Postanowienie IC 563/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 563/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSO Jolanta Burdukiewicz - Krawczyk Protokolant: Magdalena Gębura po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie z powództwa T. W. przeciwko Skarbowi Państwa- (...) w W. I oddala powództwo; II nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony pozwanej; III kosztami sądowymi w sprawie obciąża Skarb Państwa. Zarządzenie: 1. odnotować; 2. odpis wyroku doręczyć powodowi za pośrednictwem Dyrektora(...), w którym aktualnie przebywa z pouczeniem o apelacji oraz wraz z postanowieniami o przyznanie wynagrodzenia biegłym z pouczeniem o zażaleniu; 3. kal. 21 dni. --- STRONA 2 --- IC 563/09 UZASADNIENIE T. W. domagał się zasądzenia na swoją rzecz od Skarbu Państwa - (...) w W. kwoty 100.000 zł z tytułu zadośćuczynienia (k.152) z odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Podniósł, że w (...) w W. odbywał karę pozbawienia wolności w okresach: 2004-2006 i 2007-2008. Pozwany, pomimo wiążących go regulacji prawnych, w tym norm międzynarodowych, nie zapewnił właściwych warunków odbywania kary. W szczególności, powód zarzucił stronie pozwanej, że po wypadku, który miał miejsce w dniu 02.04.2008r. w czasie odbywania praktyk szkolnych, władze (... ) nie zapewniły mu właściwej opieki medycznej, na skutek czego stracił on (...). Zarzucał, że nie udostępniono powodowi odpowiedniej ilości środków przeciwbólowych, twierdząc, że powód symuluje. Nie przestrzegano również terminów konsultacji medycznych, bagatelizując dolegliwości i uraz powoda (...), a także zbyt późno przetransportowano go do szpitala z (...). Natomiast na skutek przewiezienia powoda do innej jednostki penitencjarnej, utrudniono mu prowadzenie spraw związanych z chorobą, w tym także dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od (...) S.A. Powód zarzucił ponadto, że w czasie kiedy odbywał karę pozbawienia wolności w (... ) w W. panowało nadmierne przeludnienie, cele były nienależycie wyposażone, a skazanym nie zapewniano środków do utrzymania higieny, co w konsekwencji prowadziło do pogryzienia powoda przez pluskwy. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2010 r. powód wskazał dodatkowo, że w dniu wypadku nie zostały mu wydane (...), co przyczyniło się do tego, że podczas wykonywanej pracy uległ wypadkowi przez który (...). Skarb Państwa - (...) w W. w piśmie procesowym z dnia 0i.07.2009r. wniósł o oddalenie powództwa i obciążenie powoda kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych (k.14-17). Przyznał, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w (...) w W., podnosząc, że powód przebywał w (...) wielokrotnie, wracając na drogę przestępczą i popełniając przestępstwa w warunkach recydywy, a więc zdawał sobie sprawę z warunków, jakie panują w jednostkach penitencjarnych. Zarzucił, że z uwagi na okres kiedy powód odbywał karę, jego roszczenia są przedawnione. Pozwany przyznał, że powód odbywał karę okresowo w warunkach przeludnienia, jednak normy powierzchni były przekraczane nieznacznie. Podniósł, że cele były należycie wyposażone w sprzęt kwaterunkowy, a skazani mieli zapewnione środki higieny i środki do utrzymania czystości. Strona pozwana podniosła również, że nie może ponosić odpowiedzialności za stan przeludnienia, skoro nie może ona odmówić przyjęcia żadnego skazanego na podstawie sądowego nakazu przyjęcia do odbycia kary. Stan przeludnienia w (...) w W. systematycznie zmniejsza się, w związku z nową polityką karną organów sądowych i Ministerstwa Sprawiedliwości. Administracja (...) o sytuacji przeludnienia informuje Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział V Penitencjarny. Natomiast Sędziowie Penitencjarni nigdy nie --- STRONA 3 --- uchylili decyzji pozwanego o umieszczeniu osadzonych w celach przeludnionych, w trybie stosownych przepisów kkw. Pozwany zaprzeczył również, jakoby w (... ) panowały niehumanitarne warunki bytowe. W każdej celi ubikacje są zamykane na drzwi, skazani korzystają z codziennych spacerów, widzeń, zajęć kulturalnych i sportowych, mają także możliwość uczestniczenia w nabożeństwach w zakładowej kaplicy. Skazani korzystają z cotygodniowej łaźni, a w celach mogą mieć czajniki, grzałki do gotowania wody. Ponadto, uczęszczają do biblioteki, mogą się uczyć w miejscowej szkole. Duża grupa