Postanowienie II AKa 47/05

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r. IV KK 423/05 TEZA aktualna Kara pozbawienia wolności uznana za odbytą w rozumieniu art. 82 k.k. podlega zaliczeniu w całości - na podstawie art. 577 k.p.k. - na poczet kary tego rodzaju orzekanej w wyroku łącznym obejmującym skazanie na karę, z której wykonania skazany został warunkowo przedterminowo zwolniony. 1. 2. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia W. Kozielewicz. Sędziowie: J. Grubba, W. Płóciennik (spr.). Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie P. T. skazanego wyrokiem łącznym z art. 286 § 1 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt II AKa 47/05, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt II K 64/04 uchyla pkt I.4 zaskarżonego wyroku i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; w pozostałej części kasacji oddala jako oczywiście bezzasadną i zwolnić skazanego od związanych z tym kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Orzeczeniem z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt II K 64/04, Sąd Okręgowy w T. ustalił, że P. T. został skazany prawomocnymi wyrokami: Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 15 września 1997 r., sygn. akt II 46/97 za przestępstwo z art. 201 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. popełnione w okresie od dnia 13 sierpnia 1996 r. do dnia 20 sierpnia 1996 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywny w kwocie 2500 zł oraz za przestępstwo z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 1994 r. o ochronie obrotu gospodarczego, art. 199 § 1 d.k.k., art. 205 § 1 d.k.k., art. 265 § 1 d.k.k. w zw. z art. 10 § 2 d.k.k. i art. 58 d.k.k. popełnione w okresie od dnia 20 kwietnia 1996 r. do dnia 11 czerwca 1996 r. na karę roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 1500 złotych, przy czym orzeczono karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w kwocie 3000 złotych; Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt II K 52/00, za przestępstwo z art. 227 § 1 i § 2 d.k.k. w zw. z art. 205 § 1 d.k.k., art. 10 § 2 d.k.k. i art. 58 d.k.k. oraz art. 4 § 1 k.k. popełnione w dniu 20 stycznia 1997 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności, Sądu Rejonowego w T. z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt II K 1624/01 zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 22 listopada 2002 r., sygn. akt II Ka 366/02 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 15 czerwca 2002 r. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 20 kwietnia 2000 r. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym orzeczono karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, Sądu Rejonowego dla K.-K. z dnia 24 lipca 2002 r., sygn. akt II K 174/02/K za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k., art. 297 § 1 k.k., art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 91 § 1 k.k. i art. 64 § 1 k.k. popełniony w dniach 28 kwietnia 2000 r. i 19 czerwca 2000 r. na karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 5 września 2000 r. do dnia 27 września 2000 r. (wyroki opisane w pkt 2, 3, 4 objęte zostały wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w T. z dnia 6 sierpnia 2003 r., sygn. akt II K 33/03), nakazem karnym Sądu Rejonowego w T. z dnia 27 października 1997 r., sygn. akt II 1042/97, za czyn z art. 186 § 1 k.k. popełniony w okresie od kwietnia 1994 r. do grudnia 1995 r. na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności; postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia 13 lutego 2004 r., sygn. akt II Ko 51/04 zarządzono wykonanie tej kary przez zastępcząkarę 90 dni pozbawienia wolności. IV KK 423/05 - Wyrok Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd Okręgowy w T.: na mocy art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k. w miejsce kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 15 września 1997 r., sygn. akt II K 46/97 oraz kary ograniczenia wolności orzeczonej nakazem karnym Sądu Rejonowego w T. z dnia 27 października 1997 r., sygn. akt II K 1042/97 wymierzył skazanemu łączną karę 2 lat pozbawienia wolności, na mocy art. 577 k.p.k. na poczet wykonania kary łącznej zaliczył