Postanowienie II 1 Kow 1513/22 POSTANOWIENIE Dnia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II 1 Kow 1513/22 POSTANOWIENIE Dnia, 27 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Elblągu Sekcja do Spraw Penitencjarnych i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych II Wydziału Karnego w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Władysław Kizyk rozpoznał sprawę skazanego K. P. syna S. na skutek skargi ww. skazanego na decyzję Komisji Penitencjarnej Zakładu Karnego w I. z dnia 21.06.2022 r. na podstawie art. 7 § 5 k.k.w. p o s t a n a w i a : nie uwzględnić skargi skazanego i utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Skarga skazanego K. P. z dnia 24.06.2022 r. w ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę, albowiem nie zawiera wskazania, zgodnie z treścią art. 7 § 1 k.k.w., odnośnie niezgodności z obowiązującym prawem zaskarżonej decyzji organu postępowania wykonawczego jakim jest komisja penitencjarna zakładu karnego. W związku z doręczonym 20.06.2022 r. postanowieniem Sądu Okręgowego w Elblągu sygn. akt II 1 Kow 756/22 dotyczącym uchylenia decyzji Komisji Penitencjarnej Zakładu Karnego w I. z dnia 29.03.2022 r. w przedmiocie dokonania oceny okresowej postępów skazanego w resocjalizacji oraz oceny wykonania indywidualnego programu oddziaływania, skarżącego skierowano ponownie na komisję penitencjarną, która odbyła się 21.06.2022 r. Komisja w oparciu o projekt oceny okresowej z dnia 21.06.2022 r. oraz dane zawarte w teczce osobopoznawczej osadzonego dokonała umiarkowanej oceny postępów K. P. w procesie resocjalizacji oraz pozytywnej oceny realizacji przez skazanego indywidualnego programu oddziaływania opracowanego w dniu 18.06.2020 r., nie zmieniając rodzaju i typu zakładu karnego, w którym osadzony odbywa karę. Skarżący został zapoznany z treścią oceny okresowej z 21.06.2022 r. Nie wnosił uwag. Osadzony w piśmie z dnia 24.06.2022 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w Elblągu podniósł jednakże zarzut, iż w związku z faktem, iż poprzednia decyzja Komisji Penitencjarnej z dnia 29.03.2022 r. została uchylona, to decyzję w zakresie dokonania oceny okresowej, jak również klasyfikacji, a także oceny postępów skazanego w procesie resocjalizacji i realizacji indywidualnego programu oddziaływania, winien wydać jedynie Sąd. Skazany swoją skargę argumentuje również w ten sposób, że działania Komisji Penitencjarnej Zakładu Karnego w I. mają na celu tylko „oddalenie od wydania właściwej decyzji”. Podkreślić należy, iż komisja penitencjarna działa w oparciu o przepisy art. 76§1 oraz 88 kodeksu karnego wykonawczego. Dokonując oceny bierze pod uwagę wszystkie kwestie związane z zachowaniem osoby skazanej przed osadzeniem oraz w trakcie odbywania orzeczonej kary. Z wyjaśnień administracji Zakładu Karnego w I. wynika, iż skazany K. P. jest poddawany oddziaływaniom resocjalizacyjnym w związku z odbywaniem kary 25 lat pozbawienia wolności za popełnioną zbrodnię zabójstwa, a więc przestępstwo charakteryzujące się najwyższym stopniem społecznej szkodliwości i dowodzące, że skazany przejawia skłonności do zachowań nacechowanych brutalną agresją. --- STRONA 2 --- Z analizy akt ewidencyjnych wynika, iż postawa skazanego w izolacji więziennej jest zmienna. W 2007 r. osadzony dokonał samouszkodzenia w postaci pocięcia szyi nożykiem od golarki. Po wprowadzeniu do wykonania wyroku nieprawomocnego od grudnia 2009 r. do stycznia 2010 r. stosowano wobec K. P. procedurę