Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
..¢ _ :_ M. Sygn. akt IC1 752/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2013 1'. Sqd Okregowy we Wroelawiu Wydziat I Cywflny w skladzie nastepujqcynlz Przewodniczqcy : SSO Sfawomir Urbaniak Protokolant : Robert Purchalak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 gmdziefi 2013 1'. we Wroclawiu sprawy z powédztwa B. W. i P. WI przeciwko Skarbowi Pafistwa Marszaikowi Wojewédztwa (...) 0 zaplatq 1 oddala powédztwo; II. zasgdza od powodéw lqcznie na rzecz strony pozwanej kwots; 3.600 zl tytuiem zwrotu kosztéw zastepstwa procesowego. UZASADNIENIE Powodowie P. W. i B. W. wnieéli 0 zasqdzenie na ich rzecz ocl pozwanego Skarbu Pafistwa — Marszalka Wojewédztwa (...) kwoty 195.344 2} wraz z odsetkami ustawowymi 0d dnia 20.01.2012 r. do dnia zaplaty oraz kosztami proeesu. Powodowie podali, Ze zgodnie z art. 16. ust. 3 prawa wodnego wlaécicielowi gruntéw zalanych podczas powodzi w wyniku nieprzestrzegania przepiséw przez wiaéeiciela wody lub wlaéciciela urzqdzenia wodnego przyshlguje odszkodowania. Powodowie sq wlaécicielami nieruchomoéci rolnej dzialki nr [...) dla ktérej prowadzona jest ksiega wieczysta 1f1r (...) w Sqdzie Rejonowyrn W §r0dzie Slqskiej. Dzialka rolnicza powodéw sqsiaduje bezpoérednio z Rowem {...). W myél art. 10 net. 1a prawa wodnego wody morza terytorialnego, morskie wody wewnetrzne, érédlqdowe wody powierzchniowe plynagce (Réw {...) jest kanalem sztucznym 0 szerokoéci dnia pow. 1,5 m, mieéci sie zatern w zakresie pojecia wéd plynqcych) oraz wody podziemne stanowiq wlasnoéé Skarbu Pafistwa. Art. 21 prawa wodnego okreéla, fie utrzymanie wéd stanowi obowiqzek ich wlaéciciela i odnosi sis; on w jednakowym stopniu do wszystkich wlaécicieli wéd. D0 obowiqzkéw wlaéciciela érédlqdowych wéd powierzchniowych naleiy zapewnienie swobodnego eplywu wéd powodziowych (art. 26 prawa wodnego). Zgodnie z art. 22 ustawy utrzymywanie érédlqdowych wéd powierzchniowych polega na zachowaniu lub odtworzeniu stanu ich dna lub brzegéw oraz na konserwacji lub rernoncie istniejqcych budowli regulacyinych w celu zapewnienia swobodnego spiyvm wéd oraz lodéw, a takz'e wtaéciwych warunkéw korzystania z wody. Zadania te zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 prawa wodnego oraz zal. nr 2 1.p. 454 rozporzqdzenia z dnia 17.1.2002 1'. w sprawie érédlqdowych wéd powierzchniowych lub ich czeéci stanowiqcy wlasnoéé publicznq, naleiq do Marszalka Wojewédztwa (...), (...)(...) i (..'.) we W. jako wojewédzka samorzqdowa jednostka organizacyjna podlegla Zarzgdowi Wojewédztwa (...), wykonuje zadania Marszalka Wojewédztwa w zakresie praw i obowiqzkéw okreélonych przepisami ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne. W zwiqzku z powyiszym w stosunku do Rowu (...) prawa wlaécicielskie vwkonuje za Skarb Pafistwa Marszalek Wojewédztwa jako wlaéciciel wody jest odpowiedzialny za stwierdzony brak utrzymania Rowu (...) w naleiytym stanie art. 21 prawa wodnego, a takie za ochrone gruntéw sqsiadujqcych z takim rowem przed zalaniem. W przypadku zalania gruntéw i powstalych zniszczefi na skutek nieprzestrzegania ww. obowiqzkéw w myél art. 16. ust. 2 prawa wodnego wlaéciciehwi gruntéw przysluguje odszkodowanie. Bezsporny jest fakt zalania gospodarstwa powodéw w dniach od 23.06. 20009 1'. do 30.06. 2009 r. warstwq wody wyptywajgcq z koryta Rowu (...) w wyniku powodzi. Powodziq jest takie wezbranie wody W ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanalach (Réw (...) jest kanalem sztueznym) lub na morzu, podczas ktérego woda p0 przekroczeniu stanu brzegowego zalewa doliny rzeczne albo tereny depresyjne i powoduje zagroienie dla ludzi lub mienia. ' O skali zalania éwiadczq sporzqdzone protokoly szkéd, korespondencja z organami administracji, w tym zaéwiadczenie potwierdzajqce udzia} zastqpéw (...) Paflstwowej Straiy Pofiarnej w akcji ratowniczej W dniach 28.06.2009 r". 