Wyrok IC 60/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2011 roku Sąd Okręgowy w Legn

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 60/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2011 roku Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Bury Protokolant: sekr. sąd. Natalia Orłowska po rozpoznaniu w dniu 04 października 2011 roku w Legnicy sprawy z powództwa S. K. przeciwko R. K. przy udziale interwenienta ubocznego (...) S.A. w S. zapłatę I. powództwo oddala; II. nie obciąża powoda kosztami postępowania należnymi pozwanemu i interwenientowi ubocznemu związanymi z oddalonym powództwem; III. nie uiszczone w sprawie dalsze koszty postępowania zalicza na rachunek Skarbu Państwa; Sygn. akt I C 60/11 UZASADNIENIE Powód S. K. w pozwie skierowanym przeciwko R. K. wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zadośćuczynienia za spowodowanie przez pozwanego śmierci żony powoda Z. K. w wysokości 100.000 zł oraz o zasądzenie na jego kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu swoich żądań powód podniósł, iż pozwany R. K. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Głogowie sygn. akt II K 390/09 za czyn polegający na tym, iż w dniu 01 maja 2007 r. na drodze krajowej nr (...) w rejonie miejscowości B. gm. J. kierują samochodem osobowym marki B. o nr rej. (...) rażąco naruszył szereg przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a w szczególności zasadę prędkości bezpiecznej poruszając się wspomnianym pojazdem z prędkością nie mniejszą niż 124,9 – 128,9 km/h, podczas gdy na tym odcinku drogi obowiązywała prędkość dopuszczalna w przedziale przejścia z prędkości dopuszczalnej 90 km/h do prędkości --- STRONA 2 --- dopuszczalnej 70 km/h, chcąc wyprzedzić poprzedzający przez niego pojazd samochodowy, zbyt „obszernie” zjechał w kierunku lewej połowy jezdni, a broniąc się przed konsekwencjami tego zachowania wjechał lewym przednim kołem na krawężnik okalający pas rozdzielający jezdnie drogi, w wyniku czego stracił kontrolę nad kierowanym przez siebie pojazdem i uderzył nim w prawidłowo jadący w tym samym kierunku samochód marki V. (...) 0 nr rej. (...) kierowany przez A. D., w wyniku czego pasażerka samochodu marki V. (...) Z. K. siedząca na tylnej kanapie tego samochodu została wyrzucona na zewnątrz tego pojazdu, w następstwie czego doznała obrażeń ciała w postaci mnogich obrażeń zewnętrznych o charakterze otarć naskórka i sińców, a także ran w obrębie kończyn dolnych oraz podbiegnięcia krwawego powłok miękkich czaszki, podbiegnięcia prawego mięśnia skroniowego, pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego, pourazowego krwotoku do komór mózgu, podbiegnięcia krwawego mięśni i tkanki podskórnej po prawej stronie szyi, złamania części chrzęstnych żebra drugiego i trzeciego w linii przymostkowej, z rozerwaniem mięśni w tej okolicy oraz „otwarciem” klatki piersiowej, stłuczenia miąższu prawego płuca, krwiaka prawej jamy opłucnowej, mnogich pęknięć miąższu prawego płata wątroby i stłuczenia torebki tłuszczowej i włóknistej nerki po stronie prawej, które to obrażenia skutkowały zgonem Z. K. – żony powoda. Okoliczności te, jako ustalone wyrokiem Sądu Rejonowego w Głogowie w sprawie karnej, zakończonej prawomocnym wyrokiem skazującym pozwanego za opisany wyżej czyn, zgodnie z art. 11 kpc wiążą Sąd w postępowaniu cywilnym. Nie zachodzi zatem potrzeba dowodzenia wszystkich powyższych okoliczności. Zgodnie z art. 446 § 1 kc jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. § 3 powyższego przepisu przewiduje, że Sąd może nadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej, zaś jego § 4 mówi, iż Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Niezależnie od powyższego art. 448 kc stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków pieniężnych do usunięcia skutków naruszenia. W świetle art. 23 i 24 kc dobra osobiste człowieka, to w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W razie dokonanego naruszenia uprawnionego może na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. W świetle wyroku Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010 r. sygn. akt IV CSK 307/09, publ. OSNC-ZD 2010/3/91...) spowodowanie śmierci osoby bliskiej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustawach (Dz. U. Nr 116, poz. 731)mogło stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. Sąd w powołanym orzeczeniu przede wszystkim potwierdził, że prawo życia rodzinnego stanowi dobro osobiste, podlegające ochronie kodeksu cywilnego. Taki wniosek płynie zarówno z powszechnie akceptowanej wartości społecznej tego prawa, jak i z ochrony, jaką więzi rodzinnej nadaje konstytucja i poszczególne ustawy (w szczególności kodeks rodzinny i opiekuńczy). W takiej sytuacji prawnej, zakładając racjonalizm legislacji ustawodawcy poszkodowanym przysługiwałyby obecnie trzy niezależne żądania: stosowne odszkodowanie (art. 446 § 3 kc), zadośćuczynienie za krzywdę (art. 446 § 4 kc), zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego (art. 448 kc w zw. z art. 23 kc i 24 kc). --- STRONA 3 --- Biorąc jednak pod uwagę zarówno istniejący w tej materii faktyczny jak i prawny, powód domaga się od pozwanego jednego świadczenia w wysokości 100.000 zł, które wyczerpuje jego roszczenie z tytułu wyrządzonej mu szkody jak i należnego zadośćuczynienia. Wysokość dochodzonego pozwem świadczenia jest odzwierciedleniem subiektywnego odczucia powoda, wywołanego dotkliwą stratą najbliższej mu osoby. Wycenienie bólu i cierpienia, jakie związane jest z doświadczeniem tej straty jest niezwykle trudne, bowiem wartość taką jaką jest utrata ukochanej osoby nie daje się w łatwy sposób przetransportować na walory pieniężne. Jak bowiem wycenić wartość utraconej bliskości najbliższej osoby, uczuć, którymi już nie zostanie powód obdarzony, wsparcia którego nie doświadczy, a nawet tego, że nie dane mu będzie zestarzeć się u boku najdroższego mu człowieka. Rozmiarowej straty dowodzić można jedynie przesłuchując powoda oraz świadków: A. D. (córki powoda), zamieszkałej przy ul. (...), (...)