Wyrok II C 1050/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 1 sierpnia 2013 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 1050/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 1 sierpnia 2013 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł., powód J. D. wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty. (pozew, k. 2-6) W odpowiedzi na pozew z dnia 15 listopada 2013 r. pozwany Skarb Państwa – Areszt Śledczy w Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź na pozew, k. 24-30) W piśmie z dnia 8 kwietnia 2014 r. powód dodatkowo wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (pismo procesowe k. 148) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód J. D. przebywał w Areszcie Śledczym w Ł. w okresie od 29 listopada 2012 r. do 11 kwietnia 2013 r. (notatka służbowa, k. 31) Podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. tymczasowo aresztowany był zakwaterowany w następujących celach mieszkalnych: - A/1 nr 13 (12,02 m 2 ): - w okresie 29.11-29.11.2012 r. – liczba osadzonych zakwaterowanych w celi – 3 osoby; - B/4 nr 128 (12,05 m 2 ): - 29.11.-31.12.2012 r. – 3 osoby; - 14.02-20.02.2012 r. – 3 osoby; - 01.01-07.01.2012 r. – 3 osoby; - 20.03-31.03.2012 r. – 3 osoby; - 08.01-14.01.2012 r. – 4 osoby; - 01.04.2012 r. – 4 osoby; - 15.01-19.01.2012 r. – 3 osoby; - 02.04-10.04.2012 r. – 3 osoby; - 20.01-12.02.2012 r. – 4 osoby; - 11.04.2012 r. – 4 osoby; - 13.02.2012 r. – 2 osoby; - 21.02-19.03.2012 r. – 4 osoby. (notatka służbowa, k. 31) W Areszcie Śledczym w Ł. wszystkie cele mieszkalne są skanalizowane i mają doprowadzoną zimną wodę. W celach jest kącik sanitarny, oddzielony od reszty celi. W części cel kąciki sanitarne są zabudowane całkowicie. We wszystkich celach wykonanie zabudowy kącika sanitarnego zostało zakończone w 2007 r. W większości zabudowa ta jest jedynie częściowa, a wejście do nich zasłania kotara z materiału. W niektórych celach wejście do kącika sanitarnego zabudowanego z trzech stron, stanowi drewniana przesłona umocowana na zawiasach do wysokości około 150 cm. Zarówno sedesy, jak i umywalki znajdujące się w celach były --- STRONA 2 --- częściowo wyeksploatowane. W celi, w której przebywał J. D. kącik sanitarny nie był oddzielony trwałą, pełną ścianą ani pełnymi drzwiami, a jedynie krótkimi drzwiami z płyty paździerzowej. W 2013 r. było remontowanych 60 cel mieszkalnych, co związane było z zabudową kącików sanitarnych. (sprawozdanie k. 436-447, zeznania świadka W. B. – e-protokół, k. 174 v., adnotacja 00:05:06, zeznania świadka T. R. – e-protokół, k. 142, adnotacja 00:44:26, zeznania świadka M. M. – e-protokół, k. 141 v, adnotacja 00:25:10, zeznania świadka R. D. – e-protokół, k. 143, adnotacja 01:11:18) Wszystkie cele mieszkalne w Areszcie Śledczym w Ł. posiadają wentylację grawitacyjną. W celu zapewnienia wentylacji w pomieszczeniu są wycinane otwory w dolnej części drzwi, prowadzących do kącika (wentylacja celi i kącika). W celi nr 128 znajduje się kanał wentylacyjny o przekroju 14x14 cm, a wysokość kanału od kratki wentylacyjnej do wylotu na dach 2cm. W takich warunkach wymiana powietrza z punktu widzenia projektowego kanału jest za mała dla więcej osób niż jedna w celi. Dla większej ilości osób przebywających w celi warunek dostatecznej wentylacji grawitacyjnej nie jest spełniony. Niewłaściwa wentylacja powoduje nadmierną wilgoć, sprzyja warunkom do rozwoju grzybów, pleśni i roztoczy oraz powoduje tzw. „spuchnięte” tynki i butwienie. ( zeznania świadka W. B. – e-protokół, k. 174 v., adnotacja 00:05:06, opinia biegłego z zakresu budownictwa k. 211, I uzupełniająca opinia pisemna k. 529-531, II uzupełniająca opinia pisemna biegłego z zakresu budownictwa k. 585) Cele są ogrzewane. Przed sezonem grzewczym sprawdzany jest stan instalacji grzewczej i kotłowni automatycznej. W celi zajmowanej przez osadzonego J. D. problematyczny był przekrój kanału wentylacyjnego, dostarczenie świeżego powietrza przez okno w taki sposób, aby nadmiernie nie wychłodzić celi oraz nieszczelne okna. ( zeznania świadka W. B. – e-protokół, k. 174 v., adnotacja 00:05:06, opinia biegłego z zakresu budownictwa k.215) Częściowo okna w Areszcie Śledczym w Ł. są sukcesywnie wymieniane na okna typu PCV. Nieszczelna i wypaczona stolarka okienna jest naprawiana poprzez jej uszczelnienie. Okna w celach pawilonów mieszkalnych są odpowiedniej wielkości i umożliwiają dopływ światła dziennego. Na oknach cel pawilonów A, B i C zamontowano przesłony tzw. blendy, nie powoduje to jednak ich gorszego oświetlenia. Blendy są transparentne, wykonane z płyty poliwęglanowej, przepuszczającej światło. Przesłony są zamontowane poprawnie, posiadają stosowne atesty i certyfikaty. Przesłony okienne są zamontowane w stalowych ramach, z zachowaniem 30 cm odstępu w celu zapewnienia wymiany powietrza podczas wietrzenia cel (nawiew zimnego powietrza odbywa się spodnią, nieosłonięta częścią, natomiast wywiew przestrzeniami bocznymi). Osłony okienne nie wpływają na problem z obiegiem powietrza w celi. Światło dzienne ma dostęp przez okno, a w słoneczny dzień można czytać książkę bez światła sztucznego, przy czym osadzeni mogą wnioskować o doposażenie celi w dodatkowe lampki do czytania. W każdej celi jest oświetlenie typu jarzeniowego, nie ma na nim przesłon, nadto jest odpowiednio zabezpieczone przed uszkodzeniem, a emitowane światło jest wystarczające do czytania i pisania. ( zeznania świadka W. B. – e-protokół, k. 174 v., adnotacja 00:05:06, sprawozdanie k. 440, opinia biegłego z zakresu budownictwa k. 214-215, II uzupełniająca opinia pisemna biegłego z zakresu budownictwa k. 585, sprawozdanie k. 440) Wyposażenie cel mieszkalnych reguluje rozporządzenie z 2003 roku i taki sprzęt, w