Wyrok IC 945/14 óLE

--- STRONA 1 --- OBLICUĄK L RDW) LLŻCEKIŁ CIA. NAWY (SO o wes! puosyna - p Paoszódaczaś === Sygn. akt: IC 945/14 óLE: , e 2 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ - Dnia 27 kwietnia 2018 r. - Sąd Okręgowy w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. do SO Anna Winnicka- Kaliszowska Protokolant: stażysta Karolina Rakowska . po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. w Szczecinie sprawy z powództwa G.P. przeciwko Skarbowi Państwa — Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. o zapłatę I. . zasądza od pozwanego Skarbu Państwa -Dyrektora Aresztu Śledczego w S. na rzecz powoda G.P. kwotę 1 000 zł (jeden tysiąc złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 14 października 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, IL. oddala powództwo w pozośtałej części, MI. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, IV. przyznaje od Skarbu Państwa — Sądu Okręgowego w S. na rzecz adwokata M.J. kwotę 147,60 zł ( sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy złotych ) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez niego z urzędu , w tym kwotę 27,60 zł ( dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy ) tytułem podatku od towarów i usług. IC945/14 UZASADNIENIE Powód G.P. pozwem z dnia 25 października 2013 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. wniósł o: 1) zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty w związku z nieprawidłowym , trybem leczenia, 1 --- STRONA 2 --- 2) zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty w związku ze szkodą związaną z warunkami podczas osadzenia w Areszcie Śledczym w S. 'W uzasadnieniu pozwu powód podał, że żądanie pozwu obejmuje jego pobyt w Areszcie Śledczym w S. w okresie od 13 czerwca 2012 roku do 28 czerwca 2012 roku oraz w okresie od 5 grudnia 2012 roku do 20 lutego 2013 roku. G.P. podniósł , że warunki w jakich odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S. były niezgodne z normami i przepisami prawa. Zarzucił, że metraż celi nie odpowiadał zawartym 'w przepisach prawa 3m* na osobę, w celi nie było też dostatecznego oświetlenia. Powód wskazał, że na ścianach : w celi była pleśń i grzyb, odpadała farba z sufitu, łóżka w celach miały pozarywane wsporniki, zamiast sprężyn były sznurki, nie było także zamontowanych drabinek. Powód oświadczył również, że okna w celi były wypaczone oraz nieszczelne. G.P. wskazał także na zły stan sanitariatu niedostateczną wentylację. Powód uskarżał się również na pluskwy, podnosząc, że w jego ocenie wylęgarnią pluskiew były stare, brudne, zapleśniałe i wysłużone materace. Nadto powód podniósł, że w Areszcie Śledczym w S. wyłączano na określony czas prąd. Powód podał ponadto , że ma zastrzeżenia co do sposobu jego leczenia w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w S. Oświadczył, że mimo tego, iż wskazywał na swoje schorzenia nie wprowadzono żadnej diagnostyki oprócz diety z powodu cukrzycy i jednorazowego mierzenia ciśnienia. Dodatkowo wskazał „że nie została mu zapewniona odpowiednia pomoc medyczna w związku z pogryzieniem go przez pluskwy. 'W odpowiedzi na pozew z dnia 3 listopada 2014 roku Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa zastępująca Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Aresztu Śledczego w S. wniosła o: 1) oddalenie powództwa w całości, 2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając odpowiedź na pozew pozwany wskazał, że kwestionuje powództwo co do zasady oraz wysokości i zaprzecza wszystkim twierdzeniom powoda, które nie są wprost przyznane w odpowiedzi na pozew. Pozwany podniósł, iż powód nie wykazał w żaden sposób, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, jak również nie udowodnił żadnej z przesłanek udzielenia mu, tak majątkowej jak i niemajątkowej ich ochrony. Dodatkowo pozwany wskazał, że powód nie uprawdopodobni wysokości i intensywności doznanego przez siebie uszczerbku niematerialnego „jak również tego, że jest on spowodowany bezprawnym działaniem pozwanego. Odnosząc się z kolei do podniesionych przez powoda zarzutów dotyczących niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych, sanitarnych i kwaterunkowych, pozwany Skarb Państwa wskazał , iż w Areszcie Śledczym w S. przestrzegano wszelkich obowiązujących przepisów i realizowano wszystkie uprawnienia przysługujące powodowi, jako skazanemu, gwarantowanych przepisami kodeksu karnego wykonawczego oraz aktów wykonawczych. Pozwany podał również , że za każdym razem wobec powoda były zachowywane normy metrażowe, a cele mieszkalne, w których powód przebywał były wyposażone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Strona pozwana wskazała także ,że we wszystkich pomieszczeniach, w których przebywał powód, znajdowała się sprawna wentylacja (grawitacyjna w celach pawilonu A i mechaniczna - w celach pawilonu C). W ocenie pozwanego, jako bezpodstawne uznać należy 2 --- STRONA 3 --- twierdzenia powoda dotyczące nieprawidłowego poziomu oświetlenia cel. Natężenie oświetlenia w celach było zgodne z obowiązującymi normami, a wszelkie związane z oświetleniem usterki były usuwane na bieżąco. Nawiązując do stanowiska G.P. odnośnie pluskiew znajdujących się w celach pozwany oświadczył, iż była podpisana umowa z firmą zewnętrzną na zabiegi dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji. Każdorazowo, po stwierdzeniu lub wystąpieniu podejrzenia obecności pluskiew lub innych insektów, była przeprowadzona dezynsekcja. W celu utrzymania czystości - raz w miesiącu wydawane były osadzonym środki czystości i higieny osobistej . < Odnośnie zarzutu powoda w przedmiocie bezprawnego wyłączania prądu strona pozwana wskazała , iż wyłączanie zasilania w porze dziennej w gniazdach wtykowych znajdujących się w celach mieszkalnych następowało na podstawie grafików zatwierdzonych przez dyrektora aresztu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz obowiązującym porządkiem wewnętrznym. Wyłączanie prądu stosowane było przez 2 godziny dziennie, z wyjątkiem sobót i dni świątecznych. Pozwany zaprzeczył także twierdzeniom strony powodowej odnośnie niezapewnienia powodowi dostatecznej i prawidłowej opieki medycznej. Strona pozwana wskazała iż G.P. przez cały okres pobytu w Areszcie Śledczym w S. miał zapewnioną opiekę medyczną stopnia podstawowego i specjalistycznego, adekwatną do stanu zdrowia i zgłaszanych dolegliwości. . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód G.P. w Areszcie Śledczym w S. osadzony był m.in. w okresach od 13 czerwca 2012 roku do 28 czerwca 2012 roku oraz od 5 grudnia 2012 roku do 20 lutego 2013 roku. W Areszcie Śledczym w S. powód przebywał jako skazany, celem wzięcia udziału w czynnościach procesowych. Cele ,w których w tym czasie powód przebywał to : w pawilonie A-2 cela nr 210, 221, 225, 226, 234, 240 oraz w pawilonie C-2 w cela nr 108. Bezsporne , a nadto dowód: | - karta historii rozmieszczenia k. 87-100, 173-179, - przesłuchanie powoda G.P. -k. 378-379. W celach, w których przebywał powód są następujące powierzchnie mieszkalno: a) celanr210 ( pawilon A-2 )- 14,41 m” — ilość miejsc zakwaterowania 4, b) celanr221 (pawilon A-2 )- 15,66 m? - ilość miejsc zakwaterowania 4 ©) celanr225 (pawilon A-2 )-- 14,74 m” — ilość miejsc zakwaterowania 5 d) celanr226 ( pawilon A-2 ) — 14,90 m' - ilość miejsc zakwaterowania 5 e) celanr234 (pawilon A-2 ) — 15,12 m* — ilość miejsc zakwaterowania 5 , f) celanr240 ( pawilon A-2 ) — 16,98 ni” — ilość miejsc zakwaterowania 5 g) celanr 108 (pawilon C-2) — 12,47 m” - ilość miejsc zakwaterowania 4. . Przy ustalaniu powyższej powierzchni mieszkaniowej pomiary zostały wykonane zgodnie z normą PKN Pn-ISO 9836:1997. Pola powierzchni zostały określone zgodnie z wymiarami rzeczywistymi w świetle 3 --- STRONA 4 --- wykończonych powierzchni z dokładnością do 0,01 m? bez odliczenia od tej powierzchni listew przyściennych i cokolików. Do powierzchni użytkowej nie doliczono powierzchni znajdującej się pod ścianką działową oddzielającą pomieszczenie sanitarne od pozostałej powierzchni celi, nie doliczono także powierzchni przekroju poziomego przegród zewnętrznych i wewnętrznych tj. pilastry, półkolumny, otwory drzwiowe, balkonowe nisze i wnęki wykonane w grubości tych przegród. : Według zaś zapisu w wykazie pomieszczeń Aresztu Śledczego w S. cele, w których przebywał powód miały następującą powierzchnię mieszkalną: a) celanr210 — 14,68 m” ilość miejsc zakwaterowania 1, - b) celanr221 — 13,04 m*- ilość miejsc zakwaterowania 4, * ©) celanr225—15,10 m*--ilość miejsc zakwaterowania 5 : d) celanr226— 15,54 m - ilość miejsc zakwaterowania 5 e) celanr234—15,16 m? — ilość miejsc zakwaterowania 6 f) celanr240 16,95 m' — ilość miejsc zakwaterowania 5 g) celanr 108 w pawilonie C-2 — 13,38 m” — ilość miejsc zakwaterowania 4. Powód G.P. przebywał następującą ilość dni w poszczególnych celach: a) 13 czerwca 2012 roku — 28 czerwca 2012 roku oraz 5 