skazanych pracuje na zewnątrz (...) albo na terenie zakładu produkcyjnego. W celach mają możliwość oglądania telewizji. Administracja (...) stale kontroluje stan sanitarny (...), a w każdym przypadku, kiedy tego wymaga sytuacja, prowadzona jest dezynsekcja pomieszczeń. Cele są również na bieżąco odnawiane. Pozwany podniósł również, że zapewnia skazanym opiekę medyczną na właściwym poziomie. W jednostce zatrudnieni są lekarze, a także specjaliści z różnych dziedzin. W (...) funkcjonuje Zakład Opieki Zdrowotnej z oddziałem dla chorych, ambulatorium i apteką. W nagłych wypadkach (...) ma możliwość natychmiastowego przewiezienia chorych do szpitali przywięziennych we W., a także istnieje możliwość wezwania pogotowia ratunkowego. Pozwany przyznał, że w dniu 02.04.2008r. powód zgłosił się do ambulatorium twierdząc, ze w czasie wykonywania zajęć (...). Otrzymał jednak właściwą pomoc medyczną. Pozwany zaprzeczył również jakoby powodowi nie zapewniono w dniu wypadku (...). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: T. W. kilkukrotnie odbywał karę pozbawienia wolności w (...) w W.. Przebywał tam w okresie od 2004r. do 27.04.2006r. i został zwolniony na wolność w trybie warunkowego przedterminowego zwolnienia. Po drugim skazaniu był umieszczony w tym (...) trzykrotnie - od połowy czerwca 2007r. do 21 sierpnia 2007r., od 27 września 2007r. do 22 kwietnia 2008r. i od 04 lipca 2008r. do 04 września 2008r. oraz od 05 czerwca 2008r. do 22 czerwca 2009r. Aktualnie powód odbywa dwie kary pozbawienia wolności za popełnienie przestępstw z art. 280 § 1 kk. w zw. z art. 64 § 1 kk. i art. 275 § 1 kk. w zw. z art. 64 § 1 kk., 278 § 1 kk., 280 § 2 kk. w zw. z art. 64 § 2 kk. i art. 282 kk. Koniec kary przypada powodowi na dzień 05.10.2013r. (okoliczności bezsporne) Powód przebywał w celach wieloosobowych na oddziale (...) i na oddziale mieszkalnym (...). Powierzchnia celi wynosiła 15 m 2. Były one wyposażone standardowo tak jak inne cele na tym oddziale w kącik sanitarny, który stanowi wyodrębnione ściankami działowymi pomieszczenie zamykane na drzwi. Powierzchnia kącika sanitarnego nie wlicza się do powierzchni mieszkalnej celi. W kąciku sanitarnym znajduje się muszla klozetowa oraz sprzęt do utrzymania jej czystości. Każda cela posiada dostęp do wody bieżącej oraz umywalkę. Skazani otrzymują zarówno środki chemiczne do utrzymania czystości w celi, jak i niezbędny do tego sprzęt. Cele posiadają okna zapewniające dostęp światła dziennego oraz oświetlenie elektryczne. W celach są stoły, taborety i szafki na ubrania, wieszak na odzież. W celi skazani za zgodą Dyrektora mogą mieć własne radio, telewizor (sygnał telewizyjny i radiowy otrzymują poprzez sieć radiowęzłową), odtwarzacz DVD i konsole do gier telewizyjnych. Mają możliwość posiadania w celi własnego czajnika i grzałki elektrycznej. Każdy ze skazanych ma swoje łóżko z materacem, otrzymuje od administracji (...) komplet pościeli, ręcznik, ręczniki do naczyń, ubranie i obuwie skarbowe stosowne do pory roku oraz komplet sztućców. Mogą również mieć własne --- STRONA 4 --- ubrania, np. dresy lub ciepłe swetry. Przy przyjęciu do jednostki, a następnie raz w miesiącu osadzony otrzymuje środki do utrzymania czystości w celi i higieny osobistej. Osadzeni raz w tygodniu korzystają z kąpieli w łaźni z ciepłą wodą. Osadzeni zatrudnieni przy pracach brudzących mają możliwość korzystania z takiej kąpieli codziennie po zakończonej pracy. Powód odbywał karę pozbawienia wolności na tzw. oddziale szkolnym, był uczniem zasadniczej szkoły zawodowej o kierunki stolarz. Zajęcia w szkole polegają na odbywaniu praktyki warsztatowej przez 6 godzin dziennie lub też nauki w szkole w podobnej liczbie godzin wynikającej z planu zajęć. Osadzeni w (...) w W. też mają możliwości spędzania wolnego czasu, w tym poza celą mieszkalną. Raz na dwa tygodnie mogą korzystać z biblioteki, mogą uczestniczyć w zajęciach kulturalno-oświatowych, brać udział w nabożeństwach w kaplicy i w spotkaniach grup religijnych (2-3 razy w tygodniu odbywają się spotkania poszczególnych grup i związków). Skazani mają prawo korzystać z godzinnego spaceru odbywającego się na polach spacerowych, na których oprócz miejsca do spaceru znajdują się boiska oraz siłownie. Raz w tygodniu przez 1,5 godziny osadzeni mogą uczestniczyć w zajęciach sportowych (grach zespołowych) organizowanych w