02.07.2009 r. W K. przy ul. (...) w celu odpompowania wody z gospodarstwa rolnego powodéw. Wqtpliwoéci nie wzbudza réwniei zwiqzek przyczynowy pomiedzy dlugotrwalym wypehfieniem profilu glebowego przez wede a powstaniem deficytu tlenowego i obilmieraniem systemu korzeniowego roélin, tj. przerwaniern ich
--- STRONA 2 ---
£1" Wegetacji i W rezultacie powstaniem szkod W gospodarstwie rolnym powodow. Zalanie gruntow powodow miaio oharakter dlugotrwaiy (ok. 1 miesiaca) i spowodowalo znaczne szkody W prowadzonych uprawaoh rolnych, sadownicqwzh i szkoikarskich. Diugotrwaiy charakter zalania gospodarstwa rolnego powodow wynika z faktu, ii Row (...) by} W okresie tego zalania tak zaniedbany, fie nie mial zdolnoéci do zabezpieczenia gospodarstwa pized powodzia i odprowadzania wylanej z niego na sasiednie grunty wody. Row ten by} zaniedbany jui W 2006 r. W takim stopniu, fie zalanie sasiaduj acych z nim gruntow bylo nieuchronne W razie Wystapienia Wiekszych 0pad0W deszczu; Stan rowu by} (...) znany, poniewai jut kilka lat przed powodzia powodowie powiadamiali Wiaéciciela Rowu (...) oraz Urzad Gminy o wynikajacych ze stanu tego rowu zagroieniach dla nieruchomoéci sqsiednich. Przed powodzia row by} zaroéniety korzeniami traw, trzciny, turzycy oraz korzeniami drzew rosnacych W korycie roWu i na skarpie, a warstwa zamulenia siegaia ok. 1 m, co spowodowaio niemoiznoéé odprowadzenia Wody i zalanie powodujqee straty W uprawach. Mimo Wnioskow 0 podjecie przez wiaéciciela rowu dzialafi zmierzajqcych do zapobieienia ewentualnym szkodom, Marszaiek Wojewodztwa dzialajacy W jego imieniu (...) nie podjai éadnych dziaiafi W tym kierunku. Burmistrz Gminy K. wskazywal konserwacje Rowu (...) jako zadanie priorytetowe do Wykonania. Dopiero w IV kwartale 2009 r. rozpoczeto wykonywaé prace polegajace m.in. na Wykoszeniu i wygrabieniu porostow ze skarp brzegowych oraz dna cieku, usunieciu z koryta zakrzaczefi i samosiejek drzew utrudniajecych przepiyw, hakowaniu porostow z dna cieku, usunieciu zatorow tamujacych przeplyw wody, odmuleniu dna, udroinieniu rmociacgu. Prace polegajace na udroinieniu Rowu (...) zostaly odebrane dopiero we wrzeéniu 2010 1". Powodowie Wskazali, Ze naleiyte utrzymanie RoWu (...) przez jego wlaéciciela zapobiegloby szkodzie. Row (...] przy prowadzeniu standardowyoh zabiegow konserwacyjjnych (odmulanie dna, usuwanie roélinnoéci, itp.) Wystarozajaco sprawnie odprowadzaiby Wode do rzeki S.. Takjest teraz p0 dokonaniu czeéciowych zabiegow konserwaoyjnych. Komisja powoiana przez Wojewode (...) oszacowala straty w uprawach rolnyoh W gospodarstwie powodow na kwote 195.344 zi, ktorej zapiaty doohodza powodowie. W oclpowiedzi na pozew strona pozwana Skarb Pafistwa Marszaiek Wojewodztwa (...) Wniosia o oddalenie powodztwa i zasaclzenie od powodow kosztow zastepstwa procesowego. Pozwany zarzucil W pierwszej kolejnoéei brak legitymacji procesowej biernej. Podniosl, ii Skarb Pafistwa nie ponosi odpowiedziainoéci za dzialania i zanieehania Marszaika Wojewodztwa {...). Marszaiek Woj ewodztwa wykonuje zaciania sarnorzadu wojewodztwa wynikajacego z przepisow prawa Wodnego. W konsekwencji pozwanym W sprawie moglby byé samorzad wojewodztwa (...). Pozwany zarzuoii nadto, ii podstawa powodztwa nie moie byé art. 417 kc, gdyi realizacja zadafi zwiazanych z utrzymywaniem Wod lub urzadzefi Wodnych ciafiy na podmiotach wykonujacych prawa Wiaécicielskie. Skarb Pafistwa obowiazany jest zatem podejmowaé dzialania okreélone W przepisach prawa Wodnego nie W ramach Wykonywania Wladzy publicznej, lecz W ramach obowiazkow wynikajacych z prawa wiasnoéci. Pozwany zarzucil takie niewykazanie przez powodow przeslanek odpowiedzialnoéoi Wskazanych W art. 417 kc. Nie istnieje Zaden zwiazek poifniedzy Wykonywaniem obowiazkow Wiaéciciela Wody przez samorzad Wojewodztwa (...) a zalaniem gospodarstwa powodow W dniach 23.06. 