Wyrok IC 937/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 937/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013r. w Katowicach sprawy z powództwa D. G. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w J. o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda kosztami procesu; 3. przyznaje radcy prawnemu J. O. od Skarbu Państwa – Sadu Okręgowego w Katowicach kwotę 147,60zł (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), a w niej kwotę 27,60zł (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy) podatku VAT – tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- S.. akt I C 937/11 UZASADNIENIE Powód D. G. pozwem z dnia 20 grudnia 2011r., sprecyzowanym pismem procesowym z dnia 24 lipca 2012r. (k.- 136 – 139) i na rozprawie w dniu 26 lipca 2012r. (k.- 142) wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w J. zadośćuczynienia w kwocie 150.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku i kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że Zakładzie Karnym w J. przebywa od 15 listopada 2010r. W okresie do dnia wniesienia pozwu, pozwany nie zapewnił mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej. Tym samym naruszył dobra osobiste powoda w postaci zdrowia (psychicznego i fizycznego), godności, intymności, czci i prywatności albowiem w placówce tej cele były przeludnione, nie miały należytego wyposażenia, były ciasne, ściany w nich były odrapane, a okna nieszczelne. Ubikacje i umywalnie znajdowały się poza celami mieszkalnymi, ale były bardzo zniszczone. Podczas mycia w okresie jesienno – zimowym, z uwagi na nieszczelności w oknach, było bardzo zimno, wiało, co skutkowało u powoda przewlekłymi przeziębieniami. W ubikacjach brakowało środków czystości, po celach chodziły karaluchy i koty, kafelki były brudne od fekaliów, a ogrzewanie działało sporadycznie. Funkcjonariusze odnoszą się do osadzonych z pogardą i poniżeniem. Wymagają od powoda przestrzegania porządku wewnętrznego, a jednocześnie nie zapewniają mu podstawowych warunków izolacyjnych. Wszystko to, w połączeniu z bardzo trudnymi warunkami pobytowymi naraziło go na silny stres i bóle dwunastnicy (czyli skutkowało chorobą powoda). Podstawą prawną jego roszczenia są przepisy art.23, 24 i 448kc w zw. z art.110§2kkw oraz art.77 ust.1 i 40 Konstytucji RP. Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w J. w odpowiedzi na pozew z dnia 9 marca 2012r. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (k.- 26 - 42). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powoda – kwestionując jego roszczenie co do zasady, jak i co do wysokości. Podał pozwany, że powód w Zakładzie Karnym w J. przebywał od 15 listopada 2010r. do 5 stycznia 2012r. W okresie tym w celach, w których był osadzony była zachowana norma powierzchniowa z art.110§2kkw to jest co najmniej 3m 2 na jednego osadzonego, bo w jednostce tej nie występowało zjawisko przeludnienia. Zakład ten jest jednostką typu półotwartego, w której cele mieszkalne pozostają otwarte całą dobę, a skazani w godzinach od 7.30 do 18.30 mają możliwość swobodnego przemieszczania się i korzystania z pól spacerowych oraz boisk do koszykówki, piłki nożnej i sitkowej, a także z ogólnodostępnych pomieszczeń takich jak sala do zajęć sportowych, czytelnia, pomieszczenia grup wyznaniowych i ruchu AA, biblioteka, sale szkoleniowe i świetlice wyposażone w sprzęt RTV. Osadzeni mogą na zasadzie dobrowolności korzystać z organizowanych zajęć kulturalno – oświatowych. Wszystko to, z pewnością zwiększa komfort psychiczny odbywania kary i czynią ewentualne niedogodności związane z dużym stopniem zaludnienia, mniej dolegliwymi. Warunki socjalno – bytowe odpowiadają obowiązującym przepisom prawa. Nie można ich zatem uznać za nieludzkie czy niehumanitarne. Cele wyposażone są w odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego. Urządzenia sanitarne są usytuowane poza celami mieszkalnymi. Skazani co najmniej raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli. Mogą posiadać urządzenia do podgrzewania wody, co w sposób wystarczający zapewnia im zachowanie odpowiedniej higieny. Powód w okresie od maja 2011r. do 2012r. był zatrudniony jako kucharz. W dniu 30 grudnia 2011r. odmówił poddania się testom na zawartość narkotyków w organizmie, co podważyło zaufanie administracji co do jego osoby. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w J. nie zgłaszał on żadnych skarg, co dowodzi, że nie odczuwał niedogodności związanych z pobytem w tej jednostce. W ocenie pozwanego, w tych okolicznościach faktycznych powództwo jest bezzasadne, a nadto sprzeczne z art.5kc --- STRONA 3 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód D. G. liczy obecnie 27 lat. Jest recydywistą penitencjarnym. W Zakładzie Karnym w J. przebywał od 15 listopada 2010r. do 5 stycznia 2012r. Jest to zakład typu półotwartego, co oznacza, że cele mieszkalne pozostają otwarte całą dobę, a skazani w godzinach od 7.30 do 18.30 mają możliwość swobodnego przemieszczania się i korzystania z pól spacerowych, boisk do koszykówki, piłki nożnej i sitkowej, sali do zajęć sportowych, czytelni, pomieszczeń grup wyznaniowych i ruchu AA, biblioteki, sal szkoleniowych i świetlic wyposażonych w sprzęt RTV. Na zasadzie dobrowolności mogą też korzystać z organizowanych zajęć kulturalno – oświatowych. Ubikacje i łazienki znajdują się w pawilonie mieszkalnym poza celami. Są one dostępne przez cała dobę. Skazani co najmniej raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli. Łaźnia została wyremontowana w 2010r. Usytuowana jest w osobnym budynku. Jest ogrzewana. Po kąpieli skazani mają zapewnioną dostateczna ilość czasu na wysuszenie się i zmianę odzieży. Skazani mogą za zgodą dyrektora posiadać urządzenia do podgrzewania wody, co w sposób wystarczający zapewnia im zachowanie odpowiedniej higieny. Obiekty budowlane tego zakładu są położone na terenie występowania szkód górniczych. Zgodnie z zaleceniami rzeczoznawcy, (...) Spółka (...) w trybie pilnym wykonuje naprawy i dokonuje odpowiednich zabezpieczeń. W celach na bieżąco dokonuje się napraw i wymiany okien. Cele zakwalifikowane do remontu, na jego czas są wyłączane z pojemności jednostki. Powstawanie wilgoci i pleśni kondensacyjnej na ich ścianach jest skutkiem tego, że skazani podgrzewają wodę do celów spożywczych i higienicznych, piorą i suszą bieliznę osobistą i nie wietrzą cel. Zdarza się, że w zakładzie są wszy i pluskwy, bo przynoszą je skazani. Wówczas podejmuje się stosowne działania dezynsekcyjne. Jest dużo kotów, nieraz zdarzają się myszy. W okresie objętym żądaniem pozwu to jest 15 listopada 2010r. do 20 grudnia 2011r. powód przez cały czas przebywał w warunkach spełniających normę minimalną 3m 2 na osobę. Miał zapewniony dostęp do ambulatorium, w którym zatrudnieni są lekarze, w tym specjaliści, stomatolog i pielęgniarki. W okresie od maja 2011r. do 2 stycznia 2012r. był zatrudniony jako pomoc kuchenna. W dniu 30 grudnia 2011r. odmówił poddania się testom na obecność narkotyków w organizmie i w związku z tym został wycofany z zatrudnienia na tym stanowisku (k.-153 – 154, 168 - 187 i zeznania świadka K. K. (1) k.- 163 verte – 164 oraz powoda k.- 98). W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w J. powód między innymi był osadzony w pawilonie (...) w celach nr 6 (22m 2 ), 24 (21,88m 2 ), 16 (22,55m 2 ) i 11 (24,25m 2 ). W jednej z tych cel przebywał razem z K. K. (2). W sumie było w niej zakwaterowanych siedem osób. Metrażowo, licząc bez niektórych sprzętów kwaterunkowych, spełniała ona wymóg 3m 2 na jedną osobę. Cela ta wymagała remontu. Ściany były przyniszczone, a gumolit na podłodze podziurawiony. Na czas remontu tej celi, wszystkich przekwaterowano do innych cel. W wyniku remontu, ściany odświeżono, a gumolit połatano. W celach pawilonu (...) wszystkie okna były już wymienione na nowe – plastikowe. Można było je otwierać. Innej wentylacji nie było. Umywalki i toalety znajdują się na korytarzu poza celami. Na około 170 osadzonych w tym pawilonie znajduje się wyłącznie 5 toalet i 5 pisuarów, co powoduje, że trudno się do nich dostać. Łaźnia znajduje się w innym budynku w odległości około 100m. W okresie jesienno – zimowym, skutkowało to przeziębieniami. Opieka medyczna jest nieodpowiednia, bo lekarze na każda chorobę ordynują ten sam lek i to bez badania pacjenta. Według powoda, funkcjonariusze ubliżali mu, wyzywali go, traktowali lekceważąco, zbywali, twierdzili, że się do niczego nie nadaje i zarzucali, że wynosi mięso z kuchni. Na pogrzebie ojca był pod konwojem, skuty przy całej rodzinie, gdyż dyrektor stwierdził, iż nie nadaje się na wolność, bo jest zbyt zdemoralizowany. Przez ten stres w Zakładzie Karnym w J. ma bóle dwunastnicy (k.