Wyrok IC 592/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 592/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013r. w Katowicach sprawy z powództwa E. K. i M. K. przeciwko (...) SA w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powódki E. K. kwotę 75.000zł (siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 18 września 2012r.; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki M. K. kwotę 74.000zł (siedemdziesiąt cztery tysiące złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 18 września 2012r.; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powódek kwotę 7.450zł (siedem tysięcy czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych i kwotę 3.955zł (trzy tysiące dziewięćset pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego); 4. w pozostałej części powództwo oddala. --- STRONA 2 --- S.. akt I C 592/12 UZASADNIENIE Powódki E. K. i M. K. pozwem z dnia 3 sierpnia 2012r. wniosły o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz: • powódki E. K. kwoty 120.000zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 7 od doręczenia odpisu pozwu pozwanemu, w tym kwoty 55.000zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej i kwoty 65.000zł tytułem zadośćuczynienia; • powódki M. K. kwoty 175.000zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 7 od doręczenia odpisu pozwu pozwanemu, w tym kwoty 100.000zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej i kwoty 75.000zł tytułem zadośćuczynienia oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 14.434zł. W uzasadnieniu swego żądania powódki podały, że w dniu 29 sierpnia 2011r. w L., kierujący samochodem marki F. (...) nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu kierującemu motocyklem Y., doprowadzając do zderzenia się pojazdów czołowo. Na skutek wypadku zmarł pasażer motocykla A. K. (1) – mąż E. K. i ojciec M. K.. Pojazd sprawy zdarzenia był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej w pozwanej spółce. Pozwany na etapie likwidacji szkody wypłacił powódce E. K. kwotę 35.000zł zadośćuczynienia, 25.000zł odszkodowania i 24.593,07zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu i skapitalizowanej renty, a powódce M. K. kwotę 25.000zł zadośćuczynienia. W ocenie pozwanego A. K. (1) przyczynił się do powstania szkody w 30% i wypłacone kwoty zostały pomniejszone o przyczynienie. Na skutek jego śmierci sytuacja życiowa powódek uległa znacznemu pogorszeniu. Powódka E. K. utraciła pomoc, jaką świadczył jej mąż zarówno w sferze materialnej – z racji uzyskiwanych zarobków z pracy zarobkowej, jak i wsparcia oraz pomocy w wychowaniu córki. W związku z wrodzoną wadą kręgosłupa posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, co powoduje, że ma obniżoną zdolność do wykonywania pracy i tym samym do znalezienia pracy. Powódka M. K. nie może już liczyć na pomoc ojca i jego wsparcie finansowe rozpoczynając dorosłe życie. Jej sytuacja finansowa po śmierci ojca uległa całkowitej zmianie, co przełożyło się także na zmianę planów co do wykształcenia i mieszkania. W ocenie powódek, odpowiednią kwotą odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji majątkowej powódki E. K. winna być kwota 80.000zł, dlatego z tego tytułu żąda ona dalszej w wysokości 55.000zł, a powódki M. K. winna być kwota 100.000zł i dlatego takiej żąda. Rozmiar krzywdy doznanej przez powódki na skutek tragicznej śmierci A. K. (1) jest znaczny i uzasadnia przyznanie wyższego zadośćuczynienia niż dotychczas wypłacone. A. i E. K. tworzyli udany związek małżeński. Wzajemnie się wspierali i pomagali oraz wspólnie wychowywali jedyne dziecko – córkę