grudnia 2012 roku — 21 grudnia 2012 roku — cela nr.226 —łączna ilość dni: 33 | b) 21 grudnia 2012 roku —2 stycznia 2013 roku oraz 11 stycznia 2013 roku - 5 lutego 2013 roku —cela nr 210 — łączna ilość dni: 39 ©) 2 stycznia 2013 roku — 4 stycznia 2013 roku — pawilon C-2 cela nr 108 - ilość dni:2 d) 4 stycznia 2013 roku — 10 stycznia 2013 — cela nr 227 — łączna ilość dni: 7 e) 10 stycznia 2013 roku — 11 stycznia 2013 roku — cela nr 225 — łączna ilość dni: I f) 5 lutego 2013 roku — 21 lutego 2013 — cela nr 240 — łączna ilość dni: 16. Najwięcej czasu — 39 dni — powód spędził w celi nr 210 w pawilonie A-2 w celi 4 osobowej o powierzchni 14,41 m?. Łącznie 33 dni powód spędził natomiast w celi nr 226 w pawilonie A-2 w celi 5 osobowej o powierzchni 14,90 m”. W pozostałych celach powód spędził pojedyncze dni, z czego 5 dni w celi nr 225 w pawilonie A-2 w celi 5 osobowej o powierzchni 14,74 m? Podczas pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S. w celach , w których przebywał powód nie dochodziło do konfliktów między osadzonymi. Cele Aresztu Śledczego w S., w których osadzony był G.P. wyposażone były w wymagany sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżek w ilości odpowiedniej do liczby osób, dła których cela była przeznaczona, stołu, | taboretów i szafek oraz półki na przybory toaletowe. Łóżka w celach nosiły cechy.zużycia technicznego. Łóżka piętrowe , które znajdowały się w celach nie były wyposażone w drabinki. Konstrukcja łóżka pozwalała jednakże na wspinanie się po łóżku po jego bocznej krawędzi. Podczas pobytu powoda w jednej celi z M.K. t. w celi. nr 224 i 225 osadzeni między sobą sami ustalali, który z nich śpi na górze łóżka piętrowego , a który na dole, G.P. zajmował wówczas łóżka dolne. Przebywając w celi nr 226 wspólnie z osadzonym M.S. powód jeden raz spał na górze. W okresie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S, okna w celach mieszkalnych w pawilonie A były 4 --- STRONA 5 --- drewniane, a w pawilonie C - plastikowe. Przed każdym okresem zimowym były one dodatkowo uszczelniane przez pracowników działu kwatermistrzowskiego. Temperatury w celach wynosiły więcej niż 20*C. W przypadku stwierdzenia, iż temperatura w celi była za niska, do celi wydawano grzejnik olejowy W trakcie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S. dochodziło do planowanych wyłączeń prądu w gniazdkach. Wyłączania prądu w porze dziennej w gniazdach wtykowych znajdujących się w celach mieszkalnych następowało na podstawie grafików zatwierdzonych przez dyrektora aresztu. Wyłączanie prądu stosowane było przez 2 godziny dziennie, z wyjątkiem sobót i dni świątecznych „Oświetlenie górne w tym czasie działało. Wkaźdej celi znajdowało się okno zapowniające odpowiedni poziom natężenia światła naturalnego, jak również oświetlenie sztuczne, które umożliwiało osadzonym czytanie oraz wykonywanie pracy. Natężenie oświetleńia w celach było zgodne z obowiązującymi normami. Dodatkowo na prośbę osadzonego, dyrektor mógł wyrazić zgodę na posiadanie w celi lampki stanowiącej własność osadzonego. G.P. z takim wnioskiem nie występował. Materace, które były wydawane osadzonym miały okres używalności 60 miesięcy, po tym okresie były wycofywane z eksploatacji. Celem utrzymania ich stanu były wysyłane do pralni zewnętrznej do czyszczenia, na miejscu w Areszcie Śledczym dokonywano napraw krawieckich. Powód podczas pobierania materaca z magazynu nie zgłaszał uwag co do jego stanu. Dowód: - wyjaśnienie zastępcy kierownika działu ewidencji Aresztu Śledczego w S$. z dnia 17 października 2014 roku k 157-157. - wyjaśnienie kwatermistrza oddziałowego wraz z opinią kierownika Działu Kwatermistrzowskiego z dnia 20 października 2014 roku —k. 158-158v. - protokół natężenia oświetlenia nr 1 i mr 3 k, 161-162, - program pracy urządzeń elektrycznych w pawilonach mieszkalnych. Harmonogram zasilania obwodów gniazd wtyczkowych w energię elektryczną w celach mieszkalnych Aresztu Śledczego w S. —k. 164 - wyjaśnienia magazyniera Działu Kwatermistrzowskiego z dnia 17 października 2014 roku —k, 163 - opinia biegłego z zakresu budownictwa Z, K. — k.618-686 - opinia pisemna uzupełniająca biegłego z zakresu budownictwa Z. K. — k 820-840 - opinia ustna uzupełniająca biegłego z zakresu budownictwa Z, K. — k973-874 - zeznania świadka J.S. —k.376 - zeznania świadka M.K. —k. 376 - zeznania świadka A.S. —k. 377 - zeznania świadka M.S.- k.377 - zeznania świadka K.L. — k.426 - przesłuchanie w charakterze strony B.S. —k. 379 : Wszystkie cele Aresztu Śledczego w S. są wyposażone w kąciki sanitarne — umywalkę z ciepłą i zimną wodą oraz miskę ustępową. W Areszcie Śledczym w S. sukcesywnie dokonywane są również remonty cel. Prowadzone są raz na kwartał zabiegi deratyzacyjne, natomiast dezynsekcyjne raz w tygodniu. W Areszcie Śledczym w S. pojawiał się problem pluskiew. W okresie kwiecień - maj 2012 roku przeprowadzono kompleksową dezynsekcję całogo 5 --- STRONA 6 --- pawilonu B, a w okresie kwiecień - maj 2013 roku kompleksową dezynsekcję pawilonu A. Obecnie problem pluskiew w Areszcie Śledczym w S. nie występuje. : Areszt Śledczy w S. w okresie gdy w jednostce tej przebywał powód miał podpisaną umowę z firmą zewnętrzną na zabiegi dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji. Każdorazowo, po stwierdzeniu lub wystąpieniu podejrzenia obecności pluskiew lub innych insektów, była przeprowadzona dezynsekcja. Procedura ta polegała na wysiedleniu celi, wymianie osadzonym asortymentu (materace, poduszki, koce, pościel) oraz dezynsekcji celi przez wyspecjalizowaną firmę. Dezynsekcja celi obejmowała jej uprzednie uszczelnienie. Następnie - po wykonaniu zabiegu - cela podlegała dokładnemu wywietrzeniu przed ponownym zasiedleniem. W trakcie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S. doszło kilkukrotnie do pogryzienia go przez. : pluskwy. Z tego też powodu G.P. zmieniał cele , a w celach , w,których miało miejsce pogryzienie przez | pluskwy była przeprowadzana dezynsekcja. Za utrzymanie porządku w celach odpowiadają osadzeni. W celu utrzymania czystości - raz w miesiącu wydawane są osadzonym środki czystości i higieny osobistej (szczoteczka do zębów - 1 szt/1 rok, mydło - 100 g, pasta do zębów - 50g, krem do golenia - 50g, proszek do prania - 200g, mleczko do czyszczenia, płyn do mycia naczyń, mleczko do czyszczenia sanitariatów, pasta do podłóg, miski, szczotki, zmiotki, ściereczki, worki na śmieci, itp.). W wypadku, gdyby powód uznał, że wydane środki nie zaspokajały jego potrzeb, miał możliwość dokonania samodzielnego zakupu środków czystości w kantynie aresztu. Dowód: - protokół kontroli Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w S. mr HK-170/12 z dnia 22 lutego 2012 roku — k. 165-166, - protokół kontroli Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w S. nr HK-1494/12 z dnia 22 października 2012 roku—k. 167-168, - protokół kontroli Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w S. nr HK 222/13 z dnia 25 lutego 2013 roku — k. 169-170 - zeznania świadka J.S. — k.376 . - zeznania świadka A.S. -k. 377 - zeznania świadka K.L. — k.426 'W latach 2012 — 2014 stan sanitarny cel Aresztu Śledczego w S. poddawany był co roku kontroli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Podczas kontroli stwierdzano, że stan sanitarno- porządkowy pomieszczeń jest zachowany, a cele są sukcesywnie remontowane. Raz na kwartał w Areszcie przeprowadzane były zabiegi deratyzacyjne, a raz w tygodniu dezynsekcyjne. Pościele wydawane osadzonym były prane i dezynfekowane. Dowód: - protokoły kontroli —k. 165-166, 167-168,169-179, 171-172 - zeznania świadka J.S. - k.376 - zeznania świadka A.S. —k. 377 Wszystkie cele „w których w pawilonie A- 2 przebywał powód wyposażone zostały w wentylację grawitacyjną w kącikach sanitarnych, która była sprawna. Na potrzeby pozostałej części cel zastosowano "grawitacyjną wentylację pośrednią poprzez otwór w ściance oddzielającej kącik sanitarny od reszty celi. Wentylacja ta nie zapownia wystarczającego strumienia objętości powietrza usuwanego z pomieszczenia. . 6 --- STRONA 7 --- Niedostateczna wentyłacja powietrza w celi była uciążliwa dla osadzonych , w celach było duszno , czuć było wilgoć, był nieprzyjemny zapach. W celi nr 108 pawilony C- 2 znajduje się wentylacja grawitacyjna , w czasie dokonywania przez biegłego sądowego Z.K. oględzin celi brak było natomiast wentyłacji w pomieszczeniu WC. Dowód: - zaświadczenie k. 854 - przesłuchanie powoda G.P. k. 378-379 - uzupełniające przesłuchanie powoda G.P.—k. 874v.