Postanowienie II C 10 34/16 UZASADNIENIE Powód W. O.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 10 34/16 UZASADNIENIE Powód W. O., w pozwie z dnia 1 września 2016 r., skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Finansów wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 42.771 zł tytułem odszkodowania. /pozew k. 2-3/ . W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego. / odpowiedź na pozew k. 50-54 / Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., wydanym w sprawie I C 322/15, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi oddalił powództwo. / wyrok k. 57 / Na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r. powód wskazał, że dochodzone roszczenie wiąże z działalnością Ministra Finansów, który zezwolił na działalność firmie (...) oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi . /oświadczenie powoda - e- protokół k. 64- adnotacje 00:00:41 i 00:28:49 k. 62 i 62 v./ Postanowieniem z tej samej daty Sąd Okręgowy w Łodzi z urzędu dokonał właściwej reprezentacji Skarbu Państwa i ustalił, że jednostką uprawnioną do reprezentowania pozwanego w niniejszej sprawie jest Sąd Apelacyjny w Ł. obok Ministra Finansów. / postanowienie k. 61/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 października 1993 r. powód zawarł z (...). umowę indywidualnego ubezpieczenia mieszanego na życie z udziałem w dodatkowym zysku i automatycznym kredytowaniem składek i z sumą ubezpieczenia w wysokości 100.000.000 starych złotych. Czas trwania ubezpieczenia określono na 20 lat jako równoważny okresowi opłacania co sześć miesięcy składek ubezpieczeniowych, ustalonych na kwotę po 2.189.200 starych zł. /umowa k. 24-26, owu – k. 27/ W piśmie z dnia 29 października 2013 r. powód został poinformowany przez (...) S.A. o przyznaniu mu do wypłaty świadczenia z w.w. polisy w kwocie 11.970,37 zł, którą powód przyjął zastrzegając, że traktuje ją jako zaliczkę. /pismo k. 31, uzasadnienie wyroku k. 5-10/ W dniu 28 października 2013 r. powód złożył pozew do Sądu Okręgowego w Łodzi o zasądzenie od (...) S.A. kwoty 124.800 zł z odsetkami tytułem zapłaty zwaloryzowanego świadczenia z w.w. umowy . /pozew wraz wyliczeniami k. 19-22/ Wyrokiem z dnia 11 lipca 2014 r., wydanym w sprawie II C 90/14, Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił roszczenia powoda. Od wyroku tego powód wniósł apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2015 r., w sprawie I ACa 1307/14. /wyrok k. 4 , pisma k. 11-15, apelacja k. 16-18, uzasadnienie k.5-10 / Powód nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. --- STRONA 2 --- / okoliczność bezsporna; pisma k. 67-80/ Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd oparł się na powołanych dowodach z dokumentów . Okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia były bezsporne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Powództwo podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie powód domagał się zasądzenia na jego rzecz odszkodowania w związku z błędną – zdaniem powoda- oceną Sądu Apelacyjnego w Łodzi, wyrażoną w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r., wydanym w sprawie I ACa 1307/14, braku spełnienia przesłanek do dokonania waloryzacji świadczenia należnego powodowi z umowy ubezpieczenia na życie, zawartej między powodem a (...) S.A. w dniu 25 października 1993 r., co wiązało się z poniesieniem przez powoda szkody w wysokości 42.771 zł. Podstawą roszczenia powoda w tej części jest zatem art. 417 1 § 2 k.c. Z przepisu tego wynika, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Źródłem szkody według tej regulacji jest niezgodne z prawem prawomocne orzeczenie. Pojęcie to obejmuje zarówno wyroki, jak i postanowienia sądowe, od których nie przysługuje środek odwoławczy. Niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia co do zasady nie powinna być przedmiotem samodzielnych ustaleń sądu w procesie o naprawienie szkody. Sąd rozpoznający sprawę odszkodowawczą nie jest bowiem właściwy do indywidualnej oceny legalności konkretnego wyroku lub postanowienia stanowiącego źródło szkody. Jeżeli ustawa wiąże oznaczone skutki prawne z obowiązywaniem prawomocnego orzeczenia, a jednocześnie reguluje zasady i tryb jego wzruszania z powodu niezgodności z prawem, to prawna skuteczność takich orzeczeń nie może być podważana (kwestionowana) bezpośrednio w każdym procesie odszkodowawczym, z pominięciem zasad i trybu postępowania zastrzeżonego do kontroli prawomocnych orzeczeń. Dlatego też odpowiedzialność władzy publicznej za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem orzeczenia wymaga tzw. prejudykatu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2015 roku o sygn. VI ACa 313/14). Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej jest zatem stwierdzenie tej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu. Przepisem szczególnym, który wyłącza konieczność uzyskania prejudykatu, stwierdzającego niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia jest art. 424 1b k.p.c., zgodnie z którym w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Przez środki prawne należy natomiast rozumieć nie tylko zwyczajne środki zaskarżenia, czyli środki odwoławcze (apelację i zażalenie), inne środki zaskarżenia (w rozumieniu art. 363 § 1 k.p.c., określane również mianem szczególnych, jak np. sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym) ale także nadzwyczajne środki zaskarżenia (przede wszystkim skargę kasacyjną i skargę o wznowienie postępowania). Jak wynika z dokonanych ustaleń faktycznych, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2015 r., w sprawie I ACa 1307/14 został wydany w sprawie o prawa majątkowe, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 124.800 zł, a zatem w świetle art. 398 2 k.p.c. od wyroku tego przysługiwała powodowi skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Z prawa tego powód nie skorzystał, a zatem brak jest spełnienia przesłanki w postaci prejudykatu, co samo w sobie powoduje już, że roszczenie powoda nie podlegało uwzględnieniu. --- STRONA 3 --- Za bezzasadne należało uznać roszczenie powoda także w kontekście, wskazywanych przez powoda zaniechań drugiego statio fisci. Przede wszystkim nie zostały wykazane przez powoda przesłanki odszkodowawcze z art. 417 k.c., tj. niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, szkoda i związek przyczynowy między tym zaniechaniem, a powstałą szkodą. W odniesieniu do niezgodności z prawem zachowania Ministra Finansów powód ograniczył się do stwierdzenia, że upatruje jej w pozwoleniu (...) S.A. na prowadzenie działalności bez jakiejkolwiek próby wskazania norm, które zachowanie to miałoby naruszać. Tymczasem nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień określonych w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych jak i uchybień normom pozaprawnym, w różny sposób powiązanych z normami prawnymi. Przy ocenie przesłanki bezprawności niezbędne jest, zatem odróżnienie czynności podejmowanych w wykonaniu ustawowych obowiązków od zachowań będących ich naruszeniem. Ponadto nie każde naruszenie prawa będzie stanowiło podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na gruncie art. 417 § 1 k.c., a jedynie takie, które stanowiło warunek konieczny powstania uszczerbku poszkodowanego i którego normalnym następstwem w danych okolicznościach jest powstanie szkody. Także odnosząc się do kwestii szkody należało wskazać, że powód ograniczył się do twierdzenia, że jest nią uszczerbek majątkowy w postaci pozbawienia go środków pieniężnych w dochodzonej pozwem kwocie, przy czym kwota ta była zdecydowanie różna od tej jaka była dochodzona w sprawie II C 90/14 Sądu Okręgowego i następnie I ACa 1307/14 Sądu Apelacyjnego w Łodzi . Powołanie się na wystąpienie szkody bez przedstawienia stosownych dowodów bądź środków uwiarygodniających twierdzenia strony w tym zakresie nie jest wystarczające do spełnienia obowiązku uprawdopodobnienia szkody. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że utożsamianie z wyrządzeniem szkody nie może być nieuwzględnienie powództwa i ostateczne przegranie sprawy przez stronę. Także za udowodnienie jej wysokości nie może być uznawane podanie kwoty w rozmiarze odpowiadającym wartości określonego w pozwie żądania, które zostało oddalone. Gdyby powołanie się na oddalenie powództwa bądź apelacji od wyroku oddalającego powództwo miało być wystarczające do spełnienia tego wymagania, wprowadzenie przez ustawodawcę przepisów dotyczących choćby nadzwyczajnych środków zaskarżenia traciłoby sens (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2007 r., III BP 7/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 11 i z dnia 8 grudnia 2009 r., III CNP 53/09, niepubl.). W ocenie sądu brak jest także podstaw do stwierdzenia występowania trzeciej przesłanki w postaci związku przyczynowego . W niniejszej sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że jeśli po stronie powoda wystąpiła jakakolwiek szkoda to jest ona wyłącznie konsekwencją zawarcia przez powoda dobrowolnej i zgodnej zasadą swobody umów, cywilnoprawnej umowy ubezpieczenia . Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji. Mając na uwadze sytuację materialną powoda przywołaną w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, która stała się także przyczyną jego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu w oparciu o art. 102 k.p.c. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku wraz uzasadnieni em doręczyć powod owi, pouczając go o terminie i sposobie wniesienia apelacji. 06 . 03 .201 7 r.