-(...) L., oraz sąsiada powoda A. R., zam. Przy (...), (...)-(...) L.. Na rozprawie w dniu 16.08.2011 r. pełnomocnik powoda sprecyzował, iż podstawą dochodzenia jego roszczeń jest art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc. Pozwany R. K. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. Dodatkowo wniósł o przypozwanie do procesu ubezpieczyciela pozwanego (...) S.A. (...)-(...) S., ul. (...). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany przyznał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 6 listopada 2010 r. został uznany winnym tego, że 01 maja 2007 r. spowodował wypadek w wyniku, którego śmierć poniosła żona powoda Z. K., tj. o czyn z art. 177 § 2 kk i za to została mu wymierzona kara 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat i zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres lat 3. Nadto na rzecz powoda orzeczona została nawiązka w kwocie 7.000 zł. Z powodu braków środków finansowych nawiązka ta egzekwowana jest przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Głogowie T. M.. W (...) z żoną pozwany posiada kredyt hipoteczny w kwocie 78.183 euro. Spłata tego kredyty wynosi około 1.700 zł miesięcznie. Pozwany pracuje w (...) w P. gdzie zarabia około 2.200 zł netto miesięcznie. Żona jego zatrudniona jest w Gimnazjum nr (...) w G. gdzie zarabia około 2.000 zł miesięcznie. Na utrzymaniu ma też jedno dziecko – 4 letnią córkę K.. Tak więc sytuacja finansowa pozwanego jest trudna. Ledwo starcza na utrzymanie. Pozwany posiada samochód osobowy V. (...) III, rocznik 1996, który również jest „zajęty” przez komornika. W czasie wypadku 01 maja 2007 r. pozwany jechał własnym samochodem B. (...) i ubezpieczony był w (...) S.A. Z nieoficjalnych informacji pozwanego wiadomo, iż powód od ubezpieczyciela otrzymał już pewne odszkodowanie. W jakiej wysokości tego nie wie. Pismem z dnia 18 lipca 2011 r. (...) S.A. w S. przystąpiło do udziału w sprawie po stronie pozwanej w charakterze interwenienta ubocznego, i wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz interwenienta ubocznego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Interwenient uboczny podniósł, iż szkoda poniesiona przez powoda w dniu 01 maja 2007 r. została w całości naprawiona. W dniu 16 października 2008 r. powód zawarł z interwenientem ubocznym ugodę na mocy której wypłacono mu 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia. W § 3 przedmiotowej ugody strony postanowiły, iż rozliczenie wynikające z ugody wyczerpuje wszelkie roszczenie główne i uboczne względem ubezpieczyciela jak i sprawcy szkody jakie powstały lub mogą powstać w przyszłości ze stosunku prawnego i zdarzenia z dnia 01 maja 2007 r. i z tego tytułu nie roszczą i nie będą rościć do siebie żadnych wzajemnych pretensji. Ugodzona kwota zadośćuczynienia została wypłacona w całości. --- STRONA 4 --- Interwenient uboczny podniósł dodatkowo, iż brak jest podstawy prawnej do wypłaty na rzecz powoda zadośćuczynienia za śmierć jego żony na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc. Odpowiedzialność interwenienta ubocznego wynika z zawartej umowy ubezpieczenia obowiązkowego posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej: „Ustawa”), z tytułu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych poszkodowanemu przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są odpowiedzialni za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodą, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Powyższy przepis Ustawy nie obejmuje jednak roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych osób trzecich, objętych dyspozycją art. 448 kc. Umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, na podstawie której odpowiada interwenient uboczny, nie obejmuje odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu naruszenia dóbr osobistych innych podmiotów przez sprawcę wypadku. Ubezpieczyciel odpowiada wyłącznie za szkody będące w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem, z którego szkoda wynikła. Nie ulega wątpliwości, że normalny związek przyczynowy istnieje w tym przypadku pomiędzy zachowaniem sprawcy wypadku a śmiercią osoby bezpośrednio poszkodowanej. Natomiast nie ma takiego związku pomiędzy naruszeniem dobra osobistego osoby dochodzącej odszkodowania a działaniem sprawcy wypadku. Naruszenie dobra osobistego osoby występującej z roszczeniem, jeżeli zaistniało, stanowi pośredni skutek zdarzenia i także z tego względu nie podlega rekompensacie w ramach zadośćuczynienia pieniężnego z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Ponadto wykładnia treści przepisów art. 446 kc oraz art. 448 kc pozwala stwierdzić, że roszczenia wynikające ze śmierci członka rodziny są wyczerpująco określone w art. 446 kc. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia roszczenia na podstawie art. 448 kc. Uzasadnia to również fakt, iż opieranie się na art. 448 kc prowadziłoby do przyznania odszkodowania z tej samej przyczyny. Jeżeli zaś chodzi o odpowiedzialność interwenienta ubocznego za szkodę na podstawie art. 446 § 4 kc to wskazać należy, że przepis ten wszedł w życie w dniu 3 sierpnia 2008 r., z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2008 r. Nr 116, poz. 731). Tymczasem śmierć żony nastąpiła w dniu 01.05.2007 r. a zatem przed okresem od którego zaczął obowiązywać w polskim kodeksie cywilnym znowelizowany art. 446 § 4 kc. Na podstawie zasady lex retro non agit koniecznym staje się uznanie, że znowelizowany art. 446 kc ma zastosowanie tylko do zdarzeń zaistniałych po dniu wejścia w życie omawianej nowelizacji. Nie istnieją także żadne przepisy nakazujące stosowanie nowej ustawy do przeszłych zdarzeń prawnych (tak SN w wyroku Izby Cywilnej z dnia 10 listopada 2010 r. II CSK 248/2010). Co więcej, w orzecznictwie i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że przepisy normujące zobowiązania, w tym przepisy dotyczące czynów niedozwolonych, poddane są działaniu ustawy nowej. W rozpoznanej sprawie nie ma wątpliwości odnośnie do tego, że zgłoszone w pozwie żądanie powód wywiódł z następstw zdarzenia zaistniałego pod rządem art. 446 kc w poprzednim brzmieniu. Ten właśnie przepis zatem ma zastosowanie do oceny tego żądania. Ponadto interwenient uboczny wskazał, że powodowi został przyznany zwrot kosztów pochówku w wysokości 8.838,50 zł. Z ostrożności procesowej interwenient uboczny podniósł, iż wypłacona powodowi kwota jest adekwatna do rozmiaru doznanej krzywdy, w judykaturze podkreśla się bowiem, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, nie może być więc symboliczne ani też nadmierne do doznanej krzywdy, a jego wysokość winna być utrzymana w --- STRONA 5 --- granicach odpowiadających aktualnym stosunkom gospodarczym i społecznym. Zadośćuczynienie, nie może być również źródłem wzbogacenia. Jednocześnie interwenient uboczny nie uznał za uzasadnione przyznanie zadośćuczynienia w wysokości przekraczającej przeciętną, albowiem powód nie udowodnił – wbrew spoczywającemu na nim ciężarowi dowodu w myśl art. 6 kc – aby były ku temu podstawy. Reakcja żałoby, zgodnie z utrwalonym już poglądem nauki, nie jest chorobą i stanowi naturalną reakcję na utratę bliskiej osoby. Z przedstawionych w pozwie dowodów nie wynika w żaden sposób, że powód nadal pozostaje w stanie żałoby czy leczy się. W piśmie procesowym w dniu 30 sierpnia 2011 roku pozwany dodatkowo podniósł, że orzecznictwo sądowe co do dopuszczalności i możliwości dochodzonego zadośćuczynienia z tytułu art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc odnośnie zdarzeń i śmiertelnego skutku powstałych przed dniem 3 sierpnia 2008 roku jest różne. Początkowo orzecznictwo sądowe, zarówno Sądu Najwyższego jak i sądów apelacyjnych nie dopuszczało takiej możliwości. I tak m.in. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 15 lipca 2010 roku w sprawie I ACa 437/10 orzekł, że: „Sprawca czynu niedozwolonego zaistniałego przed dniem 3 sierpnia 2008 roku” (wprowadzeniem do kodeksu cywilnego art. 446 § 4), w wyniku którego doszło do śmierci poszkodowanego, nie jest biernie legitymowany w zakresie roszczeń wynikających z naruszenia dobra osobistego najbliższych członków rodziny zmarłego. Nie ponosi więc odpowiedzialności na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 448 kc za szkody niemajątkowe powstałe na skutek naruszenia dobra osobistego tych osób w postaci życia rodzinnego „Publ. Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Łodzi rok 2010, nr 3, poz.23, str.3 i LEGALIS do art.23”. Jako uzasadnienie takiego stanowiska Sąd Apelacyjny podał m.in. że art. 446 § 4 kc wszedł w życie z dniem 3 sierpnia 2008 roku i jest nowością normatywną wynikającą z ustawy z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz.731). ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych, a zgodnie z regułą intertemporalną zawartą w art.3 kc, która stanowi, że ustawa nie ma mocy wstecznej (lex retro non agit). Art. 446 § 4 kc nie regulował sytuacji prawnych ukształtowanych prze jego wejściem w życie. Jednakże ostatnio Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów podjął uchwały: jedną z dnia 22 października 2010 r., sygn. III CZP 76/10 i drugą z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 31/11, bez omówienia zasady lex retro non agit , dopuszczające możliwość przyznania najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 w zw. z art. 24 § 1 kc także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 roku wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Pozwany w całej rozciągłości podtrzymał twierdzenie zawarte w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew odnośnie oddalenie wobec pozwanego powództwa. Mianowicie: • skutki wypadku, w tym również zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę objęte są ubezpieczeniem interwenienta ubocznego; • sytuacja finansowa pozwanego jest tak trudna, że nie ma on finansowych możliwości do dodatkowego płacenia powodowi. Żona pozwanego pracuje jako księgowa w Gimnazjum nr (...) w G. gdzie zarabia 1.500 zł netto. Jak wcześniej zaznaczono z wynagrodzenia za pracę pozwanego prowadzona jest