Wyrok IC 722/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 września 2010 r. Sąd Okręgowy w Toruni

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 722/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 września 2010 r. Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal Ławnicy: --- Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Włodarska po rozpoznaniu w dniu: 2 września 2010 r. w Toruniu sprawy z powództwa: M. J. przeciwko: Skarbowi Państwa – Aresztom Śledczym w I. i T. oraz Zakładom Karnym w P. i F. reprezentowanym przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w W. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. nie zasądza zwrotu kosztów procesu od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa W., 3. nie obciąża stron kosztami sądowymi. Sygn. akt I C 722 / 10 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powód M. J. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie . Wyjaśnił ,że skarży : Areszty Śledcze w I. i T. oraz Zakłady Karne w P. i F . Jak określił powód podstawą żądania było łamanie jego praw poprzez zbyt małą powierzchnię cel oraz przebywanie z osobami palącymi. Powód jest osobą niepalącą . Za każdy miesiąc pozbawienia go „metrażu” powód domagał się 5.000,00 zł. Takiej samej kwoty żądał za każdy miesiąc przebywania w celi z osobami palącymi Łącznie powód wnosił o zasądzenie kwoty 415.000,00 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku . W odpowiedzi na pozew [ k. 22 - 27 ] Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W jej uzasadnieniu podano , między innymi, że o naruszeniu dóbr osobistych nie może decydować jedynie fakt , że powód odbywał karę w celach w których powierzchnia na jedną osobę wyniosła mniej niż 3 m ² . Analiza pozwu prowadzi do wniosku ,że powód wnosi o odszkodowanie za działania władzy publicznej polegające na wydaniu aktu normatywnego , a ściśle – art. 248 § 2 k.k.w. Pozwany podniósł także zarzut przedawnienia roszczeń powoda . Sąd ustalił, co następuje : W sierpniu 2001r. powód został osadzony w Areszcie Śledczym w I. Przebywał tam 3 miesiące, po czym został przewieziony do Aresztu w T. Przebywał w nim do marca 2002r. W areszcie tym został osadzony ponownie w lipcu 2002r. w celu odbycia kary pozbawienia wolności. Po 10 miesiącach został przewieziony do Zakładu Karnego w P. Przebywał tam do czerwca 2005r. Następnie umieszczono go w Zakładzie Karnym w F., gdzie był osadzony do października 2005r. Następnie zaczął odbywać wyrok łączny w Areszcie Śledczym w T. W grudniu 2005r. powód został ponownie przewieziony do Zakładu w F. Przebywał tam do końca kary , czyli do 1 kwietnia 2006r. W lipcu 2006r. powód został osadzony w Areszcie Śledczym w I. do listopada 2006r. W tym areszcie zaczął ponownie przebywać w marcu 2009r. W lipcu 2009r. został przewieziony do Aresztu Śledczego w T. Przebywał tam do 22 września 2009r. Od października 2009r. powoda osadzono w Areszcie Śledczym w I., gdzie przebywał do 12 listopada 2009r. Ponownie był tam od 31 grudnia 2009r. do 25 marca 2010r. , gdy przewieziono go do Aresztu Śledczego w T. okoliczności bezsporne , Dyrektorzy placówek powiadamiali sędziów penitencjarnych o przeludnieniach w podległych im zakładach . W dniu 5 maja 2010r. Dyrektor Aresztu Śledczego w T. wydał decyzję o umieszczeniu powoda w celi , w której powierzchni jest mniejsza od 3 m² , ale większa niż 2 m ² na jednego osadzonego ,na okres od 5 do 19 maja 2010r. dowód: pisma k. 62 - 75 , decyzja k. 28 , --- STRONA 3 --- Sąd zważył, co następuje : Nie było sporne w sprawie to ,że powód przebywał w placówkach penitencjarnych w podanych przez niego okresach oraz miejscowościach . W stosunku do wszystkich tych pobytów powód zarzucał naruszenie przysługującej mu powierzchni 3 m ² . Osadzenie go z osobami palącymi powód zgłaszał natomiast odnośnie pobytów : - w sierpniu 2001r. , w Areszcie Śledczym w I. - 3 miesiące , - w Areszcie Śledczym w T. do marca 2002r. oraz od lipca 2002r. – na okres 10 miesięcy , - w Zakładzie Karnym w P. - do czerwca 2005r, - w Zakładzie Karnym w F. - do października 2005r. Zasadny był zarzut przedawnienia roszczeń zgłoszony przez pozwanego Dotyczy on jednak tylko niektórych z pobytów powoda w placówkach penitencjarnych . Zgodnie z art. 442 ¹ § 1 k.c. [ kodeksu cywilnego ] roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia . Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia , w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę . Paragraf 3 tego artykułu stanowi ,że w przypadku szkody na osobie , przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia . Jak należy przyjąć , powód wywodzi swoje żądanie z przepisów o czynach niedozwolonych – art. 417 § 1 k.c. Oznacza to ,że roszczenia wynikające z niektórych jego pobytów w placówkach penitencjarnych uległy przedawnieniu . Stosując bowiem w niniejszej sprawie art. 442 ¹ § 1 k.c. stwierdzić należy , że przedawnienie obejmuje okresy poprzedzające pobyt w Areszcie Śledczym w I. – do listopada 2006r. oraz ten właśnie pobyt. Roszczenia z nim związane przedawniły się w listopadzie 2009r r. Oczywiście, wcześniej przedawniły się te , które dotyczyły pobytów we wcześniejszych okresach . Pozew został wniesiony dnia 20 kwietnia 2010r. , a więc już po upływie tego okresu przedawnienia . Pod pojęciami dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia należy rozumieć ogólną wiedzę powoda dotyczącą w tym przypadku tego że : w czasie pobytu w danej placówce Skarbu Państwa poniósł jakąś szkodę. Nie musi być nawet znany jej rozmiar Nie trzeba też wskazywać jakiejś personalnie zindywidualizowanej osoby [ funkcjonariusza służby więziennej ] , która jest za to odpowiedzialna . Wystarczy tylko wskazanie danej jednostki penitencjarnej – tak jak to zresztą powód uczynił w niniejszym pozwie . Opuszczając daną jednostkę posiadał on już taką wiedzę . Biegł więc okres przedawnienia . Uległy mu roszczenia powoda związane z naruszeniem w czasie tych pobytów normy 3 m ² oraz --- STRONA 4 --- przebywania w celi z osobami palącymi . Zbędne było więc merytoryczne wyjaśnianie tych kwestii , np. czy rzeczywiście powód deklarował się jako osoba niepaląca i czy był osadzany z palącymi . W niniejszej sprawie można więc było rozpatrywać tylko roszczenia związane z pobytami mającymi miejsce od marca 2009r., gdyż one nie uległy przedawnieniu . Chodzi tu o pobyty w : - Areszcie Śledczym w I. od marcu 2009r. do lipca 2009r. , od października 2009r. do 12 listopada 2009r., oraz od 31 grudnia 2009r. do 25 marca 2010r, - Areszcie Śledczym w T. od lipca 2009r. do 22 września 2009r. oraz od 25 marca 2010r. do chwili obecnej . Odnośnie tych pobytów , to powód zarzuca tylko przeludnienie , czyli naruszenie normy powierzchniowej 3 m ² . Powód nie zgłaszał żadnych innych zarzutów [ k. 83 ]. Norma 3 m ² na jednego osadzonego jest określona w art. 110 § 2 k.k.w. [ kodeksu karnego wykonawczego ] . Zgodnie z art. 248 § 1 k.k.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych , na czas określony , w warunkach , w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m ² . O takim umieszczeniu należało bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis ten przestał obowiązywać w dniu 6 grudnia 2009r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem jego niezgodność z Konstytucją [ wyrok z 26 maja 2008r. SK 25 / 07 ]. Obecnie art. 110 § 2 „b” k.k.w. stanowi o możliwości umieszczenia skazanego na okres nie przekraczający 14 dni w celi której powierzchnia jest mniejsza niż 3 m ² na jednego osadzonego , jednak nie mniej niż 2 m ² . Dotyczy to przypadków wymienionych w punktach 1 - 7 tego paragrafu . Odnośnie powoda taka decyzja została wydana przez Dyrektora Aresztu Śledczego w T. Wcześniej , pod rządem art. 248 § 1 k.k.w., dyrektorzy placówek kierowali stosowne zawiadomienia do sędziego penitencjarnego . Postępowanie władz placówek penitencjarnych było więc zgodne z obowiązującymi przepisami. Osadzenie skazanego w celi w warunkach , w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 metry kwadratowe , przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § 1 k.k.w. było zgodne z prawem. Jako kolejny argument , który przemawiał za oddaleniem powództwa należy przytoczyć to ,że samo przebywanie w celi , w której nie była zachowana norma 3 m ² , nie jest wystarczającą przesłanką do skutecznego wystąpienia z roszczeniem pieniężnym . Żaden bowiem przepis nie określa , aby za samo naruszenie normy powierzchni przysługiwało zadośćuczynienie . Powód musiałby więc wykazać ,że wiązało się z tym naruszenie jego dobra osobistego oraz o jakiego konkretnie dobra [ np. zdrowia ] . Ciężar dowodu spoczywał tu na powodzie – art. 6 k.c. Niczego takiego on jednak nie wykazywał . Nawet nie twierdził ,że jakieś jego dobro osobiste zostało naruszone . Żądanie swoje opierał tylko na fakcie naruszenia normy powierzchniowej 3 m² . Również więc i ten argument przemawiał za --- STRONA 5 --- oddaleniem powództwa . W tej sytuacji prowadzenie dowodu z „dokumentów” w celu ustalenia, w których celach powód przebywał , z jakimi osobami i ile było osadzonych w tych pomieszczeniach [ k. 21 ] było zbędne [ abstrahując w tym miejscu od faktu, że powód nie wskazał o jakie dokumenty chodzi ]. Powód był zwolniony od kosztów sądowych . Wobec przegrania przez niego sprawy żadna ze stron ich nie ponosi [ por. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 98 § 1 k.p.c. – kodeksu postępowania cywilnego ] . Skarb Państwa korzysta zresztą z ustawowego zwolnienia od opłat – art. 94 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na podstawie art. 102 k.p.c. sąd nie obciążał powoda zwrotem kosztów procesu na rzecz Prokuratorii . Powód jest pozbawiony wolności i nie ma majątku , ani żadnych źródeł dochodu .