Wyrok IC 809/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lipca 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: IC 809/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lipca 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Sowińska Protokolant: Danuta Stryczek po rozpoznaniu w dniu 07 lipca 2010r. w Katowicach sprawy z powództwa D. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w ... o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu kwotę 1.800 zł /jeden tysiąc osiemset złotych/. 1 --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC 809/09 Uzasadnienie Powód domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa- Dyrektora Aresztu Śledczego w ... odszkodowania w wysokości stu tysięcy złotych za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z odbywaniem przez niego u pozwanego tymczasowego aresztu od 29 grudnia 2000 do marca 2003. W uzasadnieniu swego żądania podał, że warunki bytowe uwłaczały jego godności, gdyż przypadająca na jednego więźnia powierzchnia była mniejsza jak 3 m2. Ponadto cele były brudne, źle wentylowane, a w jednej z cel ubikacja była niezabudowana. Nie było możliwości korzystania ze świetlicy, spacery miały miejsce raz dziennie, a zajęć sportowych w zasadzie nie było. Wyliczając dochodzone odszkodowanie przyjął, iż za każdy dzień pobytu w takich warunkach należy mu się zadośćuczynienie w wysokości 100 złotych. Strona pozwana nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie jak również o zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swego stanowiska podniosła, iż powód nie wykazał żadnej z przesłanek warunkującej przyznanie mu zadośćuczynienia, a przede wszystkim tego, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych oraz iż było ono bezprawne. Nie zależnie od zarzutów natury merytorycznej pozwana zgłosiła zarzut przedawnienia roszczenia majątkowego, ponieważ roszczenia obejmują szkodę zaistniała w latach 2000- 2003 a pozew do sądu został złożony po upływie 3 lat od jej powstania. Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ustalił następujący stan faktyczny. Nie sporne między stronami jest, iż powód przebywał w areszcie śledczym pozwanego od 29 grudnia 2000 do marca 2003. W tym czasie przebywał w trzech celach. W celi nr 32 przez okres około dziewiętnastu miesięcy, w celi nr 6 przez okres około jednego miesiąca i w celi nr 9 przez okres około sześciu miesięcy. Pierwsza z nich miała powierzchnię 30,10 m2 i była przeznaczona dla dziesięciu osób, druga miała powierzchnie 18,50 m2 i była dla sześciu osób, a ostatniej powierzchnia wynosiła 23,50 m2 z przeznaczeniem dla siedmiu osób (dowód K.121) W czasie, kiedy powód przebywał w tych celach w każdej z nich ilość osób przekraczała od jednej do trzech osób w stosunku dla tej dla jakiej była przystosowana. Ubikacje w tych celach były wydzielone z wyjątkiem celi nr 6, która nie była odizolowana w sposób dostateczny od pozostałej części pomieszczenia. Z uwagi na niewielką ilość okien w okresach upałów w celach było bardzo gorąco ze względu na brak wentylacji. Część celi była brudna. (dowód: zeznania powoda ) Pozwana prowadziła remonty w tym malowanie jak również wykonywała prace modernizacyjne m.in. dotyczyły one zabudowy ubikacji. Pozwany na miarę swoich możliwości umożliwiał osobom pozbawionym wolności uprawianie ćwiczeń fizycznych, uczestniczenie w rozgrywkach piłki siatkowej, poprzez radiowęzeł emitował programy różnych stacji radiowych zapewniając możliwość słuchania nie tylko muzyki, lecz również innego rodzaju programów. Nadawane były także własne programy o zróżnicowanej tematyce. We wszystkich wizytowanych przez sędziego wizytatora celach skazani mieli swoje telewizory biało czerwone lub kolorowe. Na terenie zakładu działały różnego rodzaju koła zainteresowań jak np. koło szachistów, dyskusyjny klub filmowy. 2 --- STRONA 3 --- W 2002r. ze względu na przeludnienie została zlikwidowana świetlica oddziałowa i biblioteka, ale można było wypożyczać książki, gdyż były one zmagazynowane w pomieszczeniach administracji (dowód: K. 97-116) Powód przebywał u pozwanego w związku z zastosowanym wobec niego aresztem tymczasowym, który został orzeczony w trzech toczących się procesach karnych. Pierwsze dwie sprawy dotyczyły dwukrotnego usiłowania wymuszenia i wymuszania, a trzecia napadu z rabunkiem. Ta ostatnia sprawa zakończona została prawomocnym skazaniem na 5 lat pozbawienia wolności, a areszt, który odbywał u pozwanego został zaliczony na poczet kary (dowód: zeznanie powoda). Powyższe ustalenia zostały poczynione na podstawie powołanych dowodów, a taki stan faktyczny był przedmiotem następujących rozważań Sądu: W związku ze zgłoszonym przez pozwanego zarzutem przedawnienia roszczenia Sąd w pierwszej kolejności zbadał jego zasadność i stwierdził, iż jest on w pełni uzasadniony. Z żądaniem zadośćuczynienia za naruszenie godności osobistej poprzez nie zapewnienie właściwych warunków odbywania kary powód wystąpił dopiero w grudniu 2009r. a zatem znacznie po upływie 3 lat od czasu, za jaki domaga się zapłaty. O ewentualnym naruszaniu jego dóbr osobistych niewątpliwie wiedział przez cały czas pobytu u pozwanego, skoro faktycznie warunki w jakich był pozbawiony wolności były tak uciążliwe jak twierdzi. O podmiocie, który naruszał mu dobra osobiste również musiał wiedzieć jeśli przebywał u pozwanego. Wobec tego bieg terminu przedawnienia zaczynał się nie później jak w dacie opuszczenia pozwanej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa. Oznacza to, ze roszczenie objęte pozwem jako majątkowe przedawniło się w kwietniu 2006r. w myśl art.24, 448 i 442 § 2 k.c. w związku z art. 117i 118 k.c. Niezależnie od tego nawet gdyby przyjąć, że w celach, w których przebywał powód nie były zachowane normy tj. na jedną osobę przypadała powierzchnia mniejsza jak 3m2, że miał ograniczona możliwość korzystania z zajęć fizycznych, czy z łaźni, tak jak by sobie życzył, bądź zmuszony był przebywać w brudnej celi lub takiej gdzie było gorąco w czasie upałów ze względu na brak wentylacji, to jednak nie można zapominać o tym, że w tamtym czasie wiele osób, które cieszyły się wolnością również niejednokrotnie miały bardzo ciężkie warunki mieszkaniowe. Mieszkania w stosunku do ilości mieszkańców często były ciasne, a powierzchnia przypadająca na jedną osobę nie odpowiadała normom. Mieszkające w nich osoby także nie zawsze miały środki finansowe na malowanie bądź remonty. W takiej sytuacji zgłoszone roszczenie zwłaszcza przy uwzględnieniu jego wysokości jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Nie można przecież pominąć faktu, że powód przebywał u pozwanego gdyż sam dopuścił się czynów, którymi w sposób nieporównywalny naruszył czyjeś dobra osobiste, a obecnie dochodzi zapłaty za każdy dzień w wysokości, jaką zdecydowana większość pracujących nie otrzymywała za wykonywana pracę. Poza tym znamienne jest to, że powód mając możliwość złożenia różnych roszczeń, odczuwając tak dotkliwie naruszenie jego godności osobistej, ograniczył je wyłącznie do żądania zapłaty, do czego miał prawo, bo było to jego wyborem, lecz w tym przypadku uczynił to zbyt późno. Z wyżej powołanych przyczyn orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku, a o kosztach procesu na zasadzie 102 kpc uznając, że brak jest podstaw do całkowitego nieobciążania powoda również kosztami procesu. Powód w niniejszej sprawie korzystał ze zwolnienia od opłat od pozwu. Koszty tego postępowania w całości obciążyły Skarb Państwa, lecz w przekonaniu Sądu zasadnym jest obciążenie go przynajmniej połową kosztów procesu. Powód w przyszłości winien mieć świadomość, iż wysokość roszczenia również należy określić rozsądnie. Sąd zdaje sobie sprawę, że obecnie powód nie ma środków do pokrycia tych kosztów nie mniej nie oznacza to, iż stan taki będzie trwał zawsze. Poza tym jest to kwestia 3 --- STRONA 4 --- postępowania egzekucyjnego, które na obecnym etapie nie powinno decydować o prawie niektórych osób do narażania innych na ponoszenie kosztów, których źródłem jest ich roszczeniowość. 4