M. K.. Śmierć A. K. (1) pozbawiła powódki na zawsze możliwości uczestniczenia ojca i męża we wszystkich ważnych chwilach w życiu powódek szczególnie córki, która marzyła o tym, aby ojciec uczestniczył w takich chwilach jak: zdana matura, rozpoczęcie studiów, a nawet ślub. Ojciec był dla powódki autorytetem moralnym. Powódki nadal korzystają z pomocy psychiatry, bo utrzymują się u nich zaburzenia depresyjne, które nie ustępują mimo przyjmowanych leków antydepresyjnych. W ocenie powódek kwotą adekwatną rekompensującą ich krzywdę winna być kwota po 100.000zł dla każdej z nich. Dlatego powódka E. K. z tego tytułu żąda dalszej kwoty 65.000zł, a powódka M. K. kwoty 75.000zł. Powódki zakwestionowały ustalony przez pozwanego 30% stopień przyczynienia się A. K. (1) do powstania szkody. Wbrew, bowiem twierdzeniom pozwanego, A. K. (1) w chwili wypadku miał założony kask ochronny. Pozwany (...) S.A. w W. w odpowiedzi na pozew z dnia 27 września 2012r. wniósł oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powódek kosztów procesu (k.-83 - 84). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniósł, że powódki nie wyjaśniły, dlaczego żądane z tytułu odszkodowania kwoty są odpowiednie, a wykazanie znacznego pogorszenia się sytuacji majątkowej należy do ich inicjatywy dowodowej. Wskazał też pozwany, że okoliczności zdarzenia znacząco przemawiają za tym, iż istniał --- STRONA 3 --- pewny i poważny związek pomiędzy brakiem kasku w chwili uderzenia o ziemię, a wynikłymi stąd skutkami. Założenie kasku nie jest tożsame z założeniem go w sposób prawidłowy (zapięcie) i na tym zasadza się istota rzeczy. Z protokołu sekcji zwłok wynika, że przyczyną zgonu poszkodowanego były doznane obrażenia głowy, a to wystarczająco usprawiedliwia stanowisko pozwanego w przedmiocie obniżenia zadośćuczynienia. Z ostrożności procesowej, pozwany zakwestionował początkową datę żądania zasądzenia odsetek oraz wysokość kosztów zastępstwa adwokackiego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. K. (1) był mężem powódki E. K. i ojcem powódki M. K. (akty stanu cywilnego w aktach szkody - związkowych). W Sądzie Rejonowym w Tychach toczy się postępowanie w sprawie syg. akt II K 764/11 przeciwko D. J. oskarżonemu o to, że w dniu 29 sierpnia 2011r. w L., kierując samochodem marki F. (...) umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że wykonując manewr skrętu nie ustąpił pierwszeństwa nadjeżdżającemu z przeciwka D. K. kierującemu motocyklem marki Y., w wyniku czego doszło do zderzenia czołowego obu pojazdów, wskutek którego pasażer motocykla A. K. (1) doznał otarć naskórka twarzy, wieloodłamowego złamania sklepienia i podstawy czaszki, krwotoku podpajęczynówkowego z cechami dużego obrzęku mózgowia oraz złamania mostka i żeber, które to obrażenia głowy w postaci złamania czaszki z pourazowym krwotokiem podpajęczynówkowym i obrzękiem mózgu stały się przyczyną jego zgonu. A. K. (1) w chwili zdarzenia znajdował się w stanie po użyciu alkoholu lub nietrzeźwości (obecność alkoholu etylowego we krwi – 0,6 promila i w moczu – 0,5 promila). Miał założony kask ochronny, który jednak zsunął się z jego głowy przed kontaktem z jezdnią. Zsunięcie się kasku mogło być wynikiem niewłaściwego zapięcia tego kasku lub jego niedopasowania do głowy. To oraz stan trzeźwości A. K. (1) mogło mieć wpływ na skalę obrażeń jakich doznał i które spowodowały jego śmierć. Właściciel samochodu marki F. (...) w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych był ubezpieczony w pozwanym zakładzie ubezpieczeń (k.