-875 - opinia biegłego z zakresu budownictwa Z. K. — k.618-686 - opinia pisemna uzupełniająca biegłego z zakresu budownictwa Z.K. — k 820-840 ' - opinia ustna uzupełniająca biegłego z zakresu budownictwa Z.K. — k973-874 Osadzeni w Areszcie Śledczym w S. mogli być przyjmowani na rozmowy przez dyrektora, dyrektora szpitala i Kierowników poszczególnych pionów służby w dni robocze w godzinach 7:30-15:30. w oddziałach mieszkalnych. Przyjęcia do lekarzy prowadzone są w ambulatoriach i punktach przyjęć w dni powszednie w godz. 8:00-12:00 oraz 13:30-16:30 zgodnie z harmonogramem. W nagłych przypadkach oraz w dni wolne od pracy i święta pomocy osadzonym udziela lekarz pełniący dyżur w szpitalu Aresztu Śledczego w S. Każdorazowo, po przybyciu do Aresztu powód był informowany o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach , zapoznawany był z przepisami regulaminu organizacyjno — porządkowego i ustalonego porządku wewnętrznego. W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w S. w okresie od 13 czerwca 2012r. do 28 czerwca 2012r. oraz w okresie od 5 grudnia 2012r. do 20 lutego 2013r.powód nie składał żadnych skarg oraz wniosków w związku z warunkami pobytu Dowód: - zarządzenie nr 10/2011 Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 4 marca 2011 roku w sprawie porządku wewnętrznego w Areszcie Śledczym w S. — k. 200-207 - zarządzenie mr 2/13 Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 11 lutego 2013 roku zmieniające zarządzenie w sprawie porządku wewnętrznego w Areszcie Śledczym w 8. — 215-219, - zarządzenie nr 28/13 Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 5 czerwca 2013 roku zmieniające zarządzenie w sprawie porządku wewnętrznego w Areszcie Śledczym w S. — 220-220v. - zeznania świadka J.S. - k.376 -zeznania świadka J.A. — k. 378 Powód jako osoba niepaląca podczas pobytu w Areszcie Śledczym w S. był umieszczany w celach z osobami „które również deklarowały ,że są osobami niepalącymi. Każdy osadzony przy przyjęciu do jednostki deklaruje czy jest osoba palącą czy nie , dane te wprowadzane są do systemu komputerowego i na tej podstawie istnieje możliwość dopasowania osadzonych w zakresię, składanych przez nich deklaracji związanych z tym czy są osobami palącymi czy nie. . ' Dowód: - zeznania świadka J.S, — k.376 7 --- STRONA 8 --- - zeznania świadka M.K. — k. 376 Powód G.P. w Areszcie Śledczym w S. po raz pierwszy był konsultowany w Ambulatorium Aresztu Śledczego S. w dniu 9 sierpnia 2011 roku, wtedy stwierdzono iż jest abstynentem alkoholowym, osobą nie palącą papierosów, nie przyjmującą narkotyków, obciążonym otyłością bez istotnych odchyleń od prawidłowego stanu internistycznego. Ponownej oceny stanu zdrowia powoda dokonano w dniu 13 czerwca 2012 roku. Wówczas według danych z wywiadu występowało u niego zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV), cukrzycą typu 2, nadciśnienie tętnicze. Okazjonalnie. przyjmował alkohol, był niepalący i nieprzyjmujący narkotyków. Ponownie stwierdzono nadwagę, oraz brak istotnych odchyleń od stanu prawidłowego w badaniu lekarskim. Powód otrzymał dietę. Poziomy glikemii w dniach 16 czerwca 2012 roku, 17 czerwca 2012 roku, 24 czerwca 2012 roku, 10 , lipca 2012 roku nie budziły zastrzeżeń i świadczyły o wyrównaniu cukrzycy. W dniu 27 czerwca 2012 roku powód skarżył się na świąd skóry, leczony był ogólnymi preparatami przeciwalergicznymi. . W dniu 5 grudnia 2012 roku powód został przyjęty do Aresztu Śledczego w S. po raz trzeci. W dniu 6 grudnia 2012 roku był konsultowany psychiatrycznie, otrzymał lek chlorprotyksen, Przed przekazaniem do AŚ w S. G.P. otrzymywał również niesteroidowe leki przeciwzapalne - majamil oraz chemioterapeutyk (biseptol) z powodu przeziębienia (październik 2012, Zakład Karny G.). W kolejnych dniach konsultowany był kilkukrotnie z różnych powodów: a) 7 grudnia 2012 roku- bóle lewego łokcia po dawnym złamaniu (otrzymuje niesteroidowy lek przeciwzapalny majamil) oraz flegaminę z powodu kaszlu (w badaniu przedmiotowym płuca osłuchowo bez zmian), b) 12 grudnia 2012 roku — świąd skóry z powodu pogryzienia przez pluskwy - otrzymał leki przeciwalergiczne oraz przeciwzapalne, nadal utrzymywał się u powoda kaszel; ©) 19 grudnia 2012 roku utrzymują się wykwity plamiste skóry - pacjent nadal otrzymuje ogólne leczenie przeciwalergiczne, . d) 21 grudnia 2012 roku - nadal wykwity skórne - utrzymano allermed. Rekonsultowany, e) II stycznia 2013 roku - nadal zmiany skórne, ponownie leczone przeciwalergicznie, a. f) 16 stycznia 2013 roku - objawy infekcji górnych dróg oddechowych leczony objawowo, £) konsultowany psychiatrycznie w dniu 17 stycznia 2013 roku - odstawiano leki, ale utrzymywały się objawy infekcji górnych dróg oddechowych (18.01.2013r.) i bóle kończyny górnej (konsultacje z tego powodu odbywały się także w dniach 20.01.2013r., 30.01.2013 r., 15.02.2013 r.) oraz zmiany skórne (6.02.2013 r.). . Podczas pierwszego okresu pobytu w Areszcie Śledczym w S. w czerwcu 2012 roku stan zdrowia powoda był stabilny, w przedostatnim dniu pobytu skarżył się na świąd skóry. W badaniu przedmiotowym nie opisano klinicznych cech marskości wątroby w związku z tym nie prowadzono dalszej diagnostyki. Postępowanie medyczne w kontekście zakażenia HCV było w tym czasie prawidłowe - diagnostykę HCV . 8 --- STRONA 9 --- prowadzi. się planowo, a u osób bez objawów dekompensacji funkcji wątroby nie jest ona potrzebna, Stan zdrowia G.P. w ww okresie był dobry i nie wymagał innego postępowania niż było prowadzone. Na przełomie grudnia 2012 roku i stycznia 2013 roku zaobserwowano u powoda pogorszenie stanu psychicznego, zmiany skórne i bóle stawowe łokcia lewego, objawy infekcji górnych dróg oddechowych. Powód był wielokrotnie konsultowany, co kilka dni, otrzymywał zarówno leki przeciwzapalne jak objawowe leki przeciwalergiczne i leki objawowe przeciw przeziębieniowe. Powód był po wstępnej diagnostyce HCV - potwierdzono aktywność zakażenia metodą RT-PCR (wykryto HCV-RNA). Ponadto zgłaszał zaburzenia nastoju itrudności ze snem.Konieczna była wiec stabilizacja jego stanu psychicznego przed ewentualnym leczeniem. We wskazanym wyżej okresie opieka medyczna była skoncentrowana na licznych, bieżących problemach powoda. Z punktu widzenia zakażenia HCV, w w/w okresie opieka nad pacjentem była prowadzona prawidłowo. Wymagana była biopsja wątroby (badanie histopatologiczne), które prowadzi się planowo. W trackie pobytu w Areszcie Śledczym w S. w dniach 13 czerwca 2012 roku do 28 czerwca 2012 roku nie było konieczności prowadzenia takiej diagnostyki, natomiast w trakcie' drugiego, dłuższego pobytu w Areszcie Śledczym w S. (od 5.12.2012 do 20.2.2013 roku) intensywnie leczono dolegliwości alergiczne, bólowe i infekcje pacjenta, co miało priorytet nad ewentualną planową diagnostyką zakażenia HCV. Powód nie doznał żadnego uszczerbku z tego powodu - obraz wątroby i funkcja syntetyczna w badaniach z lutego i kwietnia 2013 były prawidłowe. Postępowanie lekarskie związane z diagnostyką i leczeniem wirusowego zapalenia wątroby typu C było prawidłowe. Stan zdrowia powoda G.P. w okresie osadzenia go w Areszcie Śledczym w S., to jest w dnia od 13.06.2012r. do 28.06.2012r. i w dniach od 5.12.2012r. do 20.02.2013r. - w zakresie ewentualnej cukrzycy - był zadowalający tj. nie wymagający zmian w postepowaniu. Przeprowadzono badania poziomów cukru we krwi , które wskazywały dobre wyrównanie metaboliczne gospodarki węglowodanowej , bez potrzeby użycia leków przeciwcukrzycowych. U powoda zastosowano odpowiednią dietę cukrzycową. Wykonano również szereg konsultacji lekarskich w celu oceny stanu zdrowia powoda. W konsekwencji takiego postepowania w trakcie późniejszych hospitalizacji nie stwierdzono u powoda żadnych zaburzeń gospodarki węglowodanowej tj. nie rozpoznano u powoda cukrzycy. | Dowód: - kserokopia książki zdrowia powoda G.P.k. 234-298, - historia choroby k. 464-469, - karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 470-471, - wynik badania k. 472, - opinia biegłego z zakresu chorób zakaźnych M.P. — k. 479-481, - opinia pisemna uzupełniająca biegłego z zakresu chorób zakaźnych M.P. — k.557-559 - opinia ustna uzupełniająca biegłego z zakresu chorób zakaźnych M.P. — k.600- - opinia biegłego z zakresu diabetologii H.B. — k. 510-512 - opinia pisemna uzupełniająca biegłego z zakresu diabetologii H.B. — k. 535-536 - opinia ustna uzupełniająca biegłego z zakresu diabetologii H.B. — k. 599v.