egzekucja komornicza z wniosku powoda (wierzyciela) o wyegzekwowanie sumy 7.000 zł. --- STRONA 6 --- Pozwany wraz z żoną mają do spłacenia kredyt mieszkaniowy 77.793 euro. W zależności od kursu euro miesięczna spłata wynosi około 1.500 zł. W piśmie procesowym z dnia 8 września 2011 roku powód podtrzymał żądania pozwu w całości, wskazał że otrzymał od (...) Towarzystwo (...) odszkodowanie w wysokości 8.838,50 zł oraz odszkodowanie tytułem zawartej ugody dotyczącej likwidacji szkody komunikacyjnej w kwocie 20.000,00 zł. Charakter tych świadczeń nie budzi wątpliwości. Wynika to wprost z zapisu § 2 ugody dotyczącej szkody nr ZG20/1927/07 oraz z treści polecenia wypłaty odszkodowania, gdzie wskazano jako rodzaj polecenia: odszkodowanie. Teza, że świadczenie te są zadośćuczynieniem jest niczym nieuzasadniona. W piśmie z dnia 03 października 2011 roku interwenient uboczny zaprezentował stanowisko, że sprawca czynu niedozwolonego zaistniałego przed dniem 3 sierpnia 2008 roku (wprowadzeniem do kodeksu cywilnego art. 446 § 4), w wyniku którego doszło do śmierci poszkodowanej, nie jest biernie legitymowany w zakresie roszczeń wynikających z naruszenia dobra osobistego najbliższych członków rodziny zmarłego. Nie ponosi, więc odpowiedzialność na podstawie art. 24 § 1 w zw. z 448 kc za szkody niemajątkowe powstałe na skutek naruszenie dobra osobistego tych osób w postaci życia rodzinnego. Analizując stan prawny obecny oraz obowiązujący w 2007 r. w zakresie ochrony dóbr osobistych oraz możliwość przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia w razie śmierci bliskiej osoby, w tym szczególności art. 23 i art. 24 oraz art. 446 i art. 448 kc., należy stwierdzić, że środki ochrony, co do zasady przysługują według prawa polskiego, wyłącznie osobom bezpośrednio poszkodowanym, czyli tym, przeciwko którym skierowane było działanie sprawcze, zaś osobom pośrednio poszkodowanym przysługują roszczenia jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie, o czym świadczy brzmienie art. 446 kc. Potwierdzeniem, że na gruncie art. 23 i art. 24 oraz art. 448 kc nie przysługiwały osobom najbliższym zmarłego środki ochrony, w tym prawo do zadośćuczynienia, jest stanowisko ustawodawcy zaprezentowane w toku uchwalania ustawy z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz.731), na mocy której dodano do art. 446 kc § 4 (uzasadnienie projektu ustawy Sejm VI kadencji, druk sejmowy nr 81). Do dnia 3 sierpnia 2008 roku, to jest do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, art. 446 § 3 kc przewidywał środek ochrony dla najbliższych członków rodziny zmarłego, przyznając im możliwość żądania stosownego odszkodowania, jeżeli wskutek śmierci bliskiej osoby nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Dodanie § 4 do art. 446 kc miało na celu wprowadzenie do kodeksu cywilnego instytucji zadośćuczynienia w związku ze śmiercią osoby najbliższej. Obecnie żądanie zadośćuczynienia jest dodatkowym roszczeniem obok odszkodowania przysługującym najbliższym członkom rodziny zmarłego. W art. 24 § 1 zd. 1 kc użyto sformułowania „ten czyje dobro zostało zagrożone cudzym działaniem”, co oznacza, że działanie określonej osoby musi być elementem stwarzającym zagrożenie, czy naruszenie dobra osobistego (zd. 2 § 1 art. 24 kc). Musi stanowić działanie w stosunku do osoby, której na skutek tego zachowania dobro zostaje naruszone, czy zagrożone. Działanie sprawcy czynu bezprawnego, które było przyczyną powstania określonego skutku w postaci śmierci członka rodziny tej cechy nie posiada. Zachowanie osoby dokonującej czynu niedozwolonego jest nierozerwalnie związane z osobą bezpośrednio poszkodowaną tym czynem. Na skutek czynu tej osoby dochodzi do określonych skutków na osobie zdrowiu, czy życiu poszkodowanego. Naruszenie dobra osobistego nie jest, więc wyniku śmierci poszkodowanego czynem niedozwolonym nie dochodzi więc wprost do naruszenia dobra osobistego jego najbliższej rodziny. Wprawdzie dla istoty zagadnienia prawnego nie ma to decydującego znaczenia, ale pomiędzy zachowaniem sprawcy, a śmiercią osoby poszkodowanej może też występować odstępstwo czasowe, które pośredniość powstałego skutku czyni jeszcze bardziej widocznym. --- STRONA 7 --- Zaakcentować trzeba również zakres działania ustawy z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz.731). ustawa ta wprowadziła do kodeksu cywilnego art. 446 § 4 kc. Nie zawiera ona przepisów przejściowych. Zgodnie z dyrektywą intertemporalną zawartą wart. 3 kc, która stanowi, że ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej brzmienia lub celu (zasada lex retro non agit) art.446 § 4 kc nie regulował sytuacji prawnych (praw i obowiązków), ukształtowanych przed jego wejściem w życie. Art. 446 § 4 kc wszedł w życie z dniem 3 sierpnia 2008 roku i jest nowością normatywną, która począwszy od daty jego obowiązywania daje sądom możliwość przyznania najbliższym członkom rodziny zmarłego zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, które jest rodzajowo i normatywnie odmiennym świadczeniem niż renta i stosowne odszkodowanie. Wprowadzenie nowego § 4 do art. 446 kc oznaczało powrót do regulacji zawartej wart. 166 kz., który w razie śmierci poszkodowanego wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia uprawniał Sąd do przyznania stosownej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez nich krzywdę moralną. Legislacyjne