odpowiedniej ilości, w każdej celi się znajduje. Wyposażenie cel mieszkalnych w Areszcie Śledczym w Ł., w okresie, gdy przebywał tam J. D. było odpowiednie. W celi mieszkalnej z węzłem sanitarnym znajdują się: piętrowe łóżka, stoły, taborety wiszące szafki, gdzie skazani przechowują artykuły spożywcze i naczynia. Ilość sprzętu kwaterunkowego dostosowywana jest do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Stan tych sprzętów jest zaledwie dostateczny, podobnie jak stan materaców, koców, pościeli oraz ręczników i ścierek. Widać na nich ślady częściowego zużycia i napraw, co jest związane z dużą rotacją osadzonych z racji przeznaczenia tej jednostki penitencjarnej. Pościel, koce i ręczniki są prane przez firmę zewnętrzną. Pościel jest wymieniana co dwa tygodnie, a ręczniki co tydzień. Wymianie podlega kilkaset koców rocznie. Materace wydawane są w stanie nadającym się do użycia, jednakże podlegają zużyciu i wtedy na wniosek osadzonego jest taki materac wymieniany. Rocznie wymianie podlega 200 materacy. --- STRONA 3 --- Osadzeni otrzymują środki higieniczne. Po raz pierwszy wydawane przy przyjęciu, a następnie na początku każdego miesiąca. Otrzymują je wszyscy. Możliwe jest to także w ramach tzw. wypiski, mogą dostawać je w paczkach. Na środki higieniczne składa się mydło, papier toaletowy, szczoteczka do zębów, pasta do zębów, krem go golenia, proszek do prania, szampon do włosów, maszynka do golenia. Powodowi wydano przewidziane regulaminowo rzeczy przy przyjęciu. Osoby tymczasowo aresztowane, tak jak J. D., korzystają z własnej odzieży i obuwia, chyba, że ich garderoba nie nadaje się do użytkowania, wtedy wydaje się odzież z zasobów państwowych lub na pisemny wniosek osoby tymczasowo aresztowanej. J. D. w dniu przyjęcia do Aresztu Śledczego w Ł. posiadał odzież, nie zgłaszał wniosków w tym zakresie. ( zeznania świadka W. B. – e-protokół, k. 174 v.-175, adnotacja 00:05:06, sprawozdanie k. 440, rozmowa wstępna k. 46-47) We wszystkich celach znajdują się gniazda elektryczne, co umożliwia osadzonym korzystanie z odbiorników telewizyjnych i grzałek. Prąd jest włączony w gniazdach w godz. 10-12 w dzień i w nocy w godzinach 1-5.30. Osadzony może napisać prośbę o czajnik do działu kwatermistrzowskiego. (sprawozdanie k. 440 v., zeznania świadka W. B. – e-protokół, k.175) Łaźnia w AŚ w Ł. realizowana jest raz w tygodniu zgodnie z wytycznymi Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W Areszcie są trzy łaźnie usytuowane na najniższej kondygnacji, w każdym z pawilonów mieszkalnych. Każda z łaźni została wyremontowana. Każda składa się z przebieralni i pomieszczenia kąpielowego. Ściany pomalowane są farbą olejną, a podłogi wykonane z lastryka. W części kąpielowej, gdzie ściany wyłożone są estetycznymi płytkami, znajduje się 12 sitek natryskowych umieszczonych pod sufitem. Część kąpielowa jest otwarta, nie ma przepierzeń między natryskami. Kąpiele przebiegały rotacyjnie. Osadzeni skarżyli się na brak intymności. (sprawozdanie k. 440 v., zeznania świadka T. R. – e-protokół, k. 142 v., adnotacja 00:44:26, zeznania świadka M. M. – e-protokół, k. 141 v., adnotacja 00:25:10, zeznania świadka R. D. – e-protokół, k. 143, adnotacja 01:11:18, zeznania świadka M. D. – e-protokół, k. 144, adnotacja 01:34:07) Areszt Śledczy w Ł., pozostaje pod stałą kontrolą Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w Ł.. Najtrudniejsze warunki z utrzymaniem czystości są w celach przejściowych, bo osadzeni, którzy są przyjmowani, są w różnym stanie sanitarnym. Dezynsekcje są przeprowadzane przez zewnętrzną firmę. O potrzebie przeprowadzenia dezynsekcji decyduje służba zdrowia AŚ. W razie potrzeby przeprowadzana jest kwarantanna, a nawet zarządzany remont celi. Nie ma plagi insektów w AŚ w Ł.. (zeznania świadka W. B., k. 174 v.-175, wyjaśnienia informacyjne powoda, k 65 v., potwierdzone zeznaniami – e-protokół, k. 511, adnotacja 00:15:09) Każdemu osadzonemu w Areszcie Śledczym w Ł. zapewnia się minimum 3m 2 na osobę. Cele są wymierzone, ustalona ich pojemność. Pomiar nie obejmuje kącika sanitarnego. W ocenie budowlanej, powierzchnia mieszkalna celi nr 128, w której zakwaterowany był J. D., wynosiła 12,14 m 2 . (I i II pisemna opinia uzupełniająca biegłego z zakresu budownictwa k. 527, k. 584) Zajęcia kulturalno-oświatowe odbywają się w świetlicy centralnej w pawilonie B. Ograniczenia w korzystaniu z nich mają charakter techniczny; świetlica jest przeznaczona dla wszystkich Oddziałów. Docelowo na funkcjonować 5 świetlic. Tymczasowo aresztowani nie mogą uczestniczyć w zajęciach jednocześnie ze skazanymi. Organizowane są konkursy przez radiowęzeł i przez wychowawców. W świetlicy są zajęcia sportowe lub projekcja filmu, lub reportażu. Za zgodą zastępcy Dyrektora można mieć w celi telewizor. Do cel dostarczona jest prasa, osadzeni mogą sami prenumerować prasę. --- STRONA 4 --- W każdą niedzielę ksiądz kapelan w godz. 9-12 w kaplicy więziennej odprawia Msze Święte. Liczba nabożeństw zależy od tego, ilu osadzonych zgłosi w danym dniu chęć uczestniczenia. Ksiądz kapelan świadczy posługę indywidualnie. (zeznania świadka W. B., k. 174 v.-175, adnotacja 00:05:06, sprawozdanie k. 445 v.-446) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości określa zasady organizacji posiłków i dzienną normę żywnościową. Uwzględniane są przy tworzeniu jadłospisu rodzaje diet. W załącznikach wskazane są produkty zabronione dla każdego typu diety oraz sposób przyrządzenia posiłków. Jadłospis zatwierdza lekarz, a walory smakowe i jakość posiłków każdorazowo sprawdzana jest przez pielęgniarkę lub pielęgniarza. Z przygotowanych posiłków pobiera się próbki dla celów sanitarnych. Osadzonym transportowanym w celu dokonania czynności procesowych przysługuje jeden ciepły posiłek w porze śniadania oraz napój. Ponadto mają zapewniony słuchy prowiant na pozostałą część dnia. (zeznania świadka W. B., k. 174 v.