30.06.2009 r. Przyozyna zaiania nie bylo wystapienie Wody z cieku W postaoi Rowu (...), Iecz bardzo niekorzystne warunki meteorologiczne, ktore Wystapiiy W tym rejonie W postaci deszczu nawalnego. Sqd ustalil w sprawie nastepujqcy stanfaklyczny. Powodowie P. W. i B. W. sa wiaécioielami nieruchomoéci rolnej zabudowanej‘ dzialki or (.J. Poloionej W (...), gm. K., objetej ksiegq wieczysta nr [...) prowadzonq przez Sad Rejonowy W Srodzie Slqskiej. / dowod: wydruki z elektronicznych ksiag wieczystych k. 30~41 / Dziaiki powodow przylegaja do cieku wodnego Rowu (...). / ciowod: mapa k. 4244 / W latach osiemdziesiatyoh Row (...) przewidziany by} do poddania rozbudowie w celu stworzenia z niego giownego cieku odwadniajaoego tereny poloéone W zlewni rzeki S. na obszatze (...). _ / dowodz projekt — k. 4755 / . . Pismem z 6.12.2007 r., zioionym dnia 10.12.2007 r.,iW. W., M. S. prowadzaoy Gospodarstwo (...) oraz P. i B. W. prowadzacy Gospodarstwo (...) Wystapili do Urzedu Miasta i Gminy W K. 0 wykonanie robot dotyozacyoh RoWu (...) W celu udrofinienia zaroénietego odoinka Rowu od wylotu rurociagu z polderu zalewowego do Wylotu rzeki S., 2
--- STRONA 3 ---
_\' Iv usuniecia powalonyoh drzew i wyciecia fiakrzaczenia na Wale p/powodziowym oddfiielajacym poider fialewowy od odkrytego odoinka Rowu (...) i innych prac. / dowod: pismo k. 9495/ Pismem z dnia 2.01.2008 1". Bnrmistrfi Miasta i Gminy K. W odpowiedzi na pismo z dnia 6.12.2007 1'. poinformowai, fie ciek Row (...) jest Wiasnoécia Skarbu Pafistwa W administrowaniu (...)We W. i do niego nalefiy utrzymywanie cieku i urzadfieo przeciwpowodziowych. / dowodz pismo k. 97 / Pismem z dnia 15.01.2008 r. w odpowiedzi na pismo z dnia 3.01.2008 1.(...) We W. poinformowai W. W., M. S., P. i B. W., a takfie Urzqd Miasta i Gminy K., ifi brak konse1'WacjiRoWu (...) i prawostronnego obwalowania rfieki S. wynika z niewystarczajqcych érodkow finansowych na utrzymanie i konserwacje rzek i urzadzefi melioracyjnych znajdujacych sie W ewidencji Zarzadu, Zarzqd ujmie W planach robot konserwacyjnych udrofinienie Rowu (...) na Wnioskowanym odcinku oraz przeprowadzenie konserwacji walu W., jednak wykonanie prac bedzie uzaiefinione od otrzymanych érodkow finansowych na utrzyrnanie urzadzeo melioracyjnych W 2008 r. / dowod: pismo k. 96 / Pod koniec ozerwoa 2009 r. gospodarstwo powodow zostalo zalane. W akcji ratowniczej prowadfionej W dniach od 28.06.2009 r. godz. 11:11 do 02.07.2009 r., godz. 00:57 przy ul. (...) W K. braiy udfiia} fiastepy (...) Paostwowej Strafiy Pofiarnej we W.. Przyczyna interwencji byio fialanie Woda Gospodarstwa Rolnego (...) na pow. ok. 6 ha. Dzialania ratownicze polegaiy na: fiabezpieczeniu miejsoa zdarzenia, wypompowaniu Wody z te1'enu"Szkoiki przy ufiyciu motopomp szlamowych, uldadaniu Waiow z Workow z piaskiem celem niedopuszczenia do ponownego fialania Woda fiagrofionego terenu. / dowodz pismo (...) k. 56 / Komisja powoiana fiarfiadfieniem Wojewody (.. .) nr (...] z dnia 15.07.2009 1'. dokonaia oszacowania szkod W gospodarstwie powodow i okreoliia wysokoéé strat: straty W uprawach rolnych wyliczone Wg obnifionego dochodu 187 644 fii, pomniejszenie strat o koszty nieponiesione 7'7 300 zl, koszty ratowania roélin 10 000 zi, straty W krfiewach borowki Wysokiej 75 000 zl. / dowod: opinie i protokoiy k. 5768 / Powod wystapil dnia 15.07.2009 r. do (...)we W., Gminy K. i Starostwa Powiatowego 0 pokryoie strat materialnych Wyniklych z braku konserwacji cieku Row (...). Postanowieniem nr (... ) z dnia 22.07.2009 1". Starosta Powiatu (... ) przekafiai tenfie Wniosek Marszaikowi Wojewodztwa [...). Pismem z dnia 5.08.2009 r.(...) we W. poinformowal powoda, fie 1ealizuje powierzone ustawowo Marszaikowi Wojewodztwa zadania administracji rzadowej oraz zadania wlasne Wynikajagze z przepisow ustawy z dnia 18.07.2001 1'. Prawo wodne. Do tych zadafi nalefiy m. in. utrzymanie Wod, W tym ROW11.(...). Budfiet Zarzadu zaspokaja potrzeby konserwacyjne tylko W ok. 10 % stanu ewidencyjnego wod oraz urzadzefi melioracji Wodnych podstawowych. W celu zwiekszenia zakresu utrzymania (...) stara sie pozyskiwaé érodki finansowe rowniefi z innych firodei, W tym Wojewodzkiego Fundusfiu Ochrony 8rodowiska iGospodarki Wodnej i samorzqdow lokalnych. Zarfiad podniosl, fie treéo pisma powoda dotyczy rekompensaty szkod spowodowanyoh intensywnymi opadami desficzu, brakiem odpiywu i Wezbraniem Wod Rowu (...) W czerwcu i lipcu 2009 r. [...) dokonuje wskazane Wyfiej obowiazki takfie Wobec tego cieku. Nie kwestionujqc z gory fiasadnoéci roszczeo odszkodowawczych podniosi potrfiebe ndokumentowania rofimiarow zaistnialej szkody i faktycznych jej przyczyn. Zarzad podniosi, fie obowiafiujacy stan prawny daje podstawy odszkodowawcze tyiko. W sytuacjach, gdy posfikodowany udowodni i udokumentuje, fie jednostka zobowiazana do utrzyrnania Wod nie Wykonywaia nalefiycie swoich obowiazkow art. 16. ust. 3 prawa Wodnego. Postanowieniem fi dnia 13.08.2009 r. Marszalek Wojewodztwa (...) zwrocil wniosek Wnioskodawcy. / dowod: postanowienia k. 1011, 1314; pismo k. 4546; pismo k. 102103 / ' 3
--- STRONA 4 ---
Pismem fi dnia 7.09.2009 r. powod Wystapil do (...) 0 niezwloczne udrofinienie Rowu (...). Powod ponowii Wezwanie pismem z dnia 13.10.2009 r. / d0Wod: pisrna ~ k. 108, 111/ _ ' Pismem fi dnia 3.09.2009 r. Burmistrz poinformowal P. i B. W. oraz M. S., fie zgodnie fi ustaleniami poczynionymi na spotkaniu W dniu 18.08.2009 1". ponowii proébe do (...) We W. o zlofienie do Gminy Wniosku o dofinansowanie prfiez Gmine prac melioracyjnych na ciekach podstawowych, ktorych zarzadca jest (...), Wskazujac na konserwaoje oieku Row (...) jako zadania najbardziej priorytetowego do wykonania. / dowodz pismo k. 98/ Pismem z dnia 21.09.2009 r. (...)(...) i (...) we W. poinformowal powodow, fie W zwiazku z pozyskaniem dodatkowych érodkow finansowych na utrzymanie rzek i urzadzeo melioracji podstawowych rozpoczeto procedure przetargowa dla zadania (...). . Dnia 2.10.2009 1'. (’...)(...) i (...) we W. ogiosil przetarg nieograniczony na udrofinienie ciekow i kanaiow , W tym udrofinienie Rowu (...) na d1. 5, 690 km. i Pismem z 16.10.2009 r. (...)(...) i (...) We W. poinformowal powoda 0 rozpoczeciu procedury przetargowej i Wylonieniu Wykonawcy. Dnia 19.10.2009 r. (...)(...) i (...) oglosil o Wyborze ofert. / dowodz pismo k. 108; ogiosfienia k. 118122, 113117; informacja k. 123;/ W dniu 08.12.2009 1". zostal dokonany odbior Udrofinienia Rowu (...) z udzialem przedstawicieli (...) orafi (...)K.. / dowod: protokoi odbioru k. 133134 / W dniu 22.01.2010 r. M. S. zglosii do Marszaika Wojewodztwa (...) zastrzefienia Wobec robot dotyezaoych Rowu (...). Pisrnem fi dnia 17.02.2010 r. Wicemarszalek Wojewodztwa (...)poinforn1oWal o fiakresie wykonanych prac W ramach Udrofinienia Rowu (...). realifiowanego W IV kwartale, ktorych odbior odbyl sie 8.12.2009 r. / doWod: pismo k. 135137; / W dniu 18.03.2010 1'. zostala przeprowadzona Wizja lokalna na wysokoéci dziaiki nr (...) z udziaiem przedstawicieli Wykonawcy robot, (...), (... ) i P. W.. W dniu 13.04.2010 r. zostaia przeprowadfiona Wifija lokalna na Wysokoéci dziaiki poWodoW na ich Wniosek z udziaiem przedstawicieli wykonawoy robot, (...), (...), P. W. iW. W. jako peinomocnika powoda. / dowodz notatka k. 139; pisrno k. 140; notatka k. 141142/ Kolejne roboty zostaly przeprowadzone W sierpniu 2009 r. ,1 dowodz pismo k. 143 / Na zleoenie M. S. oraz B. i P. W. dr infi. T. K. i dr infi. W. O. sporfiadfiili ekspertyze dotycfiaca ustalenia przyczyn podtopienia ufiytkow rolnych polofionych W zlewni Rowu (...) W rejonie ul. (...) W cfierwcu i lipcu 2009 r. W opinii eksperci Wskazali, fie pod koniec czerwca i na poczatku lipca 2009 1". Woda Wystapila z brzegow Rowu (...) orafi rowow bocznych, co spowodowaio zalanie gruntow ornych na dziaice nr (...) ok. 0,5 III Warstwa Wody oraz zatopienie ufiytkow na dzialkach nr (...). Glowna przyczyna tego zdarzenia by} brak nalefiytej przepustowoéei systemu Wodnomelioracyjnego, a przede wszystkim zamulenie i zaroéniecie koryta Rowu (...) orafi znaczne ograniczenie drofinoéci jego zarurowanego fragmentu. Zly stan systemu Wodnomelioracyjnego wplywal rowniefi na trwaie utrzymywanie sie podwyfiszonego poziomu wod gruntowych na terenach przyleglych, co znacznie zredukowaio mofiliwoéci gromadzenia wody w tym rejonie i poglebilo zagrazajacy roélinnoéci deficyt tlenu W profiiu glebowym. System wodnomelioracyjny zapewnia litrzymanie Wiaéciwych stosunkow Wodnych W zlewni Rowu (...) pod warunkiem prowadzenia jego regularnej konserwacji. Przy zaiofieniu, fie Row (...), a W szczegolnoéci jego zarurowany odcinek, sq wlaéciwe utrzymane, woda z opadow nawalnych, ktore Wystqpily W czerwcu 2009 r., powinna zostao odprowadzona do rfieki S. W czasie zblifionym do tygodnia. Po wykonaniu konserwacji koryta Rowu (...) by} on zdolny do sprawnego odprowadzenia Wody z intensywnych opadow atmosferycznych wystepujaoych W maju, sierpniu i W1‘ZB8HiE1 2010 1'. I / dowod: ekspertyza k. 144180 / PoWodoWie wystapili do Sadu Rejonowego dla Wroclawia Srodmieécia z Wnioskiem o zawefiwanie pozwanego do proby ugodowej. _ _ Proba ta nie przyniosia refiultatu, gdyfi pozwany odmowil zawarcia ugody. / . doWod: Wniosek ~ k. 1518; protokol W sprawie VI Co 2691/11 k. 28 / Sqd zwaz'y!, co nastepuje. . 4
--- STRONA 5 ---
Powodztwo nie zasiugiwalo na uwzgiednienie z uwagi na brak legitymacji materialnoprawnej po stronie pozwanej. Sad Okregowy W tym skiadzie oddalajao powodztwo W pelni podzielil stanowisko Wyrafione W Wyroku {oraz jego uzasadnieniu) tutejszego Sadu Okregowego Wydanym W dniu 22.02.2013 .r. W sprawie o anaiogicznyrn stanie faktycznym, dotyczacej sasiedniej dziaiki (W stosunku do nieruchomosci powodow), sprawie prowadzonej pod sygn. I C 1753/12. Stanowisko to przytoozono ponifiej. _ . Powodowie Wystapili z fiadaniem naprawienia szkody powstalej W uprawach rolnych na przeiomie czerwca i lipca 2009 r. W nastepstwie zalania nalefiacej do nich dzialki woda powodziowa, ktora wystapiia z brzegow Rowu (...). PoWodoWie podniesli, fie brak nalefiytego utrzymania tego cieku Wodnego W nalefiytym stanie spowodowai, fie Woda opadowa, ktora powinna zostaé odprowadzona do rzeki S., znalazla ujscie na tereny naiefiacej do nich nieruchomosci. POWodoWie dochodzili zatem roszczenia o charakterze odszkodowawczym majacego podstawe W nienaiefiytym utrzymaniu Wod piynacych przez zarzadce tychfie Wod. Powodowie wskazali, fie osoba odpowiedzialna jest Skarb Pafistwa Marszaiek Wojewodztwa (...](Wlaéciciel cieku), ktory realizuje swoje zadania poprzez (...)(... ) i (...) we W.. ‘ 4: Zgodnie z art. 10 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 18.07.2001 r. ~ prawo wodne Wlasnosc Skarbu Pafistwa stanowiq wody morza terytorialnego, morskie Wody Wewnetrzne Wraz z morskimi wodami wewnetrznymi Zatoki G., érodladowe Wody powierzchniowe plynace oraz Wody podziemne. W mysl art. 11 ust. 1 pkt 4 prawa Wodnego prawa Wiaécicielskie W stosunku do Wod publicznych stanowiacych wlasnoéé Skarbu Pafistwa wykonuje rnarszaiek Wojewodztwa, jako zadanie z zakresu administracji rzadowej realizowane przez samorzad Wojewodztwa W stosunku do Wod istotnych dla regulacji stosnnkow Wodnych na potrzeby rolnictwa, siufiacych polepszeniu zdolnoéci produkcyj nej gleby i uiatwieniu jej uprawy, oraz W stosunku do pozostalych Wod niewymienionych W pkt 13 (czyli z Wylaczeniem Wod morskich, Wod istotnych dla ksztaltowania zasobow Wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, W szczegolnoéci Wod podziemnych oraz srodladowych Wod powierzchniowych co do ktorych prawa Wiascicielskie Skarbu Pafistwa zostaly powierzone innym organom. RoW (...) stanowiacy dopiyw rzeki S. zosta} zaliczony do srodlacdowych Wod powierzchniowych stanowiacych Wiasnosé publiczna, istotnych dla regulacji stosunkow Wodnych na potrzeby rolnictwa zgodnie z § 1 pkt 2 i zalacznikiem nr 2 poz. 454 rozporzadzenia Rady Ministrow z dnia 17.12.2002 r. W sprawie érodladowych Wod powierzchniowych lub ich czesci stanowiacych Wlasnoéé publiczna (Dz.U. z 2003, Nr 16, poz. 149) Wydanego na podstawie art. 11 ust. 2 i 3 prawa Wodnego. Row ten nie jest ciekiem Wymienionym W art. 11 ust. 1 pkt praWa Wodnego, zatem marszaiek Wojewodztwa zarzadza nim takfie W zakresie oehrony przeciwpowodziowej. Organern zarzadzajacyln Wodami tego cieku jest Marsfialek Wojewodztwa (...), ktory Wykonuje to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rzadowej Wykonywane przez samorzadwojewodztwa. Marszaiek Wojewodztwa jest organem jednostki samorzadowej szczebla Wojewodfikiego. Z (...) Zarzad (...) jest jednostka organizacyjna samorzadowego Wojewodztwa (...) utworzona na mocy Uchwaiy Sejmiku Wojewodztwa (...) N1" (...) z dnia 29.08.2003 r. W sprawie potaczenia Regionainych (...) W L., L., S. oraz W. i utworzenia (...) We W. oraz nadania mu statutu. Zgodnie z § 4 tej uchwaty (...) jest samorzadowa jednostka organizacyjna dziaiajaca jako jednostka budfietowa. PoWodoWie skierowali swoje roszczenie przeciwko Skarbowi _Pa1'1stWa zamiast przeciwko jednostce sarnorzadu terytorialnego sarnorzadowemu Wojewodztwu (...) dzialajacemu przez swoja jednostke organizacyjna (statio regionis) (...)(...) i (...). Podstawe roszczenia zgioszonego przez powodow i odpowiedzialnoéci Wskazanego podmiotu stanowié mog} stanowié jedynie art. 417 kc. V Zgodnie z art. 417 § 1 kc, za szkode wyrzadzonq przez niezgodne z prawem dziaianie lub zaniechanie przy vwkonywaniu wiadzy publicznej ponosi odpowiedzialnoéé Skarb Paostwa lub jednostka samorzadu terytorialnego lub inna osoba prawna Wykonujaca te wladze z mocy prawa. Zgodnie zaé z art. 417 § 2 kc, jefieli Wykonywanie zadaft z zakresu Wladzy publicznej filecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorzadu terytoriainego albo innej osobie prawnej, solidarna odpowiedzialnoéé za Wyrzadzona szkode ponosi ich wykonawca oraz zlecajaca je jednostka samorzadu terytorialnego albo Skarb Pafistwa. Przepisy kodeksu cywilnego regulujace odpowiedzialnosé organow administracji publicznej (pafistwowej i samorzadowej) za dziaiania i zaniechania funkcjonariuszy tych organow zostaiy gruntownie znowelizowane ustawa z dnia 17.06.2004 r. 0 zmianie kodeksu cywilnego i niektorych innych ustaw z dniem 1.09.2004 1". Znowelizowany art. 417 kc wprowadzit zasade jednolitej, Wiasnej odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa lub jednostki samorzadu terytoriainego za Wykonywanie Wiadzy publicznej z naruszeniem prawa. Z dniem 1.09.2004 r. uchylony zostai art. 4202 kc, ktory stanowil, fie jefieli szkoda zostaia Wyrzadzona przez funkcjonariusza jednostki samorzadu terytoriainego przy wykonywaniu okreslonych ustawami zadafi z zakresu administracji rzadowej lub zleoonych 5
--- STRONA 6 ---
przez ustawy albo powierzonych, odpowiedzialnoéo za szkode ponosza Skarb Paostwa i jednostka samorzadu terytorialnego solidarnie. Decydujaca przesianka odpowiedzialnosci podmiotu publicznego (pafistwowego, samorzadowego) jest Wyrzadzenie szkody przy Wykonywaniu Wiadzy publicznej. Wykonywaniem Wladzy publicznej bedzie zawszepodejmowanie dziaiafi nalefiacych do szeroko rozumianej sfery administracji publicznej. Sfera ta od 1990 r. rozdzielona jest pomiedzy administracje rzadowa i administracje samorzqdowa (od 1.01.1999 r. 11a trzech szczeblach samorzadu terytorialnegoz grainy, powiatu i Wojewodztwa). Jednostki samorzadowe moga Wykonywao zadania z zakresu adrninistracji publicznej jako zadania Wiasne, nalefiace z mocy prawa do ich kompetencji, jako _zadania ustawowo zlecone bedace Wyrazem zastepowania przez samorzad administracji rzadowej W terenie badfi jako zadania powierzone W drodze przeniesienia kompetencji organu administracji rzadowej na organ samorzadu W ramach porozumienia (umowy) administracyjnego. Z punktu widzenia relacji 0 charakterze cywilnoprawnym pomiedzy organami szeroko ujetej administracji, czyli podmiotem prawa publicznego, a obywatelem, prywatna jednostka organizacyjna, przedsiebiorca, lub innym podmiotem p1'aWa prywatnego, nie zachodzi rofinica W zakresie konsekwencji wykonywania przez jednostke samorzqdu terytorialnego zadao nalefiacych do jej kompetencji z rnocy przepisow ustawy jako zadafi wiasnych lub zadafl zleconych (ustawowo). Art. 417 § 1 kc uzalefinia odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa lub jednostki samorzadowej wyiqcznie od Wykonywania Wiadzy pubiicznej z mocy ustawy. Odrebnie jedynie W art. 417 § 2 ujete zostaiy odszkodowawcze konsekwencje Wykonywania Wtadzy publicznej W ramach zawartego porozumienia administracyjnego, czyli odstapienia od regul ustawowych i umownego przeniesienia kompetencji na inna (nifiszego szcfieb1a)jednostke administracyjna, a nawet osobe prawna prywatna. Zadania z zakresu ochrony Wod Wykonywane sa prfiez wojewodztwo samorzadowe jako zadania zlecone. Nie oznacza to jednakfie przeniesienia odpowiedzialnoéci za ewentualnie wyrzadzona przez to szkode na Skarb Pafistwa i mvolnienia jednostki samorzadowej z tej odpowiedzialnoéci. Jednostka samorzadowa ponosi Wiasna, indywidualna odpowiedzialnoéé Wobec osoby poszkodowanej za skutki niezgodnego .z prawem wykonywania Wladzy publicznej. Intencja ustawodawcy W zakresie nowelizacji zasad odpowiedzialnosci pafistwa za funkcjonariuszy publicznych jest czytelna. Pozostawione zostaio jedynie odrebne, szczegolne unormowanie odpowiedfiialnosci na Wypadek powierzenia czynnosci z zakresu Wladzy publicznej podmiotowi nie bedacemu czescia aparatu pafistwowego czy tefi czescia struktury administracji publicznej. Jednostka samorzadu terytorialnego odpowiada za sfikode wywoiana przez niezgodne z prawern Wykonywanie Wiadzy publicznej tak samo przy wykonywaniu zadafi Wlasnych, jak i przy Wykonywaniu zadafi ustawowo zleconych. Jefieli firodlem Wykonywania zadafi jest ustawa, odpowiedziainoso ponosi Wyiacznie jedriostka samorzadu terytorialnego zob. G. Bieniek W: Komentarz do kodeksu cywilnego. Ksiega trzecia. Zobowiazania. Tom I, Wyd. 8 Warszawa 2007, s. 300, takfie, J. J. Skoczylas, Odpowiedzialnoéo za szkody wyrzadzoneprzez Wladze publiczna, Warszawa 2005, s. 165. Zadania pafistwowe filecone ustaWoWo jednostkorn samorzadowym staja sie bowiem zadaniarni samorzadowymi. ' ' Zarzadca Wod Wykonuje dziaiania stanowiace wykonywanie Wiadzy publicznej W rozumieniu art. 417 kc. Administrowanie Wodami nie jest wykonywaniem standardowych praW Wiasciciela nieruchomosci W rozumieniu art. 140 kc. Zakres obowiazkow Wlasciciela Wod zosta} szczegoiowo dookreélony W art. 1 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 2 ust. 1 prawa Wodncgo. Sposob ujecia zakresu obowiazkow Wlasciciela Wod Wymienionych W art. 1 i 2 prawa Wodnego, W szczegolnosci rowniefi zakresu dziaiania rnarszalka Wojewodztwa Wskazanego W art. 11 ust. 1 pkt 4 prawa Wodnego (regulacje stosunkow Wodnych na potrzeby rolnictwa, siufiace polepszeniu zdolnosci produkcyjnej gleby i uiatwieniu jej uprawy) Wskazuje, ifi administrowanie Wodami ptynacymi ma slufiyo zaspokojeniu potrzeb spoieczeostwa W zakresie dostepu do zasobow Wodnych, ich wykorzystaniu W sposob prawidiowy, z uwzglednieniem potrzeb bytowych i rekreacyjnych, W szczegolnosci na potrzeby rolnictwa [co odnosiloby sic do powodow), a takfie na zabezpieczeniu osob i mienia przed zagrofieniami ze strony fiywioiu Wody, co wyrafia sie obowiazkiem ochrony przeciwpowodziowej. Zapewnienie potrzeb bytowych oraz bezpieczefistwa osobistego i majatkowego obywateli jest obowiazkiem Pafistwa ijego organow, na Wszystkich szczeblach administracji publicznej, czy to rzadowej czy samorzadowej. Wykonywanie Wtadzy publicznej nie polega jedynie na Wiadczym Wkraczaniu W sfere praw i obowiazkow obywateli poprzez Wydawanie decyzji, ale takfie na zabezpieczaniu potrzeb spoieczeostwa. Dotyczy to infrastruktury, zasobow naturalnych, ochrony srodowiska, ksztaltowania przestrzeni, W tym takfie gospodarowania Wodami plynacymi. Tym samym nieuzasadniony by} zarzut pozwanego dotyczacy wadliwego Wskazania przez powodow art. 417 kc jako podstawy powodztwa. Jednakfie podmiotem zobowiazanym do naprawienia doznanej przez powodow szkody jest jedynie samorzadowe Wojewodztwo (...), aibowiem roszczenie powodow Wynika z dziaiafi oraz zaniechafi jednostki organizacyjnej Wojewodztwa (... ) i (...). Wszystkie cywilnoprawne aspektyi skutki dzialazi oraz zaniechao (...)(... ) i (...) naiefiy boWiem zawsze przypisywao Woj ewodztwu (...), ktorego tenfie Zarzqd jest jednostka organizacjjna. ' Stad tefi mofiliwe jest kierowane roszczefi 0 odszkodowanie zwiazanych z Wykonywaniem zadafi z zakresu administracji Wodnej, utrzymania urzadzefi Wodnych, prowadzonych prac dotyczacych Wod wylacznie Wobec Wojewodztwa [...)(...) i (...). Powoduje to oddalenie powodztwa w stosunku do Skarbu Pafistwa. Maj ac powyfisze okolicznosci 11a uwadze Sad orzeld jak W punkcie 1 Wyroku. O kosztach procesu Sad rozstrzygnal na podstawie art. 98 kpc. 6
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Okregowy W tym skiadzie oddalajao powodztwo W pelni podzielil stanowisko Wyrafione W Wyroku {oraz jego uzasadnieniu) tutejszego Sadu#IC1 752/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2013 1#art. 10 net.#Art. 21 prawa#art. 26 prawa#art. 22 ustawy#art. 11 ust. 1 pkt#art. 21 prawa#art. 417 kc#art. 417 kc.#art. 10 ust.#art. 11 ust.#art. 417 § 1 kc#art. 417 § 2 kc#art. 4202 kc#Art. 417 § 1 kc#art. 140 kc.#art. 1 ust.#art. 2 ust. 1 prawa#art. 98 kpc.