wprowadzenie („reaktywowanie”) tego uprawnienia w art. 446 § 4 kc stanowiło normatywną odpowiedź na postulaty pod adresem ustawodawcy kierowane przez doktrynę oraz orzecznictwo, które wcześniej nie znajdowało podstawy prawnej do zasądzenie stosownego odszkodowania za krzywdę moralną, jeżeli nie łączyła się ona z pogorszeniem materialnej sytuacji życiowej, stanowiącej konieczną przesłankę do przyznania stosownego odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 kc (tak też SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2009 r., I PK 97/09, niepubl. oraz stwierdzenie zawarte w notatce Z.. S. do wyroku z dnia 14 stycznia 2010 L. IV CSK 319/09, Palestra nr 1-2 z 2010 L – „Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego – Izba Cywilna”, str.264). Sprawca czynu niedozwolonego zaistniałego przed dniem 3 sierpnia 2008 L (wprowadzeniem do kodeksu cywilnego art. 446 § 4 kc), w wyniku, którego doszło do śmierci poszkodowanego nie posiada legitymacji biernej w zakresie roszczeń wynikających z naruszenia dobra osobistego najbliższych członków rodziny zmarłego. Nie może on więc odpowiadać na podstawie art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc za szkody niemajątkowe powstałe na skutek naruszenia dobra osobistego tych osób w postaci życia rodzinnego – tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 lipca 2010 r. I ACa 437/10. W zakresie wysokości roszczenie dochodzonego przez powoda należy wskazać, że roszczenie to nie stanowi kwoty odpowiedniej w rozumieniu art. 448 kc. Powód w pozwie w uzasadnieniu wysokości dochodzonego roszczenie wskazują na kryterium bólu oraz cierpień jakich doznał wskutek śmierci żony. W ocenie interwenienta ubocznego, także mierzenie skali cierpienia osoby, która nie doznała uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia, pozostaje poza możliwościami dowodowymi sądu oraz stron niniejszego postępowania. Aktualny stan wiedzy nie pozwala na udowodnienie rozmiaru uczuć i przywiązania czy też ich braku. Przede wszystkim zaś trudno zakładać, aby ustawodawca „premiował” osoby o słabszej konstrukcji psychicznej, regulujące intensywniej na sytuację traumatyczną, a gorzej traktował roszczenie osób o osobowości zamkniętej, kumulującej w sobie wewnętrzne emocje. Kryterium bólu jest, więc nieprzydatne w praktyce sądowej i wydaje się słuszne, że kodeks cywilny nie odwołuje się do niego, zakładając, że utrata osoby najbliższej zawsze wywołuje ból. Odczuwanie bólu nie wymaga też dowodu (P. H. „Zadośćuczynienie za śmierć tylko dla członków najbliższej rodziny”, (...) z 9 lipca 2009 r.). W orzecznictwie sądowym i doktrynie zostały wypracowane kryteria ustalania zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 kc). Sąd orzekając w przedmiocie takiego żądania musi wziąć pod uwagę kompensacyjny charakter zadośćuczynienia i rodzaj naruszonego dobra – ciężar gatunkowy poszczególnych dóbr osobistych nie jest bowiem jednakowy i nie wszystkie dobra osobiste zasługują na jednakowy poziom ochrony za pomocą środków o charakterze majątkowym. Ponadto, Sąd musi zbadać nasilenie złej woli sprawcy oraz celowość zastosowania tego środka. Przekłada się to zarówno na możliwość zasądzenia zadośćuczynienia w konkretnej sprawie, jak i na jego wysokość. --- STRONA 8 --- Jednocześnie interwenient uboczny wskazał, iż treść ugody z dnia 16 października 2008 r. jednoznacznie wskazuje, że ugodę zawarto w celu zaspokojenia wszelkich roszczeń powoda powstałych w związku z wypadkiem z dnia 01 maja 2007 r. Obok pojęcia odszkodowanie pojawia się słowo roszczenie. Nadto § 3 ugody wskazuje, że przedmiotowa ugoda wyczerpuje wszelkie roszczenia główne i uboczne względem strony pozwanej jakie powstały lub mogą powstać ze stosunku prawnego i zdarzenia z dnia 01 maja 2007 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany R. K. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Głogowie sygn. akt II K 390/09 za czyn polegający na tym, iż w dniu 01 maja 2007 r. na drodze krajowej nr (...) w rejonie miejscowości B. gm. J. kierują samochodem osobowym marki B. o nr rej. (...) rażąco naruszył szereg przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a w szczególności zasadę prędkości bezpiecznej poruszając się wspomnianym pojazdem z prędkością nie mniejszą niż 124,9 – 128,9 km/h, podczas gdy na tym odcinku drogi obowiązywała prędkość dopuszczalna w przedziale przejścia z prędkości dopuszczalnej 90 km/h do prędkości dopuszczalnej 70 km/h, chcąc wyprzedzić poprzedzający przez niego pojazd samochodowy, zbyt „obszernie” zjechał w kierunku lewej połowy jezdni, a broniąc się przed konsekwencjami tego zachowania wjechał lewym przednim kołem na krawężnik okalający pas rozdzielający jezdnie drogi, w wyniku czego stracił kontrolę nad kierowanym przez siebie pojazdem i uderzył nim w prawidłowo jadący w tym samym kierunku samochód marki V. (...) 