- 153 – 154, zeznania świadków K. K. (2) k.- 164 verte – 165 i P. H. k.- 207 - 209 oraz powoda k.- 98). Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd zasadniczo nie miał podstaw odmówić wiary zeznaniom przesłuchanych świadków. W szczególności za wykazaną zeznaniami wszystkich świadków oraz powoda uznał okoliczność, że prawa osadzonych w Zakładzie Karnym w J., choć jest on jednostką typu półotwartego, są także ograniczone. Zeznania tych świadków nie potwierdziły jednak, iż powód w tej placówce penitencjarnej przebywał w warunkach przeludnienia. --- STRONA 4 --- Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do przepisów art. 23kc i 24kc poszkodowanemu w przypadku naruszenia jego dobra osobistego służy ochrona cywilnoprawna. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art.24§1kc, które muszą być spełnione równocześnie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6kc i art. 232kc). Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskiej doktrynie cywilistycznej panuje obiektywne pojęcie bezprawności, według którego bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art.24kc nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania (art. 24kc) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art.24§1kc statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; zgoda pokrzywdzonego; działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). Dobro osobiste w odniesieniu do osoby fizycznej definiowane jest jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z jednostką ludzką, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwości twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia art. 23kc należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Stosownie do treści art.24§1kc w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala jednak, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ocenia, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Godność człowieka jest dobrem osobistym, które podlega ochronie między innymi na podstawie art. 23 i art. 24 k.c., jak również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 40 i art. 40 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 4 Kodeksu karnego wykonawczego. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Ograniczenie praw i wolności skazanego może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Ustawowe ograniczenia praw i wolności osób odbywających karę pozbawienia wolności zamieszczone są między innymi w k.k.w., regulującym zasady i sposób wykonywania orzeczonych przez sądy kar. Przepisy art. 102, art. 110a, art. 135 k.k.w. określają prawa i obowiązki osób odbywających karę pozbawienia wolności oraz regulują uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy zakładów karnych w zakresie nadzoru nad prawidłowym wykonaniem tej kary oraz ochrony porządku i bezpieczeństwa. Jednocześnie w przepisach 137-141 k.k.w. przewidziano określone nagrody za dobre zachowanie, zaś w art. 142-148 k.k.w. kary dyscyplinarne, regulując także zasady postępowania dyscyplinarnego. Przepisy k.k.w. przewidują też szczególną drogę dochodzenia przez skazanych odbywających karę pozbawienia wolności ochrony ich praw naruszonych lub --- STRONA 5 --- zagrożonych działaniami funkcjonariuszy więziennych. Zgodnie z art. 7 i art. 34 k.k.w. skazany może zaskarżyć do sędziego penitencjarnego oraz do sądu penitencjarnego decyzje wydawane przez funkcjonariuszy z powodu ich niezgodności z prawem, jak również zaskarżyć wymierzenie kary dyscyplinarnej (art. 148 § 1 k.k.w.). W tym szczególnym trybie następuje zatem stwierdzenie, czy decyzja oraz działania i zaniechania