Postanowienie IC 593/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 593/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: SSO Wacława Walencka Protokolant: St. sekr. sądowy Joanna Stec po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 roku w Katowicach sprawy z powództwa M. D. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 70 000 zł (siedemdziesiąt tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 11 maja 2012 roku; 2. w pozostałej części powództwo oddala; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 446,80 zł (jeden tysiąc czterysta czterdzieści sześć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) kwotę 3 668 zł (trzy tysiące sześćset sześćdziesiąt osiem złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, od obowiązku uiszczenia których powód był zwolniony. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 593/12 UZASADNIENIE Powód M. D. wniósł pozew o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kwoty 100 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 maja 2012 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości stawki minimalnej lub według ewentualnie załączonego spisu kosztów. Na uzasadnienie podał, że w dniu 19 lipca 2007 r. na skutek obrażeń doznanych po potrąceniu przez samochód osobowy w dniu 15 lipca 2007 r., zmarła jego żona A. D.. Pojazd sprawcy wypadku w dniu zdarzenia był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanej. Kierujący został skazany prawomocnym wyrokiem karnym za ten czyn. Powód zgłosił swe żądania do pozwanej, lecz ta odmówiła wypłaty zadośćuczynienia. Podniósł, iż więź wiążąca go z zoną była bardzo silna. Wspólnie spędzony z nią czas był dla niego bardzo szczęśliwy. Po śmierci żony cierpiał na załamanie nerwowe i depresję. Nie mógł normalnie funkcjonować, przez to został skreślony z listy studentów oraz zwolniony z pracy. Pozwana (...) Spółka Akcyjna w W. (poprzednia nazwa (...) Spółka Akcyjna) w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwana nie zakwestionowała podstaw swojej odpowiedzialności względem powoda. Przyznała okoliczności zdarzenia z dnia 15 lipca 2007 r. Podniosła jednak, że żona powoda A. D. przyczyniła się w 50% do wypadku. Niezależnie od subiektywnej krzywdy powoda wywołanej śmiercią żony odpowiednie zadośćuczynienie powinno zostać ustalone na podstawie kryteriów powszechnie uznawanych w orzecznictwie, a ewentualne odsetki należą się dopiero od chwili wyrokowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Bezspornym pomiędzy stronami był fakt, iż w dniu 15 lipca 2007 r. A. D., będąca pierwszą żoną powoda, została potrącona przez kierowany przez M. K. samochód osobowy marki F. (...) oraz że w wyniku doznanych na skutek tego zdarzenia obrażeń A. D. zmarła w dniu 19 lipca 2007 r. Poza sporem znajdowała się także okoliczność, iż sprawca wypadku M. K. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 par. 2 k.k. w zw. z art. 178 par. 1 k.k., za co prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 17 grudnia 2007 r. (II K 609/07), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 19 marca 2008 r. (IX Ka 222/08), wymierzono mu karę pozbawienia wolności. Nadto bezspornym było, że pojazd sprawcy wypadku był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej u pozwanej. Wypadek zaistniał w warunkach nocnych bez sztucznego oświetlenia. A. D. szła w grupie piszych. Kierujący samochodem w chwili zdarzenia znajdował się w stanie nietrzeźwości. Samochód w chwili wypadku poruszał się z prędkością około 60km/h. Kierowca mógł i powinien był zobaczyć piesze na drodze z odległości około 30-40 m i, jadąc przy osi jezdni lub zjeżdżając do środka jezdni, mógł bezkolizyjnie wyminąć się z pieszymi, unikając w ten sposób wypadku. Przyczyną wypadku było nieprawidłowe zachowanie się kierującego samochodem, który w czasie jazdy niedokładnie obserwował drogę przed samochodem i jechał bezpośrednio przy prawej krawędzi jezdni. Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków mgr inż. Z. L. z dnia 30 sierpnia 2007 r. – k. 141-149 akt Sądu Rejonowego w Kielcach II K 609/07. --- STRONA 3 --- U powoda występują symptomy zespołu stresu pourazowego, będące następstwem tragicznej śmierci pierwszej żony. Zdarzenie to wywołało u niego zaburzenia emocjonalne, które miały wpływ na jego dalsze funkcjonowanie zarówno w życiu osobistym jak i społecznym. Wystąpiły u niego zaburzenia snu, stany lękowe, poczucie niewydolności, wtórne obniżenie funkcji poznawczych, głównie koncentracji i pamięci świeżej. Na skutek tych zaburzeń nie był on w stanie funkcjonować zawodowo, nie radził sobie z nauką na studiach. Zaniedbywał także wszystkie czynności niezbędne do codziennego funkcjonowania, co zmusiło go do zamieszkania z rodzicami i młodszym bratem. Zaburzenia te z racji upływu czasu przebiegają obecnie z mniejszym nasileniem, utrzymują się głównie w postaci lęku sytuacyjnego związanego przykładowo z dłuższa nieobecnością drugiej żony oraz lęku o utratę najbliższych, co jest przejawem doznanego uszczerbku na zdrowiu. Po wypadku powód wymagał wsparcia i terapii. Psychologicznej w zakresie przeżywania żałoby, pracy nad poczuciem utraty bliskiej osoby, a na ten moment wymaga on wsparcia terapeutycznego w zakresie radzenia sobie z lękiem sytuacyjnym i podświadomym, które obecnie również dezorganizują mu życie. Aktualny stopień i charakter dolegliwości psychicznych powoda w sposób istotny zaburza jego funkcjonowanie w życiu osobistym i społecznym. Po wypadku był załamany, nie chciał z nikim rozmawiać. Leżał sam w pokoju i oglądał film z wesela. Mieszkał wówczas u swojej babci. Rodzice i brat nakłonili go do zamieszkania z nimi, na co powód w końcu się zgodził. Rodzice i brat wspierali go, matka siedziała przy nim w nocy, bo bał się sam spać. Rodzice musieli zaciągnąć kredyt, by go utrzymać. W dniu 3 grudnia 2011 r. powód ponownie się ożenił. Obecnie ma rocznego syna. Mieszka z drugą żoną i synem w mieszkaniu swoich rodziców. Stara się poukładać sobie życie, jest szczęśliwy. Jeździ na grób swojej pierwszej żony co 2-3 miesiące, a także na rocznicę ślubu, urodziny i Wszystkich Świętych. Dowód: opinia sądowo-psychologiczna mgr M. W. - k. 81-83; zeznania powoda – 115verte-116; zeznania świadka R. J. – k. 125verte. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów. Dokumenty nie były kwestionowane przez strony, a nadto nie wzbudziły wątpliwości co do ich prawdziwości i wiarygodności. Opinie biegłych sądowych były rzetelne, jasne, a nadto zostały sporządzone w oparciu o aktualny stan wiedzy przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Strony nie zakwestionowały ani opinii psychologicznej, ani też opinii z zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków. Zeznania powoda oraz świadka R. J. były logiczne, spójne, a nadto korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W związku z tym Sąd dał im wiarę w całości. Sąd pominął natomiast dowód z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej na okoliczność ustalenia, czy A. D. przyczyniła się do wypadku przez nienależyte zachowanie się na drodze publicznej, zawnioskowany przez stronę pozwaną, albowiem pozwana nie uiściła zaliczki na tę opinię, do czego była zobowiązana na mocy postanowienia Sądu pod rygorem pominięcia. Sąd zważył, co następuje: Zasada odpowiedzialności pozwanej za skutki przedmiotowego wypadku była pomiędzy stronami bezsporna. Pozwana w chwili zdarzenia była ubezpieczycielem sprawcy wypadku komunikacyjnego, który został uznany za winnego prawomocnym wyrokiem karnym. Jego czyn stanowił natomiast w świetle prawa cywilnego delikt z art. 436 par. 1 k.c. Pozwana więc na mocy art. 9 ust. 1 i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 124 poz. 1152) w związku z art. 822 k.c. ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej za szkodę, wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu. Natomiast odpowiedzialność ubezpieczyciela sięga tak daleko (z ograniczeniami dotyczącymi zapłaty jako rodzaju świadczenia --- STRONA 4 --- i sumy gwarancyjnej) jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego (postanowienie SN z dnia 24 lutego 2006 r., III CZP 91/05, opubl. LEX nr 180669). Roszczenie powoda znajduje podstawę prawną w art. 23 k.c., art. 24 § 1 k.c. w związku z art. 448 k.c., gdyż śmierć żony powoda nastąpiła w wyniku deliktu, który miał miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c. Katalog dóbr osobistych zawarty w art. 23 k.c. nie jest zamknięty i w orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się, że szczególna więź emocjonalna istniejąca pomiędzy członkami rodziny stanowi dobro osobiste (uchwała SN z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, LEX nr 604152; wyrok SN z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10, LEX nr 785681; uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, OSNC 2012/1/10). W przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci więzi emocjonalnej wiążącej go z najbliższą osobą jaką była dla niego żona. Śmierć tak bliskiej osoby jaką jest żona, jest jednym z najbardziej traumatycznych przeżyć, z jakim można się spotkać. Powód wraz z pierwszą żoną A. D. byli młodym małżeństwem z kilkumiesięcznym stażem. W chwili śmierci A. D. dopiero rozpoczynali wspólne życie, planowali wspólną przyszłość, w tym powiększenie rodziny poprzez posiadanie dzieci. Wszystkie te plany i marzenia powoda zostały przekreślone przez naglą i tragiczną śmierć pierwszej żony. Jak wynikało z opinii biegłej psycholog, powód bardzo silnie przeżył śmierć pierwszej żony, nie był w stanie normalnie funkcjonować, popadł w depresję i załamanie nerwowe, a w dalszej konsekwencji, mimo podjętych przez niego starań otrząśnięcia się po tej tragedii, utracił pracę i przerwał studia. Opina sądowo-psychologiczna w jednoznaczny sposób wskazała na zaburzenia, których powód doznał w skutek śmierci pierwszej żony, a które nadal istnieją. Jednakże w ocenie Sądu roszczenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie w całości, albowiem powód pomimo iż nadal odczuwa skutki śmierci pierwszej żony, to jednak z biegiem czasu uległy one zmniejszeniu, a co więcej, powód już od ponad dwóch lat jest ponowienie żonaty, urodził mu się syn. Jak sam zeznał, jest obecnie szczęśliwy. Okoliczności te mają niezwykle duży wpływ na odczuwane przez niego poczucie krzywdy zarówno w chwili obecnej, jak też od co najmniej dnia zawarcia drugiego związku małżeńskiego (3 grudnia 2011 r.). Nie mogło to więc pozostać bez wpływu na wysokość należnego zadośćuczynienia. Sąd uznał, iż należne zadośćuczynienie w sytuacji powoda nie powinno być symboliczne, bo cierpienie było ogromne. Kwota powinna odzwierciedlać zakres tragedii, a jednocześnie uwzględniać fakt ułożenia sobie przez powoda życia od początku z drugą żoną. Sąd zasądził więc na rzecz powoda kwotę 70 000 zł, uznając, że kwota ta nie odbiega od aktualnych realiów, a nadto zrekompensuje doznaną krzywdę, wynikłą z naruszenia najcenniejszego dobra, jakim dla każdego człowieka jest życie osoby najbliższej. Odsetki ustawowe od kwoty zadośćuczynienia zostały zasądzone na podstawie art. 455 k.c. od dnia 11 maja 2012 r., albowiem w dniu 10 maja 2012 r. pozwana, kończąc postępowanie likwidacyjne, odmówiła wypłaty powodowi zadośćuczynienia. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. oraz przepisów § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, stosując zasadę wzajemnego rozdzielenia kosztów procesu. Powód wygrał bowiem w 70%, a zatem w takim zakresie strona pozwana winna ponieść jego koszty procesu, na które złożyło się wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika wraz z opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 2 531,20 zł. Kwotę tę należało jednak pomniejszyć o 30 % z kwoty 3 617 zł należnej pozwanemu. Stąd sąd zasądził w punkcie 3 kwotę 1 446,80 zł od pozwanego na rzecz powoda. Zdaniem Sądu nakład pracy pełnomocnika powoda i stopień skomplikowania sprawy nie uzasadniały przyznania kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Nadto na mocy art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych pozwana winna we wskazanym zakresie ponieść nieuiszczone koszty sądowe, od uiszczenia których powód był zwolniony. O tych kosztach sąd orzekł w punkcie 4 wyroku. Na kwotę 3 668 zł złożyła się opłata sądowa od zasądzonej kwoty wysokości 3 500 zł oraz 70 % wydatków na biegłego, to jest 168 zł.