0 nr rej. (...) kierowany przez A. D., w wyniku czego pasażerka samochodu marki V. (...) Z. K. siedząca na tylnej kanapie tego samochodu została wyrzucona na zewnątrz tego pojazdu, w następstwie czego doznała obrażeń ciała w postaci mnogich obrażeń zewnętrznych o charakterze otarć naskórka i sińców, a także ran w obrębie kończyn dolnych oraz podbiegnięcia krwawego powłok miękkich czaszki, podbiegnięcia prawego mięśnia skroniowego, pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego, pourazowego krwotoku do komór mózgu, podbiegnięcia krwawego mięśni i tkanki podskórnej po prawej stronie szyi, złamania części chrzęstnych żebra drugiego i trzeciego w linii przymostkowej, z rozerwaniem mięśni w tej okolicy oraz „otwarciem” klatki piersiowej, stłuczenia miąższu prawego płuca, krwiaka prawej jamy opłucnowej, mnogich pęknięć miąższu prawego płata wątroby i stłuczenia torebki tłuszczowej i włóknistej nerki po stronie prawej, które to obrażenia skutkowały zgonem Z. K. – żony powoda. Bezpośrednią przyczyną śmierci Z. K. stały się obrażenia mózgowia pod postacią pourazowego krwotoku podpajączynówkowego oraz krwotoku do komór mózgu. Dowód: - wyrok Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 9 listopada 2010 r., k. 380 akt II K 390/2009, - opinia biegłego sądowego J. K., akta II K 390/2009, k. 35-43 odwrót. Prokurator Rejonowy w Głogowie oskarżył M. K. o to, że: w dniu 01 maja 2007 r. na drodze krajowej nr (...) w rejonie miejscowości B. gm. J. kierują samochodem osobowym marki B. nr rej. (...) rażąco naruszyła szereg przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a w szczególności zasadę prędkości bezpiecznej poruszając się wspomnianym pojazdem z prędkością nie mniejszą niż 120 – 132 km/h, podczas gdy na tym odcinku drogi obowiązywała prędkość dopuszczalna w przedziale przejścia z prędkości dopuszczalnej 90 km/h do prędkości dopuszczalnej 70 km/h, chcąc wyprzedzić poprzedzające kierowany przez nią pojazd samochodowy, zbyt „obszernie” zjechała w kierunku lewej połowy jezdni, a broniąc się przed konsekwencjami tego zachowania wjechała lewym przednim kołem na krawężnik okalający pas rozdzielający jezdnie drogi, w wyniku czego straciła kontrolę nad kierowanym przez siebie pojazdem i uderzyła w prawidłowo jadący w tym samym kierunku samochód marki V. (...) 0 nr rej. (...) kierowany przez A. D., w wyniku czego pasażerka samochodu marki V. (...) Z. K. siedząca na tylnej kanapie tego samochodu została wyrzucona na zewnątrz tego pojazdu, w wyniku czego doznała obrażeń ciała w postaci mnogich obrażeń zewnętrznych o charakterze otarć naskórka i sińców, a także ran w obrębie kończyn dolnych oraz podbiegnięcia krwawego powłok miękkich czaszki, podbiegnięcia prawego mięśnia skroniowego, pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego, --- STRONA 9 --- pourazowego krwotoku do komór mózgu, podbiegnięcia krwawego mięśni i tkanki podskórnej po prawej stronie szyi, złamania części chrzęstnych żebra drugiego i trzeciego w linii przymostkowej, z rozerwaniem mięśni w tej okolicy oraz „otwarciem” klatki piersiowej. Stłuczenia miąższu prawego płuca, krwiaka prawej jamy opłucnowej, mnogich pęknięć miąższu prawego płata wątroby i stłuczenia torebki tłuszczowej i włóknistej nerki po stronie prawej, które to obrażenia skutkowały zgonem Z. K., zaś druga pasażerka samochodu V. (...) małoletnia Z. D. doznała obrażeń ciała w postaci wstrząśnienia mózgu, złamania kości ciemieniowej lewej oraz stłuczenia głowy z krwiakiem w okolicy ciemieniowej, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jej ciała na okres powyżej dni siedmiu, czym działała na szkodę Z. K. – zmarłej reprezentowanej przez męża S. K. oraz małoletniej Z. D., reprezentowanej przez matkę A. D.. Sąd Rejonowy w Głogowie prawomocnym wyrokiem z dnia 2 września 2008 roku w sprawie o sygn. akt II K 787/07 uniewinnił M. K. od popełnienia zarzucanego jej czynu. Powód S. K. występował w charakterze oskarżyciela posiłkowego zarówno w sprawie prowadzonej przeciwko M. K. (sygn. akt II K 787/07) jak również przeciwko R. K. (sygn. akt II K 390/2009). W sprawie o sygn. akt II K 787/07 rozprawy przed Sądem Rejonowym odbyły się w dniach 05.03.2008 r., 14.03.2008 r., 22.04.2008 r., 16.05.2008 r., 13.06.2008 r., 26.08.2008 r., 02.09.2008 r. oraz rozprawa apelacyjna przed Sądem Okręgowym w Legnicy w dniu 20.11.2008 roku. Tylko w rozprawie w dniu 02.09.2008 r., na której to rozprawie zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Głogowie powód S. K. nie brał udziału. W sprawie II K 390/2009 rozprawy przed Sądem Rejonowym w Głogowie odbyły się w dniu 18.02.2010 r., 30.03.2010 r., 13.05.2010 r., 13.07.2010 r., 05.10.2010 r., 09.11.2010 r. Tylko w rozprawie 13.07.2010 roku powód nie brał udziału. Dowód: - protokoły rozpraw w aktach II K 390/2009 Pismem z dnia 24 lipca 2007 roku powód wystąpił do (...) S.A. w S. o wypłatę odszkodowania w związku ze znacznym pogorszeniem się sytuacji życiowej po śmierci żony w wysokości 20.000 zł. Podnosił, iż pogorszenie się sytuacji życiowej, o której mowa w art. 446 § 3 kc obejmuje nie tylko szkody majątkowe, ale również niemajątkowe. Śmierć żony spowodowała u powoda osamotnienie, trudności życia codziennego, brak umiejętności zaakceptowania śmierci osoby bliskiej. Dodatkowo w piśmie z dnia 4 lipca 2008 roku powód podniósł, iż obecnie musi sobie sam zapewnić posiłki, prać, sprzątać, odczuwa pustkę, ogromny ból i cierpienie psychiczne oraz poczucie utraty swoistego bezpieczeństwa we wspólnym życiu. W osobistym piśmie kierowanym do M. R. powód podnosił, iż w dzień spotyka się powód z sąsiadami, kolegami, odczuwa pustkę wieczorami i nocą, po stracie żony został sam. W dniu 16.10.2008 roku powód zawarł z (...) S.A. ugodę, w której strony czyniąc sobie wzajemne ustępstwa w zakresie zasadności i wysokości odszkodowania (roszczenia) ustaliły, że ubezpieczyciel przyzna powodowi łączną kwotę 20.000 zł