-175, adnotacja 00:05:06, sprawozdanie k. 441-442) W dniu 3 marca 2014 r. sporządzony został raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji z wizytacji w Areszcie Śledczym w Ł.. W rozdziale 4 raportu, zatytułowanym warunki bytowe, kontrola wykazała m.in., że „w przeważającej większości zwizytowanych cel panowały złe albo bardzo złe warunki bytowe. Ściany cel mieszkalnych, uszkodzone, z ubytkami farby, pokryte były także licznymi rysunkami i starymi zabrudzeniami dokonanymi przez osadzonych, świadczą o bardzo małej częstotliwości remontów. Bardzo dużym problemem w jednostce jest również zawilgocenie i zagrzybienie cel mieszkalnych”, „Kolejnym problemem jest bardzo zużyta i przez to nieszczelna stolarka okienna”, „korzystanie z otwartego kącika sanitarnego w sytuacji, gdy w celi przebywa więcej niż jeden osadzony, należy uznać za poniżające traktowanie”. „Większość wizytowanych cel wyposażono w łóżka piętrowe nie posiadające zabezpieczeń przed wypadnięciem oraz drabinek umożliwiających wejście na górny poziom”. „Wydawane osadzonym do użytkowania materace i poduszki w wielu przypadkach były bardzo brudne, porwane i zużyte. W licznych celach mieszkalnych szafki nie miały drzwiczek, w niektórych łóżkach brak było podkładów, przez co materac zapadał się w miejscach ubytków”, „W wielu celach mieszkalnych uszkodzone były głośniki radiowęzła i oświetlenie”, „konieczne jest pilne przeprowadzenie kompleksowego remontu cel mieszkalnych”. (raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji z wizytacji a Areszcie Śledczym w Ł., k. 398-414) W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w Ł. J. D. zgłaszał ustnie swoje niezadowolenie z pobytu wychowawcy. Nie ma żadnej skargi zgłoszonej pisemnie. (wyjaśnienia informacyjne powoda, k 65 v., potwierdzone zeznaniami – e-protokół, k. 511, adnotacja 00:15:09) W celi, w której przybywał osadzony panowały złe warunki. Kącik sanitarny nie był całkowicie zabudowany, co było krępujące, rodziło dyskomfort dla wszystkich przebywających w celi. Nadto cela była źle wentylowana, co objawiało się wychładzaniem celi oraz wilgocią i puchnięciem tynku na ścianach. Na cele wydostawał się również zapach z kącika sanitarnego. Powód skarżył się współwięźniom na kącik sanitarny - że nie jest on zabudowany i nie ma zapewnionej intymności. Osadzony był pozbawiony także intymności w czasie łaźni grupowej, która odbywała się w pomieszczeniu kąpielowym bez przepierzeń, co oznaczało kąpiel w towarzystwie pozostałych osadzonych. (zeznania świadka T. R. – e-protokół, k. 142 v., adnotacja 00:44:26, zeznania świadka M. M. – e-protokół, k. 141 v., adnotacja 00:25:10, zeznania świadka R. D. – e-protokół, k. 143, adnotacja 01:11:18, zeznania świadka M. D. – e-protokół, k. 144, adnotacja 01:34:07) W dniu 29 listopada 2012 roku J. D. został przyjęty do Aresztu Śledczego w Ł., jako tymczasowo aresztowany. Powód nie oczekiwał długo na wizyty lekarskie. W dniu 1 grudnia zapisał się do lekarza i został przyjęty tego samego dnia – udzielono mu porady lekarskiej w więziennej Izbie Przyjęć. W wywiadzie napisano, iż pacjent zgłasza leczenie od 20 lat z powodu nadciśnienia tętniczego. --- STRONA 5 --- Zaordynowano leki Agen 5 mg, Indapen 1,5 mg, Prestarium 5 mg – z czasem zamieniony na Lozap 50 mg na okres 30 dni, kontrolę ciśnienia tętniczego (bez wskazania 3 x w tyg.) oraz dostarczenie dokumentacji medycznej z leczenia z wolności. Osadzony jest palaczem. Po zapisaniu się do lekarza 11 grudnia 2012 r. został przyjęty 20 grudnia 2012 r. Ponadto w dniach 4 grudnia, 10 grudnia, 19 grudnia, 24 grudnia 2012 r. oraz 2 stycznia 2013 r. był przyjmowany w ambulatorium i miał wykonywane pomiary ciśnienia tętniczego zgodnie z zaleceniami lekarza. Podczas pobytu w ambulatorium powód nie zgłaszał potrzeby wizyty u lekarza. Podczas pobytu w pozwanym Areszcie J. D. nie zgłaszał żadnych dolegliwości ze strony miednicy ani faktu leczenia schorzeń miednicy. Osadzony w trakcie pobytu w Areszcie korzystał z wizyty u stomatologa. Z punktu widzenia chorób wewnętrznych diagnostyka, opieka medyczna i farmakoterapia względem J. D. była prawidłowa. Nie wymagał poszerzenia diagnostyki. Miał kontynuowane leczenie, które prowadzono przed aresztowaniem. Miał przepisywane leki takie same, jak przed umieszczeniem w Areszcie. Warunki panujące w jednostce penitencjarnej nie miały bezpośredniego wpływu na stan zdrowia oraz nasilenie dolegliwości. Stosowanie diety u osadzonego to tylko niewielki dodatek, a podstawą jego leczenia jest farmakoterapia. Dodatkowo zalecane jest zaprzestanie palenia tytoniu. (notatka służbowa k. 49, notatka służbowa k. 171, książka zgłaszających się do lekarza k. 161-169 opinia biegłego z zakresu chorób wewnętrznych k. 180-181, pisemna opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chorób wewnętrznych k. 268, rozmowa wstępna k. 46-47, II pisemna opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chorób wewnętrznych k.322) W ocenie ortopedycznej zdiagnozowana w 2010 r. wyrośl kostna kości biodrowej prawej u osadzonego nie wymagała dalszej diagnostyki i leczenia w trakcie pobytu w Areszcie. Nadto nie zgłaszał on żadnych dolegliwości w tym zakresie. Schorzenie nie wymaga także nagłej interwencji chirurgicznej ani zabiegów rehabilitacyjnych, masaży czy naświetleń. Wyrośl kostna talerza biodrowego prawego nie ma żadnego związku przyczynowego z pobytem w Areszcie i warunkami tam panującymi. (pisemna opinia biegłego ortopedy k. 283-284, uzupełniająca opinia pisemna biegłego ortopedy k. 330) W ocenie psychiatrycznej u J. D. w związku