-600 Po opuszczeniu przez powoda Aresztu Śledczego w S. w pawilonie, w którym przebywał został przeprowadzony 9 --- STRONA 10 --- remont cel. W Areszcie Śledczym w S. funkcjonują harmonogramy remontów, w ciągu roku odnawianych jest 8-10 cel mieszkalnych. Przeprowadzane prace remontowe wpłynęły na stan techniczny i wyposażenie cel . Zostały przeprowadzone następujące prace remontowe w celach nr 210, 222, 225, 226, 234, 238, 240 _- skrobanie, gruntowanie i szpachlowanie ścian i sufitu, położenie gresu na podłodze i glazury przy umywalce, malowanie ścian powyżej wysokości 2.05 m i sufitu emulsją oraz poniżej wysokości 2,05m malowanie lamperii farbą olejną. Jakość wykonanych prac została oceniona jako dobra. Dowód: - wykaz prac remontowych k. 766-767 - raport z dnia 14 sierpnia 2013 roku- k. 768 i - protokół odbioru robót — k. 790-791 - opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa Z.K. — k. 618-686, - uzupełniająca pisemna opinia biegłego sądowego Z.K. — k. 820-840, - ustna uzupełniająca opinia biegłego sądowego Z.K. — k. 873-874v. - zeznania świadka A.S. — k, 377 % Sąd zważył co następuje: Powództwo okazało się uzasadnione w niewielkiej części. Na wstępie wskazać należy, iż w niniejszym postepowaniu powód domagał się zapłaty kwoty 30 000 zł wraz ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. Powyższej kwoty powód domagał się tytułem zadośćuczynienia za nieprawidłowe leczenie jakiego doświadczył w Areszcie Śledczym w S. Powód wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kwoty 50 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę psychiczną i moralną jakiej doznał na skutek niezapewnienia mu odpowiednich warunków pobytu we wskazanej powyżej jednostce penitencjarnej. Powód nie konkretyzował wprawdzie dóbr, które jego zdaniem zostały naruszone, jednakże okoliczności, na które się powoływał prowadzą do wniosku, że naruszenia te dotyczą godności, prywatności oraz ochrony zdrowia. Powód wskazał, że do naruszenia tych dóbr doszło na skutek niezgodnego z prawem wykonywania władzy publicznej przez pozwanego w podczas jego pobytu Areszcie Śledczym w S. w okresie od 13 czerwca 2012r. do 28 czerwca 2012r. oraz w okresie od 5 grudnia 2012r. do 20 lutego 2013r, Podstawą prawną powództwa stanowiły zatem przepisy art. 417 k.c. w związku z art. 448 k.c. i w związku z art. 23i24k.c. Zgodnie bowiem z treścią art. 417 $ I k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność przewidziana w art. 417 k.c. jest odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawęm działanie lub zaniechanie „przy wykonywaniu władzy publicznej”. Wykonywanie funkcji władzy publicznej łączy się co do zasady z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Jednocześnie w doktrynie i judykaturze prawa cywilnego wskazuje się, że tylko wówczas mamy do czynienia z wykonywaniem władzy publicznej, gdy brak jest formalnej równości stron. Wykonywanie władzy w tym sensie może mieć postać nie tylko wydania decyzji (orzeczenia), lecz także faktycznej ingerencji w sferę praw jednostki, na przykład użycia przymusu zarówno w stosunku do majątku, jak i osoby. W niniejszej sprawie powód wiązał obowiązek naprawienia szkody przez pozwanego z jego działalnością, polegającą na stosowaniu kary pozbawienia wolnośći. Ta sfera działalności publicznej musi być uznana za "wykonywanie władzy publicznej, albowiem nie należy ona do sfery aktywności innych podmiotów i charakteryzuje ją władcze działanie funkcjonariuszy publicznych. Z tego względu odpowiedzialność pozwanego 10 --- STRONA 11 --- Skarbu Państwa za szkodę (zarówno majątkową, jak i niemajątkową) wyrządzoną w związku z wykonywaniem podlega ocenie z punktu widzenia art. 417 k.c. Analiza tego przepisu w kontekście pozostałych przepisów regulujących odpowiedzialność deliktową wskazuje, że przesłankami odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa są: 1. powstanie szkody, 2. wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym polegającym na bezprawnym działaniu lub zaniechaniu podmiotu wykonującego w imieniu Skarbu Państwa władzę publiczną, 3. normalny związek przyczynowy pomiędzy tak rozumianym czynem niedozwolonym a powstaniem szkody. Podstawową przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. jest szkoda, przy czym pojęcie * szkody obejmuje uszczerbek zarówno w dobrach majątkowych, jak i w przypadkach określonych w ustawie — w dobrach niemajątkowych. Zgodnie z art. 448 k.c, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 $ 3 stosuje się. Przepis ten jest ściśle związany z przepisami art. 23 i 24 k.c. Stosownie do dyspozycji art. 23 k.ć. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl natomiast art. 24 $ 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis art. 24 $ 1 k.c. przewiduje, iż osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przepis ten odsyła więc do dyspozycji przytoczonego wyżej art. 448 k.c. W niniejszej sprawie powód podnosił, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych poprzez niezapewnienie odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności oraz opieki medycznej , przy czym powód łączył odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa z osadzeniem go w Areszcie Śledczym w S. w okresie od 13 czerwca 2012r. do 28 czerwca 2012r. oraz w okresie od 5 grudnia 2012r, do 20 lutego 2013r. Poza sporem pozostała okoliczność, że powód był osadzony w wymienionej jednostce penitencjarnej we wskazanym wyżej okresie. Spór dotyczył natomiast tego, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda i ewentualnie, czy w związku z tym naruszeniem powód doznał krzywdy. W pierwszej kolejności wskazać należy , iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem polskich sądów i trybunałów międzynarodowych kara pozbawienia wolności powinna być wykonywana z poszanowaniem godności człowieka. Godność człowieka podlega szczególnej ochronie zarówno w prawie polskim, jak i w prawie międzynarodowym. Art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że przyrodzona i niezbywalna . . godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2007 roku (V CSK 431/06) wskazał, że wynikający z . powyższej normy konstytucyjnej obowiązek powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim wszędzie tam, gdzie państwo działa wramach imperium realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z . zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Dotyczy to także wykonywania przez państwo zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, w tym także wykonywania orzeczonych kar i środków zapobiegawczych. Wymóg zapewnienia przez państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest także 11 --- STRONA 12 --- jednym z podstawowych wymogów państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. I Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 roku, ratyfikowany przez Polskę (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169), który głosi, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 roku, ratyfikowany przez Polskę w 1993 roku (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Z tego przepisu wyprowadza się obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach godziwych i humanitarnych nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Konieczność respektowania powyższych praw osób osadzonych znajduje odzwierciedlenie w judykaturze Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (vide wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 5 grudnia 1979 roku w sprawie skargi numer 8224/78; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 stycznia 1995 roku w sprawie skargi nr 21915/93; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 9 marca 2006 roku w sprawie skargi nr 73786/01; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 kwietnia 2001 roku w sprawie skargi nr 28524/95), który wielokrotnie podkreślał, iż odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewłaściwą ilością łóżek itp. może zostać uznane za poniżające traktowanie w rozumieniu art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Odpowiednikami przywołanych wyżej norm prawa międzynarodowego są przepisy art. 40, art. 41 ust. 4147 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzające powyższe zasady na grunt prawa polskiego. 'W niniejszej sprawie powód podniósł, że podczas wykonywania wobec niego kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, albowiem był on umieszczony w przeludnionej celi, nie miał zachowanych odpowiednich warunków bytowych, w tym należytego miejsca do spania, był pozbawiony dostępu do świeżego powietrza, światła dziennego, a nadto narażony był na pogryzienia przez pluskwy. Powód wskazywał także „iż podczas jego pobytu w Areszcie Śledczym w S. był nieprawidłowo leczony , w szczególności w stosunku do jego osoby mimo zgłaszanych dolegliwości nie został w sposób właściwy przeprowadzony proces diagnostyczny, "Na wstępie wskazać należy , że — biorąc pod uwagę przywołane wyżej normy prawa międzynarodowego oraz normy konstytucyjne — na gruncie prawa polskiego uzasadniony jest wniosek, że osadzenie w przeludnionych celach i niczapewnienie osobom osadzonym odpowiednich warunków bytowych, odpowiedniej : opieki medycznej może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia ich godności. Takie postępowanie organów władzy publicznej może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c., jako naruszające dobra osobiste skazanego, to jest godność i prawo do intymności. Na konkretne warunki uwięzienia składają się różne parametry, którymi między innymi jest powierzchnia pomieszczenia przypadająca na jedną osobę, dostęp światła i powietrza, infrastruktura sanitarna, warunki spania i jedzenia. W niektórych wypadkach ocena odpowiednich warunków wymaga uwzględnienia indywidualnych cech osadzonego, takich jak wiek lub stan zdrowia. Istotnym elementem