tytułem wszelkich roszczeń wynikających z roszczenia dotyczącego znacznego pogorszenia sytuacji życiowej (art. 446 § 3 kc) i śmierci żony powoda Z. K. w wyniku wypadku komunikacyjnego z dnia 1.05.2007 roku. W § 3 ugody strony postanowiły, iż rozliczenie wynikające z ugody wyczerpuje wszelkie roszczenia główne i uboczne względem ubezpieczyciela jak i sprawcy szkody jakie powstały lub mogą powstać w przyszłości ze stosunku pozwanego i wypadku z dnia 1.05.2007 r. i z tego tytułu nie roszczą i nie będą rościć do siebie żadnych wzajemnych pretensji. W dniu 22.10.2008 r. (...) S.A. w S. wypłaciło powodowi kwotę 20.000 zł a w dniu 25.10.2008 r. kwotę 8838,50 zł tytułem zwrotu kosztów pochówku. Dowód : -akta szkody nr (...), k.109-177, --- STRONA 10 --- -ugoda z dnia 16.10.2008 r., -polecenie wypłaty na kwotę 20.000 zł i 8.838,50 zł. Powód wraz z żoną spotykał się nieraz na kawie lub na rożnie z sąsiadem A. R.. Jeździł z żoną na działkę, na wczasy. Żona powoda była kobietą uczynną. W dniu wypadku powód czekał na powrót żony z B., gdzie Z. K. pojechała wraz z córka i wnuczką, w domu. W godzinach wieczornych dowiedział się o śmierci żony, był roztrzęsiony, nie można było z nim nawiązać kontaktu. Powoda wspierała jego rodzina, powód zerwał kontakty z otoczeniem, przestał być kościelnym, nadal spotyka się z A. R., ale spotkania te mają inny charakter, z powodem czasami trudno jest porozmawiać. Dowód: -przesłuchanie świadka A. R., k.78 verte akt. Pozwany R. K. ma 33 lata, wraz z żoną i 4 letnią córką wyprowadził się w sierpniu br. do domu wybudowanego w W.. Na budowę domu zaciągnął kredyt w wysokości 77.793 Euro, spłaca ratę kredytu w wysokości ok. 1.500 zł miesięcznie. Pozwany zatrudniony jest w (...) Sp. z o.o. w P. na stanowisku magazyniera z wynagrodzeniem średnim 2.202,24 zł. Żona pozwanego zatrudniona była w Gimnazjum w charakterze księgowej z wynagrodzeniem 1.500 zł. Wyrokiem z dnia 9.11.2010 r. Sąd Rejonowy w Głogowie orzekł od pozwanego nawiązki na rzecz S. K. w wysokości 7.000 zł, na rzecz Z. D. w wysokości 3.000 zł. Pozwany płacił powodowi orzeczoną nawiązkę w ratach, spłacił 2 raty po 300 zł. Powód odesłał 3 ratę i skierował egzekucję nawiązki do Komornika sądowego. Dom pozwanego nie jest jeszcze wykończony, nie ma elewacji, balustrad na balkonach, teren wokół domu nie jest wykończony. Pozwany przeprosił powoda przed rozprawą karną. Na rozprawach karnych powód nie okazywał żadnych emocji. Dowód: -przesłuchanie pozwanego, -harmonogram spłaty kredytu, k.89 akt, -zaświadczenie o zarobkach, k.87 akt, -zajęcie wynagrodzenia pozwanego, k.44 akt. Sąd zważył co następuje : Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 448 kc w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (...). Na podstawie art. 448 kc kompensowana jest krzywda, a więc szkoda niemajątkowa, polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach pokrzywdzonego bezpośrednio związanych ze stanem zdrowia, a także z jego dalszymi następstwami w postaci odczuwanego dyskomfortu w wyglądzie, mobilności, poczuciu osamotnienia, nieprzydatności społecznej bądź nawet wykluczenia. W odróżnieniu od obowiązku naprawienia szkody majątkowej kompensacja krzywdy ma charakter fakultatywny. Z uwagi na niemajątkowy charakter krzywdy nie jest możliwe jej określenie w pieniądzu, jednak z reguły wysokość --- STRONA 11 --- zadośćuczynienia powinna odpowiadać wielkości ustalonej krzywdy, ponieważ w przybliżeniu świadczenie stanowić ma ekwiwalent utraconych dóbr. Ustalenie krzywdy ma podstawowe znaczenie dla określenia odpowiedniej sumy, która miałaby stanowić jej pieniężną kompensatę. Okoliczności indywidualne związane z pokrzywdzonym takie jak sytuacja rodzinna, wiek pokrzywdzonego powinny zostać uwzględnione przy zastosowaniu zobiektywizowanych kryteriów oceny. Za takim stanowiskiem przemawia subiektywny charakter krzywdy. W judykaturze i literaturze przeważa pogląd, iż dla wysokości zadośćuczynienia winna być brana pod uwagę również sytuacja majątkowa zobowiązanego (tak. SN w wyroku z dnia 16.04.2002 r. VCKN 1010/00, OSN2003 rok, poz. 56, A. Cisek, E. Gniewek Komentarz 2008 art. 445, M.Pazdan Systemu prawa prywatnego t.15.1168; M. Safjan, K. Pietrzykowski, Komentarz t. I, 2005, art. 445). Świadczenie w postaci zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną ma charakter jednorazowy. Prawo do życia rodzinnego, więź rodzinna, w prawidłowo funkcjonującej rodzinie, stanowi dobro osobiste. W myśl uchwały SN z dnia 13 lipca 2011 roku VI CZP 32/11 Sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc, także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Zarówno krzywdę jak i jej rozmiar winien wykazać powód zgodnie z regułami przewidzianymi w art. 6 kpc. Powód winien zatem wykazać rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej w związku ze śmiercią żony bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Sąd jest zobowiązany ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego aby mógł ustalić odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Wskazać należy, iż powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w pozwie wskazywał, iż wysokość dochodzonego przez niego świadczenia jest odzwierciedleniem subiektywnych odczuć powoda wywołanych dotkliwą stratą najbliższej osoby, utratą uczucia wsparcia, braku możliwości się u boku najdroższego mu człowieka i podnosił, iż rozmiar tej