z warunkami bytowymi panującymi w Areszcie Śledczym nie doszło do rozwoju zaburzeń ani choroby psychicznej. Prezentowane myśli i emocje były adekwatne do zaistniałej sytuacji, relacjonowane przez osadzonego odczucie braku intymności, smutku, okresowej drażliwości, poczucie bezsilności stanowi prawidłową reakcję afektywną na sytuację, w której się znalazł. Nie zostały przekroczone zdolności adaptacyjne. Leczenie psychiatryczne J. D. podjął w 2015 r. – po kilku latach od opuszczenia Aresztu. (opinia pisemna biegłego psychiatry k. 370, ustana opinia uzupełniająca biegłego psychiatry k. 471 odwr. adnotacje 00:02:51, 00:07:27) Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o złożone dokumenty związane z osadzeniem powoda w Areszcie Śledczym w Ł. oraz opinie biegłych lekarzy (specjalisty chorób wewnętrznych, ortopedy i psychiatry) i biegłego do spraw budownictwa. Nadto ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się częściowo na zeznaniach powoda oraz powołanych w sprawie świadków. Nie znalazły potwierdzenia zarzuty powoda dotyczące niewłaściwego doboru medykamentów w chwili umieszczenia go w warunkach izolacyjnych i niewłaściwej opieki medycznej w Areszcie Śledczym w Ł.. Przeczy temu dokumentacja medyczna oraz opinie biegłych. Przede wszystkim biegły z zakresu chorób wewnętrznych wykazał, że w czasie pobytu powoda w jednostce penitencjarnej nie nastąpiła zmiana leków, gdyż leki włączone w Areszcie to dokładnie takie same leki, które powód zażywał przed aresztowaniem. Biegły szczegółowo wyjaśnił, że chodzi o substancje czynne, które są odpowiedzialne za określone działanie leku – --- STRONA 6 --- w tym wypadku były one takie same, tylko produkowane częściowo przez innych producentów – mające inne nazwy, lecz co do zasady – zgodnie z rejestracją leku – mające to samo działanie. Biegły także wskazał, iż w dobie współczesnej nauki leki generyczne traktować należy za tożsame. Leczenie farmakologiczne w jednostce było prawidłowe. W opiniach uzupełniających biegły także wyjaśnił, że zasadniczym elementem leczenia powoda jest stosowanie farmakologii, natomiast stosowanie diety czy zażywanie ruchu na świeżym powietrzu mają znaczenie marginalne. W odniesieniu do zmian w zakresie talerza biodrowego prawego biegły ortopeda wywiódł przede wszystkim, że te zmiany kości są następstwem wady rozwojowej i wzrost tych zmian ustaje równocześnie z końcem wzrostu szkieletu. Wyrośla te same w sobie nie dają żadnych dolegliwości bólowych, co potwierdza brak jakichkolwiek działań leczniczych ze strony powoda po zdiagnozowaniu zmian w 2010 r.; biegły wielokrotnie zwracał uwagę, że powód nie uskarżał się na dolegliwości tych okolic w czasie pobytu w Areszcie. W kwestii zdrowia psychicznego powoda, biegła jednoznacznie wykazała, że uczucia ujawnione u powoda są naturalną i adekwatną reakcją na sytuację, w jakiej się znajdował, nie zostały przekroczone zdolności adaptacyjne powoda. wnioski opinii potwierdza fakt podjęcia leczenia przez niego dopiero w 2015 r. W zakresie stanu zdrowia powoda i jego związku przyczynowego z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł., decydujące znaczenie miały opinie biegłych z zakresu chorób wewnętrznych, ortopedy i psychiatry. Nie potwierdziły one, aby pobyt w pozwanej jednostce penitencjarnej w jakikolwiek negatywny sposób wpłynął na stan zdrowia J. D.. Nie zostały potwierdzone także zarzuty powoda dotyczące funkcjonowania służby zdrowia w Areszcie Śledczym w Ł.. Z akt osobowych wynika, że w czasie swojego pobytu powód wielokrotnie korzystał z wizyt lekarskich, był poddawany kontrolnym pomiarom ciśnienia tętniczego, miał wykonywane badania (w tym stomatologiczne), a oczekiwanie na wizytę u lekarza nie odbiegało od tego w warunkach wolnościowych, a często wizyta odbywała się tego samego dnia, w którym powód się zgłosił. Opinie biegłych nie wykazały jakichkolwiek nieprawidłowości w podjętym leczeniu. Zwłaszcza biegły z zakresu chorób wewnętrznych ocenił opiekę medyczną nad powodem w Areszcie Śledczym w Ł., jako prawidłową. Wszelkie wątpliwości strony powodowej zostały wyjaśnione w ramach pisemnych i ustnych opinii uzupełniających biegłych lekarzy. Wniosek powoda o powołanie dowodu z opinii innych biegłych internisty i psychiatry (k. 472 odwr.) został oddalony na rozprawie w dniu 20 lutego 2017 roku. Samo niezadowolenie z opinii biegłych, bez skutecznego wzruszenia wywiedzionych wniosków, nie może uzasadniać powołania dowodu z opinii innych biegłych. Nie zostało wzruszone przeprowadzone w opiniach rozumowanie, zgodność z zasadami logiki, nie wykazano błędów. Sąd także nie miał podstaw, aby kwestionować opinię któregokolwiek z biegłych. Sąd pominął zeznania świadka – osadzonego D. D. albowiem świadek ten nie był zakwaterowany w celi powoda, nadto nigdy w niej nie był. Warunki bytowe w Areszcie Śledczym w Ł. zostały ustalone i zobiektywizowane w oparciu o cały materiał dowodowy. Zeznania współosadzonych, jak również powoda, noszą znamiona subiektywnych ocen, formułowanych przez pryzmat osobistego stosunku do opisywanych okoliczności, wyznaczonego przez niezadowolenie z warunków bytowych panujących w miejscu, w którym osoby te przebywały wbrew swojej woli, a przez co, z natury rzeczy, odbiegających od oczekiwanych. Dlatego konieczne było ich skonfrontowanie z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności zeznaniami świadków, którzy opisywali zasady funkcjonowania aresztu w odniesieniu do przepisów (np. W. B.), a także dokumentami w postaci dokumentacji medycznej, czy notatek służbowych. W zakresie warunków bytowych, Sąd zwrócił jednak uwagę, iż wbrew twierdzeniom pozwanego doszło do przekroczenia dolegliwości związanych z pozbawieniem wolności w sposób nadmierny, prowadzący