- 13 – 28, 65 – 87 i akta szkody). A. K. (1) w dacie wypadku liczył 42 lata. Od 1992r. pozostawał w związku małżeńskim z powódką E. K.. Z małżeństwa tego miał jedno dziecko – powódkę M. K.. Posiadał wykształcenie zawodowe. Pracował w KWK (...) w L. jako górnik pod ziemią i zarabiał około 4.000zł miesięcznie. Otrzymywał też „13” i „14” pensję. Po przejściu na emeryturę zamierzał wybudować dom na działce, którą żona otrzymała od rodziców. Był bardzo wesołym, żartobliwym, towarzyskim, pełnym życia i wiecznie uśmiechniętym człowiekiem. Był dobrym sąsiadem, kolegą i przyjacielem. Jego więzi rodzinne z żoną i córką były bardzo silne. Był bardzo dobrym ojcem dla swojej jedynej, ukochanej córki. Małżonkowie do dnia wypadku mieszkali razem, prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Żyli zgodnie. Odnosili się do siebie bardzo serdecznie i czule. Byli ze sobą bardzo związani. Mieszkali wraz z córką w mieszkaniu w bloku wykupionym na własność. Mieli mały ogródek i samochód marki O. (...) z 1998r. Żyli na dobrym poziomie (k.- 37 - 41, zeznania świadków S. K. k.- 102, A. B. k.- 102 verte – 103 oraz powódek E. K. k.- 103 verte i 173 verte , M. K. k.- 104 i 174). Powódka E. K. liczy 40 lat. Posiada wykształcenie zawodowe - sprzedawca. Przez pierwsze lata małżeństwa nie pracowała zawodowo. Zajmowała się domem i dzieckiem. Gdy córka dorosła, przez trzy lata pracowała w firmie (...). Tam zaczęła mieć kłopoty z kręgosłupem. Po wykorzystaniu półrocznego zwolnienia lekarskiego i świadczeń rehabilitacyjnych z pracy została zwolniona. Została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Na początku sierpnia 2011r. podjęła pracę w firmie (...) na czas określony do kwietnia 2012r. Z powodu problemów tej firmy, z pracy została zwolniona. Jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, aktualnie już bez prawa do zasiłku. Z polisy sprawcy otrzymuje rentę alimentacyjną w kwocie około 700zł miesięcznie wypłacaną kwartalnie, która jest jej jedynym dochodem. Jest właścicielem działki gruntu w województwie (...) o powierzchni 13 arów, której jako pamiątki po rodzicach nie zamierza sprzedać. Wspólnie z córką jest właścicielem mieszkania o powierzchni niespełna 40m 2 , w którym mieszkają i samochodu marki O. (...) z 1998r. Opłaty za mieszkanie (czynsz i woda) wynoszą około 400zł miesięcznie. Opłaty za energię elektryczną około 400zl co dwa miesiące, za internet i dwa telefony około 185zł miesięcznie. Śmierć męża była dla niej wielkim przeżyciem. Załamała się psychicznie. Podjęła leczenie psychiatryczne, --- STRONA 4 --- w tym farmakologiczne, które winna kontynuować, bo jej stan zdrowia psychicznego nie ulega poprawie. Stroni od ludzi, unika kontaktu ze znajomymi (k.- 42 - 43, zeznania świadków S. K. k.- 102, A. B. k.- 102 verte – 103 oraz powódki E. K. k.- 103 verte i 173 verte). Powódka M. K. liczy 20 lat. W dacie śmierci ojca liczyła 18 lat i rozpoczynała naukę w III klasie liceum. Aktualnie jest studentką I roku Wydziału Pedagogiki (...) w K.. Studiuje stacjonarnie. Na uczelnię dojeżdża codziennie z L. samochodem marki O. (...). Koszt tych dojazdów to kwota około 300zł miesięcznie. Do dnia 29 sierpnia 2011r. nie posiadała żadnych własnych dochodów. Pozostawała na utrzymaniu rodziców. Aktualnie otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym ojcu w kwocie 1.500zł miesięcznie. Ponosi wydatki na zakup podręczników i wykonywanie wielu kserokopii. Od czasu do czasu kupuje sobie coś do ubrania. Z ojcem była bardzo związana. Miała z nim bardzo dobry kontakt. Na wszystko jej pozwalał. Jego śmierć była dla niej wielkim przeżyciem. Wystąpiły u niej objawy depresji. Podjęła leczenie psychiatryczne, ale go już nie kontynuuje. Potrzebuje kontaktów z ludźmi (k.