osadzonych, a nie z przyczyn, podawanych przez powoda - w postaci zagrzybienia czy zawilgocenia. Co zaś tyczy się warunków bytowych, opisanych przez powoda i zgłoszonego przez niego świadka A. J. oczywiste jest natomiast, że nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia roszczeń powoda sprecyzowanych w 2011 r., skoro dotyczą zdarzeń z maja 2013 r. a nadto - podobnie jak w odniesieniu do zdarzenia z dnia 23 stycznia 2014 r., kiedy to według twierdzeń powoda nie wezwano do niego karetki - skoro powód nie sprecyzował nawet konkretnych żądań z tym związanych oraz nie została przez powoda podjęta nawet próba wykazania związku przyczynowego z dochodzonymi pozwem z dnia 15 lipca 2011 r. roszczeniami . Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. Zasadność roszczenia pozwu podlegała analizie w oparciu o przepisy art. 23 i art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2004 r. Zgodnie z przepisem art. 417 § 1 k.c. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa na gruncie tego przepisu są zatem: szkoda wyrządzona przy niezgodnym z prawem wykonywaniu czynności z zakresu władzy publicznej oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy niezgodnym z prawem wykonywaniem takich czynności a powstaniem szkody. Pojęcie szkody w prawie cywilnym obejmuje zarówno uszczerbek majątkowy, jak i uszczerbek o charakterze niemajątkowym (krzywdę). Z kolei, istnienie związku przyczynowego należy oceniać na zasadach wynikających z art. 361 § 1 k.c. Oznacza to, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej, wynikającej z przepisu art. 417 § 1 k.c. obejmuje wszelkie zachowania związane z wykonywaniem władzy publicznej z wyjątkiem tych, które unormowane są w przepisie art. 417 1 § 1 - 4 k.c. oraz sytuacji uregulowanych odrębnymi przepisami szczególnymi, do których odsyła art. 421 k.c. Treść art. 23 k.c. wskazuje, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Przepis ten zawiera otwarty katalog dóbr osobistych. Wśród nich znajduje się zdrowie, cześć, która ma swój wymiar wewnętrzny (godność osobista). Godność osobista przysługuje każdej osobie i podlega ochronie prawnej niezależnie od tego, w jaki sposób kształtuje obraz danej osoby w opinii innych. Niewątpliwie dobrem osobistym każdego człowieka jest również jego prawo do intymności. --- STRONA 8 --- Ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych (tak też Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 28 sierpnia 1996 r., I ACr 341/96, OSA 7-8/1997, poz. 43). W myśl art. 24 k.c. ochrona cywilnoprawna przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Wskazany przepis wprowadził domniemanie bezprawności działania. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych to pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Działanie nie jest bezprawne zwłaszcza wówczas, gdy jest oparte na przepisie obowiązującego prawa. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/06, OSNC 1/2008, poz. 13 z aprobującą glosą N. Pawłowskiej, EPS 1/2008) wskazano, iż ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym (art. 6 w związku z art. 24 k.c.), a zatem pokrzywdzony żądający na podstawie art. 448 k.c. kompensaty krzywdy ma obowiązek wykazania naruszenia dobra osobistego, nie musi natomiast dowodzić bezprawności jego naruszenia . W przypadku bezprawnego naruszenia dobra osobistego, art. 24 k.c. pozwala osobie, której dobro osobiste zostało naruszone żądać, aby sprawca naruszenia dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, a w szczególności złożył oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Zasady przyznawania zadośćuczynienia doprecyzowano w art. 448 k.c., który stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne zwłaszcza tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdujących wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169), zgodnie z którym każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowany przez Polskę w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom, ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku . Odpowiednikiem wskazanych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane normy na grunt prawa polskiego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 1/2008, poz. 13). --- STRONA 9 --- Realizacja spoczywających na administracji Aresztu Śledczego obowiązków w zakresie organizowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych Państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. Ocena, czy obowiązki te zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych w przepisach art. 102-120 k.k.w. w zw. z art., a także z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1494) oraz – z uwagi na okres osadzenia powoda w pozwanej jednostce - rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1494), obowiązującego do 13 sierpnia 2014 roku rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2014 r., poz. 200), które weszło w życie z dniem 14 sierpnia 2014 roku. Udzielenie powodowi cywilnoprawnej ochrony wymagało zatem ustalenia, że zachowania administracji pozwanego Aresztu Śledczego w Ł. godziły w jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Z mocy art. 6 k.c. na powodzie ciążył zatem dowód wskazania konkretnych uchybień w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie leczenia czy warunków bytowych, wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, naruszających sferę jego dóbr osobistych. W tym celu powód korzystał z prawa do zgłaszania wniosków dowodowych. Pozwanego obciążał zaś obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda (art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c.). Przed przystąpieniem do omawiania poszczególnych zarzutów podniesionych przez powoda konieczne były odniesienie się do podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczeń powoda .Powód podał, że dochodzi wskazanej kwoty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych za okres od 2004 r. Zasadność zarzutu strony pozwanej należało zatem ocenić w oparciu o treść nie obowiązującego już od dnia 10 sierpnia 2007 r. art. 442 § 1 k.c. W aktualnym stanie prawnym kwestię przedawnienia roszczeń mających swe źródło w czynach niedozwolonych reguluje art. 442 1 k.c. Zgodnie jednak z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 9 maja 2007 r.) do tego rodzaju roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, nowe przepisy stosuje się tylko wówczas, gdy według przepisów dotychczasowych nie przedawniły się one w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 10 sierpnia 2007 roku. Przepisy obowiązujące przed dniem 10 sierpnia 2007 roku przewidywały, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (art. 442 § 1 k.c.). Ponieważ powód wiąże swoje roszczenia z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł. to już w chwili zdarzeń, z którymi wiąże dochodzone roszczenia posiadał kompletną wiedzę zarówno o podmiocie, przeciwko któremu należy wystąpić z roszczeniem, jak i o rodzaju i rozmiarach doznanej krzywdy . Powód złożył pozew w Zakładzie Karnym w K. w dniu 15 lipca 2011 r., a zatem za uzasadniony należy uznać podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia odnoszący się do zdarzeń przed dniem 15 lipca 2008 r. Skutkiem przedawnienia roszczenia jest natomiast to, że zobowiązanie staje się zobowiązaniem niezupełnym. Oznacza to wyłączenie możliwości przymusowej realizacji roszczenia, które jednak nie wygasa . Konsekwencją tej konstrukcji jest istnienie po stronie dłużnika ( pozwanego ) powinności, jednakże wierzyciel ( powód ) nie może żądać spełnienia świadczenia, nie ma możliwości jego dochodzenia na drodze sądowej, a w rezultacie nie mógłby go także egzekwować . Ponieważ uchylenie się od skutków przedawnienia stanowi wykorzystanie przysługującego dłużnikowi prawa podmiotowego, podniesienie zarzutu może zostać w konkretnej sprawie uznane za nadużycie prawa podmiotowego, jeśli sąd uzna, iż byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5). --- STRONA 10 --- Należy przyjąć, że zwroty użyte w treści art. 5 k.c. jako zwroty niedookreślone nie oddają istoty nadużycia prawa i stąd też w art. 5 k.c. następuje odesłanie do zasad słuszności, dobrej wiary w znaczeniu obiektywnym, czy też zasad uczciwości, obowiązujących w stosunkach cywilnoprawnych. Podzielić także należy pogląd, przyjęty w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., I CKN 308/00, niepubl.), że ocena nadużycia prawa powinna być dokonana z uwzględnieniem obowiązku uczciwego postępowania także w stosunkach pomiędzy podmiotami nie będącymi osobami fizycznymi. Pozwala to ocenić relacje pomiędzy takimi podmiotami prawa również w aspekcie ich zgodności z zasadami współżycia społecznego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczeń powoda nie może zostać oceniony jako sprzeczny z art. 5 k.c., albowiem brak jest jakichkolwiek okoliczności wskazujących na zaistnienie takiej sytuacji. Przed oceną merytoryczną żądań pozwu należało również zauważyć, że przedmiotowy pozew nie jest pierwszym pozwem powoda, związanym z warunkami bytowymi. Kwestie przeludnienia w pozwanej jednostce penitencjarnej powód podnosił również w prawomocnie osądzonej sprawie II C 538/06 Sądu Okręgowego w Łodzi. Roszczenia powoda obejmowały wówczas okres do dnia 25 lipca 2007 r. i w tej części do wskazanej daty pozew w niniejszej sprawie podlegał odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c. Biorąc pod uwagę dwie wyżej wskazane okoliczności oraz okresy pobytów powoda w Areszcie Śledczym w Ł. rozpoznanie żądań pozwu należało ograniczyć do oceny zasadności zarzutów powoda za okres od 7 stycznia 2009 r. do dnia 16 czerwca 2010 r., od dnia 9 maja 2013 r. do dnia 3 kwietnia 2014 r. i od dnia 27 listopada 2014 r. Powód podał, że dochodzi wskazanej kwoty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku ze złymi warunkami bytowymi w pozwanej jednostce penitencjarnej, w szczególności w związku przeludnieniem, zagrzybionymi i zawilgoconymi ścianami, niecałkowitym zabudowaniem kącika sanitarnego, wadliwą wentylacją, zamontowanymi w oknach blendami, a w szczególności nieprawidłowościami w procesie leczenia oraz osadzeniem w celi dla palących. Analizując zarzuty powoda, warto poczynić ogólną uwagę, iż dla stwierdzenia naruszenia dobra osobistego należy w każdym wypadku ustalić, czy cierpienia i upokorzenia wynikające z pobytu w zakładzie karnym związane z legalną formą karania przekraczają poziom związany z samym uwięzieniem, czy są zgodne z rozsądnymi w sytuacji uwięzienia potrzebami, a ich intensywność nie przekracza nieuniknionego poziomu cierpienia nieodłącznie związanego z pozbawieniem wolności . W ocenie Sądu, taka sytuacja nie zachodzi w przypadku powoda. Odnosząc się do merytorycznej oceny żądań pozwu należało odnieść się do kolejnych zarzutów zgłaszanych przez powoda. W pierwszej kolejności, w pozwie powód skarżył się na umieszczenie go jako osoby niepalącej w celi dla palących oraz złą wentylację i blendy. Kwestia prawidłowości działania wentylacji w Areszcie Śledczym w Ł. podlegała badaniom w wielu analogicznych sprawach. W przedmiotowej, w szczególności twierdzeniom powoda w tym zakresie przeczy sprawozdanie z wizytacji pozwanej placówki, z którego wynika, że w celach zapewniona jest cyrkulacja powietrza . Także przesłony okienne odpowiadają normom i posiadają stosowne certyfikaty, które nie zostały podważone przez powoda. Ich zamontowanie wiązało z realizacją zaleceń po kontroli, przeprowadzonej we wcześniejszych latach przez Sędziego penitencjarnego i niezbędne było dla wykluczenia możliwości porozumiewania się przez osadzonych zarówno między sobą jak i z osobami z zewnątrz, a podyktowane specyfiką aresztu śledczego, gdzie zachodzi potrzeba odizolowania od siebie poszczególnych kategorii i grup osadzonych, przede wszystkim z uwagi na potrzebę zapewnienia prawidłowego toku postępowania karnego. Rozważanie tych kwestii w przedmiotowej sprawie jest zresztą wtórne albowiem powód powiązał kwestię wentylacji i blend z niekorzystnym wpływem przebywania przez niego w celach dla osób palących na stan jego zdrowia. W części dotyczącej oceny materiału dowodowego wskazane zostało dlaczego, pomimo niekwestionowanej przez stronę pozwaną okoliczności pobytu powoda w celach dla palących w okresie jego pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. w 2009 i 2010 r., sąd uznał twierdzenia powoda o bezprawnym umieszczeniu go w takich celach za nieprawdziwe. Dla przypomnienia jedynie należy wskazać, że stało się to na skutek deklaracji samego powoda przy przyjęciu go do Aresztu Śledczego w Ł., zaś twierdzenia powoda na potrzeby niniejszego postępowania co do tego, że był on wówczas osobą niepalącą pozostają w sprzeczności z jego twierdzeniami z w.w. okresu. --- STRONA 11 --- Nadto żaden z biegłych lekarzy internistów, którzy wydawali opinie w przedmiotowej sprawie nie dopatrzył się związku pomiędzy pobytem w takiej celi a stanem zdrowia powoda . Oczywiste jest, że palenie tytoniu szkodzi zdrowiu. Także przebywanie w pomieszczeniach dla osób palących nie pozostaje obojętne dla organizmu. Nie można jednak pominąć w przypadku powoda okoliczności, że w licznych wywiadach zbieranych przez lekarzy powód podawał, że palił od 18 roku życia. Niewątpliwie nałogiem takim powód dotknięty był jeszcze w 2008 r. Trudno zatem uznać, że na stan jego zdrowia nie jest wynikiem jego własnego nałogu a zaledwie półtorarocznego pobytu z innymi palącymi, zgodnego zresztą z jego własną deklaracją z dnia 8 stycznia 2009 r. ( k. 82) . Dodatkowo powód nie wykazał, że zmienił swoją deklarację w tym zakresie, domagał się przeniesienia do celi dla niepalących a funkcjonariusze pozwanej jednostki dopuścili się zaniechań w tym zakresie. Jeszcze raz należy podkreślić, że na odmienną ocenę tej okoliczności nie mogą wpłynąć zeznania świadków zgłoszonych przez powoda. Nawet jeśli założyć, że byli oni świadkami narzekań powoda to niewątpliwie nie znali treści deklaracji złożonej przez powoda przy przyjęciu do Aresztu Śledczego. Nadto ich twierdzenia co do następstw przebywania powoda w celi dla palących oraz konkretnych skutków nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości. Za bezpodstawne sąd uznał także najistotniejsze zarzuty powoda związane z niewłaściwym leczeniem. Zgodnie z art. 115 § 1 i 1a k.k.w., skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza, o którym mowa w art. 55 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie natomiast z § 6 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1985) w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności, zgłoszenia osób pozbawionych wolności do lekarza więziennego przyjmuje się codziennie. Lekarz więzienny przyjmuje osoby pozbawione wolności poza ustalonym w porządku wewnętrznym czasem i miejscem przyjęć w razie nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia tych osób. Świadczenia ambulatoryjne z zakresu specjalistycznej opieki zdrowotnej udzielane są na podstawie skierowania lekarza, także innego niż lekarz więzienny. Przede wszystkim dla oceny prawidłowości postępowanie medycznego wobec powoda decydujące znaczenie miały wiadomości specjalne biegłych lekarzy . Żaden z nich nie stwierdził nieprawidłowości w tym zakresie. Jak wynika z opinii biegłych internistów, okulisty oraz psychiatry powód w Areszcie Śledczym w Ł. miał zapewnioną odpowiednią opiekę medyczną z dostępem do wszystkich specjalistów koniecznych w danym momencie. Miał także możliwość hospitalizacji i wykonania potrzebnych badań diagnostycznych i zabiegów operacyjnych . Z punktu widzenia okulistycznego u powoda występuje stan po usunięciu gałki ocznej prawej, powód cierpi na zarośnięcie prawego worka spojówkowego z owrzodzeniem i przewlekłym stanem ropnym w obrębie oczodołu. W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. powód przechodził jednak liczne konsultacje specjalistyczne w całym kraju, zarówno w ramach więziennej służby zdrowia jak i poza nią. Powód kilkakrotnie był kierowany przez okulistę do zabiegów, do których nie doszło z przyczyn niezależnych od strony pozwanej . W kilku przypadkach miało to miejsce w związku z przewlekłą ropowicą, która jest przeciwwskazaniem do operacji. W trzech co najmniej sytuacjach do zabiegów nie doszło natomiast z przyczyn leżących po stronie powoda. Sytuacja taka miała miejsce w 2004 r., kiedy to powodowi udzielono przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności w celu poddania się leczeniu operacyjnemu w Klinice (...) w Ł., a mimo to zabieg nie odbył się . W kolejnym terminie, wyznaczony na dzień 1 lutego 2005 r. zabieg nie doszedł do skutku z uwagi na potwierdzone samouszkodzenie powoda, polegające na wbiciu kawałka drutu miedzianego do oczodołu prawego . W dniu 25 listopada 2009r. powód był konsultowany w Klinice (...) w Ł., gdzie ustalono datę zabiegu na kwiecień 20l0r., jednakże z uwagi na pismo powoda, wystosowane do Ordynatora Kliniki (...) im. (...)w Ł., dyrektor ds. medycznych szpitala nie wyraził zgody na wykonanie zabiegu u powoda w tym szpitalu. Niezależnie jednak od tego z konsultacji, jakim był poddawany powód poza Aresztem Śledczym w Ł. jednoznacznie wynikało, że zabieg jaki ma być przeprowadzony u powoda, polegający na rekonstrukcji oczodołu, aby zapewnić powodowi korzystanie z protezy ocznej nie jest zabiegiem zdrowotnym a estetycznym i może odbyć się w trybie planowym. --- STRONA 12 --- Zarzucając stronie pozwanej opóźnianie wykonania operacji oczodołu, przewlekłą ropowicę, spowodowaną gronkowcem złocistym, którą powód kojarzy ze złymi warunkami bytowymi w pozwanej jednostce powód całkowicie pomija okoliczność, że nie jest oczywisty związek między nimi, a okoliczność taka wymagała wiadomości specjalnych i mogłaby być wyłącznie przedmiotem oceny specjalistycznej, o którą powód w tym zakresie nie wnosił. Nadto, biorąc pod uwagę rodzaj samouszkodzeń, jakich powód dokonał jak najbardziej wiarygodna wydaje się ocena biegłej z zakresu okulistyki, że proces zapalny, jaki występuje u niego był także skutkiem tychże samouszkodzeń, a zatem nie zaniechań strony pozwanej, a działań samego powoda. Oceniając zarzuty powoda odnośnie złego leczenia w pozwanej jednostce nie sposób wreszcie nie odnieść się do za łączonej do akt dokumentacji lekarskiej. Abstrahując od wiadomości specjalnych już tylko analiza tej dokumentacji pod kątem jej obszerności oraz częstotliwości wpisów jednoznacznie wskazuje, że opieka medyczna jaką uzyskał powód jest ponadprzeciętna i w żadnym razie nie jest dostępna nawet w części dla osób chorych, leczonych w warunkach wolnościowych. Dokumentacja medyczna powoda liczy wiele tomów. Przede wszystkim należy zauważyć, że powód był konsultowany okulistycznie w większości ośrodków w Polsce, w tym w renomowanych klinikach, w których czas oczekiwania na wizytę czy konsultację dla przeciętnego pacjenta wynosi od kilku miesięcy do kilku lat, nie wspominając kosztów z tym związanych, choćby dojazdów, czy badań, które nie wszystkie są refundowane. Do lekarza powód był przyjmowany co kilka dni, czasami nawet codziennie. Najdłuższa przerwa pomiędzy wizytami ambulatoryjnymi wynosiła 7 dni. W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. powód miał dostęp do wszystkich specjalistów koniecznych w danym momencie, także ortopedów. Miał także możliwość hospitalizacji i wykonania potrzebnych badań diagnostycznych, których wyniki są załączone do dokumentacji medycznej powoda. Na zakończenie należy również wskazać, że zarzuty powoda związane z jego leczeniem były przedmiotem wielu skarg powoda, oceny różnych organów, a żadna z tych skarg ( przynajmniej brak jest na to dowodu w niniejszej sprawie ) nie okazała się uzasadniona. Powód nie zaoferował także dowodów na to, że doszło do naruszenia dyspozycji art. 110 § 2 k.k.w. oraz norm określonych w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych . Analizując poszczególne zarzuty powoda w tym zakresie należy odwołać się do powołanego w stanie faktycznym sprawozdania z wizytacji Aresztu Śledczego w Ł. przez Sędziego Penitencjarnego. Ze sprawozdania tego wynikało wprawdzie, że stan cel nie jest idealny, jednakże w znacznej części wynika to ze zużycia czy zachowania samych osadzonych, którzy nie dbają o nie z uwagi na dużą rotację wynikającą z charakteru jednostki. Nadto, strona pozwana w miarę posiadanych środków finansowych wykonuje bieżące remonty. Z przyczyn wskazanych w materiale dowodowym natomiast nie został udowodniony przez powoda fakt zagrzybienia czy zawilgocenia cel w okresach podlegających ocenie w niniejszej sprawie. Za bezpodstawne należy uznać również zarzuty powoda dotyczące zabudowy kącików sanitarnych. Okolicznością notoryjnie znaną sądowi jest, że w latach 2002 – 2007 w Areszcie Śledczym w Ł. przeprowadzono generalny remont, który doprowadził do oddzielenia kącików sanitarnych od reszty celi. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych osłonięte zostały wówczas konstrukcją stalową pokrytą płytą HDF do wysokości 210 centymetrów. Początkowo, w większości cel zabudowa ta była jedynie częściowa, a wejście do kącika sanitarnego zasłaniała kotara z materiału, później montowano drewnianą przesłonę umocowaną na zawiasach do wysokości około półtora metra. Zabudowa zakończyła się w 2007 roku. Nie jest zatem możliwe, aby w czasie pobytu powoda od stycznia 2009 r. istniał stan opisywany przez powoda i zgłoszonych przez niego świadków. Dodatkowo od początku 2013 roku realizowane jest podwyższanie zabudowy do sufitu i montaż pełnowymiarowych drzwi, zapewniających swobodne oraz intymne korzystanie z sanitariatu. Zabudowa całkowita kącików sanitarnych jest efektem wielu skarg i procesów sądowych, wytaczanych przez osadzonych, którzy dotychczas niezadowoleni byli z zabudowy częściowej. Otwarta lista chronionych prawnie dóbr osobistych została uzupełniona o uprawnienie do godnych warunków odbywania kary w zakładach karnych. Nie przewidują one jednak zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od pozostałej części celi (tak: SN w wyroku z 5.07.2012 r., IV CSK 603/11, Lex nr 1228452). Nie istnieją przepisy określające minimalną wielkość kącików sanitarnych, a te wybudowane w ramach cel w Areszcie Śledczym w Ł. odpowiadają normom technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki, mimo że rozporządzenie regulujące tę kwestię, nie obowiązuje w aresztach śledczych. --- STRONA 13 --- Za bezpodstawne sąd uznał także zarzuty powoda związane z przeludnieniem . W rozpoznawanym okresie, po uwzględnieniu zarzutu przedawnienia zjawisko takie nie występowało, co jest okolicznością notoryjnie znaną sądowi, ale także potwierdzoną, załączonym przez powoda do akt protokołem z wizytacji przeprowadzonej w 2014 r. przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji . Co do pozostałych kwestii związanych z ograniczeniem możliwości korzystania z telefonu, nie wezwaniem karetki, złym oświetleniem, zapachem powód nie podjął nawet próby wskazania, że istotnie zdarzenia takie miały miejsce, czasu ich trwania w a nadto czy i jaki wpływ miały one na powstanie szkody u powoda. Co do braku środków czystości natomiast należy zauważyć, że powód nie kwestionował, że są one przez administrację strony pozwanej dostarczane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie, wymienionymi wyżej przepisami. Skargi powoda w tym zakresie dotyczyły wyłącznie zbyt małych norm, za których ustalenie strona pozwana z oczywistych względów nie może ponosić odpowiedzialności. Reasumując należy wskazać, że brak jest podstaw do stwierdzenia niezgodnego z prawem działania strony pozwanej, rodzącego jej odpowiedzialność wobec powoda. Warunki w areszcie śledczym, aczkolwiek uciążliwe, nie uzasadniają powstania roszczenia odszkodowawczego w stosunku do Skarbu Państwa. Pobyt w jednostce penitencjarnej w sposób naturalny wiąże się z ograniczeniem w postaci pogorszenia standardu życia . Z takimi dolegliwościami i ograniczeniami osadzony musi się liczyć trafiając do niej (por. wyrok SN z 02.10.2007 r. sygn. II CSK 269/07). W tym miejscu należy dodatkowo wskazać, że przy ocenie przestrzegania przez pozwanego minimalnych norm w zakresie standardów wykonywania kary pozbawienia wolności i ewentualnego naruszenia dóbr osobistych osadzonych nie można abstrahować od realnej sytuacji i kondycji finansowej państwa, ogólnej sytuacji gospodarczej, w tym poziomu życia ogółu obywateli - także tych, którzy nie mają zapewnionego minimum socjalnego nie będąc karanym karą pozbawienia wolności. Warunki bytowe w pozwanej jednostce nie wynikają z celowej chęci represjonowania osadzonych, lecz są związane z sytuacją gospodarczą i finansową państwa. Nadto, na zmniejszony - w wymiarze społecznym - rozmiar ewentualnej krzywdy powoda niewątpliwie wpływ ma też okoliczność, iż powód został osadzony w areszcie na skutek własnych, bezprawnych działań. W takim przypadku powszechnie przyjęte i akceptowane w społeczeństwie normy muszą oddziaływać na ocenę, czy zaistniałe w jednostce penitencjarnej nieprawidłowości muszą rodzić w każdym przypadku i niejako automatycznie prawo do żądania zadośćuczynienia, skoro przebywanie powoda w tego rodzaju miejscu odosobnienia jest wynikiem jego uprzedniego, nagannego postępowania. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji. Na podstawie 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 3,122,123 i 131 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2261) i § 11 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) Sąd zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodów z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1999ze zm.), zgodnie z którym koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Koszty zastępstwa procesowego Sąd ustalił na podstawie w.w. § 11 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) . Zgodnie zaś z § 2 ust. 3 rozporządzenia opłata za czynności pełnomocnika powoda podlegała podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (23%).