świetlicy centralnej. Organizowane są również zawody sportowe, a raz na 2-3 miesiące w świetlicy odbywają się większe imprezy kulturalno- rozrywkowe -osadzeni uczestniczą w nich po wcześniejszym zgłoszeniu wychowawcy chęci udziału. Zdarza się, że w celach pojawiają się insekty. Fakt ten jest zgłaszany do oddziału kwatermistrzowskiego, a cele są wówczas poddawane dezynsekcji. (dowody: - zeznania świadka M. H., k.66-67 - zeznania świadka R. C., k.62-63) W (...) w W. w okresie przebywania tam powoda utrzymywało się przeludnienie - liczba osadzonych przekraczała normatywną pojemność jednostki. Powód co najmniej przez część czasu, jaki spędził w tym (...), przebywał w celi, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2. O przeludnieniu (...) w W. systematycznie informował Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział V Penitencjarny. Nigdy nie doszło do uchylenia przez sędziego penitencjarnego decyzji dyrektora (...) w W. o umieszczeniu osadzonego w warunkach przeludnienia. Administracja jednostki wykorzystała wszelkie możliwości w zakresie tworzenia cel dodatkowych. (okoliczności bezsporne) W (...) w W. funkcjonuje Zakład Opieki Zdrowotnej, zatrudniający lekarzy. Każdy skazany ma zapewniony dostęp do lekarza pierwszego kontaktu raz w tygodniu, według ustalonego grafiku. W stanach nagłych są oni przyjmowani poza kolejnością. W razie konieczności do (...) wzywane jest pogotowie ratunkowe. W okresie, w którym powód odbywa w tym (...) karę było zatrudnionych od 3 do 4 lekarzy w pełnym wymiarze, w tym stomatolog. Oprócz tego na część etatu zatrudnieni są lekarze specjaliści (kardiolog, neurolog, lekarz medycyny pracy, okulista, dermatolog). Skazani mają też zapewniony kontakt z psychologiem. W razie konieczności, uzyskuje się porady lekarzy specjalistów spoza (...). W ramach więziennej służby zdrowia funkcjonuje gabinet lekarski, ambulatorium, apteka i izba chorych. (okoliczności znane z urzędu) W dniu 02 kwietnia 2008r. w trakcie praktyk szkolnych powód wykonując czynności przy użyciu wiertaki (...). --- STRONA 5 --- Zgłosił się do lekarza w ambulatorium. Lekarz przeprowadził badanie, stwierdził prawidłową (...), zlecił leki - S. i N.. Z powodu braku poprawy, następnego dnia powód był badany w Klinice (...) we W., gdzie stwierdzono (...), zlecono leki i badanie kontrolne po 6 tygodniach. Po powrocie powoda do (...) podawano mu (...) po jego doprowadzeniu do ambulatorium. Powód wielokrotnie uskarżał się na ból i domagał się środków przeciwbólowych. W celu wymuszenia podania mu środków przeciwbólowych (w tym T.) dokonywał on (...). W dniu 16 kwietnia 2008r. był zbadany przez lekarza (...)w (...) w W.. W związku z podejrzeniem (...)w dniu 17 kwietnia 2008r. został skierowany na ostry dyżur (...) w Klinice (...) we W.. Potwierdzono rozpoznanie (...), zlecono miejscowo i doustnie leki oraz zalecono pilną hospitalizację. Tego samego dnia za pośrednictwem faksu ustalono termin przewiezienia powoda na Oddział (...)przy (...) w B. na dzień 21 kwietnia 2008r. Do tego czasu powód przyjmował leki w (...) w W.. Powód wymuszał większe dawki środków przeciwbólowych. W dniach od 21 kwietnia do 26 czerwca 2008r. powód przebywał na Oddziale (...) (...) w B. z rozpoznaniem (...). Skarżył się na silne bóle (...)i domagał się środków przeciwbólowych. Odmówił zgody na przyjęcie zaleconego zastrzyku (...)z T. i domagał się podania T. doustnie. Był arogancki. Dokonywał (...) w celu wymuszenia podania mu środków przeciwbólowych. Powód odmawiał współpracy z lekarzami i nie udzielał odpowiedzi na pytania zadawane w czasie zbierania wywiadu. Nie (...). Odmawiał przyjmowania leków. Był arogancki w stosunku do personelu. Przy wypisie powoda z oddziału (...)stwierdzono u niego (...)(...). Po powrocie do (...) w W., kontynuowano leczenie ambulatoryjne w warunkach więziennych. W badaniu z dnia 27 września 2008r. stwierdzono (...), a (...). Powód odmówił przyjęcia złożonej mu propozycji przeniesienia do (...) Nr (...)we W., gdzie zatrudniony jest lekarz (...). (dowody: - zeznania świadka N. S., k.64 - dokumentacja medyczna powoda dołączona do akt) Powód zgłaszał skargi na sposób leczenia urazu (...) i domagał się umieszczenia w celi jednoosobowej. Jego zarzuty uznawane były za bezpodstawne, a brak było przesłanek do umieszczenia go w celi jednoosobowej. (dowody: - pismo z 07.ii.2008r., k.19 - sprawozdanie z 23.i0.2008r., k.20-21 - pismo z 14.10.2008r., k.22 - pismo z 12.08.2008r., k.23) Powód był objęty przez (...) w W. grupowym ubezpieczeniem następstw nieszczęśliwych wypadków w (...) S.A. Administracja (...) w dniu 03.06.2008r. przekazała ubezpieczycielowi zgłoszenie nieszczęśliwego wypadku z dnia 02.04.2008r. sporządzone przez powoda, o czym został on poinformowany na piśmie, w czasie gdy przebywał on na leczeniu w (...)w B.. Ubezpieczyciel po przeprowadzonym postępowaniu określił uszczerbek na zdrowiu powoda w wysokości 5% na podstawie dokumentacji medycznej, ponieważ do badania powoda nie doszło, i wypłacił mu odszkodowanie w kwocie 500 zł. --- STRONA 6 --- Powód wystąpił do Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z pozwem przeciwko (...) S.A., domagając się zapłaty 5000 zł odszkodowania oraz przyznania mu renty miesięcznej z powodu uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznał wskutek zdarzenia z dnia 02.04.2008r. (dowody: - polisa ubezpieczeniowa, k.141 - pismo z 03.06.2008r. z załącznikami, k.133-140 - pismo z 20.06.2008r., k.132 - dokumentacja ubezpieczyciela, k.129-131 - pozew, odpowiedź na pozew, k.125-128) Postępowanie funkcjonariuszy (...) w W., jak i służb medycznych tego (...), w toku udzielania powodowi pomocy w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami (...)było prawidłowe. Powód miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną. Leczenie było prowadzone i nadzorowane prawidłowo, zgodnie z wiedzą medyczną i obowiązującymi standardami. Stosowane leki były właściwe dla stwierdzonego stanu (...). Na skutek (...) powód doznał 35% uszczerbku na zdrowiu. Brak jest związku przyczynowego pomiędzy (...), jakie nastąpiło po dwóch tygodniach od urazu i w efekcie (...), a zachowaniem funkcjonariuszy i sposobem, w jaki powodowi udzielono opieki medycznej, a w szczególności kilkudniową zwłoką w przewiezieniu powoda na Oddział (...) (...)w B.. Z medycznego punktu widzenia nie jest prawdopodobne, aby (...), które rozwinęło się u powoda po 14 dniach od urazu i doprowadziło ostatecznie do (...)u powoda, mogło być skutkiem (...) podczas praktyk w dniu 2 kwietnia 2008 r. bez jakiejkolwiek interwencji z zewnątrz np. (...)chociażby przez jego pocieranie brudną ręką. W dniu badania bezpośrednio po urazie stwierdzono u powoda powierzchowny (...). Następnego zaś dnia na ostrym dyżurze lekarz stwierdził (...)w normie, nie stwierdził żadnych ran ani ubytków w (...). Pourazowe (...)ma charakter piorunujący, występuje natychmiast po doznanym urazie z gwałtownym spadkiem (...). Takie właśnie objawy stwierdzono u powoda, ale dopiero po 14 dniach od zdarzenia na praktykach szkolnych. Uraz ten w dniu jego stwierdzenia był urazem łagodnym. Z medycznego punktu widzenia nie mogło dojść do (...) u powoda w wyniku samego tego urazu po 14 dniach w sytuacji, gdy powód miał zaordynowane prawidłowe leczenie i przyjmował zalecane leki. - opinia z dnia 08.01.2010r. lek. med. J. W. - biegłej sądowej z zakresu (...), k.102-104 i opinia uzupełniająca ustna - k. 179 i verte). - opinia z dnia 10.01.2011r. lek. med. M. P. - biegłej sądowej z zakresu (...), k.250-252) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia jakie zapadło w wyroku, został ustalony w toku postępowania dowodowego na podstawie dowodów z dokumentów, w tym w szczególności dokumentacji medycznej powoda. Ponadto, źródłem ustalenia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie były zeznania świadków R. C. i M. H. odnośnie warunków higienicznych i sanitarnych oraz stanu osobowego cel, w których przebywał powód oraz świadka N. S. odnośnie skutków zdarzenia z dnia 02.04.2008r. i przebiegu leczenia (przesłuchiwanych na podstawie --- STRONA 7 --- art. 235 kpc. przez sąd wezwany do udzielenia pomocy sądowej, tj. przez Sąd Rejonowy w Wołowie w sprawie I Cps 97/09). Ponadto, w trybie pomocy sądowej udzielonej przez Sąd Rejonowy w Brzegu (sygn. akt I Cps 31/09), Sąd przeprowadził dowód z przesłuchania powoda, przy czym mając na uwadze wyniki postępowania dowodowego, a zwłaszcza zebraną w sprawie dokumentację medyczną powoda, Sąd nie dał wiary jego zeznaniom dotyczącym zwłaszcza niewłaściwej pomocy medycznej udzielonej mu w związku z wypadkiem, jakiemu uległ w dniu 02.04.2008r. Natomiast Sąd pominął - na podstawie art. 302 § 2 kpc. - dowód z przesłuchania R. K. za stronę pozwaną, wobec tego, że nie stawił się on na posiedzenie przed Sądem Rejonowym w Wołowie w sprawie I Cps 97/09, w toku którego miała być wykonana odezwa tut. Sądu o przesłuchanie Dyrektora (...) w W.. Ponieważ zaś na podstawie zeznań pozostałych świadków możliwe było ustalenie warunków higienicznych i sanitarnych panujących w (...) w W., Sąd ograniczył dowód z przesłuchania stron tylko do przesłuchania powoda. W celu wyjaśnienia, czy postępowanie funkcjonariuszy (...) w W. i służb medycznych tego (...) po urazie oka u powoda w dniu 02.04.2008r. było prawidłowe, czy też dopuszczono się działań bądź zaniechań, które spowodowały negatywne dla powoda skutki zdrowotne i jakie, a w szczególności, czy ewentualne nieprawidłowe działania lub zaniechania funkcjonariuszy strony pozwanej spowodowały utratę (...)przez powoda w (...), jaki jest uszczerbek na zdrowiu z tym związany, na podstawie postanowienia z dnia 11.12.2009r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu (...). Ponieważ zaś powód zgłaszał zastrzeżenia, zarówno co do opinii pisemnej z dnia 08.01.2010r. sporządzonej przez lek. med. J. W. (k.102-104), jak i ustnych wyjaśnień udzielonych przez biegłą na rozprawie w dniu 06.05.2010r. (k.179-180), mając na uwadze twierdzenia powoda dotyczące tego, że do (...)doszło głównie z powodu zbyt późnego przewiezienia go na oddział (...)do (... ) w B., a powód przedstawiał inną wersję przebiegu leczenia, niż wynikająca z dokumentacji medycznej, Sąd stwierdził, że konieczne jest przeprowadzenie z urzędu dowodu z kolejnej opinii biegłego z zakresu (...)na okoliczność ustalenia, czy postępowanie funkcjonariuszy (...) w W. i służb medycznych tego (...) po (...)u powoda w dniu 2 kwietnia 2008 r. było prawidłowe, czy też dopuszczono się działań bądź zaniechań, które spowodowały negatywne dla powoda skutki zdrowotne i jakie, a w szczególności, czy ewentualne nieprawidłowe działania lub zaniechania funkcjonariuszy strony pozwanej (...)przez powoda (...) i jaki jest uszczerbek na zdrowiu z tym związany. W szczególności zaś, wymagało wyjaśnienia w oparciu o wszelką dostępną dokumentację medyczną oraz twierdzenia powoda o przebiegu samego wypadku oraz dalszych zdarzeń w kolejnych dniach i tygodniach zawarte w jego zeznaniach oraz pismach procesowych (w szczególności jeśli chodzi o zgłaszane dolegliwości i czas ich zgłaszania przez powoda), czy wnioski opinii odnośnie odpowiedzialności za następstwa na zdrowiu w obu przypadkach będą tożsame, a jeśli w przypadku wersji zdarzeń przedstawianej przez powoda i wynikającej z dokumentacji medycznej byłyby różne, to konieczne było przedstawienie obu wersji opinii i szczegółowe uzasadnienie tego z punktu widzenia medycznego. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało także wyjaśnienie, czy wobec wynikającego z karty zdrowia powoda z dnia 17 kwietnia 2008 r. zalecenia, iż w trybie pilnym powinien być poddany leczeniu szpitalnemu na oddziale (...), przewiezienie go do szpitala w dniu 21 kwietnia 2008r. mogło mieć negatywne konsekwencje w leczeniu, a jeśli tak to jakie. Wyjątkową inicjatywę dowodową podjętą przez Sąd z urzędu na podstawie art. 232 zd. drugie kpc. uzasadnia to, że powód, który zasadniczo radził sobie w prowadzeniu sprawy, --- STRONA 8 --- nie był reprezentowany przez pełnomocnika, a podane wyżej kwestie miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu, jaki zaistniał między stronami. Ponadto, powód podniósł w tym zakresie twierdzenia, które poparł dokumentacją medyczną, a ocena jego zeznań w kontekście całokształtu materiału zebranego w sprawie wymagała dodatkowego odwołania się do wiedzy specjalnej z zakresu medycyny. W sporządzonej na zlecenie Sądu opinii z dnia 10.01.20nr. lek. M. P. - biegła sądowa z zakresu (...)wyjaśniła w sposób wyczerpujący przedstawiony wyżej problem, odwołując do zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, a swoje stanowisko uzasadniła w sposób poprawny z uwzględnieniem wiadomości specjalnych z zakresu posiadanej specjalności. Do kolejnej opinii żadna ze stron nie zgłosiła zastrzeżeń, a Sąd stwierdził, że stanowi ona w pełni wartościowe źródło dowodowe mogące być podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Jest ona również zgodna z wnioskami opinii biegłej J. W., którą Sąd również uznał za w pełni miarodajne źródło dowodowe. W szczególności biegła J. W. w sposób