- 44, zeznania świadków S. K. k.- 102, A. B. k.- 102 verte – 103 oraz powódki M. K. k.- 104 i 174). Powołani w niniejszej sprawie biegli sądowi psychiatra G. W. i psycholog A. K. (2) w opiniach z dnia 4 stycznia 2013r. stwierdzili, że: • powódka M. K. po doznanej traumie nagłej ujawniała przemijającą ostrą reakcję na stres i zaburzenia adaptacyjne (typowe symptomy związane z przeżywana żałobą po utracie osoby bliskiej). Aktualny stopień i charakter jej dolegliwości psychicznych nie jest znaczny i nie zaburza w sposób istotny jej funkcjonowania. Nie wymaga leczenia psychiatrycznego ani psychoterapii. Powódka zaadoptowała się do utraty, a poczucie pustki emocjonalnej, tęsknoty po śmierci ojca jest uczuciem naturalnym (k.- 122 – 126); • u powódki E. K. nadal występują zaburzenia adaptacyjne depresyjno – lękowe oraz tzw. nieukończona żałoba polegająca na nie przeżyciu i nie przepracowaniu emocji związanych z przeżytą traumą tragicznej utraty męża. Aktualny stopień i charakter jej dolegliwości psychicznych jest znaczny i zaburza w sposób istotny jej funkcjonowanie w życiu codziennym i wypełnianiu ról społecznych. Wskazane jest, aby kontynuowała leczenie farmakologiczne oraz intensywną psychoterapię celem przepracowania traumy związanej ze śmiercią męża oraz przeżycia i „zamknięcia” żałoby po jego utracie (k.- 127 – 132). Strony powyższych opinii zasadniczo nie kwestionowały (k.- 152 i 173). Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd nie miał żadnych podstaw odmówić wiary zeznaniom przesłuchanych świadków, które były rzeczowe, precyzyjne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały również z zeznaniami samych powódek, a nadto w pełni korespondowały z przeprowadzonymi w sprawie dowodami z dokumentów. W toku postępowania likwidacyjnego powódki domagały się od pozwanego wypłaty zadośćuczynienia w kwocie 120.000zł i odszkodowania w kwocie 100.000zł dla każdej z nich, a powódka E. K. dodatkowo domagała się zwrotu kosztów pogrzebu w kwocie 6.663,60zł. Pozwany przyjął, iż A. K. (1) do szkody przyczynił się w 30%. Wysokość roszczeń powódek z tytułu zadośćuczynienia, odszkodowania i zwrotu kosztów procesu uznał do kwoty 78.000zł i wypłacił powódce E. K. kwotę 53.000zł, a powódce M. K. kwotę 25.000zł (akta szkody). Sąd zważył, co następuje: Odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego (...) S.A. w W. w niniejszej sprawie jest bezsporna. Zgodnie z art. 362kc: jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przyczynieniem się poszkodowanego do powstania szkody jest każde jego zachowanie pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna --- STRONA 5 --- osoba. Przy czym o przyczynieniu się poszkodowanego można mówić wyłącznie w przypadku, gdy jego określone zachowanie pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, a nie w jakimkolwiek innym powiązaniu przyczynowym. Innymi słowy – zachowanie się poszkodowanego musi stanowić adekwatną współprzyczynę powstania szkody lub jej zwiększenia, czyli włączać się musi jako dodatkowa przyczyna szkody. Skoro bezpośrednią przyczyną zgonu A. K. (1) były obrażenia głowy w postaci złamania czaszki z pourazowym krwotokiem podpajęczynówkowym i obrzękiem mózgu, a na skalę tych obrażeń, które spowodowały jego śmierć mógł mieć wpływ stan jego trzeźwości oraz zsunięcie się kasku ochronnego, które mogło być wynikiem niewłaściwego zapięcia tego kasku lub niedopasowania go do głowy, to w ocenie Sądu, przyczynił się on do zwiększenia szkody w 10%. Stosownie do treści przepisu art.446§3kc: sąd może (…) przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Na tej podstawie powódka E. K. domagała się kwoty 55.000zł ponad wypłaconą jej przez pozwanego kwotę 25.000zł, a powódka M. K. domagała się kwoty 100.000zł. Odszkodowanie, o którym mowa w wyżej cytowanej normie obejmuje szeroko pojęte majątkowe szkody, często nieuchwytne lub trudne do wyliczenia, prowadzące do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej osoby najbliższej (np. obniżenie aktywności zawodowej, utrata pomocy w gospodarstwie domowym, brak możliwości korzystania z opieki). Pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, lecz także na utracie realnej możliwości samej stabilizacji warunków życiowych lub ich realnego polepszenia. Nie bez znaczenia jest też pozbawienie możliwości korzystania przez najbliższych z faktycznego wsparcia zmarłego, w tym wykonywania przez niego różnego rodzaju świadczeń niepieniężnych na rzecz rodziny. Świadczenia te, jakkolwiek trudno wymierne, mają niewątpliwie swój wymiar majątkowy, bowiem zwalniają uprawnionych z konieczności pokrywania ich kosztów. Aktualnie, to jest od czasu wejścia w życie w dniu 3 sierpnia 2008r. przepisu art.446§4kc, odszkodowanie z art.446§3kc ogranicza się wyłącznie do naprawienia szkód majątkowych. Ocena, czy nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji członków rodziny zmarłego nie może odnosić się wyłącznie do stanu z dnia śmierci poszkodowanego, ale musi prowadzić do porównania hipotetycznego stanu odzwierciedlającego sytuację, w jakiej w przyszłości znajdowaliby się bliscy zmarłego, do sytuacji, w jakiej znajdują się w związku ze śmiercią poszkodowanego. Z reguły utrata męża i ojca, zarabiającego i przykładającego się zarówno świadczeniami pieniężnymi - jak i osobistymi do wspólnego gospodarowania stanowi znaczne pogorszenie sytuacji życiowej żony i dziecka nawet pełnoletniego, lecz jeszcze nie w pełni samodzielnego. Celem odszkodowania z art.446§3kc jest kompensata niewymiernych szkód powodujących znaczne pogorszenie sytuacji życiowej osób bliskich zmarłego, których rozmiar nie może być dokładnie określony, tym niemniej przy określaniu wysokości odszkodowania należy m.in. mieć na względzie, że winno ono być utrzymane w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Prawidłowa jednak wykładnia określenia "stosowne odszkodowanie" w art. 446 § 3 k.c. powinna uwzględniać nie tylko okoliczności konkretnej sprawy, ale także wartość ekonomiczną odszkodowania. Musi ono wyrażać taką kwotę, która odczuwalna jest jako realne, adekwatne przysporzenie zarówno przez uprawnionego, jak i z obiektywnego punktu widzenia uwzględniającego ocenę większości rozsądnie myślących ludzi. Mając na uwadze powyższe wskazówki, Sąd uznał, że stosownym odszkodowaniem dla powódki: • E. K. byłaby w sumie kwota 50.000zł, bowiem liczy ona 40 lat. Jest bezrobotna. Poza bliżej nie wykazaną rentą alimentacyjną wypłacaną z polisy sprawcy, nie ma żadnych dochodów. Jej wiek oraz dolegliwości związane z kręgosłupem i psychiczne ograniczają możliwości znalezienia i podjęcia pracy. Wraz z tragiczną śmiercią męża utraciła realną możliwość stabilizacji warunków życiowych i ich realnego polepszenia. Została pozbawiona faktycznego wsparcia męża we wszystkich aspektach codziennego życia. W gruzy legły jej plany budowy domu; --- STRONA 6 --- • M. K. byłaby kwota 30.000zł, bowiem liczy 20 lat. Jest, więc osobą młodą. Studiuje stacjonarnie. Uzyska zawód, który winien jej zapewnić możliwość podjęcia pracy. Otrzymuje rentę po zmarłym ojcu w kwocie 1.500zł miesięcznie. Zapewne niebawem ułoży sobie własne samodzielne życie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art.446§3kc przyjmując 10% przyczynienie się A. K. (1) do zwiększenia szkody i mając na uwadze kwoty wypłacone powódkom w toku postępowania likwidacyjnego, zasądził na rzecz powódki E. K. kwotę 20.000zł (50.000zł – 10% = 45.000zł – 25.000zł), a na rzecz powódki M. K. kwotę 27.000zł (30.000zł – 10% = 27.000zł – 0zł) z ustawowymi odsetkami na mocy art. 481§1 i 2kc w zw. z art.455kc od dnia 18 września 2012r. (k.