do naruszenia dóbr powoda. W czasie pobytu w celi numer 128, trwającego niespełna 5 miesięcy, zabudowa kącika sanitarnego pozostawała niepełna. Potwierdzili to świadkowie, którzy przebywali razem --- STRONA 7 --- z powodem w tej celi. Po części potwierdza to także raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji. Brak jest materiału dowodowego wskazującego, że w tym okresie modernizacją objęty był również kącik sanitarny w tej celi. Również zarzuty dotyczące zagrzybienia zostały potwierdzone. Materiał dowodowy przedstawiony przez pozwanego miał charakter ogólny, dotyczył całego aresztu. Tymczasem, w szczególności obciążające były w tym zakresie zeznania R. D., M. M., T. R.. Korespondowały one z opinią biegłego z zakresu budownictwa. Niezależnie bowiem od sporu o zastosowanie właściwych norm biegły wykazał, istniejąca wentylacja grawitacyjna w celi 128 prowadziła do nadmiernej wilgoci, sprzyjając rozwojowi niebezpiecznych grzybów, pleśni oraz ich zarodników. Zwrócono uwagę na jej niską wydolność. Zeznania świadków potwierdziły także, iż kąciki sanitarny w celi 128 nie był zabudowany oraz nie były oddzielone natryski. Z zeznaniami świadków dotyczącymi stanu stolarki okiennej i zużycia sprzętów koresponduje natomiast raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji z wizytacji. W dniu 3 marca 2017 r. Sąd otworzył zamkniętą rozprawę na nowo i z urzędu dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa celem rozwiania wszelkich wątpliwości w zakresie pomiarów celi zajmowanej przez powoda. Pierwotnie wątpliwości w tym zakresie zgłosił pozwany Skarb Państwa, ale wobec nie wypełnienia zobowiązania Sądu nałożonego pod rygorem z art. 130 4 § 5 k.p.c. Ponieważ jednak wnioski opinii miały zasadnicze znaczenie dla ustaleń w przedmiocie zarzutu przeludnienia, Sąd z urzędu zadecydował o wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących pomiarów. Ostatecznie pomiary zostały wykonane przez biegłego jeszcze dwukrotnie (po raz kolejny – wobec zarzutów strony powodowej). Ostatecznie nie zostały one podważone przez żadną ze stron i nie potwierdziły zarzutu przeludnienia. Sąd oddalił wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych do spraw budownictwa (k. 608). Po pierwsze wątpliwości budził sposób sformułowania wniosku (k. 601) strony, która wskazała, iż żąda dopuszczenia dowodu z opinii konkretnych biegłych: K. H., K. W. lub K. Ś., którzy wydawali opinie w innych sprawach z udziałem pozwanego, ich treść była korzystna dla strony i odwoływano się do ich treści w niniejszym postępowaniu. Należy zauważyć, iż dopuszczając dowód Sąd zastrzegł wyłączenie jednego z tych biegłych z uwagi na złożenie jego opinii z innej sprawy do niniejszych akt (k. 175 odwr.). Ponadto, Sąd uznał przeprowadzenie tego dowodu za niecelowe. Kwestia pomiaru powierzchni celi została ostatecznie rozstrzygnięta. W odniesieniu do oświetlenia opinia potwierdziła jego odpowiedniość; prawidłowość montażu i rodzaju blind, zaś czytanie mogło odbywać się przy dodatkowym oświetleniu. Kwestia wentylacji została pośrednio potwierdzona faktem zagrzybienia, które zostało opisane przez wskazanych powyżej świadków. W odniesieniu do zeznań współosadzonych, Sąd pominął je w części, w jakiej świadkowie skarżyli się ogólnie na złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł., nie wskazując żadnych konkretnych okoliczności odnoszących się do osoby samego powoda, a mogących naruszyć jego dobra osobiste. Świadkowie ci często odnosili się w swoich zeznaniach do okoliczności dotyczących bezpośrednio ich samych, albo nie mających żadnego znaczenia dla sprawy, a opisywane przez nich złe warunki panujące w Areszcie wielokrotnie nie znalazły potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Znaczącym jest, że świadkowie mieli bardzo niewielką wiedzę o samym powodzie, nie potrafili podać szczegółów, ich wiedza była bardzo ogólna. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Powództwo zostało w części uwzględnione. W niniejszej sprawie powód wystąpił o zadośćuczynienie za naruszenie jego dóbr osobistych. Roszczenie to znajduje oparcie w przepisach art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. --- STRONA 8 --- Treść art. 23 k.c. wskazuje na to, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego i to niezależnie od ochrony przewidzianej przez inne przepisy. W przepisie tym podano otwarty katalog chronionych dóbr osobistych, do których niewątpliwie należą również godność i prawo do humanitarnego traktowania. Przy czym ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w z dnia 28 sierpnia 1996, sygn. akt I ACr 341/96). Ważny jest więc społeczny odbiór danego zachowania, oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Ocena czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone lub naruszone wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym. Nie ma bowiem znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego, lecz istotny jest odbiór danego zachowania przez osoby trzecie i reakcja opinii publicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., sygn. akt V CKN 195/01). Nie każde naruszenie dobra osobistego daje jednak prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl bowiem art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Omawiany przepis wprowadził ponadto domniemanie bezprawności naruszenia dobra; każde naruszenie kwalifikowane jest, jako bezprawne. Skutkuje to przerzuceniem ciężaru wykazania przyczyn, dla których nastąpiło naruszenie, na sprawcę i to jego obciąża ryzyko nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznościami kontratypowymi wyłączającymi bezprawność są np.: zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrony koniecznej, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. W przedmiotowej sprawie dobrem osobistym zagrożonym działaniem administracji Aresztu Śledczego było prawo do godności i humanitarnego traktowania. Zgodnie z treścią art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Doniosłe znaczenie dla ochrony dóbr osobistych ma także konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zawierająca katalog praw i wolności przysługujących każdemu człowiekowi. Natomiast w myśl postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przyjętej w Nicei, godność ludzka jest nienaruszalna. Musi być szanowana i chroniona. Każdy ma prawo do poszanowania swej integralności fizycznej i psychicznej. Na gruncie prawa polskiego sytuacja prawna osób pozbawionych wolności uregulowana jest w sposób ogólny w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. „Kodeks karny wykonawczy” (Dz.U. Nr 90 z 1997 r., poz. 557 z późn. zm.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że realizacja spoczywających na administracji Aresztu Śledczego w Ł. obowiązków w zakresie organizowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. A zatem ocena, czy obowiązki te zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.), a także z uwzględnieniem treści przepisów wykonawczych, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od 14 sierpnia 2014r.). --- STRONA 9 --- Ustawodawca, wśród naczelnych zasad kodeksu karnego wykonawczego wymienił w art. 4, zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. W myśl art. 5 k.k.w. skazany jest podmiotem określonych w kodeksie praw i obowiązków. Przykładowo zostały one wskazane w art. 102 k.k.w., gdzie w pkt 1 mowa jest o tym, że skazany ma prawo do odpowiedniego, ze względu na zachowanie zdrowia, wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Udzielenie powodowi cywilnoprawnej ochrony wymagało zatem ustalenia, że zachowania administracji pozwanego Aresztu Śledczego w Ł. godziły w jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Z mocy art. 6 k.c., na powodzie ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie warunków bytowych wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, naruszających sferę jego dóbr osobistych. Pozwanego obciążał zaś obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda (art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że roszczenia powoda odnoszą się do szeroko rozumianych warunków bytowych panujących w jednostce penitencjarnej, w której powód przebywał. W toku postępowania dowodowego J. D. wykazał, że w celi, w której przebywał nie było sprawnej wentylacji, która zapewniałaby optymalne warunki ciepłownicze i właściwy poziom dopływu świeżego powietrza. Funkcjonująca wentylacja grawitacyjna była niestabilna, co skutkowało nadmierną wilgocią sprzyjającą powstawaniu grzyba, pleśni. Sam powód przyznał, że cela obok jego celi została wyremontowana, pojawia się zatem wniosek, że skoro remontu wymagała cela obok celi zajmowanej przez powoda, to warunki panujące w celi powoda uzasadniały przeprowadzenie czynności remontowych także w jego celi. Niemniej, powód przebywał w tych warunkach około 5 miesięcy. Nadto, powód przez cały okres pobytu kącik sanitarny był niezabudowany. Natomiast łaźnie odbywały się w warunkach otwartego pomieszczenia kąpielowego bez przepierzeń pod natryskami, co powodowało, że powód czuł się skrępowany i zawstydzony. Pośrednio o stanie cel świadczy również wyciąg z raportu przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 roku, w sprawie o sygn. akt I ACa 357/16 wywiódł, iż z cytowanych fragmentów przedmiotowego raportu, bezspornie wynika, że warunki bytowe w pozwanym Areszcie Śledczym w Ł. naruszały dobra osobiste osób tam osadzonych, w postaci godności i intymności oraz prawa do humanitarnego traktowania. Raport opisuje wyniki wizytacji, która odbyła się w pozwanym Areszcie Śledczym w styczniu 2014 r., w okresie późniejszym. Niemniej jednak, skoro w ostatnich latach, jak twierdzi strona pozwana, budynki Aresztu podlegały stałemu remontowi, to przed rokiem 2014 stan budynków i cel był gorszy. Złe warunki w areszcie potwierdzili także współosadzeni. W szczególności warunki celi, w której przy niezabudowanym właściwie kąciku sanitarnym, przebywał powód przez okres niespełna pięciu miesięcy. Zważywszy zatem, że warunki bytowe w Areszcie Śledczym w Ł. nie spełniały wymagania humanitarnego traktowania powoda, były niegodziwe (przebywanie w warunkach wilgoci, zagrzybienia, braku dostatecznej intymności) i przez to naruszały jego dobro osobiste w postaci godności, przyjąć należało, że roszczenie powoda o zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną przebywaniem w takich warunkach, jest uzasadnione treścią art. 448 w zw. z art. 24 kc. W okolicznościach niniejszej sprawy uznać należało, że izolacja powoda odbywała się w warunkach naruszających jego dobra osobiste w postaci godności i intymności oraz prawa do humanitarnego traktowania. Państwo, wykonując zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości, ma obowiązek zapewnienia minimalnego standardu socjalno– bytowego tak, aby samemu pozbawieniu wolności nie towarzyszyły dodatkowe uciążliwości. Z drugiej strony podnieść jednak należy, że próg dolegliwości, na który zostaje narażona osoba osadzona, wykracza poza granice wyznaczane w życiu codziennym dla osób przebywających na wolności. Przyjęty standard musi uwzględniać warunki izolacji, a osoby osadzone muszą liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami wynikającymi z wykonywania kary pozbawienia wolności. --- STRONA 10 --- Nieudowodnione zostały natomiast zarzuty powoda dotyczące kwestii przeludnienia cel. Materiał wykazał, że warunki bytowe były zgodne z art. 110 