Postanowienie II AKzw 546/06

--- STRONA 1 --- / IN | Sygn. akt II AKzw 546/06 " POSTANOWIENIE „ Dnia 31 sierpnia 2006 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący — Sędzia SA Jarosław Matras Protokolant - sekr. sąd. M. K. (1) przy udziale Prokuratora Jerzego Krawczuka " po rozpoznaniu w sprawie M. K. (2) skazanego za przestępstwo z art. 280 $1 k.k. zażalenia wniesionego przez skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2006 roku w przedmiocie nałożenia obowiązku leczenia odwykowego na podstawie art. 437 $ 1 k.pk. w zw. zart. 1 $ Z k.k.w. i w zw. z art.163$2 kk.w. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę M. K. (2)- w zakresie wniosku kuratora o nałożenie obowiązku leczenia na podstawie art.72$1 pkt.6 k.k przekazać Sądowi Okręgowemu w Lublinic do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Lublini nałożył na M, K. (2) obowiązek podjęcia leczenia odwykowego w zakresie terapii uzależnień od alkoholu w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego właściwego dla miejsca zamieszkania skazanego w terminie dwóch tygodni od chwili uprawomocnienia się orzeczenia. Zażalenie na to postanowienie złożył skazany podnosząc, że sam zgłosił się Ośrodka (...), a pobyt w zakładzie zamkniętym popsułby mu plany. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć zupełnie z innych względów niż w nim wskazane. Nie przesądzając w żadnym kierunku ostatecznego rozstrzygnięcia, zaskarżone postanowienie należało uchylić, albowiem w toku procedowania przed Sądem Okręgowym doszło do oczywistej obrazy przepisu art. 74 $ 1 k.k, a w konsekwencji nałożono obowiązek określony w treści art. 72 pkt 6 k.k. bez koniecznej zgody skazanego. Przed szerszym przedstawieniem powodów uchylenia zaskarżonego orzeczenia przypornieć należy tok procedowania w niniejszej sprawie. Otóż na wniosek kuratora zawodowego wszczęte zostało | --- STRONA 2 --- p , postępowanie w przedmiocie nałożenia obowiązku wymienionego w art. 72 $ 1 pkt. 6 kk. na warunkowo przedierminowo zwolnionego M. K. (2). Na dzień 05 czerwca 2006 roku wyznaczono posiedzenie, na którym Sąd Okręgowy miał zdecydować o ewentualnym nałożeniu obowiązku leczenia odwykowego (k. 4), a stosownie do treści art. 22 k.k.w. o terminie i celu posiedzenia zawiadomiono skazanego. - Z protękołu posiedzenia wynika, iż skazany nie stawił się, a zawiadomienia doręczono prawidłowo (k. 5). Nic wysłuchano skazanego, ani też nie odebrano od niego w żaden inny sposób oświadczenia co do zgody na nałożenie na niego obowiążku leczenia określonego w art. 72 $ 1 pkt. 6k. Sąd Okręgowy wskazał w treści swego postanowienia, że kodeks kainy wykonawczy nie odwołuje się do treści art. 74 k.k., a zatem nie ma konieczności wysłuchiwania skazanego przed nałożeniem na niego obowiązków wymienionych w treści art. 72 $ 1 kk., orzekając w trybie art. 163 $ 2 kk.w. Należy zatem rózstrzygnąć, czy sąd penitencjarny nakładając w trybie art. 163 $ 2 k.k.w. na skazanego warunkowo przedterminowo zwolnionego, określone obowiązki, w tym także obowiązek podjęcia leczenia określony w treści art. 72 $ 1 pkt. 6k.k., ma obowiązek wysłuchać skazanego, a nadto co do obowiązku ujętego w treści art. 72 $ 1 pkt. 6 k.k. także uzyskania zgody ( art. 74 $ 1 kk.), czy też takie powinności na tym sądzie nie ciążą. - W treści art. 163 k.k.w. nie ma żadnej normy, która nakładałaby na sąd penitencjarny obowiązek wysłuchania skazanego w sytuacji nakładania na niego obowiązków z art. 72 $ 1 k.k., a przecież w innych przepisach tego kodeksu (por. chociażby art. 160 $ 2 k.k-W., art.178 $ 2 kk.w.) wyraźnie takie obowiązki na sąd nałożono. Również w doktrynie wyrażany jest pogłąd, iż sąd penitencjarny procedując w trybie art. 163 $ 2 k.k.w. nie ma konieczności wysłuchiwania skazanego przed określeniem czasu i sposobu wykonania nakładanych obowiązków (por. Kodeks Kary Wykonawczy — Komentarza, Z. H., K. P.. G. 2005, str. 554). Skoro zatem Kodeks karny wykonawczy wprost nie normuje w art. 163 $ 2 obowiązku stawiennictwa skazanego rozważyć należy, czy nakładając obowiązki z art. 72 $ 1 k.k. w postępowaniu wykonawczym sąd winien stosować regulację zawartą w treści art. 74 $ L kk, czy też regulacja ta ma zastosowanie tylko w postępowaniu wykonawczym w zakresie jaki dotyczy spraw związanych z wykonaniem kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej( art. 178$1 k.k.w. ) Zauważyć należy, iż art. 74 $ 1 k.k. zawarty w rozdziale VIII Kodeksu karnego , zatytułowanym „Środki związane z poddaniem sprawcy próbie”, ma charakter mieszany 1j.procesowo-materialny. Z jednej bowiem strony zawiera nakaz wysłuchania skazanego przy określaniu czasu i sposobu wykonania nałożonych obowiązków, co niewątpliwie wskazując na sposób postępowania dowodzi procesowego charakteru tej części przepisu, a z drugiej zaś strony w przepisie tym po średniku , wskazano na konieczność uzyskania nadto zgody skazanego co do nałożenia obowiązku określonego w treści art.7281 pkt.6 kk. , co stanowi materialny warunek zastosowania tego właśnie obowiązku. Pozostaje też bezspornym „że czas i sposób wykonania obowiązków winien zostać wyraźnie określony w wyroku , zgodnie z zasadą wskazaną w treści art.413$2 pkt.2 k.p.k. „ jednakże nieorzeczenie w wyroku o czasie i sposobie wykonania nałożonych obowiązków nie dyskwalifikuje takiego orzeczenia , albowiem określenie tych elementów jest możliwe w postępowaniu wykonawczym w trybie określonym w art.178$1 k.k.w. przy wykorzystaniu dyspozycji art.74$1 k.k.( tak SN w uzasadnieniu uchwały z 24.05.2005r., TKZP 17/05, OSNKW 2005, z. 7-8, poz. 59). Jeżeli zatem przyjąć „że przepis art.74$1 Ik. ma zastosowanie w trybie postępowania wykonawczego w sprawach związanych z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności , to trzeba konsekwentnie stwierdzić ,że uzupełnia on regulacje zawartą w przepisie art.178 k.k.w. o sposób postępowania w przypadku koniecznego sprecyzowania nałożonych w wyroku obowiązków określonych w treści art.72 k.k. Skoro zatem powinno nastąpić wysłuchanie skazanego „to oczywisty się staje „że najprostszą formą realizacji tej powinności winno być powiadomienie skazanego o terminie i celu takiego posiedzenia ,tak aby stworzyć mu możliwość zaprezentowania swego stanowiska w tej materii. Nie oznacza to jednak że w przypadku niestawiennictwa na takie posiedzenie sąd wykonawczy winien dążyć do spowodowania przymusowego stawiennictwa skazanego „Niestawiennictwo prawidłowo powiadomionego skazanego o terminie i celu posiedzenia wykonawczego bez usprawiedliwienia tego niestawiennictwa, stanowi bowiem de facto przejaw określonej postawy skazanego w procesie wykonania kary i umożliwia uznanie „że sposób ukształtowania obowiązków jest mu obojętny. Trzeba jednak dostrzec ,że w przypadku jednego z obowiązków zawartych w art.72$1 kk., regulacja jest wyraźnie odmienna „Obowiązek poddania się Jeczeniu , w szczególności leczeniu odwykowemu , wymaga zgody skazanego Jeżeli do tego dodać ,że przepis art.74$2 k.k. dotyczy wyłącznie postępowania wykonawczego , a więc prowadzonego w oparciu 0 art.178$1 --- STRONA 3 --- N . . . kk.w. , i przewiduje on ustanawianie nowych obowiązków w okresie próby , bądź też ich zmianę - rozumianą jako rezygnację z określonego ( bądź określonych ) obowiązków, a ustanawianie innego( lub innych) obowiązku - to staje się oczywiste ,że w "postępowaniu wykonawczym prowadzonym w sprawie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej , zmiana obowiązków polegająca na uchyleniu obowiązku powstrzymywania się od nadużywaniu alkoholu , a nałożeniu obowiązku podjęcia leczenia + odwykowego wymagałaby zgody skazanego. Nie jest bowiem do przyjęcia taka wykładnia przepisów art.74$1 i 2 kk. , iż obowiązek uzyskania zgody skazanego dotyczy tylko sytuacji postępowania jurysdykcyjnego , a więc antycypującego treść wyroku stanowiska sądu meriti , a nie etapu postępowania wykonawczego. Skoro zatem przepis art.74$1 k.k. ma swe usytuowanie także na etapie postępowania wykonawczego związanego z wykonywaniem kary pozbawienia wolności , której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby, to gwarancyjny charakter tej normy , jeśli chodzi o wyrażenie zgody na poddanie się leczeniu , w zestawieniu z probacyjnym charakterem obu instytucji tj. warunkowym zawieszeniem kary pozbawienia wolności oraz warunkowym przedterminowym zwolnieniem , nie pozwala na zróżnicowanie trybu postępowania w sytuacji „gdy obowiązek z art.7281 pkt.6 kk. orzekany jest w oparciu o treść art.74$2 k.k. w zw. z art.178$1 k.k.w. , bądź też , gdy taki obowiązek jest nakładany w trybie art.163$2 k.k.w. W przypadku bowiem takiego samego obowiązku , wykonywanego w okresie próby , przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności , bądź też przy warunkowym przedterminowym zwolnieniu , sytuacja skazanego byłaby diametralnie inna, różna w tym samym systemie stosowania środków probacyjnych , podczas gdy skuteczny proces leczenia np. odwykowego wymaga pozytywnego zaangażowania skazanego ( wstępnie wyrażanego chociażby w postaci zgody ), niezależnie od charakteru stosowanej probacji. Tak więc kierując się tymi argumentami Sąd Apelacyjny — w niniejszym składzie- wyraża pogląd ,że sąd penitencjarny procedując w oparciu o przepis art.163$2 k.k.w. ( który ma zresztą w zakresie zdania drugiego praktycznie tożsamą treść co $2 art.74 k.k.) , może nałożyć obowiązek określony w treści art.72$1 pkt.6 k.k. ( ustanawiając taki obowiązek lub zmieniając nałożony obowiązek na ten z art.72$1 pkt.6.k.), tylko wtedy, gdy uzyska zgodę skazanego ( art.74$1 k.k. w zw. z art.163$2 k.k.w. ).W przypadku braku takiej zgody sąd penitencjarny winien takiego wniosku o nałożenie obowiązku nie uwzględnić , co może jednak stanowić podstawę do wszczęcia — z urzędu- postępowania w przedmiocie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia. Skoro zatem sąd penitencjarny nakładając obowiązek z att.72$1 pkt.6 kk. nie uzyskał koniecznej zgody skazanego , to oczywistym się staje ,że zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Z tych wszystkich powodów Sąd Apelacyjny orzekł jak w postanowieniu.