straty dowodzić można jedynie przesłuchując powoda oraz świadków. Z zeznań świadka A. R., jedynego dowodu, który powód zaoferował na wskazanie rozmiaru krzywdy, wynika, że powód w momencie dowiedzenia się o śmierci żony był roztrzęsiony, nie można było z nim nawiązać kontaktu. Świadek wskazał, iż wcześniej spotykał się z powodem i jego żoną nieraz na kawie, na rożnie, obecnie spotyka się tylko z powodem, z otoczeniem zerwał kontakty i przestał być kościelnym. Post – traumatic stress disorder (PTSI) jest naukowo udowodnioną normalną reakcją na tragiczną śmierć osoby bliskiej. Powód, a taki na nim spoczywał obowiązek, nie wykazał okoliczności, które Sąd powinien był uwzględnić przy ustalaniu szkody niemajątkowej jaka jest śmierć osoby najbliższej. Powód domagając się ochrony życia rodzinnego, więzi rodzinnych winien wskazać, że jego rodzina była prawidłowo funkcjonująca, winien wskazać jaką rolę w rodzinie pełniła osoba zmarłej, do jakich zaburzeń doszło w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, w jakim stopniu pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są zaakceptować obecny stan rzeczy, czy powód korzystał z pomocy fachowej w czasie radzenia sobie w trudnej sytuacji, czy podjął proces leczenia doznanej traumy mający na celu pomoc w odbudowie struktury rodziny i przywrócenie znaczenia każdego z członków rodziny, w jaki sposób doznał dramatyzmu związanego ze śmiercią żony, jakie były jego odczucia, poczucie osamotnienia, czy też pustki a jakie cierpienia moralne i wstrząs psychiczny. Żądnych z tych okoliczności powód nie wykazał zatem brak jest możliwości ustalenia rozmiaru krzywdy powoda. Trudno jest wycenić ból, rozpacz i cierpienie, nie można ustalić miernika bólu i cierpienia dlatego każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie i odrębnie przy uwzględnieniu wszystkich istotnych elementów dla danej sprawy. --- STRONA 12 --- Z zaoferowanego przez pełnomocnika powoda dowodu z akt sprawy karnej prowadzonej p-ko sprawcy szkody wynika jedynie jaki był wiek żony powoda i w jakich okolicznościach doszło do wypadku. Argumenty pełnom. powoda, że powód rezygnuje z dowodu z jego przesłuchania albowiem powód nie sprosta aby przyjść na rozprawę nie są przekonujące. Postępowanie było prowadzone w pierwszej kolejności p-ko żonie pozwanego a po prawomocnym wyroku uniewinniającym p-ko pozwanemu. Łącznie odbyło się 15 rozpraw i tylko w dwóch rozprawach powód nie brał udziału. Zatem niezrozumiałe jest dlaczego powód odmówił stawiennictwa przed tutejszym Sądem. Z akt sprawy wynika, że powód w lipcu 2007 roku wystąpił do (...) S.A. w S. o wypłatę odszkodowania w kwocie 20.000 zł w związku z pojawieniem się sytuacji życiowej w związku ze śmiercią żony. Główny nacisk, przy formułowaniu żądań , powód położył na niematerialną szkodę w związku z utratą w wyniku wypadku żony. Powoływał się na osamotnienie, trudności życia codziennego, samodzielnego radzenia, brak umiejętności zaakceptowania śmierci osoby najbliższej, odczuwaną pustkę, ogromny ból i cierpienie psychiczne, poczucie utraty swoistego bezpieczeństwa we wspólnym życiu. Strony zawarły ugodę na mocy której ubezpieczyciel przyznał powodowi łączną kwotę 20.000 zł tytułem WSZELKICH roszczeń wynikających z roszczenia dotyczącego znacznego pogorszenia sytuacji życiowej (art. 446 § 3 kc) i ŚMIERCI ŻONY POWODA w wyniku wypadku komunikacyjnego z dnia 1.05.2007 roku. W § ugody strony postanowiły, iż rozliczenie wynikające z ugody wyczerpuje wszelkie roszczenia główne i uboczne względem ubezpieczyciela jak i SPRAWCY SZKODY jakie powstały lub mogą powstać w przyszłości ze stosunku prawnego i wypadku z dnia 1.05.2007 r. i z tego tytułu nie roszczą i NIE BĘDĄ ROŚCIĆ do siebie żadnych wzajemnych pretensji. Podnieść należy, iż kwota 20.000 zł obejmowała nie tylko roszczenie z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej (znaczne pogorszenie sytuacji życiowej obejmuje nie tylko niekorzystne zmiany bezpośrednio w sytuacji materialnej najbliższych członków rodziny zmarłego, jak również zmiany w sferze dóbr niematerialnych takich jak negatywne emocje związane ze śmiercią najbliższej osoby, które wywołały chorobę, osłabienie aktywności życiowej i motywacji do przezwyciężania trudności dnia codziennego) ale również roszczenie związane ze śmiercią żony. Użycie przez strony ugody spójnika „i” wskazującego na koniunkcję, pozwala Sądowi na stwierdzenie, że ugoda zawarta z interwenientem ubocznym obejmowała również roszczenie z tytułu zadośćuczynienia, które strony nazwały roszczeniami z tytułu śmierci żony powoda. Powód bowiem w pismach kierowanych do ubezpieczyciela domagając się kwoty 20.000 zł szczególny nacisk kładł przede wszystkim na odczuwaną pustkę po śmierci żony, ból, cierpienie psychiczne, poczucie utraty bezpieczeństwa we wspólnym życiu. Ponieważ ugoda, którą powód zawarł z ubezpieczycielem obejmowała roszczenia powoda w związku ze śmiercią żony nie tylko wobec ubezpieczyciela ale także wobec sprawcy szkody, a w postępowaniu o zadośćuczynienie powód nie wykazał, ażeby rozmiar krzywdy był większy aniżeli obejmowała to ugoda bowiem w pozwie powód podnosił te wszystkie okoliczności które wskazywał w pismach kierowanych do ubezpieczyciela: ból, cierpienie, brak możliwości zestarzenia się u boku najdroższego powodowi człowieka, Sąd powództwo oddalił. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc.