Postanowienie IC 723/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2010r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 723/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2010r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010r. w Katowicach sprawy z powództwa Bogdana Papisa przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w.... o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda kosztami procesu. 1 --- STRONA 2 --- Syg. akt I C 723/09 U z a s a d n i e n i e Powód B.P. pozwem z dnia 12 listopada 2009r. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w.... odszkodowania w kwocie 250.000zł za pozbawienie go sądowo – procesowych dróg ustawowo terminowych, co naraziło go na straty finansowe i moralne w tej wysokości, a także o obciążenie strony przegranej kosztami procesu. W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że pomimo, jego próśb skierowanych do Dyrektora Zakładu Karnego w...., pozwany ich nie spełnił i na swój koszt nie wysłał jego pism terminowych do: • Sądu Rejonowego w ..... syg. akt I C 120/09, a pozew opiewał na kwotę 70.000zl; • Sądu Apelacyjnego w ...... syg. akt III AUa 802/09 o umorzenie ponad 40.000zł zadłużenia alimentacyjnego, które to pismo zostało dopiero wysłane po otrzymaniu nowego przydziału znaczków pocztowych; • Sądu Okręgowego w ...... syg. akt XXIV C 727/09, a pozew opiewał na kwotę 100.000zł. Ponadto pozwany na swój koszt nie wysłał jego pism urzędowych pozasądowych do: • Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w ..... o umorzenie kosztów lokalowych, które to pismo zostało dopiero wysłane po otrzymaniu nowego przydziału znaczków pocztowych; • Wice – Marszałka Sejmu RP S. N.; • Komitetu Helsińskiego w Polsce; • Trybunału Konstytucyjnego RP, co naraziło go na straty, które wycenia na około 40.000zł. Zwrócił mu też pisma do: • Sądu Rejonowego ....... syg. akt VII U 96/08; • Prokuratora Rejonowego w.... zawierającego doniesienie o przestępstwie oraz pismo do Sądu Rejonowego w ....... syg. akt I C 120/09. Ostatecznie oba te pisma w większej kopercie z prośbą powoda o ich przesłanie zostały wysłane do Ministerstwa Sprawiedliwości Prokuratora Krajowego w Warszawie, który jego prośbę spełnił. Powód podniósł, że bez względu na dalszy tok powyższych procedur, bezspornym jest, że pozwany pozbawił go swobodnych dróg sądowo – procesowych terminowych, co naraziło go na realne straty finansowe i moralne. Pozbawił go także kontaktu listowego z instytucjami pozasądowymi. Pozbawiono go, więc elementarnych Praw Obywatelskich, bez wyroku sądowego, pomimo że prawa te gwarantują mu przepisy Konstytucji RP. Postąpiono z nim jak z „niewolnikiem” bez żadnych praw, w Demokratycznym Państwie Prawa. Powyższe jest również pogwałceniem przepisów Konwencji Europejskiej Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Przerażający jest fakt, że wszystkie zwrócone mu pisma są opieczętowane datownikiem Zakładu Karnego ..... i podpisane, co dowodzi, że pisma te zwracano mu z pełną świadomością i premedytacją, bez obaw o konsekwencje tego przestępczego procederu, jakoby miano na to jawne przyzwolenie do łamania Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wbrew przepisom Konstytucji RP i Konwencji Europejskiej. 2 --- STRONA 3 --- Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w.... w odpowiedzi na pozew z dnia 19 stycznia 2010r. i w piśmie procesowym z dnia 11 marca 2010r. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania (k.- 35 – 37 i 65 – 66). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniósł, że powództwo zarówno, co do zasady, jak i co do wysokości jest bezzasadne. Zgodnie z § 18 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152 poz.1493): skazany nie posiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20g, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach może otrzymać także na dalszą korespondencję. W okresie od 20 września 2009r. do 10 października 2009r. powód w dniach 28 września 2009r., 7 października 2009r. i 9 października 2009r. złożył do Dyrektora Zakładu Karnego w.... trzy prośby dotyczące wysłania jego prywatnej korespondencji niezwiązanej z odbywanie kary pozbawienia wolności na koszt jednostki penitencjarnej. W konsekwencji prośby te zostały rozpatrzone odmownie. W trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w placówce penitencjarnej w związku ze skargą osadzonego z dnia 21 października 2009r. ustalono, że w październiku 2009r. otrzymał on od administracji zakładu karnego na cele korespondencji prywatnej i urzędowej papier, koperty oraz znaczki pocztowe, zgodnie z limitem określonym w powyższej normie. Przywołane przez powoda w tej skardze oraz w pozwie pisma, którym nie nadano biegu, nie były skargami, prośbami ani wnioskami związanymi z odbywaniem kary pozbawienia wolności, wobec czego traktowano je jako przesyłkę prywatną i zastosowano ograniczenia wynikające z przepisu § 18 rozporządzenia. Jednocześnie na zasadzie § 22 tego rozporządzenia umożliwiono osadzonemu przesłanie innych pism: tj. wniosków, skarg i próśb na koszt administracji zakładu karnego poza limitem określonym w § 18. W sprawie nie wysłania korespondencji urzędowej powód złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło występowania nieprawidłowości w pracy administracji Zakładu Karnego w...., a sposób jej postępowania jest zgodny ze stanowiskiem radcy prawnego Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej wyrażonym w opinii z dnia 29 lipca 2009r. Odpowiedzialność Skarbu Państwa została kompleksowo uregulowana w przepisach art.417kc i następ. W sytuacji opisanej przez powoda i wobec działań jednostki penitencjarnej nie można uznać, że działanie pozwanego Skarbu Państwa było bezprawne to jest niezgodne z prawem. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód B.P. karę pozbawienia wolności odbywa od dnia 24 września 2001r. Jej koniec przypada na dzień 24 września 2016r. W Zakładzie Karnym w.... od dnia 17 września 2009r. przebywa po raz trzeci. Nie jest zatrudniony odpłatnie. Stan jego konta depozytowego jest zerowy. Posiada zadłużenie alimentacyjne w kwocie ponad 50.000zł (k.- 5). Dnia 28 września 2009r. powód zwrócił się do pozwanego z prośbą o wysłanie na jego koszt dwóch listów urzędowych „terminowych” do: 3 --- STRONA 4 --- • Sądu Apelacyjnego w ......syg. akt III AUa 802/09; • Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w ........ Wobec faktu, iż we wrześniu 2009r. powód jako skazany nie posiadający środków pieniężnych otrzymał już od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe i je wysłał, a wskazana w prośbie dalsza korespondencja była związana z jego prywatnymi sprawami nie związanymi z odbywaniem kary, to prośba ta nie została uwzględniona, a pisma nie wysłane (k.- 48 – 51, 59, 60, 69 i zeznania powoda k.- 96 – 97). Dnia 7 października 2009r. powód zwrócił się do pozwanego z prośbą o wysłanie na jego koszt listu procesowego – terminowego do Sądu Rejonowego w ........ syg. akt I C 120/09. Prośba ta nie została uwzględniona, gdyż korespondencja nie dotyczyła wniosku, prośby lub skargi w kwestii odbywania kary. W związku z tym pismo nie zostało wysłane (k.- 52, 59, 61, 70 i zeznania powoda k.- 96 – 97). Dnia 9 października 2009r. powód zwrócił się do pozwanego z prośbą o wysłanie na jego koszt pisma procesowego do Sądu Apelacyjnego w ......syg. akt III AUa 802/09. Prośba ta również nie została uwzględniona, gdyż sprawa nie dotyczyła odbywania kary (nie była skargą, wnioskiem lub skargą). Była sprawą prywatną. W związku z tym i to pismo nie zostało wysłane (k.- 52, 59, 61, 70 i zeznania powoda k.- 96 – 97). Ponadto pozwany nie wysłał korespondencji powoda skierowanej do: • Prokuratury Rejonowej w...., w której znajdowało się pismo do Sądu Rejonowego w ....... syg. akt I C 120/09 z prośbą o jego przesłanie adresatowi; • Sądu Okręgowego w ......syg. akt XXIV C 727/09 to jest zażalenia na postanowienie z dnia 20 sierpnia 2009r.; • Sądu Rejonowego ........ syg. akt VII U 96/08 to jest informacji o aktualnym miejscu pobytu w Zakładzie Karnym w....; • Trybunału Konstytucyjnego RP to jest skargi na postępowanie pozwanego w sprawie jego korespondencji (k.- 94 i zeznania powoda k.- 96 verte). W październiku 2009r. powód jako skazany nie posiadający środków pieniężnych otrzymał od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe oraz dodatkowo jeszcze jeden znaczek. Przydzielone trzy znaczki pocztowe powód wykorzystał na wysłanie pism do: • Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w .....; • Prokuratora Krajowego, w którym umieścił pismo do Prokuratury Rejonowej w.... wraz z pismem do Sądu Rejonowego w ...... syg. akt I C 120/09 oraz pismo do Sądu Apelacyjnego w .......syg. akt III AUa 802/09 z prośbą o ich przesłanie adresatom; • Rzecznika Praw Obywatelskich zawierającego skargę na postępowanie pozwanego w sprawie jego korespondencji (k.- 45 –51, 58, 80 - 84 i zeznania powoda 96 verte). Na skutek powyższej skargi powoda, w Zakładzie Karnym w.... przeprowadzono stosowne postępowanie wyjaśniające, o którym zawiadomiono Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie analizy zgromadzonych w tym postępowaniu materiałów ustalił on, że postępowanie administracji tej placówki penitencjarnej nie wskazuje na uchybienia, a zatem w zakresie objętym badaniem nie stwierdził naruszenia przysługujących powodowi praw, o czym go zawiadomił (k.- 41 – 47 i 78 – 79). Prokurator Prokuratury Rejonowej w...., po rozpoznaniu zawiadomienia B. P. z dnia 20 października 2009r. w sprawie zaistniałego w okresie od 22 września 2009r. 4 --- STRONA 5 --- do 26 października 2009r. w Zakładzie Karnym ..... niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy SW tego zakładu poprzez odmowę wysłania jego listów, postanowieniem z dnia 10 listopada 2009r. syg. akt 1 Ds 1298/09 odmówił wszczęcia śledztwa wobec okoliczności, iż czyn nie zawiera ustawowych znamion czynu zabronionego. Sąd Rejonowy w.... postanowieniem z dnia 17 lutego 2010r. syg. akt II Kp 550/09 zażalenia powoda na powyższe postanowienie nie uwzględnił i zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy (k.- 79 – 88 i akta związkowe). Według powoda nie wysłanie przez pozwanego: • jego zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w ...... z dnia 20 sierpnia 2009r. syg. akt XXIV C 727/09 o odrzuceniu jego pozwu przeciwko Prezesowi Telewizji Polskiej Programu Pierwszego o odszkodowanie – wyrządziło mu szkodę w wysokości 100.000zł, bo na taką kwotę opiewał ten pozew, a miał nadzieję, że sprawę wygra; • jego pisma do Sądu Rejonowego w ...... syg. akt I C 120/09 wyrządziło mu szkodę w wysokości 70.000zł, bo na taką kwotę opiewał jego pozew skierowany w tej sprawie przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu Nr 2 w ...... Pismo to ostatecznie zostało wysłane za pośrednictwem Prokuratora Krajowego, ale mogło przecież nie dojść; • jego pisma do Sądu Apelacyjnego w...... syg. akt III AUa 802/09 wyrządziło mu szkodę w wysokości 40.000zł, bo tyle wynosiły jego należności wobec funduszu alimentacyjnego o umorzenie, których wnosił i nie zmienia tego fakt, że Sąd ten jego apelację oddalił; • jego pisma do Sądu Rejonowego ....... syg. akt VII U 96/08 wyrządziło mu szkodę w wysokości 5.890zł, bo Sąd na skutek jego odwołania przyznał mu jednorazowe odszkodowanie w wysokości 10%; • we wrześniu 2009r., a wysłanie dopiero w dniu 1 października 2009r. jego pisma do Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w ..... w sprawie umorzenia zaległości czynszowych również wyrządziło mu szkodę finansową. Takie niezgodne z prawem postępowanie pozwanego, zdaniem powoda wyrządziło mu też szkodę moralną - psychofizyczną i z tego tytułu domagał się dalszej kwoty 40.000zł (k.- 14, 89 – 94 oraz zeznania powoda k.- 96 – 97 i wyjaśnienia k.- 99- 108) Według pozwanego sposób postępowania jego administracji z korespondencją powoda i innych skazanych jest zgodny z przepisami §18 i §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152 poz.1493) i ich interpretacją wyrażoną przez radcę prawnego Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w opinii z dnia 29 lipca 2009r. (k.- 71 – 73). Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 417§1kc: za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Powyższa norma reguluje szczególny rodzaj odpowiedzialności deliktowej, a mianowicie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej 5 --- STRONA 6 --- (imperium). Do przesłanek omawianej odpowiedzialności, które muszą być spełnione łącznie należą: • wystąpienie szkody, zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej; • wyrządzenie szkody przy niezgodnym z prawem wykonywaniu czynności z zakresu władzy publicznej; • normalny związek przyczynowy pomiędzy powyższymi zdarzeniami. Podkreślenia wymaga, iż warunkiem odpowiedzialności z art. 417kc nie jest, w odróżnieniu do odpowiedzialności z art. 415kc, wina podmiotu. Ustawodawca przyjął, bowiem iż wystarczające jest wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem, co oznacza, że wykonującemu władzę publiczną - bez względu na sposób i formę działania - można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Pojęcie „wykonywanie czynności z zakresu władzy publicznej” obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa. Ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Chodzi, zatem o działanie w takim obszarze, w którym może dojść do naruszenia prawa i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, iż pracownicy służby więziennej wykonują czynności z zakresu władzy publicznej, a zatem za szkody przez nich wyrządzone odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Szkodą jest każdy uszczerbek na dobrach prawnie chronionych. Może być ona majątkowa (uszczerbek materialny na osobie lub mieniu) lub niemajątkowa (doznana krzywda, czyli cierpienie fizyczne i psychiczne). W prawie polskim przyjęta jest teoria adekwatnego związku przyczynowego, co oznacza, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła – art.361§1kc. Za normalne skutki działania lub zaniechania uznaje się takie, które zwykle w danych okolicznościach następują. Adekwatny związek przyczynowy między zachowaniem się pracowników służby więziennej, a szkodą może być bezpośredni, może być również pośredni. Jest, zatem rzeczą obojętną, czy przyczyna jest bliższa, czy dalsza byleby skutek pozostawał jeszcze w granicach „normalności”. Przesłankami odpowiedzialności, jak wyżej wskazano są szkoda, niezgodne z prawem wykonywanie czynności z zakresu władzy publicznej oraz związek przyczynowy. Udowodnienie powyższych przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa spoczywa na poszkodowanym (art. 6kc). Przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że powód tak we wrześniu, jak i w październiku 2009r. zgodnie z §18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152 poz.1493) otrzymał od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne, a w październiku 2009r. dodatkowo jeszcze jeden znaczek pocztowy na dalszą korespondencję. Skoro zaś jego prośby kierowane do Dyrektora Zakładu Karnego w.... w dniach 28 września 2009r. oraz 7 i 9 października 2009r. nie dotyczyły przesłania na koszt pozwanego 6 --- STRONA 7 --- wniosków, skarg i próśb, o których mowa w §22 tegoż rozporządzenia, a których zakres pojęciowy określa §2 i §3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. Nr 151 poz.1467), to stosownie do art.73§2kkw w zw. z art. 104kkw Dyrektor miał prawo ich nie uwzględnić. W tym stanie rzeczy zarzut powoda, że działanie lub zaniechanie pozwanego było niezgodne z prawem należało uznać za chybiony i w zasadzie już tylko z tej przyczyny powództwo należało oddalić. Niezależnie od powyższego, powód nie wykazał też, że poniósł szkodę. Przedmiotem odszkodowania nie może być, bowiem szkoda hipotetyczna i prawdopodobna. Wynagrodzenia szkody przyszłej można dochodzić tylko o tyle, o ile szkoda ta jest pewna. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania za szkodę i to pewną: • nadziei powoda, że gdyby pozwany wysłał jego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w ...... z dnia 20 sierpnia 2009r. syg. akt XXIV C 727/09 o odrzuceniu jego pozwu przeciwko Prezesowi Telewizji Polskiej Programu Pierwszego o odszkodowanie w kwocie 100.000zł, to sprawę tę by wygrał i to w całości; • przypuszczeń powoda, że gdyby pozwany, a nie Prokurator Krajowy wysłał jego pismo do Sądu Rejonowego w ...... syg. akt I C 120/09 o zapłatę kwoty 70.000zł przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu Nr 2 w ....., to sprawę tę by już wygrał i to w całości; • przypuszczeń powoda, że gdyby pozwany zgodnie z prośbą z dnia 28 września 2009r., a nie dopiero Prokurator Krajowy wysłał jego pismo do Sądu Apelacyjnego w ..... syg. akt III AUa 802/09 w sprawie o umorzenie należności wobec funduszu alimentacyjnego, to wyrok tego Sądu z dnia 3 września 2009r. byłby inny, a nie oddalający jego apelację; • że gdyby Sąd Rejonowy ...... w sprawie syg. akt VII U 96/08 otrzymał pismo powoda informujące o zmianie jego miejsca pobytu, to jego odwołanie od decyzji ZUS zostałoby rozpoznane inaczej. Skoro Sąd przyznał mu jednorazowe odszkodowanie w wysokości 10%, to niezrozumiałe jest oświadczenie powoda, że poniósł szkodę z tytułu nie wysłania tego pisma w wysokości 5.890zł. Nie udowodnił również powód, jaką to szkodę finansową poniósł z tego tytułu, że wysłanie jego pisma do Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w ...... w sprawie umorzenia zaległości czynszowych nastąpiło w dniu 1 października 2009r., a nie we wrześniu 2009r. Z powyższego wynika, iż powód nie wykazał łącznego istnienia przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, o których mowa w art.417§1kc i dlatego powództwo o odszkodowanie oddalono. Powód domagał się także odszkodowania w kwocie 40.000zł za szkodę moralną – psychofizyczną, którą wyrządziło mu niezgodne z prawem postępowanie pozwanego. Skoro działał bez profesjonalnego pełnomocnika, a w pozwie twierdził powołując się na przepisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, że pozbawiono go swobodnych dróg sądowo – procesowych i kontaktu listowego z instytucjami pozasądowymi, a zatem elementarnych praw obywatelskich, to należy uznać, że w istocie z tego tytułu domagał się zadośćuczynienia, gdyż tylko ono tego typu szkodę może zrekompensować. 7 --- STRONA 8 --- Stosownie do przepisów art. 23kc i 24kc poszkodowanemu w przypadku naruszenia jego dobra osobistego służy ochrona cywilnoprawna. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art.24§1kc, które muszą być spełnione równocześnie są istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6kc i art. 232kc). Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskiej doktrynie cywilistycznej panuje obiektywne pojęcie bezprawności, według którego bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art.24kc nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania (art. 24kc) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art.24§1kc statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; zgoda pokrzywdzonego; działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). Dobro osobiste w odniesieniu do osoby fizycznej definiowane jest jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z jednostką ludzką, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwości twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia art. 23kc należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Wyliczenie poszczególnych dóbr osobistych w art.23kc nie jest taksatywne. Pod wpływem judykatury i doktryny lista dóbr osobistych jest ciągle poszerzana. Liczne dobra osobiste wymienione zostały w normach Konstytucji RP. W art.47 Konstytucji jako dobra osobiste podlegające ochronie wymieniono życie prywatne, rodzinne, część i dobre imię oraz prawo do decydowania o swoim życiu osobistym. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie oceniać, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy, więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr 8 --- STRONA 9 --- osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Na pierwszy plan wysuwają się jednak zawsze poglądy rozsądnie i uczciwie myślących ludzi oraz osąd opinii publicznej. Mając na uwadze powyższe wskazówki oraz całokształt okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że powód poza ogólnymi zarzutami, żadnym wiarygodnym dowodem nie wykazał, jakie to konkretnie zindywidualizowane jego dobra osobiste naruszył pozwany nie wysyłając na swój koszt poza limitem określonym w §18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152 poz.1493) jego pism sądowych i pozasądowych. A zatem już tylko z tej przyczyny powództwo o zadośćuczynienie należało oddalić. Gdyby jednak uznać, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci jego prawa do nieograniczonej korespondencji na koszt pozwanego, to należy stwierdzić, że pozwany obalił domniemanie bezprawności swego działania. Wykazał on, bowiem, że jego działanie jest dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, gdyż jest zgodne z przepisami §18 i §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152 poz.1493). W tym stanie rzeczy wobec braku przesłanek odpowiedzialności pozwanego, o których mowa w art.24§1kc, powództwo o zadośćuczynienie (art.448kc) również oddalono. Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia przepis art. 102kpc. 9