pełny, wyczerpujący i jednoznaczny wyjaśniła na rozprawie dniu 6 maja 2010 r. przyczyny, dla których z punktu widzenia wiedzy medycznej nie jest możliwe, aby (...) u powoda doszło w wyniku samego tylko urazu z dnia 2 sierpnia 2008 r. Biegła wskazała, że aby takie (...) mogło być powiązane z (...)musiałoby nastąpić niezwłocznie, mieć charakter natychmiastowy, piorunujący. Tymczasem u powoda te objawy, które doprowadziły do (...)wystąpiły dopiero w dwa tygodnie po urazie na praktykach szkolnych, co świadczy o tym, że musiały nastąpić w wyniku dodatkowej ingerencji z zewnątrz. Obie biegłe podkreśliły również, że całe leczenie powoda przebiegało w sposób prawidłowy, w tym sensie, że było zalecane prawidłowe postępowanie i leki. Powód jednak nie zawsze poddawał się zaleceniom, co mogło mieć wpływ na wynik leczenia. W świetle tych opinii Sąd uznał za zbędne przeprowadzanie dowodu z zeznań świadków wnioskowanych przez stronę pozwaną na okoliczność, czy w dniu wypadku wydano (...), skoro z opinii biegłych wynika, że sam ten uraz nie mógł doprowadzić do (...)u powoda, które w konsekwencji doprowadziło do (...). Istotne było więc to, czy strona powodowa w sposób prawidłowy postępowała przy leczeniu zgłaszanych przez powoda dolegliwości (również tych które z niewyjaśnionych przyczyn wystąpiły w 2 tygodnie po urazie na praktykach szkolnych). W tym zakresie opinie biegłych również są zgodne co do tego, iż żadnych zaniedbań w działaniach funkcjonariuszy i służb medycznych strony pozwanej nie sposób się dopatrzyć. Powód domagał się zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez pozwanego szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych podczas odbywania kary pozbawienia wolności, a także za niezapewnienie mu właściwej opieki medycznej i zaniedbania, które miały spowodować rozstrój zdrowia powoda, skutkujący (...). Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowił zatem przepis art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c., a także art. 445 kc. w zw. z art. 444 § 1 kc., zaś niezapewnienie mu odpowiednich, wymaganych przepisami, warunków bytowych powód upatrywał przede wszystkim w nadmiernym przeludnieniu (...) w W. i wynikających z tego konsekwencjach wskazanych bliżej w pozwie i dalszych pismach procesowych powoda. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, mając na uwadze treść art. 4421 kc., że podstawy oddalenia powództwa nie może stanowić sam tylko zarzut przedawnienia podniesiony przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew. Skoro bowiem powód wniósł pozew w sprawie w dniu 01.06.2009r. (k.6 - data --- STRONA 9 --- nadania), a swoje roszczenia wywodził on także z faktów zaistniałych w okresie od 2007 do 2008, to termin przedawnienia jego roszczeń związanych ze zdarzeniami, które miały miejsce w tym okresie nie upłynął jeszcze w chwili wystąpienia z powództwem przeciwko stronie pozwanej. Dla oceny zasadności zawartego w pozwie żądania niezbędne było zatem ustalenie w pierwszej kolejności, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona pozwana dopuściła się naruszenia wymienionych w pozwie obowiązków oraz czy fakt ten spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda oraz czy powód poniósł związaną z tym szkodę niemajątkową, na którą powoływał się w pozwie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, a podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa stanowi w tym zakresie art. 417 kc. W pierwszej kolejności należy wskazać, że to na powodzie, jako żądającym ochrony dóbr osobistych spoczywał ciężar dowodu, iż dobra te zostały naruszone przez działania lub zaniechania pozwanego Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 § 1 k.c., dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie - w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności musiałby wykazać, że działania powodujące naruszenie były zgodne z prawem. Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu, miały powodować naruszenie dóbr osobistych powoda, za udowodniony można uznać tylko fakt czasowego umieszczania powoda w (...) w W. w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m2. Fakt istnienia przeludnienia w polskich jednostkach penitencjarnych i częstego naruszania norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na osadzonego, wynikających z wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego i art. 110 k.k.w., stanowi, zdaniem Sądu, fakt powszechnie znany. W niniejszej sprawie, co strona pozwana przyznała, że powód przebywał w celach wieloosobowych, zatem przeludnienie mogło go w jakimś zakresie również dotyczyć. Sąd uznał zatem, że okoliczność ta nie była sporna między stronami. --- STRONA 10 --- W ocenie Sądu, nie sposób nie dostrzec, że długotrwałe przebywanie w przeludnionej celi, połączone z takimi niedogodnościami, jak spożywanie posiłków na łóżku, długotrwałe oczekiwanie na możliwość skorzystania ze wspólnej toalety, czy też brak możliwości wykonywania swobodniejszych ruchów, stanowi nadmierną dolegliwość i narusza godność powoda. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 7 maja 2009 r. (I ACa 247/09). Powód nie udowodnił natomiast pozostałych okoliczności, które wskazał w pozwie. W ocenie Sądu, braki w wyposażeniu celi, na jakie powołuje się powód, nie są brakami skutkującymi niezaspokojeniem potrzeb osadzonych, w szczególności powoda. Przeprowadzone postępowanie dowodowe obaliło zarzut powoda, że (...) w W. nie zapewnia mu warunków do utrzymywania higieny. Powód ma w zasadzie nieograniczony (ograniczony tylko potrzebami współmieszkańców celi) dostęp do kącika sanitarnego, a (...) dostarcza mu nie tylko środki higieny osobistej, ale też preparaty do utrzymywania czystości w celi, za którą są odpowiedzialni sami osadzeni. Zauważyć również należy, że nic nie stoi na przeszkodzie nabywaniu przez osadzonych (w tym powoda) w więziennym sklepie lub otrzymywaniu od rodziny dodatkowych środków higieny osobistej, jeżeli środki przydzielane zgodnie z normami nie spełniają ich indywidualnych wymagań w zakresie ilości lub jakości. Powód nie udowodnił również, aby na skutek zaniechań strony pozwanej doszło do uniemożliwienia mu realizacji roszczeń odszkodowawczych w związku z ubezpieczeniem grupowym następstw nieszczęśliwych wypadków. Jak zostało ustalone, strona pozwana przesłała zgłoszenie wypadku do ubezpieczyciela, o czym powód został poinformowany na piśmie. Badania, jakie miały być przeprowadzone z udziałem powoda miały mieć miejsce w czasie, kiedy był on leczony w (...) w B.. Strona pozwana przesyłając ubezpieczycielowi zgłoszenie wypadku poinformowała o tym, gdzie powód przebywa. Nie może zatem ponosić odpowiedzialności za to, że do zbadania powoda nie doszło. Niemniej jednak, powodowi zostało wypłacone odszkodowania zgodnie z uszczerbkiem przyjętym na podstawie dokumentacji medycznej, a powód nie zgadzając się z ustaleniami ubezpieczyciela odnośnie tej kwestii dochodzi swoich praw przed Sądem Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim. Zdaniem Sądu sam fakt naruszenia godności powoda na skutek odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia nie może stanowić podstawy zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia. Sąd nie ma bowiem obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać"), jak i z funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten Sad orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem zawinionego działania lub zaniechania sprawcy. Ponadto według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary więzienia tylko wówczas stanowią naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (por. uzasadnienie wyroku SN z --- STRONA 11 --- dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w stanie faktycznym ustalonym w sprawie. Dochodząc do przekonania, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż powód nie wykazał, ażeby rozmiar jego cierpień wywołany samym tylko faktem przeludnienia uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej w tak wysokiej kwocie (ani w żadnej innej). Zdaniem Sądu odczuwanie negatywnych emocji jest związane z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Na ocenę pokrzywdzenia powoda rzutować musi także to, że odbywa on karę pozbawienia wolności już po raz kolejny, popełniając przestępstwa w warunkach recydywy. Czerpanie przez powoda korzyści majątkowych z faktu pozbawienia wolności mogłoby w tej sytuacji słusznie zostać odebrane jako niemoralne. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że kwota żądanego zadośćuczynienia pozostaje w rażącej dysproporcji do sytuacji majątkowej powoda i nie została przez niego w żaden sposób wykazana. Powód nie wykazał, ażeby warunki odbywania kary odnoszące się do niego różniły się na jego niekorzyść od warunków, w jakich karę odbywali inni skazani, nie można więc uznać, że umieszczenie powoda w przeludnionej celi stanowiło indywidualnie wymierzoną w niego szykanę, mając w ten sposób charakter dyskryminujący powoda. Ponadto (...) w W. wykazał, że mimo istniejącego problemu przeludnienia podejmuje próby stworzenia osadzonym godziwych warunków odbywania kary, co potwierdziły sprawozdania z wizytacji (...) w W., których treść znana jest Sądowi z urzędu z innych toczących się postępowań. Dolegliwości powoda związane z przebywaniem w warunkach przeludnienia w dużym stopniu umniejsza także to, że większą część dnia mógł on przebywać poza celą, kształcąc się w przywięziennej szkole zawodowej, a także miał możliwość spęczania czasu poprzez korzystanie z dostępnych w (...) zajęć (biblioteka, zajęcia sportowe, zajęcia kulturalne). Z kolei, odnośnie żądania zadośćuczynienia za doznany na skutek warunków odbywania kary pozbawienia wolności uszczerbek na zdrowiu Sąd zważył, że zgodnie z art. 445 kc., w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W rozpoznawanej sprawie, zdarzeniem z którego wynikać miał rozstrój zdrowia powoda, polegający na (...), mogłoby być ewentualnie to, że strona pozwana nie zapewniła mu właściwych warunków leczenia. Na tę też okoliczność powoływał się konsekwentnie powód w swoich pismach procesowych i zeznaniach. Z ustalonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że z powodu komplikacji po (...), jakiego powód doznał w trakcie zajęć warsztatowych w dniu 02.04.2008r., doszło u niego do (...). W konsekwencji, na skutek (...)powód doznał 35% uszczerbku na zdrowiu. Niemniej jednak, obie opinie biegłych przeprowadzone w sprawie potwierdziły, że postępowanie funkcjonariuszy (...) w W., jak i służb medycznych tego (...), w toku udzielania powodowi pomocy w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami (...)było prawidłowe. Powód miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną. Leczenie było prowadzone i nadzorowane prawidłowo, zgodnie z wiedzą medyczną i obowiązującymi standardami. Stosowane leki były właściwe dla stwierdzonego stanu (...). Brak jest tym samym --- STRONA 12 --- związku przyczynowego pomiędzy (...), jakie nastąpiło po dwóch tygodniach od urazu i w efekcie (...), a zachowaniem funkcjonariuszy i sposobem, w jaki powodowi udzielono opieki medycznej, a w szczególności kilkudniową zwłoką w przewiezieniu powoda na Oddział (...) (... ) w B.. Skoro zaś powodowi udzielono prawidłowej opieki medycznej, a (...)nie wynikała z działań/ zaniechań strony pozwanej (bardziej prawdopodobne z medycznego punktu widzenia jest to, że niekorzystne dla przebiegu leczenia były działania samego powoda, który samookaleczeniami i podrażnianiem (...) wymuszał podawanie mu silnych środków przeciwbólowych), to przyjąć należy, że strona pozwana nie ponosi odpowiedzialności za obecny stan zdrowia powoda. Należało zatem stwierdzić, że w sprawie nie zostało ustalone, aby zasadne było żądanie powoda o zadośćuczynienie także na tej podstawie, a opieka medyczna jaką powód ma zapewnioną w (...) w W. jest nie tylko wystarczająca, ale także sprawowana w sposób prawidłowy z medycznego punktu widzenia. Mając na uwadze powyższe względy powództwo należało oddalić, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. W punkcie II wyroku, na podstawie art. 102 kpc. Sąd orzekł o kosztach procesu, nie obciążając powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony pozwanej. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obciążanie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego byłoby nieuzasadnione, albowiem mógł on pozostawać w usprawiedliwionym subiektywnym przekonaniu, że roszczenia mu przysługują. Mając na uwadze to, że do oceny stanu faktycznego, z którego powód wywodził swoje roszczenie konieczna była wiedza specjalistyczna i wydanie opinii przez biegłych, Sąd podzielił pogląd wyrażony w post. SN z 04.07.1974^ (sprawa I CZ 88/74, Biul. Informacyjny SN 1974/11, poz. 197). W punkcie III wyroku, kosztami sądowymi w sprawie Sąd obciążył Skarb Państwa, wobec zwolnienia powoda w całości od obowiązku ich ponoszenia (postanowienie z dnia 15.06.2009r., k.7). Z./ 1. odnotować; 2. odpis wyroku z uzas. doręczyć powodowi z pouczeniem za pośrednictwem Dyrektora (...), w którym aktualnie przebywa; 3. kal. 14 dni.