oceny jestrównież czas trwania nieodpowiedniego traktowania. Nie wyklucza to jednak sytuacji, w której decydujące znaczenie zostaje przypisane jednemu czynnikowi, ze względu na jego wagę jako przyczyny naruszenia. Powód wskazywał, że podczas pobytu w Areszcie Śledczym w S. przebywał w celi, gdzie z powodu przeludnienia na jednego osadzonego przypadała powierzchnia mniejsza niż 3 m*. W orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 18 października 2011 roku, III CZP 25/11, Biuletyn Sądu Najwyższego z 2011 roku, nr 11, poz. 106) wskazuje się, że umieszczenie osadzonego w celi o drastycznie ograniczonej przestrzeni życiowej stanowi o jego poniżającym i niehumanitarnym traktowaniu. Zamknięcie i ' ograniczenie przestrzeni życiowej jest konieczną i nieodłączną konsekwencją zgodnego z prawem uwięzienia człowieka, jednak jego rozmiar nie powinien przekraczać „poziomu nieuniknionego cierpienia”. Z tego względu rozważana sytuacja w każdym wypadku stanowi póważny sygnał, że mogło dojść do niehumanitarnego 12 --- STRONA 13 --- traktowania osoby pozbawionej wolności, prowadzącego do naruszenia jej godności. Przebywanie osadzonego w celi o powierzchni poniżej 3 m* na osobę może więc stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jego dóbr osobistych. W związku z powyższym konieczne było ustalenie, czy podczas osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w S. zapewniono odpowiednie warunki pobytu, w szczególności w zakresie przypadającej na powoda powierzchni w celi mieszkalnej. Dokonując ustaleń w tym zakresie Sąd wziął pod uwagę, że artykuł 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. Jednocześnie jednak wskazać należy iż zgodnie z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia danego faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ciężar, dowodu faktu naruszenia dobra osobistego, a gdy powód dochodzi zadośćuczynienia pieniężnego - także ciężar dowodu doznanej wskutek naruszenia dobra osobistego krzywdy, spoczywa zatem na powodzie jako osobie wywodzącej z tych faktów skutki prawne. Co do tych faktów, inaczej niż co do bezprawności naruszenia dobra osobistego, art. 24 $ 1 k.c., ani żaden inny przepis, nie zmienia wynikającej z art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu, ustanawiając na rzecz powoda domniemanie prawne ziszczenia się tych faktów (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11). Jeżeli więc powód dochodzi - tak jak w niniejszej sprawie - zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę wskutek naruszenia jego godności przez osadzenie go w celi więziennej bez zapewnienia minimalnej powierzchni przypadającej na jednego osadzonego i odpowiednich warunków sanitarnych oraz socjalnych , jak również niezapewnienia mu odpowiedniej opieki medycznej , to na nim spoczywa ciężar dowodu osadzenia go w określonym czasie w takich warunkach i wynikłego stąd naruszenia jego godności oraz doznania krzywdy niemajątkowej. W tym miejscu wskazać również należy „iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności uregulowane są wart. 110 $ 1i 2 kk.w., który stanowi, że skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub Jednoosobowej. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m”. Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Sąd wziął pod uwagę, że ustawodawca przewidział odstępstwa od tej zasady w przepisach art. 110 $ 2a -2i k.k.w., które stanowią, że dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 90 dni, w warunkach, o których mowa w $ 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m”, nie mniej jednak niż 2 m, w razie: 1) wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub w czasie ich obowiązywania, 2) ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii albo wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii - uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i zdrowia; " 3) konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa skazanego albo bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego zdarzenia ($ 2a). . 13 --- STRONA 14 --- Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w warunkach, o których mowa w $ 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m', nie mniej jednak niż 2 m”, jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych: 1) skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata, 2) skazanego określonego w art. 64'$ 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego, 3) skazanego za przestępstwo określone w art. 197-203 Kodeksu karnego, 4) skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia wolności, 5) skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie, , 6) przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu karnego lub areszt śledczego, w . celu udziału w rozprawie lub innych czynnościach procesowych, 7) osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności ($ 2b). Okres, o którym mowa w $ 2b, może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w warunkach określonych w $ 2b nie może przekroczyć 28 dni ($ 2c). Wydając decyzję na podstawie $ 2a-2c, należy minimalizować zagrożenie pogorszenia warunków wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zmierzać do szybkiego umieszczenia w celi mieszkalnej, o której mowa w $ 2 ($ 2d). W decyzji wydanej na podstawie $ 2a-2c należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m, a także oznaczyć termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać ($ 2e). Skargę na decyzję wydaną na podstawie $ 2a-2c sąd rozpoznaje w terminie 7 dni ($ 2)). Decyzję o umieszczeniu skazanego w warunkach określonych w $ 2a-2c należy niezwłocznie uchylić, jeżeli ustaną przyczyny, dla których została ona wydana ($ 2g). W wypadkach przewidzianych w $ 2b i 2c należy zapewnić skazanemu codzienne spacery dłuższe o pół godziny oraz korzystanie z dodatkowych zajęć kulturalno- oświatowych lub z zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu ($ 2h). Przepisy $ 2b lub 2c mogą być stosowane wobec tego samego skazanego nie wcześniej niż po upływie 180 dni od dnia zakończenia okresu, na który nastąpiło poprzednie umieszczenie w warunkach w nich określonych ($ 2i). - Jak zatem wskazano wyżej, powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na osadzonego, powinna wynosić co do zasady co najmniej 3 m*, liczone od całkowitej powierzchni użytkowej celi mieszkalnej. Podobnie jak w przypadku lokali mieszkalnych brak jest bowiem podstaw do odliczenia powierzchni zajmowanej przez wyposażenie celi. W okresie, którego dotyczy niniejsze postepowanie powód przebywał w celach o nr210, 221,225,226,234,240 w pawilonie A-2 oraz w celi o nr 108 w pawilonie C-2 . Jednocześnie powód nie wskazywał, by liczba osadzonych w tych celach osób była niezgodna z liczbą miejsc zakwaterowania podnosił jedynie, że w jego ocenic powierzchnia użytkowa celi była zbyt mała. Zebrane w sprawie dowody istotnie doprowadziły do wniosku, że podawane przez pozwanego powierzchnie cel nie odpowiadają rzeczywistości i w niektórych przypadkach powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m?. Dotyczy to w szczególności celi o nr 225 oraz celi o nr 226 w pawilonie A-2. Z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa Z.K. wynika bowiem , że powierzchnia celi nr 225 przeznaczonej dla 5 osadzonych liczona przy zastosowaniu normy PN-ISO 9836-1997 wynosi — 14,74 m%,a | * powierzchnia celi nr 226 również przeznaczonej dla 5 osadzonych liczona przy zastosowaniu powyższej normy wynosi. —14,90 m?, Zatem w tych dwóch przypadkach wbrew dyspozycjom zawartym w treści przepisu art. 110 $ 1i2kk.w powodowi nie została zapewniona odpowiednia powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na jednego osadzonego . W celi o nr 225 przypadało bowiem na jednego osadzonego 2, 948 m? powierzchni mieszkalnej , a w celi o nr 226 na jednego osadzonego przypadało 2,98 m* powierzchni mieszkalnej. Jednocześnie w tym miejscu wskazać należy „iż aktualnie w zbiorze Polskiego Komitetu Normalizacyjnego znajdują się dwie normy , których tematyką jest obliczanie powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych . Jest to 14 --- STRONA 15 --- norma PN 70/B — 02365 Powierzchnia budynków .Podział , określenie i zasady obmiaru oraz norma PN-ISO 9836-1997 Właściwości użytkowe w budownictwie „Określenie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych. Obie normy mogą być stosowane jako równorzędne i dobrowolne niezależnie od faktu , iż norma PN 70/B — 02365 jest normą o statusie normy archiwalnej , a norma PN-ISO 9836-1997 jest norma aktualną. Zgodnie z ustawą z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne (art. 5 ust. 3). Polskie Normy nie pełnią zatem roli przepisów prawa, a nadanie im takiego waloru wymaga regulacji szczególnej, zawartej w przepisie rangi ustawowej. Brak jest przepisów szczególnych, które nakazywałyby stosowanie którejkolwiek z dwóch ww. norm przy ustaleniu powierzchni cel w jednostkach