k.k.w.: zwłaszcza powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, w żadnym okresie nie wyniosła mniej niż 3 m 2 , co jednoznacznie zostało wywiedzione przez biegłego z zakresu budownictwa. Odnosząc się do zarzutów pozwu związanych z utrzymaniem higieny, wskazać należy, iż wszystkim osadzonym zapewnia się możliwość dbania o higienę osobistą. Zgodnie z wytycznymi ogólnobudowlanymi wszystkie cele mieszkalne wyposażone są w węzły sanitarne. Kwestia minimalnego standardu utrzymania higieny przez mężczyzn przebywających w zakładach karnych została uregulowana w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie Regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1494) oraz Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie Regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Z przepisów tych wynika, że skazany/tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej raz w tygodniu z kąpieli. Częstsze kąpiele przysługują osadzonym mężczyznom zatrudnionym przy pracach brudzących oraz chorym według wskazań lekarza. Możliwe jest także w indywidualnych uzasadnionych wypadkach uzyskanie zgody Dyrektora na dodatkową kąpiel. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, osadzeni w Areszcie Śledczym w Ł. korzystają z kąpieli jeden raz w tygodniu. Natomiast nie zapewniające dostatecznej intymności są niewątpliwie warunki odbywania kąpieli w otwartym pomieszczeniu kąpielowym bez osłon pomiędzy prysznicami, co zresztą zostało wykazane przez powoda oraz współosadzonych. Według ustaleń wyposażenie cel mieszkalnych dla osadzonych w sprzęt kwaterunkowy jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od dnia 14 sierpnia 2014r.). Ilość sprzętu zawsze jest dostosowana do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Osadzeni mogą zgłaszać oddziałowym potrzebę wstawienia dodatkowych sprzętów kwatermistrzowskich. Wszelkie usterki sprzętu kwatermistrzowskiego zgłoszone przez osadzonych są usuwane na bieżąco. Odnosząc się do zarzutu złych warunków bytowych wskazać należy, iż jak wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, pozwany na bieżąco remontuje oraz naprawia cele mieszkalne, w celu utrzymania właściwych warunków bytowych. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, iż wszelkie uszkodzenia czy zabrudzenia są efektem przede wszystkim działań samych osadzonych, którzy niszczą substancję mieszkalną. Osadzeni, którzy z racji specyfiki jednostki przebywają tutaj tylko czasowo, nie dbają o wyposażenie i stan techniczny cel, w których zostają umieszczeni, a wręcz je dewastują. Widać ewidentną różnicę na korzyść w stanie technicznym i wyglądzie cel, w których przebywają skazani pracujący, odbywający od początku do końca orzeczoną wobec nich karę pozbawienia wolności na terenie Aresztu Śledczego. Nadto, przeprowadzane są stałe konserwacje i naprawy doraźne, polegające na wymianie potłuczonych szyb, uzupełnianiu okitowania, wymianie okuć ślusarskich oraz montażu zamknięć. Ponadto rzeczą oczywistą jest, że przy tak dużej ilości osadzonych sprzęt kwaterunkowy pozostający w dyspozycji osadzonych ulega zużyciu, a warunki panujące w zakładach karnych i aresztach śledczych odbiegają od oczekiwań osadzonych i nie są komfortowe, jednak stanowi to dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności i nie przekracza nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2009 roku, I ACa 433/09). Podkreślenia wymaga, że pozwany rocznie odświeża i remontuje kilkadziesiąt cel. Od 2013 roku rozpoczęto należytą zabudowę kącików sanitarnych. Drewniana stolarka okienna w sposób dostateczny spełnia swoją funkcję. Stan techniczny stolarki okiennej nie jest wprawdzie idealny, ale jest to wynikiem m.in. dewastacji przez samych osadzonych. Przeprowadzane są stałe konserwacje i naprawy doraźne. --- STRONA 11 --- Nie zachodzą usprawiedliwione podstawy do uwzględnienia twierdzeń powoda, zgodnie z którymi zamontowane w oknach cel przesłony poliwęglanowe (tzw. blindy) powodują ograniczenia w dopływie światła dziennego i cyrkulacji powietrza w celi. Z tych względów nie można uznać faktu zamontowania przesłon w oknach cel za naruszający jakiekolwiek dobra osobiste powoda. Zarzuty te są ogólnikowe i nie znajdują oparcia w zgromadzonych dowodach. Natomiast zostało potwierdzone, że montaż blind został wykonany prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W przypadku stwierdzenia niedostatecznego oświetlenia osadzeni mają możliwość wystąpić do działu kwatermistrzowskiego z wnioskiem o przydzielenie dodatkowego oświetlenia punktowego. Nie można uznać za trafny zarzut powoda odnośnie nie otrzymania przez niego właściwego kompletu odzieży zaraz po przyjęciu go do Aresztu Śledczego w Ł.. W świetle bowiem załącznika nr 1 do przytaczanego już rozporządzenia osadzonym tymczasowo aresztowanym wydaje się jedynie ręcznik, ścierkę, pościel i materac. Nie otrzymuje się natomiast bielizny osobistej, gdyż ta przysługuje jedynie osadzonym skazanym. Oczywiście tymczasowo aresztowany może wystąpić z wnioskiem o taki przydział. Ustosunkowując się do zarzutu nieodpowiedniej jakości wyżywienia w Areszcie Śledczym w Ł. wskazać należy, iż standardy wyżywienia określone są w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Posiłki w Areszcie Śledczym w Ł. są przygotowywane w oparciu o program komputerowy „Żywność” nr 6. Jadłospis podpisuje sporządzający, a następnie lekarz Aresztu, Kierownik Działu Kwatermistrzowskiego oraz Dyrektor. Jakość posiłków przed ich wydaniem kontroluje służba zdrowia i stwierdza czy posiłek nadaje się do podania. Osadzeni mogą zgłaszać uwagi dotyczące posiłków, również w trakcie ich wydawania. Odnosząc się do zarzutu pozbawienia powoda ciepłego posiłku podczas czynności procesowych