okresy od dnia 28 stycznia 1997 r. do dnia 29 stycznia 1997 r., od dnia 29 kwietnia 1997 r. do dnia 18 września 1997 r., od dnia 15 stycznia 1998 r. do dnia 26 sierpnia 1998 r. i od dnia 17 maja 2004 r. do dnia 15 sierpnia 2004 r., na podstawie art. 567 § 1 k.p.k. pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach pozostawił odrębnemu wykonaniu, na podstawie art. 572 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzył postępowanie w zakresie objęcia wyrokiem łącznym pozostałych wyroków jednostkowych, rozstrzygnął o kosztach sądowych i zwrocie kosztów obrony z urzędu. Wyrok ten został zaskarżony w całości przez obrońcę skazanego. Apelujący, powołując się na przepis art. 438 pkt 3 k.p.k., zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku wynikający z przyjęcia, że objęcie wymiarem kary łącznej skazania w sprawach II K 46/97 i II K 1024/97 i zastosowanie pełnej absorpcji jest najkorzystniejsze dla skazanego, podczas gdy faktycznie sytuacja skazanego po wydaniu zaskarżonego wyroku łącznego jest gorsza, niż przed jego wydaniem. Powołując się na tak postawiony zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i wydanie wyroku łącznego korzystniejszego dla skazanego bądź o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania. Wyrokiem z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt II AKa 47/05 Sąd Apelacyjny w K.: zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że: uchylił ustępy I i IV zaskarżonego wyroku, stwierdził, że wyrok łączny Sądu Okręgowego w T. z dnia 6.08.2003 r. w sprawie II K 33/03 stracił moc i rozwiązał kary łączne ze spraw Sądu Wojewódzkiego w T. II K 46/97 i Sądu Rejonowego w T. II K 1624/01, na mocy art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 569§ 1 k.p.k.: w miejsce zbiegających się kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczonych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 15 września 1997 r. w sprawie II K 46/97, Sądu Rejonowego w T. z dnia 27 października 1997 r. w sprawie II K 1042/97 i Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 października 2000 r. w sprawie II K 52/00 orzekł karę łączną 3 lat pozbawienia wolności, w miejsce zbiegających się kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w T. z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie II K 1624/01 i Sądu Rejonowego dla K. K. w K. z dnia 24 lipca 2002 r. w sprawie II K 174/02 orzekł drugą karę łączną w rozmiarze 4 lat, "sprecyzował", że wymienione w ustępie II zaskarżonego wyroku okresy podlegają zaliczeniu na poczet pierwszej kary łącznej pozbawienia wolności w rozmiarze 3 lat, na mocy art. 577 k.p.k. i art. 63 k.k. na poczet drugiej kary łącznej pozbawienia wolności w rozmiarze 4 lat zaliczył okresy tymczasowego aresztowania od dnia 5 września 2000 r. do dnia 27 września 2000 r. i od dnia 3 sierpnia 2001 r. do dnia 19 lutego 2002 r. wraz z okresem dotychczas odbytych kar, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, orzekł o kosztach sądowych oraz kosztach obrony skazanego z urzędu. Kasację od wyroku sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, który zaskarżając opisane orzeczenie w całości zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego oraz prawa materialnego, które miało wpływ na treść orzeczenia, polegające na obrazie przepisów: art. 434 k.p.k. poprzez naruszenie zakazu pogarszania sytuacji skazanego, art. 82 k.k. poprzez nieuwzględnienie okoliczności odbycia przez skazanego w całości kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w T., sygn. akt II K 46/97, co miało wpływ na treść orzeczenia. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej w K. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest częściowo zasadna. --- STRONA 3 --- Za oczywiście bezzasadny uznać należało zarzut obrazy art. 434 k.p.k. Nie dostrzegając potrzeby odnoszenia się do szczegółowych wywodów skarżącego zawartych w uzasadnieniu kasacji stwierdzić należy jedynie, że nie może być mowy o naruszeniu zakazu pogarszania sytuacji skazanego zważywszy, że suma podlegających wykonaniu kar pozbawienia wolności, wynikająca z wyroku sądu I instancji wynosiła 7 lat i 6 miesięcy, a suma kar wyznaczona treścią wyroku sądu odwoławczego wynosiła 7 lat. Za zasadny uznać należało natomiast podniesiony w kasacji, powiązany z art. 577 k.p.k., zarzut obrazy art. 82 k.k., odnoszący się do rozstrzygnięcia z pkt I. 4 wyroku sądu odwoławczego. Zawarte we wskazanym punkcie rozstrzygnięcie: "precyzuje, iż wymienione w ustępie II zaskarżonego wyroku okresy podlegają zaliczeniu na poczet pierwszej kary łącznej pozbawienia wolności w rozmiarze 3 (trzech) lat" oznacza w istocie rzeczy, że sąd odwoławczy, zgodnie z regulacją zawartą w art. 577 k.p.k., zaliczył skazanemu na poczet wskazanej kary pozbawienia wolności okresy od dnia 28 stycznia 1997 r. do dnia 29 stycznia 1997 r., od dnia 29 kwietnia 1997 r. do dnia 18 września 1997 r., od dnia 15 stycznia 1998 r. do dnia 26 sierpnia 1998 r. i od dnia 17 maja 2004 r. do dnia 15 sierpnia 2004 r. Jak wynika z ustaleńsądu I instancji, zaakceptowanych przez są odwoławczy, okres od dnia 17 maja 2004 r. do dnia 15 sierpnia 2004 r. wiąże się z odbyciem przez skazanego kary związanej z nakazem karnym Sądu Rejonowego w T. z dnia 27 października 1997 r. w sprawie II K 1042/97, zaśpozostałe okresy wiążą się z wykonaniem wobec skazanego kary orzeczonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 15 września 1997 r. w sprawie II K 46/97. Opisując okresy, w których kara pozbawienia wolności była odbywana w ostatniej z omawianych spraw, dostrzeżono,że postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie III Wz 843/98 skazany został warunkowo zwolniony z odbycia reszty kary pozbawienia wolności. Warto przy tym zauważyć, że udzielone skazanemu warunkowe zwolnienie nie zostało odwołane w okresie próby ani w ciągu 6 miesięcy od jej zakończenia, co oznacza, że zgodnie z art. 82 k.k. wymierzoną karę 2 lat pozbawienia wolności uważa się za odbytą. Fakt ten nie znalazł jednak właściwego odzwierciedlenia w rozstrzygnięciu zawartym w pkt I. 4 zaskarżonego orzeczenia. W uchwale 7 sędziów z dnia 20 stycznia 2005 r., I KZP 30/04, OSNKW 2005, z. 1, poz. 2 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że kara pozbawienia wolności uznana za odbytą w rozumieniu art. 82 k.k. podlega zaliczeniu w całości - na podstawie art. 577 k.p.k. - na poczet kary tego rodzaju orzekanej w wyroku łącznym obejmującym skazanie na karę, z której wykonania skazany został warunkowo przedterminowo zwolniony. Nie znajdując powodu do odstąpienia od powyższego stanowiska, stwierdzić należy, że sąd odwoławczy, wbrew ustalonej wyżej treści art. 82 k.k. w zw. z art. 577 k.p.k., błędnie zaliczył skazanemu na poczet kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności okres rzeczywiście odbytej kary pozbawienia wolności związanej ze skazaniem w sprawie II K 46/97 Sądu Wojewódzkiego w T., zamiast wymierzonej w tej sprawie kary 2 lat pozbawienia wolności, którą - przy zaistnieniu warunków przewidzianych w art. 82 k.k. - uznać należało za odbytą w całości. Postępując w zgodzie z powyższym stanowiskiem na poczet kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności należało zaliczyć skazanemu odbytą w całości karę 2 lat pozbawienia wolności, orzeczoną w sprawie II K 46/97 Sądu Wojewódzkiego w T., karę odbytą w okresie od dnia 17 maja 2004 r. do dnia 15 sierpnia 2004 r. oraz okres odbytej kary łącznej wprowadzonej do wykonania po zakończeniu odbywania kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności (z obliczenia wykonania kary wynika, że koniec tej ostatniej przypadał na dzień 3 października 2005 r.). Powyższa obraza przepisów była rażąca i miała istotny wpływ na treść wyroku. Stanowiska tego nie zmienia fakt, że skazany został już warunkowo zwolniony z odbywania wymierzonych zaskarżonym wyrokiem łącznych kar pozbawienia wolności, bowiem brak właściwego zaliczenia okresów kar odbytych na poczet kary łącznej mógłby w istotny sposób szkodzić jego interesom w przypadku ewentualnego odwołania warunkowego zwolnienia. Kierując się powyższym należało uchylić zaskarżony wyrok w odniesieniu do rozstrzygnięcia zawartego w pkt I. 4 i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Apelacyjnemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, zaś w pozostałej części oddalićkasację jako oczywiście bezzasadną. O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 624 § 1 k.p.k.