penitencjarnych. W sprawie niniejszej powierzchnię mieszkalną cel , w których przebywał powód w okresie objętym sporem biegły ustalił zatem przy zastosowaniu normy aktualnej ij. normy PN-ISO 9836-1997,dokonując pomiarów zgodnie z jej pkt 5, który określa metody obliczeń i wykaz wskaźników dotyczących przestrzennego kształtowania budynku. Jednocześnie biegły w swej opinii dokładnie opisywał przyjęte przez siebie metody i zasady dokonanych obmiarów. Strona pozwana nie wskazała natomiast w jaki sposób obliczone zostały powierzchnie mieszkalne poszczególnych cel zamieszczone w wykazie pomieszczeń , w szczególności czy przy obliczaniu tych powierzchni została zastosowana jedna z dwóch obowiązujących norm , jeśli tak to która z nich i jaka metoda obliczeń została uwzględniona. Odnosząc się zaś do przedłożonej w toku postepowania inwentaryzacji cel wskazać należy „iż zostały one wykonane zgodnie z opisem tam zawartym wg normy PN-ISO 9836-1997 „którą tą normę , co zostało wskazane już powyżej również do swoich wyliczeń zastosował biegły sądowy Z.K. Jednakże jak stwierdził biegły sądowy Z.K. w ustnej uzupełniającej opinii różnice w powierzchni celi nr 225 i 226 ustalonej przez biegłego oraz osobę , która dokonała pomiarów na zlecenie pozwanego wynikają z tego „iż osoba sporządzająca powyższą inwentaryzację na zlecenie pozwanego doliczyła do powierzchni mieszkalnej wnęki, biegły natomiast z uwagi na to „iż zastosowana norma nie przewiduje wliczania wnęk, nie uwzględnił ich przy obliczaniu powierzchni mieszkalnej. Stąd, jak wskazał biegły różnica w ustalonych powierzchniach wymienionych cel. Jednocześnie w tym miejscu wskazać należy „iż sąd oddalił wniosek strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka K.K. , który sporządził inwentaryzację na zlecenie pozwanego albowiem teza na jaką został powołany wskazany świadek nie była przydatna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podkreślić bowiem należy „iż na okoliczność dokonania pomiarów cel i ustalenia ich powierzchni mieszkalnych sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego sądowego , posiadającego odpowiednie kwalifikacje w tym zakresie . W ocenie Sgjdu zatem zupełnie bezzasadne ,a przede wszystkim nie przydatne dla rozstrzygnięcia w niniejszej , sprawie było by w takiej sytuacji przeprowadzanie na powyższe okoliczności dowodu z zeznań świadka zawnioskowanego przez stronę pozwaną. i Mając na uwadze wszystkie powyżej przedstawione okoliczności w ocenie Sądu zarzut powoda, związany z osadzeniem go w warunkach przeludnienia okazał się uzasadniony. Jak zostało już natomiast wskazane powyżej w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że sam fakt umieszczenia osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m. kw. może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Takie działanie Skarbu Państwa jest bezprawne a jego odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c. za krzywdę wyrządzoną tym naruszeniem nie zależy od winy (porównaj między innymi uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego zdnia 18 października 2011 r. II CZP 25/11, OSNC z 2012 r., nr 2, poz. 15 i powołane tam orzecznictwo.) Jak wskazano w tych orzeczeniach, przyjęta w polskim ustawodawstwie norma 3 m. kw. na osobę osadzoną w celi , jest jedną z najniższych w Europie, w której rekomendowany przez Radę Europy standard w tym zakresie wynosi nie mniej niż 4 m. kw. Sam fakt przebywania powoda w przeludnionych celach naruszył zatem w ocenie Sądu dobra osobiste powoda , wykraczał bowiem ponad normalną dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności . Przy czym podkreślić jednocześnie należy iż dla stwierdzenia „że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda z powodu przeludnienia nie ma znaczenia „iż norma wynikająca z dyspozycji art. 110 * k.k.w. została przekroczona jedynie w niewielkiemu stopniu. 15 --- STRONA 16 --- Kolejny zarzut, który znalazł potwierdzenie w przedstawionych dowodach odnosił się do niewłaściwej wentylacji pomieszczeń mieszkalnych cel. Z opinii biegłego z zakresu budownictwa Z.K. wynika, że tylko wentylacja w kącikach sanitarnych była prawidłowa, natomiast zastosowana w części mieszkalnej grawitacyjna wentylacja pośrednia (poprzez otwór w ściance oddzielającej kącik sanitarny od reszty celi) nie zapewniała wystarczającego strumienia objętości powietrza usuwanego z pomieszczenia. Ponadto jak wskazał w ustnej uzupełniającej opinii biegły sądowy Z.K. nawet przy otwarciu okna nie ma możliwości zapewnienia wystarczającego strumienia objętości powietrza usuwanego z pomieszczenia. Dodatkowo biegły podkreślał w swej opinii uzupełniającej opinii „iż w przypadku cel podobnie jak w przypadku pomieszczeń hotelowych powinny znaleźć zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i cela mieszkalna wbrew twierdzeniom strony pozwanej winna mieć wentylację grawitacyjną, a nie zapewniony jedynie pośredni | przepływ powietrza, " Odnośnie natomiast wentylacji w celi nr 108 w pawilonie C-2 wskazać należy „iż biegły nie zaprzeczył, że w chwili obecnej być może rzeczywiście znajduje się wentylacja w kąciku sanitarnym, skoro zostało to potwierdzone w protokole kominiarskim , jednocześnie jednak podtrzymał swoje twierdzenia zawarte w opinii pisemnej iż na moment dokonywania przez niego oględzin przedmiotowej celi tej wentylacji nie było, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji fotograficznej. Niedostateczna wentylacja powietrza w celach stanowiła natomiast bez wątpienia uciążliwość dla osadzonych. W celach tych bowiem przy jednoczesnej obecności 4-5 osadzonych i zamkniętych drzwiach — było duszno i gorąco, był nieprzyjemny zapach. Pobyt w takich warunkach nie odpowiada w ocenie Sądu normom poszanowania człowieczeństwa i prowadzi do naruszenia godności osadzonego przebywającego w Areszcie Śledczym. Pozostałe zarzuty powoda związane z niewłaściwymi warunkami bytowymi podczas osadzenia w Areszcie Śledczym w S. w ocenie Sądu nie znalazły natomiast potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym , tym samym okazały się chybione. W ocenie sądu przeprowadzone dowody w postaci zeznań świadków, dokumentów przedstawionych przez obie strony, w tym wyjaśnień pracowników jednostki penitencjarnej, protokołów kontroli uzasadniają przekonanie, że w stosunku do powoda były przestrzegane wymogi dotyczące wyposażenia celi w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający osadzonemu iniejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Świadkowie — funkcjonariusze Aresztu Śledczego w S. potwierdzali, że cele były wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy w ilości odpowiedniej dla liczby osadzonych w postaci łóżek, stołu, taboretów i szafek oraz półki na przybory toaletowe. W okolicznościach sprawy brak jest także podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda z uwagi na stan łóżek w celach , w których przebywał powód . Wprawdzie przeprowadzone w sprawie postepowanie dowodowe wykazało jiż część łóżek w celach nosiła cechy zużycia technicznego , nadto w celach znajdowały się łóżka piętrowe , nie wyposażone w drabinki. Podkreślić jednakże należy iż konstrukcja łóżka pozwalała na wspinanie się po łóżku po jego bocznej krawędzi. Ponadto , co istotne w czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S. nie obowiązywały przepisy prawne, które nakładałyby obowiązek udostępnienia łóżek piętrowych wyposażonych dodatkowo w drabinki. Ponadto jak wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie ( zeznania świadka M.K. oraz M.S.) w czasie gdy powód przebywał w jednej celi z MK. tj. w celi nr 224 1225 osadzeni między sobą sami ustalali, który z nich śpi na górze łóżka piętrowego , a który na dole. G.P. zajmował wówczas łóżka dolne. Natomiast przebywając w celi nr 226 wspólnie z osadzonym M.S. powód tylko jeden raz | spał na górze. Chybiony okazał się również zarzut powoda jakoby w celi brak było dostatecznego oświetlenia. Powód nie wykazał, aby natężenie źródeł światła z punktów świetlnych znajdujących się w celach było niewystarczające do czytania lub wykonywania pracy. Powód nie udowodnił również, by zwracał się do Dyrektora Aresztu "Śledczego o zgodę na umieszczenie w celi dodatkowej lampy i by zgody takiej nie uzyskał. Wskazać ponadto należy , że twierdzenia powoda o rzekomych złych warunkach sanitarnych, których 16 --- STRONA 17 --- przejawem miał być brud i pleśń na ścianach, insekty , a za który to stan odpowiedzialność miałby ponosić Areszt Śledczy w S. nie okazały się prawdziwe. Z dowodów z przesłuchania strony pozwanej i z dokumentów w postaci protokołu z kontroli wynika bowiem, że Areszt Śledczy w S. przestrzega co zasady obowiązujące normy sanitarne, o czym świadczy chociażby fakt, że przeprowadzone kontrole przez zewnętrzne instytucje nie wykazują uchybień w tym zakresie. Jednocześnie podkreślić należy, iż za zły stan techniczny pomieszczeń cel oraz. znajdującego się w nich sprzętu kwaterunkowego odpowiadają przede wszystkim osadzeni, którzy przebywają w danych celach, po drugie z dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, iż Areszt Śledczy w S. dąży do poprawy warunków bytowych osadzonych, o czym świadczy sukcesywne przeprowadzanie remontów poszczególnych oddziałów. Nie zasługiwały również na uwzględnienie podnoszone przez powoda zarzuty związane z narażeniem go na pogryzienie przez pluskwy w Areszcie Śledczym w S. Wprawdzie postępowanie dowodowe wykazało „że istotnie w okresie gdy w jednostce tej przebywał powód w Areszcie Śledczym w S. istniał problem pluskiew. Jednocześnie jednak dowody zgromadzone w sprawie pozwalają na ustalenie „iż w przypadku gdy doszło do pogryzienia powoda przez pluskwy działania podejmowane przez Areszt były prawidłowe i adekwatne do zaistniałej sytuacji. Przede wszystkim podkreślić należy „iż w okresie tym Areszt miał podpisaną umowę z firmą zewnętrzną na zabiegi dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji. Każdorazowo, po stwierdzeniu lub wystąpieniu podejrzenia obecności pluskiew lub innych insektów, była przeprowadzona dezynsekcja. Procedura ta polegała na wysiedleniu celi, wymianie osadzonym asortymentu (materace, poduszki, koce, pościel) oraz dezynsekcji celi przez wyspecjalizowaną firmę. Dezynsekcja celi obejmowała jej uprzednie uszczelnienie. Następnie - po wykonaniu zabiegu - cela podlegała dokładnemu wywietrzeniu przed ponownym zasiedleniem. W trakcie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S. doszło kilkukrotnie do pogryzienia go przez pluskwy. Z tego też powodu G.P. zmieniał cele , a w celach , w których miało miejsce jego pogryzienie była przeprowadzona dezynsekcja. Z powodu pogryzienia przez pluskwy powód odbywał również wizyty lekarskie, Jednocześnie w tym miejscu wskazać należy „iż wprawdzie przesłuchany w sprawie świadek M.S. zeznał, iż w sytuacji pogryzienia powoda przez pluskwy ze strony Aresztu Śledczego w S. nie było żadnej reakcji , jednakże Sąd w powyższym zakresie nie dał wiary zeznaniom tego świadka. Przede wszystkim bowiem jego zeznaniom w tej części przeczy pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy , w tym w szczególności zeznania samego powoda G.P. oraz. zeznania świadka M.K. Zarówno powód jak i świadek M.K. wskazywali bowiem ,że po zgłoszenia pogryzienia przez pluskwy była wszczynana procedura dezynsekcji celi opisana powyżej i osadzeni byli przenoszeni do innej celi. Za chybione należało również uznać zarzuty związane z umieszczeniem powoda w jednej celi z osobami palącymi. Osadzeni bowiem przed umieszczeniem ich w konkretnej celi — są przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w S. dopasowywani na podstawie deklaracji składanych przez samych osadzonych czy są osobami palącymi czy niepalącymi. Powód jako osoba niepaląca był umieszczany w jednej celi z osobami niepalącymi. W tym miejscu wskazać należy „iż w niniejszej sprawie powód obok żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w związku z przeludnieniem i warunkami bytowymi panującym w Areszcie Śledczym w S. wnosił również o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia z tytułu nieprawidłowej w ocenie powoda opieki medycznej. ' Mając jednakże na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy „a w szczególności opinie biegłego z zakresu hepatologii oraz biegłego z zakresu diabetologii w ocenie sądu stwierdzić należało „iż dobro osobiste 17 --- STRONA 18 --- powoda w postaci zdrowia nie zostało naruszone. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje bowiem, że odbywanie przez powoda kary pozbawienia wolności nie doprowadziło do pogorszenia stanu jego zdrowia, które także w warunkach pozbawienia wolności w okresie objętym niniejszym pozwem było należycie chronione, a powód miał zapewnioną właściwą do deklarowanych przez niego oraz zdiagnozowanych u niego chorób opiekę lekarską. Jak wynika bowiem z opinii biegłego z zakresu diabetologii wbrew twierdzeniom powoda stan jego zdrowia w okresie osadzenia go w Areszcie Śledczym w S., to jest od 13.06.2012r. do 28.06.2012r. i w dniach od 5.12.2012r. do 20.02.2013r. - w zakresie ewentualnej cukrzycy - był zadowalający tj. nie wymagający zmian w postepowaniu. U powoda przeprowadzono badania poziomów -cukru we krwi , które wskazywały dobre wyrównanie metaboliczne gospodarki węglowodanowe , bez potrzeby użycia leków przeciwcukrzycowych. U* powoda zastosowano również odpowiednią dietę cukrzycową. Wykonano także szereg konsultacji lekarskich w celu oceny stanu zdrowia powoda. W konsekwencji takiego postepowania w trakcie późniejszych hospitalizacji nie stwierdzono u powoda żadnych zaburzeń gospodarki węglowodanowej tj. nie rozpoznano u powoda cukrzycy. . Biegły z zakresu hepatologii wskazał zaś, iż w okresie objętym pozwem opieka medyczna była skoncentrowana na licznych, bieżących problemach pówoda. Z punktu widzenia zakażenia HCV, w w/w okresie opieka nad pacjentem była prowadzona prawidłowo. Wymagana była biopsja wątroby (badanie histopatologiczne), które prowadzi się planowo. W trackie pobytu w Areszcie Śledczym w S. w dniach 13 czerwca 2012 roku do 28 czerwca 2012 roku nie było konieczności prowadzenia takiej diagnostyki, natomiast w trakcie drugiego, dłuższego pobytu w Areszcie Śledczym w S. (od 5.12.2012 do 20.2.2013 roku) intensywnie leczono dolegliwości alergiczne, bólowe i infekcje powoda co miało priorytet nad ewentualną planową diagnostyką zakażenia HCV. Biegły podkreślał ponadto w swej opinii ,że powód nie doznał żadnego uszczerbku z tego powodu - obraz wątroby i funkcja syntetyczna w badaniach z lutego i kwietnia 2013 były prawidłowe. Postępowanie lekarskie związane z diagnostyką i leczeniem wirusowego zapalenia wątroby typu C było prawidłowe. Zarzuty powoda związane z nieprawidłowa opieka medyczną w ocenie sądu okazały się zatem nieuzasadnione. Jak już wskazano we wstępnej części rozważań prawnych, przepis art. 448 k.c. jest związany z treścią art. 24 k.e., w którym zawarto podstawową konstrukcję cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych. Nie budzi też wątpliwości, że przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 24 $ 1 k.c. jest bezprawność działania sprawcy. Brak w art. 448 k.c. wyraźnej wzmianki o winie jako koniecznej przesłance roszczenia pieniężnego nie oznacza jednak, że bezprawność naruszenia dobra osobistego jest konieczną i wystarczającą przesłanka tego roszczenia. Większość autorów opowiedziała się za tym, że art. 448 k.c. znajduje zastosowanie tylko w wypadku zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Za poglądem tym opowiedział się także wielokrotnie Sąd Najwyższy (między innymi w wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004/4/53). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie pogląd ten jest słuszny, ale z zastrzeżeniem, że o tym, jaka zasada odpowiedzialności warunkuje możliwość dochodzenia roszczenia przewidzianego w art. 448 k.c., decydować . powinien przepis szczególny regulujący w danym przypadku odpowiedzialność odszkodowawczą. 'W niniejszym przypadku podstawą odpowiedzialności deliktowej pozwanego Skarbu Państwa w stosunku do powoda stanowi art. 417 $ 1 k.o., który uzależnia powstanie odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa od możliwości przypisania czynu niedozwolonego, polegającego na niezgodnym z prawem działaniem lub „zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej, które prowadzi do powstania szkody. Zgodnie z powszechnie przyjmowanym stanowiskiem judykatury (vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku, SK 18/00, OTK 2001/8/256; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002 roku, V CKN 1248/00, 18 --- STRONA 19 --- : . OSP 2002/10/128) — przepis ten należało interpretować w ten sposób, że dla przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności deliktowej nie jest konieczne, aby zachowanie wyrządzającego szkodę było zawinione, wystarczające jest bowiem ustalenie, że jego postępowanie jest obiektywnie bezprawne. W rozpatrywanej sprawie — jak wskazano wyżej — przesłanka bezprawności została spełniona w odniesieniu do działania pozwanego polegającego na umieszczeniu powoda w celach niespełniających wymogów ustawowych co do jej powierzchni mieszkalnej , co nie gwarantowało osadzonemu poszanowania prawa do zachowania godności podczas odbywania kary pozbawienia wolności oraz nizapewnieniu w celach prawidłowej wentylacji. Pozostałe zarzuty powoda odnośnie sposobu funkcjonowania Aresztu Śledczego w S. częściowo nie znalazły potwierdzenia w okolicznościach faktycznych sprawy, a częściowo nie mogły prowadzić do stwierdzenia bezprawności działania pozwanego. Reasumując, uznać należy , że powód wykazał, że pozwany dopuścił się naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności, przy czym przypisane pozwanemu zachowania stanowiły zarazem czyny niedozwolone, gdyż były sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. Rozważyć w związku z tym należało, czy dopuszczenie się powyższych czynów uzasadniało przyznanie powodowi zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. [TW doktrynie i judykaturze prawa cywilnego przyjmuje się, że roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia pełni funkcję kompensacyjną w wypadku szkody niemajątkowej. Funkcja kompensacyjna obejmuje tutaj satysfakcję dla pokrzywdzonego, która wynika z faktu, że naruszenie jego dobra osobistego spotkało się z reakcją ze strony porządku prawnego. W orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego wskazuje, że wysokość zadośćuczynienia winna zależeć przede wszystkim od wielkości doznanej krzywdy. Dla jej sprecyzowania i przyjęcia „odpowiedniej” sumy zadośćuczynienia uwzględnić należy takie okoliczności, jak rodzaj naruszonego dobra; rozmiar doznanej krzywdy; intensywność naruszenia; stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, nieodwracałność skutków naruszenia, stopień winy sprawcy [vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2002 roku, V_ CKN 1010/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 56; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2002 roku, V CKN 1421/2000, niepubl.