wzmożonego nadzoru penitencjarno-ochronnego. Od tego czasu nie stwierdzono zachowań autoagresywnych i nie stosowano środków przymusu bezpośredniego. Skazany podczas osadzenia ukończył studia w zawodzie pracownik socjalny. Obecnie nie jest objęty nauczaniem. Ponadto utrzymuje kontakt z najbliższą rodziną, matką i siostrą. Raz skorzystał na ich wniosek z przepustki pod konwojem funkcjonariuszy, z uwagi na ciężką sytuację zdrowotną swojej babci. W tym miejscu należy podkreślić, iż pomimo udziału skazanego w programach readaptacji społecznej w zakresie przeciwdziałania agresji i przemocy nie odnotowano u niego zmian w zakresie pogłębienia krytycyzmu wobec dokonanego brutalnego zabójstwa czy ujawnienia żalu wobec śmierci ofiary. Znamiennym jest fakt, iż osadzony ten wprawdzie co miesiąc dokonuje częściowej wpłaty tytułem obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę orzeczoną w wysokości 13826,80 zł, to pomimo, że jest on zatrudniony odpłatnie, na powyższy cel przeznacza jedynie 10 zł miesięcznie, a więc około 1,67 % kwoty swojego wynagrodzenia, co świadczy o lekceważącym stosunku do obowiązującego prawa i wyroków sądowych. Biorąc pod uwagę dotychczasową postawę osadzonego K. P. nie ma podstaw do założenia, że w jego osobowości zaszły już na tyle trwałe i świadczące o spełnieniu celów wychowawczych kary zmiany, iż można by uznać, że prawidłowo funkcjonowałby w warunkach o zmniejszonej dyscyplinie oddziału półotwartego. Pamiętać przy tym należy, że poprawne zachowanie w czasie odbywania kary jest obowiązkiem każdego skazanego i nie można go uważać za rozstrzygający dowód na osiągnięcie znaczącego postępu resocjalizacyjnego. Godzi się tutaj podkreślić, iż większość przyznawanych skazanym przywilejów (np. otrzymywania dodatkowych widzeń czy paczek oraz posiadania sprzętu RTV) ułatwiających życie w warunkach więziennych jest uzależnionych od właściwego zachowania. Trzeba, więc mieć na względzie również to, że prezentowana przez skazanego postawa nie wynika wyłącznie z pozytywnych zmian w jego świadomości, lecz w dużej mierze jest efektem kalkulacji tego, jakie zachowanie w danych warunkach bardziej mu się opłaca, co oznacza nie tyle osiągnięty przez osadzonego postęp resocjalizacyjny, lecz umiejętne dostosowanie się do warunków więziennych, by uzyskać zamierzony cel, który sobie postawił np. wcześniejsze opuszczenie zakładu karnego w związku z warunkowym przedterminowym zwolnieniem. Podstawowym kryterium dokonania pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej jest przekonanie, że skazany będzie przestrzegał porządku prawnego w warunkach wolnościowych i nie popełni ponownie przestępstwa. Skarżący w swoich zarzutach podniesionych w piśmie z dnia 24.06.2022 r. stara się uwypuklić pozytywne elementy swojej obecnej postawy m.in. bardzo dobrą realizację zadań w ramach indywidualnego programu oddziaływania czy sumienne wykonywanie obowiązków pracowniczych. Całkowicie bagatelizuje natomiast znaczenie charakteru popełnionego przestępstwa oraz wymiaru orzeczonej kary, a zwłaszcza jej aspektu sprawiedliwościowego. Aktualnie skazany korzysta ze wsparcia osób godnych zaufania ustanowionych zgodnie z art. 42 § 1 k.k.w. z zamiarem przygotowania się do uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia. Przy czym osadzony zdaje się w ogóle nie brać pod uwagę, iż zasadą jest odbycie orzeczonej kary pozbawienia wolności w całości, a udzielenie przedmiotowego środka probacji jest jedynie wyjątkiem od tej zasady, przy spełnieniu wszystkich przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 77 § 1 k.k. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w wyroku z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt V KK 582/19 rozpoznając wniosek o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia, należy ocenić go przez pryzmat wszystkich ustawowych okoliczności. Dodatnia prognoza powinna być rezultatem kumulatywnej oceny wszystkich kryteriów zawartych w normie art. 77 § 1 k.k. Podobnie wyraził się Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 28 października 2019 r. sygn. akt II AKzw 31/19, iż warunkowe zwolnienie przed odbyciem całości orzeczonej kary ma charakter wyjątkowy. Może być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach, co wyklucza jej nadmierne bądź liberalne stosowanie. Skazany może skorzystać z dobrodziejstwa tej instytucji, gdy prognoza kryminologiczno-społeczna jego przyszłego zachowania jest dodatnia. --- STRONA 3 --- Biorąc pod uwagę powyższe podkreślić trzeba, iż dominującym kierunkiem orzecznictwa penitencjarnego w tym kontekście jest podkreślenie znaczenia charakteru popełnionego przestępstwa, ujawniającego szczególne cechy osobowości skazanego, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu prognozy jego przyszłego zachowania w warunkach wolnościowych. W tym kontekście trzeba zestawić dokonania skazanego K. P. w zakładzie karnym z okolicznościami dokonanego czynu o najwyższej społecznej szkodliwości, które niewątpliwie ujawniło bardzo negatywne cechy charakteru sprawcy nakazujące nadzwyczajną ostrożność przy analizowaniu przebiegu i wyników procesu jego resocjalizacji. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że stanowisko osób godnych zaufania, przedłożone do akt sprawy, opiera się głównie na założeniu, że ustalenie poprawności zachowania skazanego w okresie odbywania kary pozbawienia wolności może być uznane za wystarczające do wydania o nim pozytywnej opinii kryminologiczno-społecznej. Przy czym nie dokonano ustaleń, czy dotychczas wykonywana kara zaspokaja społeczne poczucie sprawiedliwości i spełnia cel ogólnoprewencyjny. Osoby godne zaufania wskazują, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza pozytywną „diagnozę i prognozę indywidualno-społeczną” K. P. negując zasadność decyzji podjętych przez Komisję Penitencjarną Zakładu Karnego w I. o klasyfikacji osadzonego w oddziale typu zamkniętego. Osoby godne zaufania wskazują również, iż bezkrytyczny stosunek skazanego K. P. do popełnionego czynu o najwyższej społecznej szkodliwości jest wynikiem „przyjęcia przez niego własnego systemu wartości opartego na uczuciach i emocjach, nie podlegającego przystosowaniu się do nienaturalnych warunków środowiska izolacyjnego”, a organy postępowania wykonawczego winny kierować się „pozytywnym stanem samoodczuwania psychicznego skazanego zgodnym z jego systemem wartości potwierdzającym jego prospołeczne przystosowanie”, nie zaś „bazować na schematycznym i konserwatywnym osądzie przynależnym władzy, uwzględniającym obowiązujące reguły wykonywania kary”. Negatywne postrzeganie okoliczności popełnionego przestępstwa nie powinno według osób godnych zaufania rzutować na ocenę penitencjarną. Godzi się wskazać, iż w doktrynie wyróżnia się tzw. klasyfikację zewnętrzną, która polega na kierowaniu skazanych do zakładów karnych odpowiedniego typu i rodzaju, oraz klasyfikację wewnętrzną – polegającą na rozmieszczeniu skazanych wewnątrz zakładu karnego. W literaturze różnie ujmuje się cele, jakie ma spełnić klasyfikacja skazanych. Zdaniem L. B. pierwszy cel polega na zapobieżeniu wzajemnej demoralizacji skazanych, drugi ma za zadanie stworzenie warunków sprzyjających stosowaniu zindywidualizowanych metod i środków oddziaływania penitencjarnego, natomiast trzeci polega na zapewnieniu bezpieczeństwa osobistego skazanemu w czasie odbywania kary (L. B., Kodeksowe regulacje..., s. 71). Zdaniem T. S. w art. 88 § 3 k.k.w. został ujęty jeszcze czwarty cel w postaci ochrony społeczeństwa i bezpieczeństwa zakładu karnego przed skazanymi stwarzającymi poważne zagrożenie (T. Szymanowski, Z. Świda, Komentarz..., 1998, s. 177). W nauce kryteria klasyfikacji skazanych dzieli się na kryteria materialne (podmiotowe), dotyczące przede wszystkim osobowości skazanego (stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego) oraz kryteria formalne, czyli wszystkie pozostałe okoliczności (wskazane w pkt 1–6 i 8 § 2 art. 82 k.k.w.), niewymagające szczególnych ustaleń i badań, które mogą zostać stwierdzone na podstawie stosownych dokumentów (L. Bogunia, Kodeksowe regulacje..., s. 71; B. Stańdo-Kawecka, Prawne podstawy resocjalizacji, Kraków 2000, s. 131; S. Pawela, Prawo karne wykonawcze..., s. 187–188; P. Wierzbicki, Indywidualizacja penitencjarna..., s. 78). S. Z. do kryteriów materialnych zalicza: płeć, wiek, stan zdrowia, rodzaj winy i pobudkę przestępstwa, szczególne właściwości skazanego, poprzednią karalność, stopień demoralizacji i prognozę. Z kolei kryteria formalne obejmowały: rodzaj kary i jej wysokość oraz charakter przestępstwa (S. Ziembiński, Klasyfikacja skazanych, Warszawa 1973, s. 53–107). Kryterium uprzedniego odbywania kary ma również istotne znaczenie choćby z punktu widzenia art. 85 i 86 k.k.w. Równie doniosłe znaczenie ma kryterium czasu pozostałego do odbycia kary pozbawienia wolności. Jak wskazuje P. W., przesłanka ta może wymagać rozpoczęcia adaptacji skazanego do warunków wolnościowych (P. W., Indywidualizacja penitencjarna..., s. 82). Przez demoralizację należy rozumieć odrzucenie podstawowych norm moralnych, natomiast zagrożenie społeczne to efekt skłonności skazanego do popełniania czynów zabronionych (Z. Hołda [w:] Z. Hołda, K. Postulski, Komentarz..., 1998, s. 239). Biorąc pod uwagę powyższe nie można zgodzić się z argumentacją osób godnych zaufania, iż decyzja Komisji Penitencjarnej z dnia 21.06.2022 r. o wydaniu umiarkowanej oceny postępów K. P. w procesie resocjalizacji i sklasyfikowaniu skazanego na obecnym --- STRONA 4 --- etapie odbywania kary 25 lat pozbawienia wolności za zabójstwo w typie jednostki o charakterze zamkniętym, jest „niezasłużonym aktem represji i nadmiernej dolegliwości”. Przy dokonywaniu tego typu oceny organ postępowania wykonawczego powinien dostrzegać wszystkie aspekty wpływające na prognozę kryminologiczną skazanego. Tylko taka pogłębiona analiza całokształtu cech związanych z osobą skazanego daje gwarancję rzetelnej i obiektywnej opinii. W ocenie Sądu brak jest przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji, która została wydana przez uprawniony organ, we właściwym trybie, przy prawidłowej wykładni przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia. W związku z powyższym postanowiono jak na wstępie. - sędzia - ZARZĄDZENIE 1. odnotować, zakreślić, 2. odpis prawomocnego postanowienia doręczyć: - Dyrektorowi ZK I., - skazanemu z pouczeniem, iż zażalenie nie przysługuje, - osobom godnym zaufania. KK, 27.09.2022 r. - sędzia -