- 2 - 3 i 63), a w pozostałej części powództwo oddalił jako wygórowane i niewykazane. Zdaniem Sądu, odszkodowania w takich wysokościach są adekwatne do stopnia znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej powódek wskutek śmierci męża i ojca, w pełni pokrywają wynikłe stąd szkody materialne, a także odpowiadają aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Po nowelizacji kodeksu cywilnego dokonanej ustawą z 30 maja 2008r. (Dz.U. Nr 116 poz.731) zadośćuczynienie za krzywdę, o którym mowa w art.446§4kc jest dodatkowym roszczeniem, którego najbliżsi członkowie rodziny zmarłego, wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, mogą żądać obok odszkodowania, określonego w art. 446 § 3 k.c. Jego zakresem objęty jest uszczerbek niemajątkowy przez nich doznany. Krąg uprawnionych do domagania się kompensaty krzywdy odpowiada podmiotom, które mają prawo żądać naprawienia szkody majątkowej na podstawie art. 446 § 3 k.c. Podkreślenia wymaga, że nie wypracowano jeszcze ugruntowanych zasad, co do wysokości tego świadczenia. Przeważa jednak stanowisko, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia z art.446§4kc winno nastąpić według kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (art.23 i 24kc w zw. z art.448kc), z uwzględnieniem jednak ciężaru gatunkowego naruszonego dobra (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2013r. I ACa 1134/12, LEX nr 1264390), a zatem przyznanie poszkodowanemu takiego świadczenia za doznaną krzywdę zależy od oceny i uznania sądu, opartego na wszystkich okolicznościach konkretnej sprawy. Oczywiście w tej kwestii nie może być dowolności w działaniu Sądu, bowiem o rozstrzygnięciu decydują zawsze wyniki przeprowadzonego postępowania. Kodeks cywilny (art.448kc) nie wskazuje żadnych kryteriów, którymi należy się kierować przy określeniu wysokości zadośćuczynienia, jednakże judykatura w tym przedmiocie została wypracowana i przyjmuje ona, że zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Z drugiej strony wysokość ta nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być „odpowiednia” to znaczy utrzymana w odpowiednich granicach i musi też odpowiadać aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Wysokość sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za krzywdę, powinna być ustalona po uwzględnieniu wszelkich zachodzących okoliczności, zwłaszcza mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Z uwagi na ciężar gatunkowy dobra osobistego w postaci prawa do życia w rodzinie, wywodzonego z art. 446 § 4 k.c. powinno ono w hierarchii wartości zasługiwać na wzmożoną w porównaniu z innymi dobrami ochronę. Naruszenie tego dobra stanowi dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego, niż w przypadku innych dóbr, a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Dlatego doznana w tym przypadku szkoda jest bardziej godna ochrony z uwagi na naruszenie dobra wysokiej rangi i w najwyższym stopniu. W każdym jednak wypadku wysokość zadośćuczynienia powinna zostać ustalona z uwzględnieniem okoliczności, że śmierć każdej osoby jest zdarzeniem pewnym, które prędzej czy później musi nastąpić. Tym samym zadośćuczynienie rekompensuje w istocie często jedynie wcześniejszą utratę członka rodziny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba wskazać, że: • powódka E. K. i jej mąż w dacie jego tragicznej śmierci byli stosunkowo młodymi ludźmi. Prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Tworzyli zgodne małżeństwo. Byli sobie nader oddani i wspierali się wzajemnie. W wyniku śmierci męża powódka utraciła ukochaną osobę i przyjaciela. Nie stała się osobą całkowicie samotną, bo posiada córkę, ale w zupełnie innych kategoriach należy oceniać jej relacje z nią, a w innych jej utrwalone, bezpośrednie i codzienne relacje z mężem, którego straciła. Z uwagi na wiek powódki i średnią statystyczną długość życia, można założyć, że wraz z mężem tworzyliby rodzinę jeszcze przez wiele lat. Mając to na uwadze oraz, --- STRONA 7 --- że nadal występują u niej zaburzenia adaptacyjne depresyjno – lękowe oraz tzw. nieukończona żałoba polegająca na nie przeżyciu i nie przepracowaniu emocji związanych z przeżytą traumą tragicznej utraty męża, to w ocenie Sądu wysokość należnego jej zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. winna wynosić w sumie 100.000zł; • powódka M. K. w wieku 18 lat przed maturą utraciła ojca, dla którego była „oczkiem w głowie” i z którym łączyły ją bardzo dobre relacje. Stała się półsierotą. Ojciec nie poprowadzi ją do ślubu. Nie będzie uczestniczył w jej sukcesach, nie pomoże, gdy będzie miała problemy. Mając to na uwadze, ale i też to, że aktualny stopień i charakter jej dolegliwości psychicznych nie jest znaczny i nie zaburza w sposób istotny jej funkcjonowania, bo niejako zaadoptowała się do utraty osoby bliskiej, zapewne w niedługim czasie się usamodzielni i założy własną rodzinę, to w ocenie Sądu wysokość należnego jej zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. winna wynosić w sumie 80.000zł. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art.446§4kc przyjmując 10% przyczynienie się A. K. (1) do zwiększenia szkody i mając na uwadze kwoty wypłacone powódkom w toku postępowania likwidacyjnego, zasądził na rzecz powódki E. K. kwotę 55.000zł (100.000zł – 10% = 90.000zł – 35.000zł), a na rzecz powódki M. K. kwotę 47.000zł (80.000zł – 10% = 72.000zł – 25.000zł) z ustawowymi odsetkami na mocy art. 481§1 i 2kc w zw. z art.455kc od dnia 18 września 2012r. (k.- 2 - 3 i 63), a w pozostałej części powództwo oddalił jako wygórowane. Zdaniem Sądu zasądzone kwoty utrzymują się w rozsądnych granicach, gdyż są adekwatne do rozmiaru i intensywności krzywdy doznanej przez powódki, nie są symboliczne, mają kompensacyjny charakter, spełniają funkcję represyjną, a jednocześnie odpowiadają aktualnym warunkom oraz przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Wbrew twierdzeniom pozwanego, powódkom należą się odsetki ustawowe od dnia wezwania do zapłaty to jest od dnia 18 września 2012r., a nie od dnia wyrokowania w niniejszej sprawie. Obecnie, bowiem funkcja odszkodowawcza odsetek znów przeważa nad ich funkcją waloryzacyjną. W tej sytuacji zasądzenie odsetek od daty wyrokowania prowadzi w istocie do ich umorzenia za okres przed datą wyroku i stanowi nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 lipca 2008r. V ACa 252/08, Biul.SAKa 2008/4/30 i Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007r. I CSK 433/06, LEX nr 274209). Powódki ze swym roszczeniem utrzymały się w 50,5%, a przegrały w 49,5%. Dlatego orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia przepis art. 100kpc oraz §6 pkt6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163 poz. 1349 ze zmianami), gdyż określenie należnej powódkom sumy zależało od oceny sądu (149.000zł x 5% = 7.450zł oraz 3.600zł + 34zł + 321zł – poniesione koszty wymienione w spisie kosztów k.- 172).