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2004 roku, II ACa 641/03, Wokanda 2004, nr 9, s. 44; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 roku, II PK 245/2005, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 101; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2008 roku, I ACa 1150/06, OSAW 2008, nr 4, poz. 110]. W przypadku zadośćuczynienia za krzywdę związaną z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności przyznanie tego rodzaju świadczenia zależy między innymi od długotrwałości przebywania w celi, w której nie było zapewnionych odpowiednich warunków, uciążliwości z tym związanych, poczucia krzywdy i jego stopnia. W rozpoznawanej sprawie Sąd ustalając wysokość zadośćuczynienia wziął pod uwagę przede wszystkimi rodzaj dobra, które zostało naruszone i czas pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S. Sąd wziął również pod uwagę i tą okoliczność ,że przekroczenie ustawowych norm powierzchni mieszkalnej na jednego osadzonego było minimalne. Jednocześnie wskazać należy „iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika powoda zawartym w piśmie z dnia 22 marca 2017r. historii rozmieszczenia powoda przedstawionej przez stronę pozwaną nie można interpretować w sposób przedstawiony przez pełnomocnika powoda. Wskazana bowiem w historii rozmieszczenia liczba osadzonych przebywających w jednej celi wspólnie z powodem nie oznacza, iż przez cały wskazany okres wszyscy osadzeni jednocześnie przebywali w celi wspólnie z powodem. Zwłaszcza, iż sam powód w pozwie oraz w toku postępowania powód nie wskazywał, by liczba osadzonych w tych celach osób była niezgodna z * liczbą miejsc zakwaterowania podnosił jedynie, że w jego ocenie powierzchnia użytkowa celi była zbyt mała. 19 --- STRONA 20 --- Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności Sąd uznał, że adekwatną kwotą zadośćuczynienia będzie kwota 1 000 zł. O odsetkach od kwoty 1 000 zł orzeczono na podstawie art. 481 $ 1 i 2 k.c. Zgodnie z treścią tych przepisów powodowi za czas opóźnienia w wypłacie należnych mu świadczeń przysługują odsetki za okres opóźnienia w wysokości ustawowej. Powód nie wykazał, by przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie wzywał pozwanego do zapłaty dochodzonego świadczenia. Wobec tego Sąd uznał, że Skarb Państwa został wezwany do zapłaty zadośćuczynienia dopiero z chwilą otrzymania odpisu pozwu co miało miejsce w dniu 13 października 2014 r, Oznacza to, że od dnia następnego po tej dacie pozwany pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia i od tego dnia — 14 października 2014 r. — zasądzono na rzecz powoda odsetki ustawowe od kwoty 1 000 zł (pkt I sentencji). W pozostałym zakresie powództwo o zapłatę zadośćuczynienia jako bezzasadne podlegało oddaleniu, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie II sentencji. Stan faktyczny sprawy, będący podstawą powyższego rozstrzygnięcia, Sąd ustalił na podstawie dowodów z zeznań świadków: J.S, A.S., J.A. i częściowo na podstawie zeznań świadków M.S., M.K., K.L. oraz przesłuchania powoda oraz dyrektora Aresztu Śledczego B.S. Świadkowie ci dysponowali bowiem wiedzą odnośnie warunków bytowych w Areszcie Śledczym w S., albowiem przebywali lub pracowali w tej jednostce w tym samym co powód okresie. Przy czym w ocenie Sądu zeznania świadków K.L., M.K., M.S. oraz powoda ocenić należało z uwzględnieniem ich pośredniego lub bezpośredniego zainteresowania pozytywnym rozstrzygnięciem w sprawie. W ocenie Sądu z dużą dozą ostrożności podejść należało do zeznań przywołanych świadków, albowiem można przypuszczać, że jako współosadzeni z powodem i pozostający w swoistym konflikcie z wymiarem sprawiedliwości, celowo będą zeznawali na korzyść powoda. Jakkolwiek byli oni bezpośrednimi świadkami stanu zajmowanych przez nich cel, Sąd dokonał weryfikacji ich zeznań w kontekście pozostałego materiału dowodowego, w tym dokumentów obrazujących stan techniczny cel, ich wyposażenie i ogólne warunki w jednostce penitencjarnej. Przy ocenie wartości dowodowej ich zeznań istotne znaczenie ma to, iż w znacznej mierze były one ogólnikowe i opierały się na zarzutach, że stan cel był nieprawidłowy i urągał godności człowieka, natomiast nie wskazywały na rażące, permanentne niedostosowywanie warunków w celach do potrzeb osadzonych, według norm zawartych w obowiązujących przepisach. Zeznania powoda również uznane zostały za wiarygodne jedynie , w zakresie, w jakim ich treść znajdowała potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów, albowiem pozostawały one spójne z innymi dowodami. 'W istotnym zakresie znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadków, w tym między innymi odnośnie wyposażenia cel i warunków w nich panujących, urządzenia kącików sanitarnych, wyników przeprowadzonych kontroli. Ponadto Sąd oparł się na opinii biegłego z zakresu budownictwa, którą uznał za w pełni + przekonywującą, Po pierwsze, opinia powyższa została sporządzona przez kompetentny podmiot dysponujący odpowiednią wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem zawodowym. Po drugie, biegły sporządzając opinię oparł się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wynikach oględzin przeprowadzonych w Aroszcie Śledczym w S. Po trzecie, opinia biegłego jest jasna i pełna, a wnioski w niej zawarte zostały logicznie uzasadnione, stanowiąc konsekwentne zwieńczenie przedstawionego w opinii procesu rozumowania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał opinię biegłego za w pełni przekonywującą, tym bardziej, że biegły składając pisemną opinię uzupełniającą oraz wyjaśnienia na rozprawie odniósł się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez strony. Za w pełni przekonywujące sąd uznał także dowód. z opinii biegłego z zakresu hepatalgii oraz diabetologii. Opinie te w ocenie Sądu są jasne , pełne , sporządzone przez kompetentny podmiot posiadający odpowiednie kwalifikacje i doświadczanie zawodowe. Wnioski zaś z nich wypływające są logicznie uzasadnione. Jednocześnie wskazać należy „iż Sad oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa albowiem Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich wcześniej bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy, albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Powód natomiast nie | 20 --- STRONA 21 --- So e uprawdopodobnił przyczyn , dla których wniosek ten nie został złożony na wcześniejszym etapie postępowania uwzględnienie zaś wniosku powoda zgłoszonego dopiero w piśmie z dnia 22 marca 2017r. i przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego z zakresu psychologii spowodowało by zwłokę w rozpoznaniu sprawy. O kosztach procesu w pkt III orzeczono na podstawie art. 100 kpc. Zgodnie z tym przepisem Sąd może nałożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego roszczenia albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny Sądu. W niniejsze sprawie żądanie pozwu zostało uwzględnione w niewielkiej części (1,25 %) dlatego też Sąd nałożył na powoda obowiązek zwrotu pozwanemu wszystkich kosztów. Zasądzona kwota 120 złotych stanowi wynagrodzenie radcy Prokuratorii Generalnej RP, ustalone na podstawie $ 11 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Powód w niniejszej sprawie był zwolniony w całości od kosztów sądowych i został dla niego ustanowiony pełnomocnik z urzędu w osobie adwokata M.J., który złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda — uwzględniając przedmiot roszczenia zostało obliczone na podstawie $ 11 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), które przewidywało stawkę w kwocie 120 zł „którą należało powiększyć o kwotę 27,60 zł należnego podatku od towarów i usług . 21