podkreślić należy, iż zgodnie z zarządzeniem nr 48/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 dotyczącym realizacji uprawnienia osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych do wyżywienia, osadzeni wyjeżdżający na czynności procesowe oraz konsultacje lekarskie dostają suchy prowiant. Z uwagi na brak możliwości dokładnego ustalenia czasu zakończenia czynności z udziałem osadzonego wydaje się całodzienny prowiant. Podkreślić także należy, iż rano, przed wyjazdem na czynności, osadzeni dostają ciepły posiłek – śniadanie. W świetle zebranego materiału w sprawie powyższe zarzuty powoda są nazbyt ogólne i w żaden sposób nieuzasadnione. Zgodnie z art. 115 § 1 i 1a k.k.w. skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w stosunku do tymczasowo aresztowanych (art. 209 k.k.w.). Natomiast na podstawie § 6 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1985) w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności, zgłoszenia osób pozbawionych wolności do lekarza więziennego przyjmuje się codziennie. Lekarz więzienny przyjmuje osoby pozbawione wolności poza ustalonym w porządku wewnętrznym czasem i miejscem przyjęć w razie nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia tych osób. Świadczenia ambulatoryjne z zakresu specjalistycznej opieki zdrowotnej udzielane są na podstawie skierowania lekarza, także innego niż lekarz więzienny. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód był konsultowany przez lekarza. Stan zaś zdrowia powoda w żadnym zakresie nie uległ pogorszeniu w związku z pobytem w Areszcie Śledczym w Ł. – co zostało jednoznacznie zweryfikowane opiniami biegłych lekarzy. Zarówno dysfunkcja ortopedyczna powoda, jak również jego problem internistyczny nie mają żadnego związku z osadzeniem. Biegli nie potwierdzili, aby w zakresie świadczonych usług medycznych doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości. Powód uskarżał się na brak innych zajęć poza celą. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie mogą zostać uznane zarzuty braku dostępu do zajęć kulturalno-oświatowych, świetlicy i biblioteki a także posługi kapłańskiej. Jak ustalono, osadzeni mają możliwość uczestniczenia w konkursach ogłaszanych przez radiowęzeł, korzystania z biblioteki, a niekiedy również korzystania ze świetlicy. Z materiału wynika, że powód jako osoba tymczasowo aresztowana mógł brać udział w aktywnościach proponowanych --- STRONA 12 --- przez jednostkę z tym wyłączeniem, iż nie mógł w nich uczestniczyć łącznie ze skazanymi. Uprawnienie do wypożyczania książek, czy otrzymywania prasy dotyczy z kolei wszystkich osadzonych, wobec czego może pojawiać się konieczność oczekiwania na możliwość wypożyczenia książki, czy przeczytania danego egzemplarza tytułu prasowego. Okoliczności te nie mogą jednak prowadzić do przyjęcia, że pozwany dopuścił się w stosunku do powoda ograniczenia jego dóbr osobistych. Zważywszy na powyższe, zakres zasadnych zarzutów oraz brak podstaw do uwzględnienia pozostałych, Sąd określił wysokość zadośćuczynienia na poziomie 4.000 zł. Należało przy tym uwzględnić uwagi judykatury dotyczące wysokości zasądzanych kwot oraz standardu sprawiedliwości nakazującemu, aby podobne przypadki rozstrzygać w miarę możliwości podobnie (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03). Na tym samym poziomie zostało określone także roszczenie zasądzone powołanym już powyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2016 roku, o sygn. akt I ACa 357/16. Na poziomie 4.000 zł zostało określone roszczenie zasądzone w sprawach związanych z samymi warunkami pobytu w powołanych już powyżej wyrokach Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2016 roku, o sygn. akt I ACa 357/16, z dnia 23 lutego 2017 roku, sygn. akt I ACa 1097/16, czy o sygn. akt I ACa 1440/16. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zapadło w oparciu o art. 102 k.p.c. Powód ostał się ze swoim roszczeniem w niewielkim zakresie co powoduje, że zgodnie z art. 100 zd. 2 k.p.c., winien ponieść wszelkie związane z tym koszty, które pojawiły się po stronie jego przeciwnika procesowego. Jednakże w myśl art. 102 k.p.c, w przypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może nie obciążać strony kosztami procesu w całości lub w części. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniały takie warunki. Sąd miał przede wszystkim na uwadze trudną sytuację życiową i majątkową powoda. Jednocześnie, opinia biegłego w sposób obiektywny potwierdziła wystąpienie problemów z wentylacją, potwierdziła zeznania świadków dotyczące zagrzybienia. Także w świetle raportu z wizytacji przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji potwierdzającego zużycie materiałów i stan cel, subiektywne odczucia powoda zostały obiektywnie potwierdzone. Z tych względów Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, pozwalający na odstąpienie od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej. Powód był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, którego wynagrodzenie – według oświadczenia – nie zostało opłacone w całości ani w części. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o § 19, § 20 w zw. z § 1 1 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t.). Zgodnie bowiem z § 22 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Taką samą regulację zawierał § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801). Pozew został wniesiony w dniu 2 sierpnia 2013 r. – w dacie obowiązywania rozporządzenia z 2002 roku. Sąd, uwzględniając zasadę rozstrzygnięcia o kosztach, nakazał wypłacić przyznane wynagrodzenie ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi. ZARZĄDZENIE odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda.