Postanowienie IC 620/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2012 roku Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 620/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2012 roku Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Bożena Osadnik Protokolant: St. sekr. Sądowy Joanna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 roku w Katowicach sprawy z powództwa R. Z. przeciwko D. G. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. oddala powództwo; 2. nie obciąża powoda kosztami procesu. Sygn. akt I C 620/11 UZASADNIENIE Powód R. Z. pozwem o ochronę dóbr osobistych z dnia 29 sierpnia 2011 r. domagał się nakazania pozwanemu : - opublikowania w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, na okres jednego miesiąca, na tablicach ogłoszeń w kancelarii komorniczej w S. oświadczenia przepraszającego powoda za naruszenie jego dóbr osobistych, o treści wskazanej w pkt.1 pozwu, na kartce papieru w formacie A4, orientacja pozioma, interlinia 1,5, czcionka A. 24, - przesłania na adres powoda podpisanego oświadczenia przepraszającego powoda w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku listem poleconym z potwierdzeniem odbioru, - przesłania wzmiankowanego oświadczenia w tym samym terminie na adresy kancelarii komorniczych komorników: B. B. (1), M. C., H. G., L. F., M. K., M. M., S. M., M. R., M. S. oraz A. W.. --- STRONA 2 --- Powód nadto wnosił o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 5.000,00 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci prywatności, a także zasądzenie od pozwanego kosztów procesu. Uzasadniając swoje żądania podniósł, iż pozwany prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko niemu w sprawie o sygn. KM 1606/11, wszczęte postanowieniem z dnia 7 czerwca 2011 r. Komornik D. G. działając z chęci zysku, bezprawnie udostępnił dane osobowe powoda tj. imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL oraz dane o wysokości „wierzytelności powoda” dziesięciu kancelariom komorniczym działających na terenie Miasta K., a więc: B. B. (1), M. C., H. G., L. F., M. K., M. M., S. M., M. R., M. S., A. W.. Ponadto dokonał rażącego, niezgodnego z prawem „poszukiwania majątku” przez wydanie dziesięciu bezprawnych postanowień o zajęciu nieistniejących wierzytelności. Wskazane działania Komornika na kanwie uregulowań normatywnych zawartych w art. 24 k.c. oraz art. 47 Konstytucji RP były bezprawne, naruszające jego dobra osobiste - prawo do prywatności, co uzasadnia żądanie pozwu. (k 2-6). W odpowiedzi na pozew pozwany D. G. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm prawem przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł, że działał w oparciu o tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 16 lutego 2010 r. oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2011 r. sygn. I Aca 473/10 i dokonał zajęcia wierzytelności, przysługującej powodowi od komornika P. S. w K.. Zajęcie wierzytelności zostało poprzedzone wystosowaniem zapytania do dłużnika – powoda, z dnia 21 czerwca 2011 r., o wskazanie wierzytelności mu przysługujących, które pozostało bez odpowiedzi, wobec czego pozwany pismami z dnia 19 lipca 2011 r. dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących powodowi od komorników sądowych w K. z tytułu prowadzonych postępowań egzekucyjnych, wśród których znalazło się zajęcie od komornika sądowego P. S., które to doprowadziło do wyegzekwowania świadczenia. W dalszej kolejności strona pozwana wskazała, że Komornik jest administratorem danych osobowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. 2002, Nr 101, poz. 926 ze zm.) i zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 pkt.2 tej ustawy, ich przetwarzanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Konkretyzacją normy, jak wskazano w odpowiedzi na pozew, jest przepis art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. 2006, Nr 167, poz. 1191 ze zm), podobnie jak art.761§1 kpc. Działanie komornika były niezbędne dla realizacji celu egzekucji, dłużnik nie udzielił odpowiedzi na zadane w trybie art.801 kpc pytanie o bliższe dane dotyczące jego majątku w postaci wierzytelności. Komornik zajął wierzytelność przysługującą dłużnikowi, a do tego było niezbędne ujawnienie jego danych.(k.33-38). Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z dnia 27 maja 2011 r., skierowanym do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sosnowcu D. G. – pozwanego w niniejszej sprawie, wierzyciel R. N. wniósł, w oparciu o tytuł wykonawczy tj. wyrok z dnia 16 lutego 2010 r. wydany przez Sąd Okręgowy w Łodzi, sygn. akt II C 1603/08, zaopatrzony w dniu 17 maja 2011 r. w klauzulę wykonalności, o wszczęcie i prowadzenie egzekucji celem zaspokojenia wierzytelności w kwocie 1217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 12,00 zł tytułem opłaty kancelaryjnej, od dłużnika R. Z. – powoda w niniejszej sprawie. Wierzyciel wnosił m.in. o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji z wszelkich wierzytelności przysługujących dłużnikowi, wszelkich ruchomości dłużnika ujawnionych w postępowaniu egzekucyjnym. W dalszej kolejności na zasadzie art. 797 1 k.p.c. wniósł o przeprowadzenie przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sosnowcu D. G. dochodzenia w celu ustalenia majątku dłużnika. --- STRONA 3 --- ( dowód - wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z dnia 27 maja 2011 r.k.1,2 w aktach egzekucyjnych Km 1606/11) Pismem z dnia 7 czerwca 2011 roku, Komornik zawiadomił o wszczęciu egzekucji zgodnie z wnioskiem wierzyciela. Pismem, z dnia 21 czerwca 2011 roku, doręczonym dłużnikowi w dniu 24 czerwca 2011 roku, Komornik wezwał dłużnika R. Z. do udzielenia informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji, stosownie do treści art. 801 i 761 § 1 kpc, między innymi poprzez wskazanie wierzytelności i innych praw majątkowych dłużnika. Na wezwanie komornika powód nie udzielił odpowiedzi. (dowód – zawiadomienie o wszczęciu egzekucji k.7, pisma z 21 czerwca 2011 roku z dowodem doręczenia k.12,13 w aktach egzekucyjnych Km 1606/11, zeznania stron k.78-79) Komornik, zamieszczając dane osobowe powoda – dłużnika w sprawie Km 1606/11, tj. imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL oraz dane o wysokości egzekwowanej od powoda należności, skierował pisma z dnia 19 lipca 2011 roku, w przedmiocie zajęć wierzytelności przysługujących powodowi, z tytułu prowadzonych postępowań egzekucyjnych, do Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym Katowice - Zachód w Katowicach: M. R., M. K., H. G., S. M., A. W. i przy Sądzie Rejonowym Katowice - Wschód w Katowicach : B. B. (2), M. C., L. F., , M. M., M. S., P. S.. W zajęciu wierzytelności, Komornik powołał się na art. 895 kpc i art.896 kpc. (dowód – zajęcia wierzytelności k.23 – 45 w aktach egzekucyjnych Km 1606/11) W odpowiedzi na zajęcia wierzytelności wszyscy wskazani komornicy, poza Komornikiem P. S., zwrócili zajęcia wierzytelności z dnia 19 lipca 2011 roku informując, iż R. Z. nie przysługuje żadna wierzytelność i nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z jego wniosku, jako wierzyciela. Natomiast Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Katowice - Wschód w Katowicach P. S., w odpowiedzi na zajęcie wierzytelności poinformował, iż na rzecz wierzyciela R. Z. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 1109/09 i w wyniku zajęcia wierzytelności, przekazał Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Sosnowcu, D. G. świadczenie na zaspokojenie egzekwowanego długu. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 roku, Komornik D. G. umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 1606/11 z uwagi na wyegzekwowanie należności objętych wnioskiem egzekucyjnym. (dowód – odpowiedzi na zajęcia wierzytelności k.49 – 72 , postanowienie k.77, w aktach egzekucyjnych Km 1606/11, zeznania stron k.78-79) W dniu 27 lipca 2011 r. powód powołując się na obowiązujące przepisy prawa tj. art. 12 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, złożył skargę do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na bezprawne przetwarzanie przez pozwanego jego danych osobowych, tj. imienia, nazwiska, adresu zamieszkania, numeru PESEL, dziesięciu kancelariom komorniczym z terenu K. – Komorników: B. B. (1), M. C., H. G., L. F., M. K., M. M., S. M., M. R., M. S. oraz A. W.. W skardze domagał się przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w szczególności nakazania kancelariom usunięcia bezprawnie przekazanych im danych osobowych oraz skierowania do właściwej prokuratury --- STRONA 4 --- zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z art.51 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku, o ochronie danych osobowych. Decyzją z dnia 22 marca 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku powoda. Pismem, z dnia 2 kwietnia 2012 roku, powód złożył do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. (dowód: kserokopia skargi do (...) z dnia 27 lipca 2011 r. k.45, kserokopia decyzji (...) z dnia 22 marca 2012 roku k.87 – 89, kserokopia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy k.90) Powód jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z należności wyegzekwowanych w toku egzekucji w kwocie - miesięcznie około 130 zł., prowadzonej na jego rzecz przez Komornika P. S.. W utrzymaniu pomaga mu kolega. Mieszka sam w mieszkaniu komunalnym, bez tytułu prawnego; przed sądem toczy się sprawa o jego eksmisję. Jest stanu wolnego, nie ma majątku. (dowód – zeznania powoda k.78 odwrót) Powyższy stan faktyczny był w zasadzie między stronami bezsporny i znalazł potwierdzenie w wyżej wskazanych dokumentach, których prawdziwości strony nie zaprzeczyły oraz zeznaniach stron, które były zgodne co do przebiegu egzekucji. Sąd zważył co następuje . Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. 2002, Nr 101, poz. 926 ze zm.) w art. 23 ust. 1 oraz 27 ust. 2 reguluje legalność przetwarzania, a zatem również udostępniania danych osobowych. Art. 6. ust.1. tej ustawy wskazuje, że za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne(ust.2). Art. 23 ust. 1 pkt. 2 stanowi, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wymogi te muszą być spełnione łącznie, przy czym ustawodawca nie określa o jakie uprawnienia czy obowiązki chodzi, czego konsekwencją może być stwierdzenie, iż chodzi o każde uprawnienie, obowiązek regulowany przez obowiązujące przepisy prawa. Zatem we wspomnianej regulacji normatywnej przewidziano dwa istotne wymogi przetwarzania danych osobowych: 1) istnienie odpowiedniego przepisu prawa, który przyznaje podmiotowi uprawnienie lub nakłada na niego obowiązek, oraz 2) niezbędność przetwarzania danych do zrealizowania tego uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z tego przepisu. Wskazana ustawa, co do zasady zabrania przetwarzania danych osobowych szczególnie chronionych, co zostało wyrażone w przepisie art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, (tu: innych orzeczeń wydanych w --- STRONA 5 --- postępowaniu sądowym, odnośnie egzekwowanej od powoda w toku egzekucji należności), jednakże ust. 2 zawiera zamknięty katalog przypadków, w których takie przetworzenie danych jest możliwe. Niewątpliwie pozwany, kierując zajęcia wierzytelności z dnia 19 lipca 2011r., przetworzył dane osobowe powoda określone w art.6 ust.1 i szczególnie chronione, dotyczące powoda, będącego dłużnikiem w sprawie egzekucyjnej Km 1606/11, jednak wymieniony przepis art.27 ust.2 pkt.2 tej ustawy dopuszcza przetwarzanie takich danych, jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony. Przepisami takich ustaw, zezwalających pozwanemu na przetwarzanie danych osobowych powoda są : przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. 2006, Nr 167, poz. 1191 ze zm), oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz.296 ze zm.) Zgodnie z art.2 ust.1 cyt. ustawy o komornikach sądowych czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych wykonuje wyłącznie komornik, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w innych ustawach. Ust 3. pkt.1 przepisu tego artykułu stanowi, że komornikom powierza się w szczególności wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń. Komornik, poza zadaniami określonymi w ust. 3, ma prawo do doręczania zawiadomień sądowych, obwieszczeń, protestów i zażaleń oraz innych dokumentów za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty (ust.4 pkt.1) Stosownie do ust.5 art.2 tej ustawy organy administracji publicznej, urzędy skarbowe, organy rentowe, (…) jak również inne instytucje są obowiązane na pisemne żądanie komornika udzielić mu informacji niezbędnych do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz wykonania innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, w szczególności dotyczące stanu majątkowego dłużnika oraz umożliwiających identyfikację składników jego majątku. Art. 20 . ust.1 powołanej ustawy stanowi, że komornik jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, trwa także po odwołaniu komornika.(ust.2) Zgodnie z art. 761 § 1 kpc organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień oraz zasięgać od organów administracji publicznej i innych wymienionych w tym przepisie podmiotów i instytucji informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Art. 896 kpc określa sposób zajęcia wierzytelności. Zgodnie z tym przepisem do egzekucji z wierzytelności komornik przystępuje przez jej zajęcie. W celu zajęcia zawiadamia dłużnika, że nie wolno mu odbierać żadnego świadczenia ani rozporządzać zajętą wierzytelnością, wzywa dłużnika wierzytelności aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi lub do depozytu sądowego. Jednocześnie z zajęciem wierzytelności komornik wzywa jej dłużnika aby w ciągu tygodnia złożył oświadczenie czy i w jakiej wysokości przysługuję dłużnikowi zajęta wierzytelność, czy też odmawia zapłaty i z jakiej przyczyny, a także czy inne osoby roszczą sobie prawa do wierzytelności. Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego stanu faktycznego w ocenie Sądu, pozwany posiadając ogólną wiedzę o przysługującej powodowi wierzytelności był uprawniony do zajęcia wierzytelności stosownie do przepisu art.896 kpc i udostępnienia danych osobowych powoda, kierując zajęcia z dnia 19 lipca 2011 r. do poszczególnych komorników przy Sądzie Rejonowym Katowice - Zachód w Katowicach i K. - Wschód w K.. Działanie pozwanego było zgodne z prawem, pozwany nie naruszył ustawy o ochronie danych osobowych. Prowadził egzekucję w oparciu o tytuł wykonawczy, zgodnie z wnioskami wierzyciela, który stosownie do art. 797 1 k.p.c. zlecił mu poszukiwanie majątku dłużnika. Wskazanie danych dłużnika i wysokości przysługującej wierzycielowi, w sprawie Km 1606/11 – wierzytelności, było niezbędne w celu weryfikacji dłużnika oraz w celu skutecznego zajęcia wierzytelności. Jednocześnie pozwany, kierując --- STRONA 6 --- pisma z dnia 19 lipca 2011 r. do poszczególnych kancelarii komorniczych, zawierające dane osobowe powoda w sposób prawidłowy zabezpieczył jego dane, wskazując adresatów tych pism, którzy jednocześnie mieli obowiązek dochowania ich tajemnicy, stwarzając tym samym pełne gwarancje ich ochrony. Art. 24 § 1 kc wymaga spełnienia przesłanki bezprawności, by uzyskać ochronę dobra osobistego określonego w art.23 kc. Brak spełnienia tej przesłanki powoduje odmowę ochrony przewidzianej tym przepisem. Natomiast legalność przetwarzania danych osobowych powoda w toku egzekucji wynika z art.23 ust.1 pkt.2 i art. 27 ust. 2 pkt. 2 wyżej wymienionej ustawy o ochronie danych osobowych i powołanych przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Nadto, niezależnie od braku bezprawności działania pozwanego, w ocenie Sądu nie zostało naruszone prawo do prywatności powoda, w wyniku skierowania do w/w komorników zajęć wierzytelności z dnia 19 lipca 2011 roku. Dane osobowe powoda, w wyniku podjętej przez pozwanego czynności egzekucyjnej, dotarły bowiem do osób – komorników i pracowników kancelarii komorniczych, które są zobowiązane zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powzięli wiadomości, ze względu na wykonywane czynności. W związku z powyższym, na podstawie wyżej wskazanych przepisów, Sąd powództwo oddalił. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. W treści przepisu tego artykułu wyrażona została zasada słuszności w orzekaniu o kosztach, która umożliwia uwzględnienie przy rozstrzygnięciu o kosztach szczególnej sytuacji poza procesowej stron – z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Mając na uwadze ustaloną wyżej sytuację osobistą i majątkową powoda Sąd uznał, iż obciążenia go kosztami postępowania byłoby sprzeczne z zasadami słuszności, o których mowa w tym przepisie.