funkcjonariusza służby więziennej ograniczające prawa osoby osadzonej były zgodne z prawem czy bezprawne. W tym trybie następuje także badanie merytorycznej zasadności takich decyzji (działań), które wydawane są w celu zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań wychowawczo - resocjalizacyjnych ciążących na administracji zakładu karnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 473/11, LEX nr 1211994, Biul.SN 2012/7/12). Z tych względów, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. IV CSK 276/11 (niepubl.), sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie jest władny oceniać, czy funkcjonariusz służby więziennej odmawiając przyznania skazanemu określonego uprawnienia działał zgodnie z prawem czy bezprawnie, jak również czy zastosowanie wobec skazanego kary dyscyplinarnej było uzasadnione i zgodne z prawem czy bezprawne. Do oceny tej uprawniony jest jedynie sędzia lub sąd penitencjarny w sytuacji odwołania się skazanego od takich decyzji lub podjęcia działania z urzędu. Dopuszczenie badanie tych kwestii przez sąd cywilny w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego oznaczałoby nie tylko dopuszczenie dwutorowości postępowania sądowego w zakresie nadzoru nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności, lecz także prowadziłoby w konsekwencji do faktycznego pozbawienia znaczenia przyjętego przez ustawodawcę trybu postępowania i oddziaływania sędziego i sądu penitencjarnego na skazanego w zakładzie karnym. Gdyby bowiem skazany, pozbawiony przez funkcjonariusza zakładu karnego pewnych uprawnień przewidzianych w k.k.w. lub ukarany dyscyplinarnie, mógł - bez zaskarżenia takiej decyzji w trybie przewidzianym w tym kodeksie - skutecznie dochodzić ochrony bezpośrednio przed sądem cywilnym w procesie o naruszenie dóbr osobistych, to przewidziany i uregulowany w k.k.w. tryb postępowania penitencjarnego nie tylko nie mógłby spełniać funkcji zakładanych przez ustawodawcę, lecz w istocie straciłby rację bytu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarzucane przez powoda i to gołosłownie działania strony pozwanej polegające na niewłaściwym, ubliżającym i poniżającym traktowaniu go przez funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego w J., na zwolnieniu go z pracy w kuchni oraz na zawiezieniu go na pogrzeb ojca w kajdankach i pod konwojem, bez potwierdzenia niezgodności z prawem tych działań przez sędziego lub sąd penitencjarny, nie mogły być oceniane ani badane przez sąd cywilny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przesądzone natomiast zostało, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych, zawilgoconych i zagrzybionych celach, bez wentylacji z unoszącym się w nich fetorem z węzła sanitarnego może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności, co na gruncie prawa polskiego może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24kc w związku z art. 448kc. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że w okresie objętym żądaniem pozwu zjawisko przeludnienia w Zakładzie Karnym w J. w ogóle nie występowało, co oznacza, że powód przez cały czas osadzony był w celach, w których powierzchnia przypadająca na skazanego, wynosiła nie mniej niż 3 m 2 . Wykazało też, że powód okresowo był osadzony w celi wymagającej remontu i remont ten wykonano. Pozwany przyznał, że w pawilonie mieszkalnym, w którym osadzony był powód jest 5 toalet i 5 pisuarów, w celach mieszkalnych nie ma ciepłej wody, a łaźnia znajduje się w oddzielnym budynku. Zdaniem Sądu, okoliczności te stanowią typowe ograniczenia praw oraz wolności osób odbywających karę pozbawienia wolności i jako takie nie mogą być rozpatrywane i oceniane jako naruszające jakiekolwiek ich dobra osobiste. Pozwany zaprzeczył, a powód zaoferowanymi środkami dowodowymi nie wykazał (art.6kc), aby w celach mieszkalnych były karaluchy oraz aby opieka medyczna była niewłaściwa. Powód miał zapewnione bezpłatne świadczenia zdrowotne i leki (art.115§1kkw), a zgodnie z art.115§1a kkw skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza, pielęgniarki czy stomatologa. Nie wykazał też powód, aby zimą często --- STRONA 6 --- chorował, bo łaźnia był w innym budynku oraz, aby miał bóle dwunastnicy spowodowane stresem związanym z pobytem w Zakładzie Karnym w J.. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro powód zobowiązany do udowodnienia faktu (art.6kc), nie wywiązał się z tego obowiązku, a pozwany dodatkowo zaprzeczył zasadniczym twierdzeniom i zarzutom pozwu, to powództwo już tylko z tej przyczyny na uwzględnienie nie zasługiwało jako całkowicie nie wykazane. Gdyby jednak uznać za prawdziwe zarzuty powoda odnoszące się do naruszenia jego godności, intymności, czci i prywatności w wyniku samego osadzenia w Zakładzie Karnym w J., którego budynki i cele wymagają remontów, to należy stwierdzić, że przyczyną tego jest ogólna trudna sytuacja materialna zakładów karnych, dotykająca większości osób odbywających karę pozbawienia wolności, nie zaś chęć poniżenia czy upokorzenia skazanego. W podobnych warunkach mieszka także część społeczeństwa. Wszystko to sprawia, że, obiektywnie rzecz oceniając, nie można uznać, by ewentualny pobyt powoda w takich warunkach, jako skazanego odbywającego wieloletnie kary pozbawienia wolności, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. Jak stwierdził bowiem Sąd Najwyższy, o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (orzeczenie z dnia 20 grudnia 2010 r. IV CSK 449/10, niepubl.). A zatem, nawet przypadku wykazania przez powoda faktów, z których wywodzi skutki prawne, to i tak nie można by uznać, iż doszło do naruszenia jego godności. Z tych wszystkich przyczyn, bez konieczności badania, czy działanie pozwanego było bezprawne oraz istnienia przesłanek warunkujących zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. powództwo oddalono. Gdyby jednak uznać, że samo okresowe osadzenie powoda w celi wymagającej remontu jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia, to należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd zgodnie, z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia na podstawie art.448kc w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze, bowiem pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006r. II PK 245/05, OSNP 2007/7-8/101). W wyroku z dnia 12 grudnia 2002r. V CKN 1581/00 (OSNC 2004/4/53) Sąd Najwyższy wskazał także, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona również zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w okolicznościach tej konkretnej sprawy, gdy budynki Zakładu Karnego w J. są położone na terenie występowania szkód górniczych, a powstawanie wilgoci i pleśni kondensacyjnej na ścianach w celach mieszkalnych jest skutkiem tego, że skazani podgrzewają w nich wodę do celów spożywczych i higienicznych, piorą i suszą bieliznę osobistą oraz nie wietrzą tych cel, to o winie pozwanego, jej stopniu i nasileniu nie może być mowy. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że inaczej ocenia się stopień wrażliwości osoby, która dotychczas nie była poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie w zakładzie karnym, niż osoby, która odbywała już karę pozbawienia wolności. Powód jest recydywistą penitencjarnym, a zatem na stres związany z osadzeniem jest niewątpliwie bardziej odporny, gdyż doskonale znane mu są uciążliwości i niedogodności związane z samym pobytem w zakładzie karnym. Tak, więc i z tych przyczyn powództwo o zasądzenie zadośćuczynienia w przypadku uznania, iż doszło jednak do naruszenia dóbr osobistych powoda również byłoby oddalone. Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w: • pkt 2 wyroku uzasadnia przepis art. 102kpc który wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja --- STRONA 7 --- zdrowotna i życiowa). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie tak zasady współżycia społecznego, jak i stan majątkowy oraz szczególna sytuacja życiowa powoda zastosowanie tej zasady w pełni uzasadniają; • pkt 3 wyroku uzasadniają przepisy art.22 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010r. Nr 10 poz. 65 ze zmianami) oraz §2 ust. 3, §10 ust.1 pkt25 i §15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zmianami).